ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/19
Karar Sayısı : 2011/6
Karar Günü : 06.01.2011
R.G. Tarih-Sayı :26.02.2011-27858
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR :
1- Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi (Esas Sayısı:2009/84)
2- İzmir 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi (Esas Sayısı:2010/19)
İTİRAZLARIN KONUSU : 5.5.2009 günlü, 5894sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 13.maddesinin (4) numaralı fıkrasının, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 38. maddelerineaykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
5846 sayılı Yasaya aykırılık suçundan dolayı açılan kamudavalarında itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkemeler, iptali için başvurmuşlardır.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
5.5.2009 günlü, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş veGörevleri Hakkında Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 13. maddesişöyledir:
'MADDE 13- (1) Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindekitüm futbol müsabakalarının televizyon, radyo, internet ve her türlü teknikcihaz ve benzeri araçlarla yayınlanmasına, iletilmesine, yayınlarındüzenlenmesine ve programlanmasına münhasıran Yönetim Kurulu yetkilidir.
(2) Anılan yetki özellikle TFF'nin yayın haklarının merkezi olarakpazarlanmasını ve elde edilen gelirin yetkili organlar tarafından alınankararlar uyarınca kulüplere dağıtılmasını kapsar.
(3) Milli müsabakalar şifreli olarak yayınlanamaz.
(4) Futbol müsabakası yayınlarının, TFF tarafından belirlenen usulve esaslar dışında haksız ve yetkisiz olarak radyo, televizyon, internet veyaherhangi bir yayın veya iletişim aracıyla canlı veya banttan yayınlanması,çoğaltılması, dağıtılması, satılması, izlenmesi veya izletilmesi halinde,TFF'nin veya yayıncı kuruluşun şikayeti üzerine 5/12/1951 tarihli ve 5846sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesindeki cezai hükümleruygulanır.
(5) Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından spor kulüplerineveya kamu kurum veya kuruluşlarına protokol karşılığında devredilen, kiralananveya süreli intifa hakkı tesis edilen spor tesislerine ait protokoltribünlerinin kullanılmasında kişi sayılarının tespiti ve protokolyönlendirmesi Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü talimatları dâhilinde gençlik vespor il ve ilçe müdürlüklerince yapılır. Milli müsabakalarda ise protokoltribünü TFF tarafından düzenlenir.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 38. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, 2009/84 Esassayılı dosyanın 3.12.2009, 2010/19 Esas sayılı dosyanın ise 24.3.2010tarihlerinde yapılan ilk inceleme toplantılarında, dosyalarda eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
V- BİRLEŞTİRME KARARI
5.5.2009 günlü, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş veGörevleri Hakkında Kanun'un 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan'...TFF tarafından belirlenen usul ve esaslar dışında...' ibaresinin iptalinekarar verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın,aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle 2010/19 esas sayılı dava ilebirleştirilmesine, 2009/84 esas sayılı dosyanın esasının kapatılmasına, esasincelemenin 2010/19 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 6.1.2011 günündeoybirliğiyle karar verilmiştir.
Vl- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararlarında, itiraz konusu kural ile suç tanımıyapılmadan bu yetkinin Türkiye Futbol Federasyonu (TFF)'na yani idareyebırakıldığı, bu halde futbol müsabakası yayınlarıyla ilgili olmak üzere TFF'ninbelirlediği usul ve esaslar çerçevesinde suç ihdas edebileceği, itiraz konusukural ile cezalandırılan eylemlerin TCK.'nun 163/2 ve 243/2 maddeleri uyarıncazaten cezalandırıldığı, belirli gerçek veya tüzel kişilerin abone sayısınıarttırmak, çıkarlarını korumak amacıyla bu şekilde kanun konulamayacağı, ayrıcaeylem nedeniyle 5846 sayılı Yasa'nın 71. maddesine atıf yapılmasına karşın,hangi fıkra uyarınca ceza verileceğinin belirtilmediği, bu nedenle uygulanacakyaptırımın belirsiz olduğu, söz konusu Kanunda gerçek ve tüzel kişilerinçıkarlarını korumaya yönelik suç ve ceza düzenlemesi yapılamayacağı, eğer birdüzenleme yapılacaksa bunun 5846 sayılı Yasa'da yapılması gerektiği, diğertelevizyon yayıncı kuruluşlarının ve hatta aynı yayıncı kuruluşun şifreli maçyayınları dışındaki yayınlarından dolayı hak ihlallerinde ceza yaptırımıöngörülmezken, yalnızca şifreli maç yayınlarından dolayı hak ihlallerinde cezayaptırımının öngörülmesinin eşitlik ilkesini de ihlal ettiği, bu nedenlerleitiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 38. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kuralda, futbol müsabakası yayınlarının TürkiyeFutbol Federasyonu tarafından belirlenen usul ve esaslar dışında haksız veyetkisiz olarak radyo, televizyon, internet veya herhangi bir yayın veyailetişim aracıyla canlı veya banttan yayınlanması, çoğaltılması, dağıtılması,satılması, izlenmesi veya izletilmesi halinde TFF veya yayıncı kuruluşunşikayeti üzerine 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 71. maddesindebelirtilen cezai hükümlerin uygulanacağı öngörülmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temelilkelerinden biri 'belirlilik'tir. Bu ilkeye göre, yasaldüzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya vekuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması,ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermeside gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey,yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangihukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahaleyetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşenyükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği,normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devletegüven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunuzedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
Anayasa'nın 38. maddesinin ilk fıkrasında, 'Kimse, ...kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz' denilerek 'suçunyasallığı', üçüncü fıkrasında da 'ceza ve ceza yerine geçengüvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur' denilerek, 'cezanınyasallığı' ilkesi getirilmiştir. Anayasa'da öngörülen suçta ve cezadayasallık ilkesi, insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir anlayışın öneçıktığı günümüzde, ceza hukukunun da temel ilkelerinden birini oluşturmaktadır.Anayasa'nın 38. maddesine paralel olarak Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinde yeralan 'suçta ve cezada kanunilik' ilkesi uyarınca, hangieylemlerin yasaklandığı ve bu yasak eylemlere verilecek cezaların hiçbirkuşkuya yer bırakmayacak biçimde yasada gösterilmesi, kuralın açık, anlaşılırve sınırlarının belli olması gerekmektedir. Kişilerin yasak eylemleri öncedenbilmeleri düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvencealtına alınması amaçlanmaktadır.
Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerine ilişkin kurallar,ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nın konuya ilişkin kuralları baştaolmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve ekonomikhayatın gereksinmeleri göz önüne alınarak saptanacak ceza politikasına görebelirlenir. Yasa koyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda hangieylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ilekarşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul edilebileceğive ceza sistemini tamamlayan müesseseler konusunda takdir yetkisinesahiptir. Bu bağlamda, futbol gelirlerini korumak, etkili bir hukukikoruma sağlayarak Türk futbolunun gelişmesini ve kamu düzenini sağlamakamacıyla futbol müsabakası yayınlarının haksız ve yetkisiz olarak radyo,televizyon, internet veya herhangi bir yayın veya iletişim aracıyla canlı veyabanttan yayınlanması, çoğaltılması, dağıtılması, satılması, izlenmesi veyaizletilmesi hallerinde yaptırım öngörülmesi, yasa koyucunun sahip olduğu takdiryetkisinin kapsamındadır.
İtiraz konusu kuralda belirtilen suçların işlenmesi halinde TFFveya yayıncı kuruluşun şikayeti üzerine 5846 sayılı Yasa'nın 71. maddesininbirinci fıkrasında, bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasınınuygulanacağı öngörülmektedir. Buna göre, suçun ana unsurlarından birini TFFtarafından belirlenen usul ve esaslar dışında hareket etmek fiilioluşturmaktadır. Kuralda, hangi eylemin gerçekleşmesi halinde suçun oluşacağıyani suçun unsurlarının neler olduğunun belirlenmesi TFF'nun takdirinebırakılmakta, böylece ceza yaptırımı uygulanmasını sağlayacak eylemler Yasa'dabelirtilmemekte ve TFF'nun belirlediği usul ve esaslara bağlanmaktadır. Öteyandan, itiraz konusu kuralda suç oluşturan fiiller belirlenmediğinden bunabağlı olarak 'haksız ve yetkisiz' sözcükleri de belirsizkalmaktadır. Yasa kuralı bu anlamda belirli ve öngörülebilir olmadığı gibi,suçun yasallığı ilkesine de uygun değildir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 38.maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.
Kural, Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı görülerek iptaledildiğinden, ayrıca Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleri yönünden incelenmesinegerek görülmemiştir.
VIl- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, 'Kanun,kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihteyürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğegireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetedeyayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez' denilmektedir. 2949sayılı Yasa'nın 53. maddesinin dördüncü fıkrasında da bu kural tekrarlanmakta,maddenin beşinci fıkrasında ise, Anayasa Mahkemesi'nin, iptal sonucunda meydanagelecek hukuksal boşluğu, kamu düzenini tehdit veya kamu yararını ihlal edicimahiyette görmesi halinde, dördüncü fıkradaki hükmü uygulayacağıbelirtilmektedir.
5894 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasının iptalinedeniyle doğan hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici niteliktegörüldüğünden, iptal kararının, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasındanbaşlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
Vlll- SONUÇ
1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının BazıMaddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gereklidüzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışmayacağına ilişkin önmeselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilenkarşı oyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- 5.5.2009 günlü, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş veGörevleri Hakkında Kanun'un 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasının Anayasa'yaaykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE,
3- 5894 sayılı Kanun'un 13. maddesinin (4) numaralı fıkrasının iptaledilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici niteliktegörüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53.maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları gereğince İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARINRESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK BİR YIL SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,OYBİRLİĞİYLE,
6.1.2011 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI