ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2009/25
Karar Sayısı : 2009/57
Karar Günü : 7.5.2009
R.G. Tarih-Sayı:03.10.2009-27365
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Şişli 2. Asliye CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004 günlü, 5237sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 30.4.2008 günlü, 5759 sayılı Yasa'nın 1.maddesiyle değiştirilen 301. maddesinin (4) numaralı fıkrasının, Anayasa'nınBaşlangıcı ile 2., 8. ve 9. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Devletin askeri kuvvetlerini alenen tahkir suçundan sanıkların5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 30.4.2008 günlü, 5759 sayılı Yasa'nın 1.maddesiyle değiştirilen 301. ve 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 11. maddeleriuyarınca cezalandırılması istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu kuralı da içeren301. maddesi şöyledir:
'(Değişik madde ve başlığı: 5759 - 30.4.2008 / m.1) (1) TürkMilletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini,Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ve Devletin yargı organlarını alenen aşağılayankişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Devletin askeri veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayankişi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
(3) Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.
(4) Bu suçtan dolayı soruşturma yapılması, Adalet Bakanının izninebağlıdır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Mahkeme, başvuru kararında Anayasa'nın Başlangıcı ile 2., 8. ve 9.maddelerine dayanmaktadır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 7.5.2009 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,oybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında Adalet Bakanının siyasi partiye mensup birBakanlar Kurulu üyesi olduğu, yürütmenin bir üyesine bu şekilde izinverilmesinin yargı bağımsızlığı ilkesine ve yargı güvencesine aykırı bulunduğu,herhangi bir kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret suçları bakımındanCumhuriyet Savcısına doğrudan soruşturma yetkisi verilmesine karşın aynı kamugörevlisinin içerisinde bulunduğu camiaya karşı işlenmesi halinde bu suçunsoruşturulmasının izne bağlanmasının çelişki doğurduğu, Adalet Bakanının izinyetkisini hukuka aykırı olarak kullanması halinde bunun denetlenmesinin zorolduğu, belirtilen nedenlerle itiraz konusu düzenlemenin Anayasa'nın Başlangıcıile 2., 8. ve 9. maddelerine aykırı bulunduğu ileri sürülmüştür.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 301. maddesinin (1) numaralıfıkrasında Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük MilletMeclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ve Devletin yargı organlarını alenenaşağılayan kişinin, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılacağı belirtilmiş, (2) numaralı fıkrasında Devletin askeri veyaemniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişinin de, birinci fıkra hükmüne görecezalandırılacağı, (3) numaralı fıkrasında eleştiri amacıyla yapılan düşünceaçıklamalarının suç oluşturmayacağı, itiraz konusu (4) numaralı fıkrada ise busuçtan dolayı soruşturma yapılmasının, Adalet Bakanının iznine bağlı olduğubelirtilmiştir.
Anayasa'nın 8. maddesinde, yürütme yetkisi ve görevinin,Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygunolarak kullanılacağı ve yerine getirileceği vurgulanmış; 9. maddesinde ise,yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağıbelirtilmiştir.
Ceza kanunlarının, ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nınkonuya ilişkin kuralları başta olmak üzere, ülkenin genel durumu, sosyal veekonomik hayatın gereksinmeleri gözönüne alınarak saptanacak ceza politikasınagöre düzenlenmesi gerekir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun dabozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir. Hukukdevletinde yasakoyucu, Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaçduyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir.
Cezaların, suçların ağırlık derecelerine göre önleme ve ıslahamaçları da gözönünde tutularak adaletli bir ölçü içinde konulması cezahukukunun esaslarındandır.
İtiraz konusu kuralla ülkenin politik çıkarları nedeniyle maddededüzenlenen suçtan dolayı soruşturma yapılması Adalet Bakanının talebine bağlıtutulmuştur. Adalet Bakanı'na tanınan bu yetki, yargısal değerlendirmedenziyade Devlet ve toplum yararı açısından bir takdir yetkisinin kullanılmasıdır.
Belirtilen nedenlerle, Türk Ceza Kanunu'nun 301. maddesinin (4)numaralı fıkrasında yer alan kural Anayasa'nın Başlangıcı ile 2., 8. ve 9.maddelerine aykırı değildir, iptal isteminin reddine karar verilmesi gerekir.
VI- SONUÇ
26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 30.4.2008günlü, 5759 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen 301. maddesinin (4)numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 7.5.2009gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ