ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2009/64
Karar Sayısı : 2011/34
Karar Günü : 3.2.2011
R.G. Tarih-Sayı :14.04.2011-27905
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İzmir 4. İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 14.7.1965 günlü, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'na ekli I SAYILI CETVEL'in 3.4.1998 günlü, 4359 sayılıKanun'un 3. maddesiyle değiştirilen 'IV-EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI'başlıklı bölümünün (a) bendinde yer alan 'İlköğretim müfettişleri' ibaresinin,Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
İlköğretim müfettişi olan davacının, 3600 ek gösterge rakamınınesas alınarak aylığının ödenmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkinişlemin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
İtiraz konusu ibarenin yer aldığı 14.7.1965 günlü, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'na ekli I Sayılı Cetvelin 3.4.1998 günlü, 4359 sayılıYasa ile değiştirilen ve başvuru tarihinde yürürlükte olan 'IV- EĞİTİM VEÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümü şöyledir:
Unvanı
Derece
Ek Gösterge
IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI
Kadroları bu sınıfa dahil olanlardan;
a) İlköğretim müfettişleri
b) Öğretmen ve diğer personel
1
2
3
4
5
6
7
8
1
2
3
4
5
6
7
8
3000
2200
1600
1300
1150
950
850
750
3000
2200
1600
1100
900
800
500
450
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, CaferŞAT, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılmalarıyla 9.9.2009 günü yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, ilköğretim müfettişliğinindiğer kurum ve kuruluş müfettişlikleri gibi kariyer bir meslek olduğu, en azdört yıl yüksek öğrenim görenler arasından yazılı ve sözlü sınavda başarıgöstererek ilköğretim müfettiş yardımcısı olarak mesleğe girenlerin üç yılsüreli yetişme dönemi sonrasında girdikleri yeterlik sınavında başarılıolanların ilköğretim müfettişliğine atandıkları, ilköğretim müfettişlerininteftiş, değerlendirme, inceleme ve soruşturma yetkilerine sahip olduğu,ilköğretim müfettişleri ile aynı unvan, görev, yetki ve sorumluluğa sahip olan657 sayılı Yasa'nın (I) sayılı cetvelinin 'Genel İdare Hizmetleri Sınıfı'nın (g)bölümünde belirtilen kurum ve kuruluşların müfettişlerine ilköğretimmüfettişlerinden daha yüksek ek gösterge rakamlarının uygulandığı, diğermüfettişlerin aylıklarının hesabında esas alınan ek gösterge rakamlarınınilköğretim müfettişlerine uygulanan rakamlardan yüksek olmasının ve ilköğretimmüfettişlerine Genel İdare Hizmetleri Sınıfında değil de Eğitim ve ÖğretimHizmetleri Sınıfında yer verilmesinin haklı, kamu yararına ve eşitlik ilkesineuygun bir gerekçesinin bulunmadığı, itiraz konusu kuralın Anayasanın 10.maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun başvuru tarihindeyürürlükte bulunan 36. maddesinin 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI'başlıklı bölümünde bu sınıfın, bu Yasa kapsamına giren eğitim ve öğretimvazifesiyle görevlendirilen öğretmenleri, ilköğretim müfettişlerini veyardımcılarını kapsadığı belirtilmiş ve Devlet memurlarının hizmet sınıflarıitibariyle ek göstergelerinin düzenlendiği 657 sayılı Yasa'ya ekli I SayılıCetvelin 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünde dekadroları bu sınıfa dahil olanlara uygulanacak ek gösterge rakamlarıbelirlenmiştir. Bu kapsamda, başvuru tarihinde yürürlükte bulunan itiraz konusuibare ile ilköğretim müfettişlerinin ek göstergeleri, I Sayılı Cetvelin 'IV-EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünde gösterilmiştir.
Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesi, birbiriyle aynıdurumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi veyatoplulukların yaratılmasını engellemektedir. Durum ve konumlarındakiözellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişikuygulamaları gerekli kılabilir. Aynı durumda olanlar için ayrı düzenlemeaykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksaleşitliktir. Aynı hukuksal durumların aynı, ayrı hukuksal durumların ayrıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmişolmaz.
3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun'un başvuru tarihinde yürürlükte bulunan 53. maddesinin üçüncüfıkrasında, ilköğretim müfettişlerinin en az dört yıl süreli yüksek öğrenimliöğretmenler arasından yarışma sınavı ile yardımcı olarak mesleğe alınacaklarıve bu görevde üç yıllık yetişme dönemini takiben yapılacak yeterlik sınavınıbaşaranların ilköğretim müfettişi kadrolarına atanacakları belirtilmiştir.İlköğretim müfettişlerinin görev ve yetkilerine ise Milli Eğitim Bakanlığıİlköğretim Müfettişleri Başkanlıkları Yönetmeliğinde yer verilmiş ve rehberlik veiş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme, soruşturma vearaştırma konu başlıkları altında ilköğretim müfettişlerinin görev ve yetkileriayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Yasakoyucu, 'rehberlik ve iş başında yetiştirme' görevi baştaolmak üzere ilköğretim müfettişlerinin yürüttükleri görevlerin eğitim veöğretim hizmetleriyle ilişkisini göz önünde bulundurarak, ilköğretimmüfettişlerini Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı kapsamında kabul etmiş veilköğretim müfettişi kadrolarına yalnızca öğretmenler arasından atamayapılmasını öngörmüştür.
İlköğretim müfettişlerinin yürüttükleri görevin niteliği vekapsamı, ilköğretim müfettişlerini Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alanmüfettişlerden farklı kılmaktadır. Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alanmüfettişlerin tâbi oldukları kurallar yönünden bir yeknesaklık bulunmamaklabirlikte bu müfettişlik sınavlarına Devlet memuru olmayan kişilerin degirebilmesi, bu müfettişler ile ilköğretim müfettişleri arasındaki bir diğerfarkı oluşturmaktadır. Bir başka deyişle, müfettişliğe giriş koşulları ilemüfettişlerin görev ve yetkileri bakımından ilköğretim müfettişleri ile Genelİdare Hizmetleri Sınıfında yer alan müfettişler farklı hukuki konumdabulunmaktadırlar. Bu nedenle, memurlara uygulanacak ek göstergelerinbelirlendiği 657 sayılı Yasa'ya ekli I sayılı cetvelde, ilköğretim müfettişleriile Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan müfettişlerin aynı hizmetsınıfında yer almaları zorunluluğundan söz edilemez.
Diğer müfettişlikler gibi kariyer meslek olan ilköğretimmüfettişliklerinin yukarıda belirtilen özellikli konumunun gözetilerekilköğretim müfettişlerinin ek göstergelerinin Eğitim ve Öğretim HizmetleriSınıfı başlığı altında düzenlenmesi, yasa koyucunun takdir yetkisi kapsamındabulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 10.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıpçalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'ninçalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, FettahOTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esassayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'naekli I SAYILI CETVEL'in 3.4.1998 günlü, 4359 sayılı Kanun'un 3. maddesiyledeğiştirilen 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünün (a)bendinde yer alan 'İlköğretim müfettişleri' ibaresinin Anayasa'ya aykırıolmadığına ve itirazın REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
3.2.2011 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN