ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı :2010/23
Karar Sayısı : 2011/101
Karar Günü : 16.6.2011
R.G. Tarih-Sayı :21.10.2011-28091
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay 12. Dairesi
İTİRAZIN KONUSU : 14.7.1965 günlü, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 12.5.1982 günlü, 2670 sayılı Kanun'un 31.maddesiyle değiştirilen 125. maddesinin ikinci fıkrasının 'Disiplin cezasıverilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların sicilden silinmesineilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır.'biçimindeki birinci cümlesinin 'uyarma ve kınama cezaları yönünden' Anayasa'nın2., 10. ve 36. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Davacının, hakkında öngörülen aylıktan kesme cezasının iptali içinaçtığı davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun itirazkonusu kuralı içeren 125. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesişöyledir:
'Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halincezaların sicilden silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağırceza uygulanır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 10. ve 36. maddelerine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞve Recep KÖMÜRCÜ'nün katılımlarıyla 24.3.2010 günü yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusuYasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında; aylıktan kesme, kademe ilerlemesinindurdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma cezalarına karşı idari yargıyerlerinde açılan davalarda işin esasına girilmek suretiyle dava konusudisiplin cezalarının hukuka uygunluğu konusunda karar verildiği, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 135. maddesi ile 136. maddesinin dördüncü fıkrasındauyarma ve kınama cezalarına karşı itiraz usulünün öngörüldüğü ve idari yargıyoluna başvurulamayacağının belirtildiği, uyarma ve kınama cezalarına karşıyargı yolunun kapalı olması nedeniyle bu cezaların uygulanmasını gerektirendisiplin kuralının birinci kez ihlâlinde verilen cezaya karşı dava yolunagidilemeyeceği ve bu cezaların kesinleşeceği, diğer disiplin cezalarının ilkkez işlenmesi halinde ise açılacak davalarda verilebilecek iptal kararlarınedeniyle tekerrür halinin bu cezalar yönünden gerçekleşmeyeceği ve cezalarıntekerrüründe farklılık ortaya çıkacağından Anayasa'nın 2., 10. ve 36.maddelerinin ihlâl edileceği ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka veAnayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olandevlettir.
Anayasa'nın 10. maddesinde herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamayacağı, Devlet organları ve idare makamlarının bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundaolduğu kuralı yer almaktadır.
Anayasa'nın 'Hak arama hürriyeti' başlıklı 36. maddesinde ise,herkesin meşru vasıta ve yollardan yararlanarak yargı organları önünde davacıya da davalı olarak sav, savunma ve adil yargılanma hakkına sahip olduğubelirtilmiştir.
İtiraz başvurusunda bulunulduğu tarihte Türkiye CumhuriyetiAnayasası'nın 129. maddesinin üçüncü fıkrası 'Uyarma ve kınama cezalarıyla ilgiliolanlar hariç, disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.'şeklindeyken12.9.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı MaddelerindeDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 13. maddesiyle 'Disiplinkararları yargı denetimi dışında bırakılamaz' biçimindedeğiştirilmiştir.
Kanunların zaman içinde uygulanmasında, başkaca bir hüküm konulmuşolmadıkça, yürürlüğe girmesiyle birlikte derhal etkisini göstermesi kuraldır.Üstün bir hukuk normu olan ve uyulması zorunlu bulunan Anayasa hükümlerinin deyürürlüğü bakımından bu kurala bağlı olduğu açıktır.
Anayasa'nın 129. maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan budeğişiklik sonucunda uyarma ve kınama cezaları da dahil bütün disiplin cezalarıiçin yargı yoluna başvurulabileceğinden 657 sayılı Yasa'nın 125. maddesininikinci fıkrasında yer alan 'Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş birfiil veya halin cezaların sicilden silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründebir derece ağır ceza uygulanır' biçimindeki hükmünde yargı denetimine tâbiolma açısından uyarma ve kınama cezalarının diğer disiplin cezalarıyla birfarkı kalmamıştır.
Uyarma ve kınama cezalarının diğer disiplin cezaları gibi davakonusu edilebilmeleri nedeniyle, bu cezalara konu eylemlerin tekerrürügözetilerek bir derece ağır ceza uygulanmasında hukuk devleti ilkesi, eşitlikilkesi ve hak arama hürriyeti ihlâl edilmediğinden kural Anayasa'nın 2.,10. ve 36. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12.5.1982günlü, 2670 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 125. maddesinin ikincifıkrasının 'Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halincezaların sicilden silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağırceza uygulanır.' biçimindeki birinci cümlesinin, 'uyarma ve kınama cezaları'yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 16.6.2011 günündeOYBİRLİĞİYLE, karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN