ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2008/91
Karar Sayısı : 2010/54
Karar Günü : 1.4.2010
R.G. Tarih-Sayı :21.06.2010-27619
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Şişli 3. İcra CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 9.6.1932 günlü, 2004sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 31.5.2005 günlü 5358 sayılı Yasanın 9.maddesiyle değiştirilen 338. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa'nın 2., 10.,19. ve 138. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Borçlunun gerçeğe aykırı mal beyanında bulunduğu iddiasıyla İcrave İflas Kanunu'nun 338. maddesi uyarınca hapis cezası ile cezalandırılmasıistemiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 31.5.2005 günlü, 5358 sayılıYasanın 9. maddesiyle değiştirilen 338. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
'Bu Kanuna göre istenen beyanı, hakikate aykırı surette yapankimse, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 10., 19. ve 138. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 14.10.2008 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, mal beyanında bulunmama ile ilgili olarakİcra ve İflas Kanunu'nun 337. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa Mahkemesitarafından iptal edildiği, Anayasa Mahkemesi'nin bir çok kararında ifadeedildiği gibi aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanması halinde eşitlikilkesine aykırılıktan söz edilemeyeceği, İcra ve İflas Kanunu'nda belirtilensuçları işleyenler ile başka yasalarda belirtilen suçları işleyenlerineylemlerinin farklılığı nedeniyle aynı durumda olmadıkları, bu nedenle gerçeğeaykırı mal beyanında bulunan borçlunun İcra ve İflas Kanunu'nun 338. maddesiuyarınca Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen hapis cezası ile cezalandırılmasınınAnayasa'nın eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı, gerçeğe aykırı mal beyanındabulunan bir kimsenin Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen eylemleri işleyenler ileaynı cezaya muhatap olduğu, bu durumun eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu,gerçeğe aykırı mal beyanında bulunan borçlunun İcra ve İflas Kanunu'ndakiyaptırımlarla cezalandırılması gerektiği, bu konu yasakoyucunun takdir alanınagirmekle birlikte Anayasa Mahkemesi'nin eşitlik ilkesi hakkındaki yorumudikkate alındığında kuralın eşitlik ilkesine aykırı olduğu sonucuna varıldığıve vicdanına göre karar vermekle yükümlü olan hakimin vicdanını örselediği, bunedenlerle Anayasa'nın 2., 10., 19. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
İtiraz konusu kurala göre, İcra ve İflas Kanunu'nda belirtilenbeyanları gerçeğe aykırı bir biçimde yapan kimse, alacaklının şikâyeti üzerine,üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun dabozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukukdevletinde yasakoyucu, Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaçduyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir.
Öte yandan, Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesiile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı,aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarınısağlamak ve kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalıktanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi vetopluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesiyasaklanmıştır. Durum ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya datopluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlaraynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nınöngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz. Nitelikleri ve durumları özdeşolanlar için yasalarla değişik kurallar konulamaz.
İcra ve İflas Kanunu'nda suç sayılan çeşitli eylemler için hapiscezasının yanında, adli para cezası, tazyik hapsi ve disiplin hapsi cezaları daöngörülmüştür. Yasakoyucu, Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukununana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, ceza hukuku alanında toplumsalgereksinmelerin zorunlu kıldığı yasal düzenlemeleri yaparken, hangi eylemlerinsuç sayılıp sayılmayacağı, suç sayılmaları durumunda cezalardan beklenenhukuksal yararı da göz önünde bulundurarak ne tür yaptırımlarınuygulanacağı konusunda takdir yetkisine sahiptir.
Buna göre, yaptırım türlerinin İcra ve İflas Kanunu'nun veya diğeryasaların kapsamında yer alıp almayacağı hususu yasakoyucunun takdirinde olup,itiraz konusu kuralın, uygulanması bakımından herhangi bir ayırım dayapılmadığından Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olmadığı sonucunavarılmıştır.
İtiraz isteminin reddi gerekir.
Kuralın Anayasa'nın 19. ve 138. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
9.6.1932 günlü, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 31.5.2005günlü, 5358 sayılı Yasa'nın 9. maddesiyle değiştirilen 338. maddesinin birincifıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 1.4.2010 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ