ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2008/36
Karar Sayısı : 2009/22
Karar Günü : 5.2.2009
R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Karar verilmesine yerolmadığına)
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Abana Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 10.6.1946 günlü, 4922 sayılıDenizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun'un;
1- 1. maddesinin (A) bendinin,
2-23.1.2008günlü, 5728 sayılı Yasa'nın 120. maddesiyle değiştirilen 20. maddesinin birincifıkrasının "Ayrıca, gemiyi sevk ve idare eden kaptan ile gemi donatanınabeşbin Türk Lirasından yirmibeşbin Türk Lirasına kadar idari para cezasıverilir." biçimindeki son tümcesinin,
Anayasa'nın2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri istemidir.
I- OLAY
4922sayılı Yasa gereği bulundurulması zorunlu olan denize elverişlilik belgesiningeçerlilik süresinin dolduğunun tespit edilmesi üzerine açılan kamu davasında, itirazkonusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleriiçin başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI
A-4922 sayılı Yasa'nın itiraz konusu bendi de içeren 1. maddesişöyledir:
"MADDE 1- Bu kanunun uygulanışı bakımından:
A)Denizde kürekten başka aletle yola çıkabilen her araca, adı,tonilâtosu ve kullanma amacı ne olursa olsun "Gemi";
B) Menfaat sağlamak kasdiyle denizde kullanılan her gemiye"Ticaret Gemisi";
C) On ikiden fazla yolcu taşıyan her ticaret gemisine "YolcuGemisi";
D) Kaptan ve diğer gemi adamları, gemiyi donatan ile işleteninçoluk-çocuk ve hizmetçileri, donatan ve işletenin görev ile yolculuk edenadamı, temsilcisi ve memurları, taşınan hayvanların çobanları ve mücbirsebeplerden yahut kaptanın denizde can kurtarma ödevinden dolayı gemiye alınankimseler dışında, gemide navlunlu-navlunsuz taşınan herkese "Yolcu";denir."
B-4922 sayılı Yasa'nın23.1.2008 günlü, 5728 sayılı Yasa'nın120. maddesiyle değiştirilen itiraz konusu tümceyi de içeren 20. maddesininbirinci fıkrasışöyledir:
"MADDE 20 -Bu Kanunda yazılısebeplerle;
a) Yolculuğuna izin verilmemiş,
b) Denize elverişlilik belgesi almamış,
c) Belgesi battal edilmiş,
d) Belgesinin süresi geçmiş ve idarece uzatılmamış,
olmasına rağmen sefere çıkan ticaret gemisi derhal seferdenalıkonularak muhafaza edilmek üzere en yakın elverişli limana çekilir. Gemidekiyükün gideceği yere götürülmesi için gerekli bütün masraflar donatan tarafındankarşılanır.Ayrıca, gemiyi sevk ve idare eden kaptan ile gemi donatanınabeşbin Türk Lirasından yirmibeşbin Türk Lirasına kadar idari para cezasıverilir."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 29.04.2008 günü yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Başvurukararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralları,dayanılan Anayasa kuralları ve ilgili yasama belgeleriyle bunların gerekçeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A-4922 Sayılı Denizde Can ve Mal Korunması Hakkında Kanun'un 1. Maddesinin (A)Bendinin İncelenmesi
10.6.1946 günlü, 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma HakkındaKanun'un 1. maddesi, 29.7.2008 günlü, 26951 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan16.7.2008 günlü, 5790 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun veLimanlar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 1. maddesiyledeğiştirilmiş, itiraz konusu (A) bendi de "İdare: DenizcilikMüsteşarlığını" şeklinde düzenlenmiştir. Bu sebeple yerel Mahkemedekidavada itiraz konusu kuralın uygulanma olanağı kalmadığından, konusu kalmayanistem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.
B- 4922 Sayılı Denizde Can ve Mal Korunması Hakkında Kanun'un23.1.2008 Günlü, 5728 Sayılı Yasa'nın 120. Maddesiyle Değiştirilen 20.Maddesinin Birinci Fıkrasının Son Tümcesinin İncelenmesi
10.6.1946günlü, 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun'un5728 sayılıYasa'nın 120. maddesiyle değişik 20. maddesi, 29.7.2008 günlü, 26951 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan 16.7.2008 günlü, 5790 sayılı Denizde Can ve MalKoruma Hakkında Kanun ve Limanlar Kanununda Değişiklik Yapılması HakkındaKanun'un 10. maddesiyle değiştirilmiştir. Buna göre, maddenin birincifıkrasında yer alan idari para cezası da değişmiş olup, itiraz konusu kuraldakiidari para cezası ile değiştirilen kuraldaki idari para cezasının alt ve üstsınırları karşılaştırıldığında değiştirilen kuralın sanık lehine sonuçdoğuracak nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Değiştirilen bu yeni kuralın yerelMahkemedeki davada uygulanacak olması nedeniyle konusu kalmayan istem hakkındakarar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.
V- SONUÇ
10.6.1946 günlü, 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma HakkındaKanun'un;
1-1. maddesi, 16.7.2008 günlü, 5790 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyledeğiştirildiğinden, maddenin (A) bendine,
2-23.1.2008 günlü, 5728 sayılı Yasa'nın 120. maddesiyledeğiştirilen 20. maddesi, 16.7.2008 günlü, 5790 sayılı Yasa'nın 10. maddesiyledeğiştirildiğinden, maddenin birinci fıkrasının "Ayrıca, gemiyi sevk veidare eden kaptan ile gemi donatanına beşbin Türk Lirasından yirmibeşbin TürkLirasına kadar idarî para cezası verilir." biçimindeki son tümcesine,
ilişkin, KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA, 5.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ