ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2009/59
Karar Sayısı : 2011/69
Karar Günü : 28.4.2011
R.G. Tarih-Sayı :12.07.2011-27992
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara Dokuzuncu İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 4.11.1981 günlü, 2547sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun 54. maddesinin (g) fıkrasının 'Yükseköğretimkurumundan çıkarma cezası verilen öğrenciler, bir daha herhangi başka biryükseköğretim kurumuna alınamazlar.' biçimindeki ikinci cümlesininAnayasa'nın 13. ve 42. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Daha önce Üniversite Disiplin Kurulunca yüksek öğretim kurumundançıkarma cezası verilmesi nedeniyle 2008 yılı Öğrenci Seçme ve YerleştirmeSınavı tercihleri geçersiz sayılan şahsın işlemin iptali istemiyle açtığıdavada, kuralın Anayasaya aykırılığı iddiasının ciddi olduğu kanısına varanMahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
4.11.1981 günlü, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun 54.maddesinin itiraz konusu ikinci cümleyi de içeren (g) fıkrası şöyledir:
' g. Yükseköğretim kurumundan çıkarma kararı bütün yükseköğretimkurumlarına, Yükseköğretim Kurulu, emniyet makamları ve ilgili askerlikşubelerine bildirilir. Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilenöğrenciler, bir daha herhangi başka bir yükseköğretim kurumuna alınamazlar.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nın 13. ve 42. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, MustafaYILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ veZehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımıyla 16.9.2009 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE, karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, daha önce işlediği herhangi bir eylemden dolayıyükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilenlerin, itiraz konusu kuraluyarınca bir daha başka bir yükseköğretim kurumuna alınmamasının Anayasa'nın42. maddesinin güvence altına aldığı eğitim ve öğrenim hakkına yapılmış birmüdahale niteliğinde olduğu, bu müdahalenin öze dokunmama ve ölçülülük ilkeleriile demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırılık teşkil ettiği ilerisürülmüştür.
İtiraz konusu kurala göre, bir yüksek öğretim kurumundan disiplincezası ile çıkarılanlar daha sonra tekrar sınava girerek başka bir yükseköğretim kurumuna kaydolamamakta, sınava girseler dahi yaptıkları tercihler ÖSYMBaşkanlığı tarafından geçersiz sayılmaktadır.
Anayasa'nın 42. maddesinde, kimsenin, eğitim ve öğrenimhaklarından yoksun bırakılamayacağı; öğretim hakkının kapsamının yasayla tespitedileceği ve düzenleneceği; eğitim ve öğretim kurumlarında yürütülenfaaliyetlerin her ne suretle olursa olsun engellenemeyeceği kuralabağlanmıştır.
Anayasa'nın 'Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması' başlıklı 13.maddesinde ise temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızcaAnayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancakkanunla sınırlanabileceği ve bu sınırlamaların, Anayasa'nın özüne ve ruhuna,demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülükilkesine aykırı olamayacağı hükmüne yer verilmiştir.
Eğitim ve öğrenim hakkı ülkemizin taraf olduğu uluslararasısözleşmeler ile de koruma altına alınmış evrensel bir haktır. Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi'ne Ek 1. Protokol'ün 2. maddesinde de: 'Hiç kimse, eğitimhakkından yoksun bırakılamaz' denilmiştir.
Anayasa'nın 42. maddesi ile 13. maddesi birliktedeğerlendirildiğinde; eğitim ve öğrenim hakkının kapsamı belirlenirken,Anayasa'nın özüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetingereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olarak yasayla bazı sınırlamalargetirilebilirse de, bunlar eğitim ve öğretim hakkını tamamen ortadan kaldıracaknitelikte olamaz. Demokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüdesağlanıp güvence altına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlüklerin özünedokunup tümüyle kullanılamaz hale getiren sınırlamalar, demokratik toplumdüzeni gerekleriyle uyum içinde sayılamaz.
Eğitim ve öğretim kurumlarınca öğrenciler için eğitim ve öğretimfaaliyetleri süresince uygulanacak disiplin kuralları içerisinde ağırdisiplinsizlik eylemleri için eğitim veya öğretim kurumundan öğrencininçıkarılmasını öngören düzenlemeler getirebilirse de hakkın kullanımı tümüyleengellenemez.
Bir yükseköğretim kurumundan disiplin cezası sonucu çıkarılanöğrencilerin daha sonra başka bir yükseköğretim kurumunda öğrenimlerinedevamını engelleyen düzenleme, yüksek öğrenim hakkından yararlanmayı imkânsızhale getirerek hakkın özüne dokunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 13. ve 42.maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.
VI- SONUÇ
4.11.1981 günlü, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 54.maddesinin (g) fıkrasının 'Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilen öğrenciler,bir daha herhangi başka bir yükseköğretim kurumuna alınamazlar.' biçimindekiikinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 28.4.2011 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN