ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/102
Karar Sayısı : 2010/105
Karar Günü : 7.12.2010
R.G. Tarih-Sayı :Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Kütahya 1. Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:21.6.1927 günlü, 1111 sayılıAskerlik Kanunu'nun, 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyledeğiştirilen 25. maddesinin ve 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 11.maddesiyle değiştirilen 45. maddesinin, Anayasa'nın 2., 10., 28., 38., 40. ve72.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Bakaya kalmak suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada, itirazkonusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI
Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddeleri şöyledir:
'Madde 25'MilliSavunma Bakanlığı tarafından, o yıl askerlik çağına girenler ile bir öncekisene ertesi yıla terk edilenlerin son yoklamalarının yapılacağı, Türkiye RadyoTelevizyon Kurumu aracılığıyla duyurulur. Bu duyuru yükümlülere tebliğmahiyetindedir.'
'Madde 45 'Sevke tabi yükümlülerinlisteleri, askerlik şubelerinde ilan edilir. Ayrıca bu listeler, celp dönemleridışındaki sevklerde ve olağanüstü durumlarda mülki amirlikler vasıtasıyla, köyve mahalle muhtarlıklarında da ilan edilir.
Celp ile ilgili hususlar Milli Savunma Bakanlığı tarafındanTürkiye Radyo Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulur ve yurtdışıtemsilciliklerine bildirilir. Bu ilan ve duyurular yükümlülere tebliğmahiyetindedir.'
III- İLK İNCELEME
7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının BazıMaddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gereklidüzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin önmeselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve oyçokluğuyla karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu Yasa kuralı ve gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yönteminceaçılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise,davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Bakaya kalmak suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada Mahkeme,Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ilerisürmüştür.
Askerlik Kanunu'nun 25. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığıtarafından,o yıl askerlik çağına girenler ile bir önceki sene ertesi yıla terkedilenlerin son yoklamalarının yapılacağının Türkiye Radyo Televizyon Kurumuaracılığıyla duyurulacağı ve bu duyurunun yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğubelirtilmiştir.
Askerlik Kanunu'nun 45. maddesinde de, sevke tabi yükümlülerinlistelerinin, askerlik şubelerinde ilan edileceği, ayrıca bu listelerin celpdönemleri dışındaki sevklerde ve olağanüstü durumlarda mülki amirliklervasıtasıyla, köy ve mahalle muhtarlıklarında da ilan edileceği belirtilerek,celp ile ilgili hususların Milli Savunma Bakanlığı tarafından Türkiye RadyoTelevizyon Kurumu aracılığıyla duyurulacağı ve yurtdışı temsilciliklerinebildirileceği, bu ilan ve duyuruların yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğuifade edilmiştir.
İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılmakta olan dava,askerlik dairesince düzenlenen sevk evrakını, yol ve iaşe bedelini teslim alansanığın, askeri birliğine katılması gereken tarihten üç gün sonra katılması nedeniyleaçılmıştır.
Sanığın yoklama kaçağı olduğu yolunda bir suç isnadı mevcutolmadığından, son yoklamanın yapılma usulüne ilişkin Askerlik Kanunu'nun 25.maddesinin bakılmakta olan davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, başvuru dosyasının incelenmesinden askerlik şubesincedüzenlenerek sanığa verilen 'sevk belgesi'nde, askeri birliğine katılmatarihinin belirtildiği ve bu süre içerisinde birliğine katılmadığı takdirdebakaya kalacağının tarafına anlatılarak bu hususun imza altına alındığı anlaşılmaktadır.Sanığa isnat edilen bakaya kalmak suçu, askerlik dairesince yapılan bubildirime rağmen sanığın süresinde birliğine katılmamasından kaynaklanmaktadır.Bu nedenle, celp ile ilgili hususlardaTürkiye Radyo Televizyon Kurumuaracılığıyla yapılacak ilan ve duyuruların yükümlülere tebliğ mahiyetindeolduğu yolundaki Askerlik Kanunu'nun 45. maddesinin de bakılmakta olan davadauygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddeleri,itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağıkural değildir.
İtiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV- SONUÇ
1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti AnayasasınınBazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgiligerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkinön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilenkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2-21.6.1927 günlü, 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun, 5.2.2009 günlü,5837 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle değiştirilen 25. maddesinin ve 5.2.2009günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 11. maddesiyle değiştirilen 45. maddesinin, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu maddelere ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
7.12.2010 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI