ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/4
Karar Sayısı : 2011/152
Karar Günü : 17.11.2011
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR:
1- Bafra Sulh Ceza Mahkemesi (Esas Sayısı: 2010/4)
2- Haymana Sulh Ceza Mahkemesi (Esas Sayısı: 2010/39)
3- Arsin Sulh Ceza Mahkemesi(Esas Sayısı: 2010/42)
4- Arsin Sulh Ceza Mahkemesi(Esas Sayısı: 2010/43)
5- Hava Kuvvetleri Komutanlığı Hava Eğitim Komutanlığı AskeriMahkemesi (Esas Sayısı: 2010/47)
6- Karacasu Sulh Ceza Mahkemesi (Esas Sayısı: 2010/88)
7- Solhan Sulh Ceza Mahkemesi(Esas Sayısı: 2010/107)
8- Tokat 1. Sulh Ceza Mahkemesi(Esas Sayısı: 2010/120)
9- Gümüşhane Sulh Ceza Mahkemesi (Esas Sayısı: 2010/121)
İTİRAZIN KONUSU:22.5.1930 günlü, 1632 sayılıAskeri Ceza Kanunu'nun;
a) 47. maddesinin birinci fıkrasının 22.3.2000 günlü, 4551 sayılıYasa'nın 12. maddesiyle değiştirilen (A) bendinin,
b) 31.3.2005 günlü, 5329 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle eklenen Ek8. maddesinin ikinci fıkrasının,
c) 26.2.2008 günlü, 5739 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle eklenen Ek10. maddesinin ikinci fıkrasının,
Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
Askerlik şubesine başvurup son yoklamasını yaptırmaları gerektiğihâlde yasal ve kabul edilebilir özürleri bulunmaksızın bu yükümlülükleriniyerine getirmeyen sanıklar hakkında 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 63/I-Ave askeri birlik içerisinde cep telefonu bulunduran sanık hakkında aynıKanun'un 87. maddesinin birinci fıkrası uyarınca cezalandırılması istemiyleaçılan davalarda itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavaran mahkemeler, iptalleri için başvurmuşlardır.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI
1632sayılı Askeri Ceza Kanunu'nunitiraz konusu kuralları içeren hükümleri şöyledir:
1-47. maddesininbirinci fıkrasının 22.3.2000 günlü, 4551 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değiştirilen(A) bendi:
'A)Askeri mahkemelerden Askeri Ceza Kanununun Üçüncü Babının Dördüncü Fasılındayazılı suçlardan dolayı verilen cezalar tecil edilemez ve para cezasına veyatedbirlerden birine de çevrilemez. Aynı Kanunun Üçüncü Babının Üçüncü Faslı ile84 üncü maddesi hariç olmak üzere 5 inci ve 130 uncu maddesi hariç olmak üzeresekizinci fasıllarında yazılı suçlardan dolayı verilen cezalar tecil edilemez.Ancak fiili işlediği zaman onsekiz yaşını doldurmamış çocuklarla, hükümzamanında yetmiş yaşına girmiş olanların mahkum oldukları bir seneden az hapiscezaları tecil olunabilir.'
2-31.3.2005 günlü,5329 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Ek 8. maddesinin ikinci fıkrası:
'Sırfaskerî suçlar ile bu Kanunun Üçüncü Babının Dördüncü Faslında yazılı suçlarhakkında, kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar ile ön ödeme hükümleriuygulanmaz.'
3-26.2.2008 günlü,5739 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Ek 10. maddesinin ikinci fıkrası:
'BuKanunda yazılı suçlarla ilgili olarak 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanununun 231 inci maddesinin beş ilâ ondördüncü fıkralarıuygulanmaz.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, E. 2010/4dosyanın 4.2.2010, E. 2010/39, E. 2010/42 ve E. 2010/43 sayılı dosyaların13.5.2010, E. 2010/47 sayılı dosyanın 20.5.2010, E. 2010/88 sayılı dosyanın22.9.2010, E. 2010/107 sayılı dosyanın 7.12.2010, E. 2010/120 ve E. 2010/121sayılı dosyaların ise 13.1.2011 tarihlerinde yapılan ilk incelemetoplantılarında, dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- BİRLEŞTİRME KARARI
1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun yukarıda belirtilenmaddelerinin iptali istemiyle açılan E. 2010/39, E. 2010/42, E. 2010/43, E.2010/47, E. 2010/88, E. 2010/107, E. 2010/120 ve E. 2010/121 sayılı dosyalarınaralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E. 2010/4 sayılı dosya ileBİRLEŞTİRİLMESİNE, esaslarının kapatılmasına, esas incelemesinin E.2010/4sayılı dosya üzerinden yürütülmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuran Mahkemeler, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 47.maddesinin birinci fıkrasının değişik (A) bendinin, Ek 8. maddesinin ikincifıkrasının ve Ek 10. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa'nın 2., 10. ve 11.maddelerine aykırılığı savıyla iptalini istemişlerdir.
İtiraz başvurularından E:2010/47 sayılı dosyada erbaş olan sanıkhakkında, askeri birlik içerisinde cep telefonu bulundurduğu ve böylece emreitaatsizlikte ısrar suçunu işlediği savıyla, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun87'nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca cezalandırılması istenmiş, diğeritiraz başvurularında ise haklarında yoklama kaçağı yada bakaya suçundan AskeriCeza kanununun 63'üncü maddesi uyarınca Kamu davası açılmıştır.
1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 89. maddesi 31.3.2011 tarihli ve6217 sayılı Yargı Hizmetlerinin Hızlandırılması Amacıyla Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesiyle değiştirilmiş ve'yoklamakaçağı, saklılık, bakaya, sevk edildiği kıtasına katılmama eylemleri'idarîpara cezasını gerektiren yaptırımlara dönüştürülmüştür. Bu madde uyarıncaverilen idarî para cezalarının kesinleşmesinden sonra sayılan eylemlerinyeniden işlenmesi ile bu eylemlerin seferberlik ya da savaş hâlinde işlenmesihâllerinde ilgili hakkında suç dosyasının hazırlanıp yükümlünün nüfusa kayıtlıolduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına gönderileceği öngörülmüştür. 6217 sayılıKanun'un 4. maddesiyle yapılan değişiklik neticesinde Askeri Ceza Kanunu'nun63. maddesinin (1) numaralı fıkrasında düzenlenen suç, barış döneminde ancak1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca verilen idarî paracezasının kesinleşmesinden sonra yeniden işlenmesi hâlinde söz konusuolabilecektir.
Öte yandan, 19.6.2010 günlü, 6000 sayılı Askeri MahkemelerKuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 21. maddesiyle 16.6.1964tarihli ve 477 sayılı Disiplin Mahkemeleri Kuruluşu, Yargılama Usulü veDisiplin Suç ve Cezaları Hakkındaki Kanun'a 61. maddeden sonra gelmek üzereeklenen 61/A maddesinin birinci fıkrasında,'Kıt'a karargah ya da görevesnasında bulundurulması veya kullanılması emirle yasak edilen; cep telefonu,bilgisayar, radyo, teyp, fotoğraf makinesi gibi görüntü, ses ve benzeriverileri ve bilgileri kaydeden, depolayan veya ileten her türlü cihaz vealetler ile aksamlarını bulunduran veya kullananlar on günden bir aya kadar odaveya göz hapsi cezasıyla cezalandırılır.' kuralı yer almaktadır. Bu kuralgereğince askeri birlik içinde cep telefonu bulundurulması eylemi disiplin suçuhaline dönüştürülmüştür.
Yapılan yasal düzenlemelerle Askeri Ceza Kanun'un 63. maddesindebelirtilen suçlara verilecek cezalar idari para cezasına dönüştürüldüğünden,Türk Ceza Kanununun genel hükümleri uyarınca lehe kanun uygulaması sonucuAskeri Ceza Kanununun 63'ncü maddesi davada uygulanma niteliğini kaybetmiştir.Bu kuralın doğal sonucu olarak uygulanacak itiraz konusu kurallardan 1632sayılı Askeri Ceza Kanununun Ek Madde 8'in ikinci fıkrası ile Ek Madde 10'unikinci fıkrasının davada uygulanma imkanı bulunmamaktadır.
E: 2010/47 sayılı itiraz başvurusundaki olaya konu olan 'kışladacep telefonu bulundurma' fiili, belirtilen yasal düzenleme ile sanık lehinedisiplin suçuna dönüştürüldüğünden; lehe kanun uygulaması sonucu evvelce AskeriCeza Kanununun 87'nci maddesi kapsamında değerlendirilen emre itaatsizlikteısrar suçu başvuru yapan mahkemenin uygulayacağı kural olmaktan çıkmış veDisiplin Mahkemesi'nin görevine giren disiplin suçu haline dönüşmüştür. Bukurala bağlı olarak iptali istenen Askeri Ceza Kanununun 47'nci maddesinin (A)bendinin de davada uygulama imkanı kalmamıştır.
Belirtilen nedenlerle konusu kalmayan istemler hakkında kararverilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.
VI- SONUÇ
22.5.1930 günlü, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun;
1-47. maddesinin birinci fıkrasının 22.3.2000 günlü, 4551 sayılıKanun'un 12. maddesiyle değiştirilen (A) bendine,
2-31.3.2005 günlü, 5329 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Ek8. maddesinin ikinci fıkrasına,
3-26.2.2008 günlü, 5739 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Ek10. maddesinin ikinci fıkrasına,
yönelik iptal istemleri, 31.3.2011 günlü, 6217 sayılı Kanun'un; 3.maddesiyle 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 89. maddesinde, 4. maddesiyle, 1632sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 63. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ve19.6.2010 günlü, 6000 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle de 16.6.1964 günlü, 477sayılı Disiplin Mahkemeleri Kuruluşu, Yargılama Usulü ve Disiplin Suç veCezaları Hakkında Kanun'a eklenen 61/A ve geçici 1. maddelerle yapılandeğişiklikler karşısında uygulanacak kural olma niteliğini yitirdiğinden, bufıkralara ve bende ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA, 17.11.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN