ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/105
Karar Sayısı : 2010/107
Karar Günü : 7.12.2010
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Sivrice Sulh Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:21.6.1927 günlü, 1111 sayılıAskerlik Kanunu'nun, 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyledeğiştirilen 25. maddesinin ve 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 11.maddesiyle değiştirilen 45. maddesinin, Anayasa'nın 2., 36. ve 40.maddelerineaykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Bakaya kalmak suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada, itirazkonusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI
Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddeleri şöyledir:
'Madde 25 'Milli Savunma Bakanlığıtarafından, o yıl askerlik çağına girenler ile bir önceki sene ertesi yıla terkedilenlerin son yoklamalarının yapılacağı, Türkiye Radyo Televizyon Kurumuaracılığıyla duyurulur. Bu duyuru yükümlülere tebliğ mahiyetindedir.'
'Madde 45 'Sevke tabi yükümlülerinlisteleri, askerlik şubelerinde ilan edilir. Ayrıca bu listeler, celp dönemleridışındaki sevklerde ve olağanüstü durumlarda mülki amirlikler vasıtasıyla, köyve mahalle muhtarlıklarında da ilan edilir.
Celp ile ilgili hususlar Milli Savunma Bakanlığı tarafındanTürkiye Radyo Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulur ve yurtdışıtemsilciliklerine bildirilir. Bu ilan ve duyurular yükümlülere tebliğmahiyetindedir.'
III- İLK İNCELEME
7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının BazıMaddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gereklidüzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin önmeselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve oyçokluğuyla karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu Yasa kuralı ve gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yönteminceaçılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise,davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Bakaya kalmak suçu işlendiği iddiasıyla açılan davada Mahkeme,Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ilerisürmüştür.
Askerlik Kanunu'nun 25. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığıtarafından,o yıl askerlik çağına girenler ile bir önceki sene ertesi yıla terkedilenlerin son yoklamalarının yapılacağının Türkiye Radyo Televizyon Kurumuaracılığıyla duyurulacağı ve bu duyurunun yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğubelirtilmiştir.
Askerlik Kanunu'nun 45. maddesinde de, sevke tabi yükümlülerinlistelerinin, askerlik şubelerinde ilan edileceği, ayrıca bu listelerin celpdönemleri dışındaki sevklerde ve olağanüstü durumlarda mülki amirliklervasıtasıyla, köy ve mahalle muhtarlıklarında da ilan edileceği belirtilerek,celp ile ilgili hususların Milli Savunma Bakanlığı tarafından Türkiye RadyoTelevizyon Kurumu aracılığıyla duyurulacağı ve yurtdışı temsilciliklerinebildirileceği, bu ilan ve duyuruların yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğuifade edilmiştir.
İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılmakta olan dava,öğrenim durumu gözetilerek 27.2.2010 tarihine kadar askere sevki ertelenensanığın, okuldan kaydının silinmesi nedeniyle sevk tehirinin askerlikdairesince iptal edilerek Aralık 2009 celbinde sevke tabi olduğu yolunda kararalınmasına rağmen, bu celp döneminde sevk evrakını almak üzere askerlikdairesine gitmemiş olması nedeniyle açılmıştır.
Sanığın yoklama kaçağı olduğu yolunda bir suç isnadı mevcutolmadığından, son yoklamanın yapılma usulüne ilişkin Askerlik Kanunu'nun 25.maddesinin bakılmakta olan davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Askerlik Kanunu'nun 47. maddesinde kimlerin bakaya olarak kabuledileceği belirtilmiştir. Buna göre, askere sevk için çağrıldıkları halde,hastalık, tutukluluk veya hükümlülük gibi mazeretleri dışındaki nedenlerlesevkin son gününe kadar askerlik şubesine gelmeyenler ile gelip de sevkevrakını alanlardan, kendilerine verilen yol süresi sonunda birliğinekatılmayanlar, bakaya olarak kabul edilirler.
27.2.2010 tarihine kadar askere sevki ertelenen sanığın bakayaolarak kabul edilebilmesi, bu ertelemenin iptali ile Aralık 2009 celbinde sevketabi olduğu yolunda askerlik dairesince alınan kararın kendisine tebliğedilmesine rağmen sevkin son gününe kadar ilgilinin askerlik şubesine gitmemişolmasına bağlıdır. Askerlik dairesince ertelemenin iptali yolunda alınan kararilgilisine tebliğ edilmedikçe, kişinin Aralık 2009 celbine tâbi olduğunubilebilmesi mümkün olmadığından Aralık 2009 celp dönemine ilişkin olarakTürkiye Radyo ve Televizyon Kurumu tarafından yapılan duyurunun sanık yönündentebliğ mahiyetinde olduğundan ve bu duyuruya rağmen sevkin son gününe kadaraskerlik şubesine gelmediğinden bahisle bakaya olarak kabul edilmesinden sözedilemez.
Başvuru dosyasının incelenmesinden, sanığın sevk tehiri kararınıniptali ve Aralık 2009 celbinde sevke tâbi olduğu yolunda askerlik dairesincealınan kararın, Tebligat Kanunu'na uygun olmayan bir şekilde sanığagönderildiği ve kararın sanığa ulaşmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan TürkiyeRadyo ve Televizyon Kurumunca Aralık 2009 celp dönemine ilişkin olarak yapılanduyuru tarihleri dikkate alındığında da bu duyuruların, sanığa gönderilenyazının postaya verilme tarihinden daha önce yapılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Aralık 2009 celbine ilişkin TRT duyuruları, askere sevkininertelenmesi yolunda alınan kararın iptal edildiğinden haberdar olmayan sanıkyönünden hukuki sonuç doğuracak nitelikte olmadığından, Askerlik Kanunu'nun TRTtarafından yapılan duyuruların yükümlülere tebliğ mahiyetinde olduğu yolundaki45. maddesi, bakılmakta olan davada uygulanacak kural niteliği taşımamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Askerlik Kanunu'nun 25. ve 45. maddeleri,itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağıkural değildir.
İtiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV- SONUÇ
1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti AnayasasınınBazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgiligerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkinön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilenkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2-21.6.1927 günlü, 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun, 5.2.2009günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 8. maddesiyle değiştirilen 25. maddesinin ve5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Yasa'nın 11. maddesiyle değiştirilen 45.maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddelere ilişkin başvurunun Mahkeme'ninyetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
7.12.2010 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI