ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2008/95
Karar Sayısı : 2010/18
Karar Günü : 28.1.2010
R.G Tarih-Sayı :28.04.2010-27565
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Ankara 2. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:21.9.2006 günlü, 5544 sayılıMeslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun 26. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)bendinde yer alan '' eşit olarak belirlenen aidatlar '' ibaresinin, Anayasa'nın2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Meslekî Yeterlilik Kurumu Genel Kurulu'nun Kurum bütçesininonaylanmasına ilişkin kararı ile Kurum'un aidat istenilmesine ilişkin işleminekarşı, Genel Kurul üyesi işçi sendikaları konfederasyonu (DİSK) tarafındanaçılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiasının ciddiolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun itiraz konusuibareyi de içeren 26. maddesi şöyledir:
'(1) Kurumun gelirleri şunlardır:
a) Kurumun Genel Kurula sunulan bütçesine göre Genel Kurultarafından 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen Genel Kurul üyesi kurumve kuruluşlar içineşit olarak belirlenen aidatlar.
b) Kurumun ulusal veya uluslararası düzeyde gerçek veya tüzelkişilere vereceği hizmetler karşılığında alınacak ücretler.
c) Kurumun, sınav ve belgelendirme çalışmaları karşılığındamüracaatçılardan alınacak masraf karşılıkları.
ç) Meslek standardı, sınav ve belgelendirme alanında Kuruma hizmetsunmak isteyen akredite olmuş kuruluşlardan alınacak yıllık aidatlar. Yıllıkaidatlar en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) otuz katınıaşamaz ve Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
d) Yayın, telif hakları, marka ve lisanslardan alınacak ücretler.
e) Kurum gelirlerinin değerlendirilmesinden elde edilen gelirler.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, MustafaYILDIRIM, Cafer ŞAT, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 27.10.2008 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.
V-ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenen Yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A-Sınırlama Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'neitiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmaktaolduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlı tutulmuştur.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5544 sayılı Meslekî YeterlilikKurumu Kanunu'nun 26. maddesinin (a) bendinde yer alan ''eşit olarak belirlenenaidatlar'' ibaresinin Anayasa'ya aykırılığını ileri sürerek iptaliniistemektedir.
İtiraz konusu ibarenin yer aldığı bentte, Kurum'un GenelKurulu'nun, Genel Kurul üyesi kurum ve kuruluşlar için aidatları eşit olarakbelirleyeceği hüküm altına alınmış, Anayasa'ya aykırılık savı da tüm üyeleriaynı miktarda aidat ödeme yükümlülüğü altında tutan düzenlemenin Anayasa'yaaykırılığı üzerine kurulmuştur. ''eşit olarak belirlenen aidatlar'' ibaresi,(a) bendinde yer alan düzenlemenin son sözcükleridir ve sadece 'eşit olarak'belirlemeyi değil üye kurum ve kuruluşlar için aidat belirlemeyi de içermekte,bu yetkiyi Genel Kurul'a vermektedir. Ancak aidatlar Genel Kurul tarafındandava konusu edilmemiştir.
Bu nedenle, 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun 26.maddenin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan ''eşit olarak belirlenenaidatlar' ibaresine ilişkin esas incelemenin ''eşit olarak '' ibaresi ilesınırlı olarak yapılmasına, 28.1.2010 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Başvuru kararında, Kurum'un Genel Kurulu'nu oluşturan üyelerinbirbirleriyle ekonomik ve malî durumları itibarıyla aynı seviyede olmadıklarıhalde itiraz konusu kural ile aynı miktarda aidat ödeme yükümlülüğü altındatutulmalarının makul ve adil olmadığı belirtilerek itiraz konusu kuralınAnayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kuralda, Meslekî Yeterlilik Kurumu'nun gelirlerindenbirinin, Kurum'un Genel Kurula sunulan bütçesine göre, Kurum'un faaliyetleriile ilgisi belirlenen kamu kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan GenelKurul tarafından 6. maddenin birinci fıkrasında belirtilen Genel Kurul üyesikurum ve kuruluşlar için eşit şekilde belirlenecek aidatlar olduğubelirtilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukukdevleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk Devletinde hukukun üstünlüğü ve evrenselhukuk kurallarının geçerliliği tartışmasız kabul edilmesi gereken birgerçektir. Hukuk Devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, adaletlibir hukuk düzeni kurup sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütünetkinliklerinde, işlem ve eylemlerinde hukuk kurallarına bağlı olan devlettir.
Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen'yasa önünde eşitlik ilkesi'hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunankişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrımyapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumdabulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısındaeşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynıkurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimikişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamalarıgerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi ihlal edilmişolmaz.
5544 sayılı Yasa'nın amacı birinci maddesinde; ulusal veuluslararası meslek standartlarını temel alarak, teknik ve meslekî alanlardaulusal yeterliliklerin esaslarını belirlemek; denetim, ölçme ve değerlendirme,belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetleri yürütmek için gerekliulusal yeterlilik sistemini kurmak ve işletmek üzere Meslekî YeterlilikKurumu'nun kurulması, çalışma usûl ve esaslarının belirlenmesi ile ulusalyeterlilik çerçevesiyle ilgili hususların düzenlenmesini sağlamak olarakbelirlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda faaliyetlerini gerçekleştirecek olanKurum'un görev ve yetkileri Yasa'nın 4. maddesinde belirtilmiştir. Yasa'da, bugörev ve yetkileri yerine getiren Kurum'un en üst karar organı Genel Kurulolarak belirtilmiş ve Genel Kurul'un oluşumunda, Yasa'da belirlenen amacınyerine getirilmesi için gerekli olan faaliyetlerle ilgili ve bunlarıngerçekleştirilmesinde etkili olacak, sonuçlarından yararlanacak kurum ve kuruluşlarınıntemsili sağlanmaya çalışılmıştır. Bu oluşumda, Kurum'un faaliyetleriyle ilgilibakanlıklar, meslek birlikleri, konfederasyonlar ve diğer kurum ve kuruluşlar,söz konusu faaliyetlerle bağlantı ve ilgileri dikkate alınarak Genel Kurul'dabir ilâ dört arasında değişen sayıda üye ile temsil edilmek suretiyledemokratik üye paylaşımı gerçekleştirilmiştir.
İtiraz konusu kuralla, Yasa'nın 6. maddesinde Genel Kurul üyesiolarak belirtilen kurum ve kuruluşların, görev alanlarını ilgilendirenkonularla ilgili faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için gerekli giderlerekatılmaları öngörülmüştür. Bu kurum ve kuruluşlar, ilgili oldukları mesleklerinbaşarı ile icra edilmesi için gerekli olan bilgi, beceri, tavır ve tutumlarınneler olduğunu gösteren asgarî normları ifade eden ulusal meslekstandartlarının oluşturulması amacıyla, teknik ve meslekî alanlarda eğitimstandartlarının ve bu standartları temel alan yeterliliklerin geliştirilmesi,uygulanması ve bunlara ilişkin yetkilendirme, denetim, ölçme ve değerlendirme,belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetler ile bunlarınsonuçlarından eşit olarak ve doğrudan yararlanacak ve etkilenecek kurum vekuruluşlardır. Bu nedenle, ekonomik ve malî durumları itibarıyla birbirlerindenfarklı olsalar bile söz konusu kurum ve kuruluşların Genel Kurul'da temsiledilme sayısı ile ödeyecekleri aidatlar arasında bağlantı kurulmasınıgerektiren bir Anayasal zorunluluk yoktur. Buna göre, eşitlik ilkesi ilebağlantı kurulamayan söz konusu aidatların belirlenmesi yasa koyucunun takdiralanı içindedir.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 10.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
VI- SONUÇ
21.9.2006 günlü, 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun26. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan '' eşit olarak ''ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 28.1.2010 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ