ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2008/24
Karar Sayısı : 2010/115
Karar Günü : 16.12.2010
R.G. Tarih-Sayı :26.02.2011-27858
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 4. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22.1.1990 günlü, 399 sayılıKamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair KanunHükmünde Kararname'nin 5.2.1992 günlü, 3771 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyledeğiştirilen 45. maddesinin (a) bendinin Anayasa'nın 10. ve 60. maddelerineaykırılığı savıyla iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
İzinsiz veya kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın altı güngöreve gelmeyen sözleşmeli personelin, iş akdinin feshedilmesi üzerine buişlemin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasaya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel RejimininDüzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun hükmünde Kararnamenin Bazı MaddelerininYürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin itiraz konusu bendide içeren 5.2.1992 günlü, 3771 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle değiştirilen 45.maddesi şöyledir:
'Madde 45 - (Değişik: 05.02.1992 - 3771/8 md.)
Teşebbüs veya bağlı ortaklıklarda çalışan sözleşmeli personelinsözleşmesi aşağıdaki hallerde feshedilir:
a) İzinsiz veya kabul edilebilir bir mazereti olmaksızınkesintisiz 5 gün veya bir sözleşme dönemi içinde kesintili 10 gün görevegelmemek,
b) İşe alınma şartlarından herhangi birini taşımadığınınanlaşılması veya bu şartlardan birinin sonradan kaybedilmesi,
c) Görev veya görev yerinin değişmesi halinde belirlenen süreiçinde mücbir bir sebep olmaksızın yeni görevine başlamamak,
d) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile sözleşme hükümlerine aykırıdavranışlarda bulunmak,
e) Sicil ve başarı değerlendirmeleri birbirini izleyen ikisözleşme döneminde (D) düzeyinde olmak,
İstek, yaş haddi, malullük veya sicil sebeplerinden biri ileemekliye ayrılma hallerinde sözleşme sona erer.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nın 10. ve 60. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE, 8.4.2008günü karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında; 399 sayılı KHK'nin 45. maddesinde izinsiz veyakabul edilebilir bir mazereti olmaksızın kesintisiz 5 gün veya bir sözleşmedöneminde kesintili 10 gün göreve gelmemenin cezası olarak sözleşmenin feshicezası öngörülmesine rağmen, 657 sayılı Yasa'nın 125. maddesinin (D) bendinin(b) alt bendinde aynı fiilin cezası olarak kademe ilerlemesinin durdurulmasıcezasının öngörüldüğü, dolayısıyla 399 sayılı KHK ile 657 sayılı Yasa'ya göredaha ağır bir disiplin cezası getirildiği, oysa kurumun disiplin ve düzeninibozma açısından aynı kurumda 5 gün işe gelmemenin, memur ve sözleşmeli personelaçısından farklı etkiler doğuracağının kabulüne olanak bulunmadığı, bu durumdacezaya maruz kalan şahsın kıdem tazminatı gibi bazı sosyal haklarından damahrum kalabildiği belirtilerek itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10. ve 60.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kuralda teşebbüs veya bağlı ortaklıklarda çalışansözleşmeli personelin izinsiz veya kabul edilebilir bir mazereti olmaksızınkesintisiz beş gün veya bir sözleşme dönemi içinde kesintili on gün görevegelmemesi sözleşmenin feshi nedeni kabul edilmiştir.
Anayasa'nın 10. maddesinin birinci fıkrasında herkesin, dil, ırk,renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzerisebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu belirtilmiştir. Bumaddede yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemli değil, hukuksal eşitliköngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerinyasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasalar karşısındaayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynıdurumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasakarşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Durum ve konumlardakiözellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gereklikılabilir. Farklı hukuksal durumda bulunanlar arasında eşitlikten söz edilemez.Aynı hukuksal durumlar aynı, farklı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlıtutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi çiğnenmiş olmaz.
Kamu personelinin üstlendikleri görevlerin niteliği ve hukuksaldurumlarına göre disiplin suç ve cezaları bakımından farklı usul ve yaptırımlaröngörülmesi yasa koyucunun takdirindedir. Bu bağlamda meslekten çıkarmayaptırımları da farklı statüde çalışan personel için değişiklik gösterebilir.
233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumlarda çalışanpersonelin hizmete alınmaları, görev ve yetkileri, nitelikleri, atanma,ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleri, ücretleri, sicilleri, iş akitlerininfeshedilmesi, disiplin soruşturması usulü ve görevden uzaklaştırılmaları gibihususlar 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede düzenlenmiştir.
KİT'lerde çalışan sözleşmeli personel, 399 sayılı KHK ve '399sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine Göre Yapılacak Sözleşmelerde YerAlacak Hususların Tespiti Hakkında Yönetmelik' hükümlerinde yer alan esas vekurallara bağlı olarak imzalanan idari hizmet sözleşmesi ile kamu görevlisiolarak, istihdam edilmektedir.
399 sayılı KHK kapsamındaki personelin, 657 sayılı Yasakapsamındaki personel ile aynı hukuksal durumda bulunmadığı; bunların görevebaşlama, mali ve sosyal haklar ile yükümlülüklerindeki farklılıklar gözetildiğindedisiplin yaptırımı olarak sözleşmenin feshi yoluyla işine son verilmesinin de657 sayılı Yasadan farklı şekilde düzenlenmesinin eşitlik ilkesine aykırı biryönü bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 60. maddesiyle ilgisigörülmemiştir.
VI- SONUÇ
1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti AnayasasınınBazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgiligerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkinön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilenkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2-22.1.1990 günlü, 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri PersonelRejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin BazıMaddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin5.2.1992 günlü, 3771 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle yeniden düzenlenen 45.maddesinin (a) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,
16.12.2010 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI