ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2008/50
Karar Sayısı : 2010/84
Karar Günü : 24.6.2010
R.G. Tarih-Sayı :22.10.2010-27737
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay 5. Daire
İTİRAZIN KONUSU: 24.11.1994 günlü, 4046sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'a, 3.7.2005 günlü, 5398 sayılıYasa'nın 29. maddesiyle eklenen Geçici Madde 22'nin birinci fıkrasının '1.8.2003tarihli ve 4971 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca şahsa bağlıhakları 15.8.2003 tarihinden itibaren üç yıl süreyle saklı tutulan personelinşahsa bağlı hakları 14.8.2006 tarihinde sona erer.' biçimindekiikinci tümcesinin Anayasa'nın 2. ve 5. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'unuygulanmasını göstermek için Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan 3.8.2006günlü, 14791 sayılı 'Genel Yazı'nın iptali ve yürürlüğünün durdurulmasıistemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğukanısına varan Danıştay Beşinci Daire re'sen iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
24.11.1994 günlü, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları HakkındaKanun'un Geçici 22. maddesinin itiraz konusu tümceyi içeren birinci fıkrası şuşekildedir:
'Bu Kanunun 22 nci maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğegirdiği tarihten önce diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzereDevlet Personel Başkanlığına bildirilenlerden nakil işlemi tamamlanmış olanpersonel hakkında 22 nci maddenin beşinci ve altıncı fıkralarına göre yapılanfark tazminatı ve şahıslarına bağlı olarak saklı tutulan hakların ödenmesinde,ilgililerin eski kurumları ile ilişiklerinin kesildiği tarih esas alınır. 1.8.2003tarihli ve 4971 sayılı Kanunun geçici 2nci maddesi uyarınca şahsa bağlı hakları 15.8.2003 tarihinden itibaren üç yılsüreyle saklı tutulan personelin şahsa bağlı hakları 14.8.2006 tarihinde sonaerer.15.8.2003 tarihinden bu Kanunun 22 nci maddesinde yapılan değişikliğinyürürlüğe girdiği tarihler arasında nakle tabi tutulan ve şahsa bağlı haktanyararlanan personelin şahsa bağlı hakları ise atandıkları yeni kurumlarındagöreve başladıkları tarihi izleyen aybaşından geçerli olmak üzere üç yılsüreyle saklı tutulur ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce nakle tabitutulan personelin şahsa bağlı haklarının tespitinde ve fark tazminatınınödenmesinde bu fıkra hükümleri hariç 22 nci maddenin bu Kanunla değiştirilenhükümleri aynen uygulanır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 5. maddelerine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, HaşimKILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ veZehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımıyla 5.6.2008 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında; dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki (1)sayılı cetvelde belirtilen personele şahsa bağlı hak kapsamında yapılacaködemelerin, itiraz konusu kural ile üç yıllık bir süreyle sınırlandırıldığı, budüzenleme yürürlüğe girmeden önce ataması yapılan kişilerin ihtiyaç fazlasıpersonel sayılma ve atama işlemlerine karşı dava açıp açmama konusunda mevcutdüzenlemeleri göz önüne alarak karar verdikleri, geleceğe ilişkin plânlarınışahsa bağlı hak uygulamasının süreceğini düşünerek yaptıkları, bu hakkın atandıktansonra sınırlandırılmasının Devlete, hukuka ve adalete olan inancı ve güvenisarstığı, dolayısıyla bu düzenleme ile hukuk güvenliğinin ihlal edildiğigerekçesiyle itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve 5. maddelerine aykırılıkoluşturduğu ileri sürülmüştür.
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesinde, özelleştirme uygulamalarınedeniyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilen personelin parasalhakları özel olarak düzenlenmiş ve bu kişilere yapılacak parasal hak ödemeleribakımından, 'şahsa bağlı hak' uygulaması kabul edilmiştir. Buna göre, 399sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli (1) sayılı cetvelde belirtilenkadrolarda görev yapmakta iken nakle tabi tutulan personelin (bu Kanuna göreanonim şirket halinde birleştirilen kuruluşlardaki personel dahil) DevletPersonel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadrolarına ilişkin olarakbildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları aylık, ek gösterge, zam, özelhizmet tazminatı, makam tazminatı, temsil tazminatı ve görev tazminatının birbütün olarak, göreve başladıkları tarihi izleyen ayın başından geçerli olmaküzere üç yıl süre ile saklı tutulacaktır.
4046 sayılı Yasa'nın Geçici 22. maddesi ile de uygulamada birliğinsağlanması amacıyla söz konusu 22. maddenin uygulanmasına yönelik olarakgeçici hükümler getirilmiş ve itiraz konusu kural olan Geçici 22. maddeninbirinci fıkrasının ikinci tümcesi ile bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten önce nakledilen personelin şahsa bağlı hakları için öngörülen üçyıllık süre, tarih aralığı (15.8.2003-14.8.2006) verilmek suretiyledüzenlenmiştir.
Yasakoyucu 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (1) sayılıcetvelde belirtilen kadrolarda görev yapan personele yapılacak ödemelerbakımından 'şahsa bağlı hak' uygulaması yanında 'fark tazminatı ödenmesi'uygulamasını da kabul etmiştir. Buna göre, personelin Devlet PersonelBaşkanlığına bildirildiği tarihteki kadrolarına ilişkin olarak bildirim tarihiitibarıyla almakta oldukları aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam vetazminatları (ek tazminat ve bankacılık tazminatı dâhil), makam tazminatı,temsil tazminatı, görev tazminatı, ücret (fazla mesai ücreti hariç), ek ücret,ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan ödemelerin toplam net tutarının;nakledildiği kurum ve kuruluş tarafından şahsa bağlı hak olarak ödenen aylık,ek gösterge, zam, özel hizmet tazminatı, makam tazminatı, temsil tazminatı,görev tazminatı ödemeleri ile şahsa bağlı hak dışında yapılan ikramiye, ücret,ek ücret, ek ödeme, ek tazminat, teşvik ödemesi, döner sermaye payı ve benzeriadlarla yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti, fiilen yapılan derskarşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olmasıhâlinde aradaki fark tutarının, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbitutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenmesigerekmektedir.
'Şahsa bağlı hak' uygulaması 3 yıllık süre ile sınırlandırılmışken'fark tazminatı ödenmesi' uygulaması, aradaki farkın kapanmasına kadaruygulanacak bir yöntem olarak kabul edilmiştir. Şahsa bağlı hak ve farktazminatı ödenmesi uygulamalarına belirtilen hallerin gerçekleşmesinden dahaönce son verilmesi, ancak ilgililerin atandıkları kurumdaki kadro unvanı veyapozisyonlarında isteklerine bağlı olarak herhangi bir değişiklik olması ya dabaşka kurumlara geçmeleri koşuluna bağlanmıştır.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasa koyucunun dabozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir.
Hukuk devleti ilkesinin alt ilkelerinden birisini de hukukgüvenliği oluşturmakta ve bu ilke ile kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanmasıamaçlanmaktadır. Hukuki güvenlik ilkesi, kazanılmış hakların korunmasını dakapsamakla birlikte bununla sınırlı olmamakta, hukuk normlarının öngörülebilirolmasını, bireylerin tüm işlem ve eylemlerinde devlete güven duyabilmesini,devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerdenkaçınmasını gerekli kılmaktadır.
Hukuk devletinde yasa koyucunun kazanılmış hakları ihlal etmemekkoşuluyla geleceğe yönelik olarak statü hukukunda değişiklik yapmasına ya dayeni kurallar koymasına, kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin koşullarıbelirlemesine engel bulunmamaktadır.
İtiraz konusu kural Yasa'nın yayımı tarihinden itibaren yürürlüğegirmiştir. Her ne kadar atama işlemi yeni yasa yürürlüğe girmeden öncegerçekleşmişse de yeni yasa yürürlüğe girdikten sonra elde edilecek parasalhaklar bakımından henüz tahakkuk edip kesinleşmiş kişisel bir alacak söz konusudeğildir. Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren şahsa bağlı hakkapsamındaki parasal haklar üç yıl boyunca ödenmeye devam edecek, üç yılınsonunda ise sona erecektir. Yasa, yürürlüğe girmesinden önce tahakkuk edipkesinleşmiş ve ödenmiş bulunan parasal hakları olumsuz yönde etkileyecek birhüküm içermemektedir.
İtiraz konusu kural ile özelleştirme uygulamaları nedeniyle diğerkamu kurumlarına atanacak personel hakkında öngörülen 'şahsa bağlı hak'uygulamasına ilişkin düzenlemenin, söz konusu personelin maddi anlamda mağdurolmalarının önlenmesi amacını güttüğü ve yasa koyucunun bu konudaki takdiriniyansıttığı, şahsa bağlı hak uygulamasının sona ermesi durumunda fark tazminatıuygulamasına geçilmesinin öngörülmesinin de yine aynı amaca hizmet ettiğianlaşılmaktadır. 'Şahsa bağlı hak' uygulaması 3 yıllık süre ile sınırlanmışken'fark tazminatı ödenmesi' uygulaması, aradaki farkın kapanmasına kadaruygulanacak bir yöntem olarak kabul edilmiştir.
İlgililerin şahsa bağlı hakları kapsamında öngörülen parasalhaklarının bir süre ile sınırlandırılması hukuki güvenlik ilkesinin ihlalianlamına gelmeyeceğinden, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdeğildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kural'ın Anayasa'nın 5. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
24.11.1994 günlü, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları HakkındaKanun'a, 3.7.2005 günlü, 5398 sayılı Yasa'nın 29. maddesiyle eklenen GeçiciMadde 22'nin birinci fıkrasının ' 1.8.2003 tarihli ve 4971 sayılı Kanunungeçici 2 nci maddesi uyarınca şahsa bağlı hakları 15.8.2003 tarihinden itibarenüç yıl süreyle saklı tutulan personelin şahsa bağlı hakları 14.8.2006 tarihindesona erer.' biçimindeki ikinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına veitirazın REDDİNE, 24.6.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM