ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/46
Karar Sayısı : 2011/60
Karar Günü : 30.3.2011
R.G. Tarih-Sayı :21.10.2011-28091
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay İdari DavaDaireleri Kurulu
İTİRAZIN KONUSU: 1- 14.7.1965günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (C) fıkrasının,
2- 10.11.2005 günlü, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu'nun 49.maddesinin ikinci fıkrasının,
Anayasa'nın 2., 7., 13., 17., 48., 49. ve 60. maddelerineaykırılığı savıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması istemidir.
I- OLAY
Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı'nda 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 4/C maddesi uyarınca çalışmakta iken hizmetsözleşmesi feshedilen davacının, tarafına iş sonu/kıdem tazminatı ödenmesiistemiyle yaptığı başvurunun reddi yolundaki idarenin işlemi ile HizmetSözleşmesi'nde yer alan 'Sözleşmenin feshinde ihbar, kıdem veya sairadlar altında herhangi bir tazminat ödenmez.' hükmünün ve bütünbunlara dayanak alınan 2007/13014 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 8.maddesinin 3. fıkrasının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Danıştay2. Dairesine açılan davada verilen yürütmenin durdurulması talebinin reddineilişkin kararın kaldırılması istemiyle yapılan başvuruda, itiraz konusukuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Danıştay İdari DavaDaireleri Kurulu, iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
1- 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4.maddesinin iptali istenen (C) fıkrası şöyledir:
'C) GEÇİCİ PERSONEL
Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna DevletPersonel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak BakanlarKurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içindesözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir.'
2- 10.11.2005 günlü, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu'nun itirazkonusu kuralı da içeren 49. maddesi şöyledir:
'Madde 49- Sayım, araştırma ve veri kalitekontrolü ile inceleme ve denetleme işlerinde kurum içinden veya dışından buKanun gereğince geçici görevle görevlendirilecek olan kişilere başka yerdegörevlendirildikleri süre için verilecek gündelikler, 6245 sayılı HarcırahKanunu hükümleri uyarınca belirlenecek gündeliklerin birbuçuk katı olarakuygulanır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C)fıkrasına göre sözleşmeli olarak çalıştırılacak geçici personele ödenecekücretler, Kurum dışından görevlendirileceklere verilecek zarurigider karşılıkları ve her çeşit ödenekler ile anket formu başına verileceködenekler ve bunların usûl ve esasları Bakanlar Kurulu kararı ile tespitedilir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C)fıkrasına göre sözleşmeli olarak çalıştırılacak geçici personele, bu Kanunun 45inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında verilecek fazla çalışma ücreti,15-11 inci dereceden aylık alanlar için tespit edilen tutar kadar ödenir.
Bu Kanun gereğince geçici görevle görevlendirilenlere verilecekyol ve konaklama giderleri ile sürekli görevle görevlendirilenlerinharcırahları da 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca ödenir.
Sayım, araştırma, inceleme, denetleme ve veri kalite kontrolü içinalanda görevlendirilenler, mahallî idarelerce işletilen toplu taşımaraçlarından geçici görev süresince ücretsiz ve kamu kurum ve kuruluşlarınınkonaklama ve sosyal tesis imkânlarından, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınınpersoneline uygulanan şartlarla aynen yararlandırılır.'
B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 7., 13., 17., 48., 49. ve 60.maddelerine dayanılmış, 128. maddesi ise ilgili görülmüştür.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, EnginYILDIRIM ve Nuri NECİPOĞLU'nun katılımlarıyla 20.5.2010 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında kararabağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
A- Sınırlama Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'neitiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmaktaolduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlı tutulmuştur.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5429 sayılı Kanun'un 49.maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa'ya aykırılığını ileri sürerek iptalini veyürürlüğünün durdurulmasını istemiştir.
Bakılmakta olan davanın konusu, Türkiye İstatistik Kurumubünyesinde 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (C) fıkrasına göre sözleşmeliolarak çalıştırılan geçici personele ödenecek ücretlere ilişkindir. Buna göre,itiraza konu 5429 sayılı Kanun'un 49. maddesinin ikinci fıkrasında geçen '...Kurumdışından görevlendirileceklere verilecek zaruri gider karşılıkları ve her çeşitödenekler ile anket formu başına verilecek ödenekler ve bunların usûl veesasları...' bölümü dava konusu ile ilgili değildir. Kuralda yeralan '...Bakanlar Kurulu kararı ile tespit edilir.' bölümüise, dava konusu olmayan yukarıda belirtilen bölüm yönünden degeçerli ve ortak kural niteliğindedir.
Bu nedenlerle, 10.11.2005 günlü, 5429 sayılı Türkiye İstatistikKanunu'nun 49. maddesinin ikinci fıkrasına ilişkin esas incelemenin,fıkranın ' 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C)fıkrasına göre sözleşmeli olarak çalıştırılacak geçici personele ödenecekücretler, ...' bölümü ile sınırlı olarak yapılmasına, 30.3.2011gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
1- 657 Sayılı Kanun'un 4. Maddesinin (C) Fıkrasının İncelenmesi
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralda sadece 'geçicipersonel' adı verilen statüden bahsedilerek, bu istihdam şeklinin kapsamı,çalışanların hak ve yükümlülükleri ile iş güvencesi ve sosyal güvenlik haklarıbelirlenmeden, düzenleme yapma yetkisinin bütünüyle Bakanlar Kurulunabırakıldığı, bu konuda yasal bir çerçevenin bulunmadığı belirtilerek, kuralın,Anayasa'nın 2., 7., 13., 17., 48., 49. ve 60. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin itiraz konusu(C) fıkrasında, geçici personelin; bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmetolduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşlerinedayanılarak Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret veadet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerolduğu öngörülmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti insan haklarınadayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukukauygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devletorganlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargıdenetimine açık olan devlettir.
Anayasa'nın 7. maddesindeki 'Yasama yetkisi Türk Milletiadına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez' kuralınagöre, yasa koyucunun temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden yürütmeyeyetki vermemesi, sınırsız, belirsiz bir alanı, yönetimin düzenlemesinebırakmaması gerekir. Yasa ile yetkilendirme Anayasa'nın öngördüğü biçimde yasaile düzenleme anlamına gelmez. Yasa koyucu, gerektiğinde sınırlarını belirlemekkoşuluyla bazı konuların düzenlenmesini idareye bırakabilir.
Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fıkrasında; 'Herkes, yaşama,maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.'denilmiştir.
Anayasa'nın 49. maddesinde, çalışmanın herkesin hakkı ve ödeviolduğu belirtilmiş, Devlete, çalışanların yaşam düzeyini yükseltmek, çalışmayaşamını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı denetlemek veişsizliği gidermeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekliönlemleri almak ödevi verilmiştir. Devlet, kişinin çalışma hakkınıkullanabilmesi için iş alanında gerekli önlemleri alacak ve sınırlamalarıkaldırarak görevini yerine getirecek, birey de çalışarak topluma yük olmaktankurtulacaktır.
Anayasa'nın 60. maddesinde de 'Herkes, sosyal güvenlikhakkına sahiptir' denilmekle, bireylere, gelecekte karşılaşacaklarısosyal riskler karşısında yoksulluğa düşmemeleri için asgarî ölçüde bir yaşamdüzeyinin amaçlandığı belirtilmektedir. Bu amaç, sosyal sigorta kuruluşlarınca,kendi kuralları çerçevesinde gerçekleştirilir ve yerine getirilir.
Anayasa'nın128. maddesinde ise 'Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamutüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamuhizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamugörevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerininnitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylıkve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, mali ve sosyalhaklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Üst kademe yöneticilerininyetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.' denilmektedir.
657 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, kamu hizmetlerinin memurlar,sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle görüleceği belirtilmiş,maddenin (A) fıkrasında memur, (B) fıkrasında sözleşmeli personel, (C)fıkrasında geçici personel, (D) fıkrasında ise işçi tanımlanmıştır. 5.maddesinde de bu Kanun'a tabi kurumların bu dört istihdam şekli dışındapersonel çalıştıramayacağı belirtilmiştir.
İtiraz konusu kuralda, istihdam şekillerinden olan geçici personelstatüsünün tanımı yapılarak, Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığınıngörüşlerine dayanılarak hangi işlerin bir yıldan az süreli veya mevsimlikolduğunu, bu personelin sayısını, ödenecek ücreti ve sözleşme şartlarınıbelirleme yetkisi Bakanlar Kurulu'na bırakılmaktadır.
Geçici personel statüsü, belli bir vasıf gerektirmeyen, daha çokbedensel çalışmalara ağırlık veren, başlangıç ve bitişi belli olan, süreli işlerdeçalışmayı öngörmektedir. Bu personel, idare ile yaptıkları bir sözleşmeuyarınca idare için belirli bir iş yapan kişi konumundadır ve yaptıkları iş,geçici veya mevsimlik olup, asli ve sürekli görevlerden de sayılmaz. Bu nedenlegeçici personel; Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında belirtilen memur ve diğerkamu görevlileri kavramı dışında kalan, sözleşme ile çalıştırılan, işçi deolmayan, kendine özgü istisnai bir istihdam türüdür.
Yasa koyucu; memur ve diğer kamu görevlileri ile bunların dışında çalışanlarlailgili olarak, Anayasa'da belirlenen kurallara bağlı kalmak, adalet, hakkaniyetve kamu yararı ölçütlerini gözetmek koşuluyla düzenleme yapma yetkisinesahiptir.
Geçici ve mevsimlik işlerin neler olduğunun belirlenmesi ülkedekiekonomik gelişmelere ve koşullara bağlı olup, bunların Yasa'da tek tekbelirtilmesi mümkün değildir. Ayrıca, bu istihdam türü uyarınca çalıştırılacakkişilerin sayısının ihtiyaca ve ekonomik koşullara göre her zaman değişebileceknitelikte olması, yapılan işin niteliği ve süresine göre ödenecek ücret vesözleşme şartlarının da farklılık arzetmesi gözetildiğinde, Bakanlar Kurulutarafından belirlenecek olan hususların yasa ile yapılamayacak kadar teknikayrıntıları içerdiği kuşkusuzdur. Bu nedenle, itiraz konusu kuralda geçicipersonelin tanımı yapılarak çerçeve çizildikten sonra, ayrıntı ve uzmanlıkgerektiren konuların düzenlenmesinin Bakanlar Kurulu'na bırakılması, yasamayetkisinin devri niteliğinde değildir.
Diğer taraftan, Anayasa'nın 17. maddesi ile tanınan, herkesinyaşama ve maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkı, 49. maddesi ilede Devlet'e verilen çalışanları koruma yükümlülüğü gözetildiğinde, itirazkonusu kuralla geçici personel statüsü adı altında böyle bir istihdam biçimininoluşturulması ile yaşam hakkı ortadan kaldırılmadığı gibi, getirilendüzenlemenin çalışanlara geçici de olsa iş ortamı yaratmayı amaçladığı vesosyal devlet ilkesinin gereklerine de uygun olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 506 sayılı Kanun'u yürürlükten kaldıran 5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin ikincifıkrasının (f) bendi uyarınca, hizmet akdi ile bir veya birden fazlaişveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağına ilişkinhükmün, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (C) bendi kapsamındaçalıştırılanlar hakkında da uygulanacağı öngörülmektedir. 5510 sayılı Kanun'danönceki dönemde çalışanların da 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na tabiolduğu gözetildiğinde, itiraz konusu kuralda düzenlenen geçici personele sosyalgüvenlik hakkının tanınmadığından da söz edilemez.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2., 7., 17.,49., 60. ve 128. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Engin YILDIRIM bu görüşe katılmamıştır.
Kuralın, Anayasa'nın 13. ve 48. maddeleri ile ilgisigörülmemiştir.
2- 5429 Sayılı Kanun'un 49. Maddesinin İkinci Fıkrasının '657sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) fıkrasına göresözleşmeli olarak çalıştırılacak geçici personele ödenecek ücretler,...'Bölümününİncelenmesi
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralda 657 sayılı Kanun'un 4.maddesinin (C) fıkrası kapsamında istihdam edilen personele, çalıştığı dönemdeyapılacak bazı ödemelere yer verildiği, ancak statüleri hakkında düzenlemeyapılmayarak, bu konudaki düzenlemenin sınırları çizilmeksizin BakanlarKuruluna bırakıldığı belirtilerek, kuralın Anayasa'nın 2., 7., 13., 17., 48.,49. ve 60. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
5429 sayılı Kanun'un itiraz konusu bölümü de içeren 49. maddesininikinci fıkrasında, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (C) fıkrasına göresözleşmeli olarak çalıştırılacak olan geçici personele ödenecek ücretler ileKurum dışından görevlendirileceklere verilecek zaruri gider karşılıkları ve herçeşit ödenekler ile anket formu başına verilecek ödenekler ve bunların usûl veesaslarının Bakanlar Kurulu kararı ile tespit edileceği öngörülmektedir.
Anayasa'nın 128. maddesinde devletin, kamu iktisadi teşebbüslerive diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlüoldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlarve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği belirtilmiştir.
Önceki bölümde açıklandığı üzere, geçici personel tarafındanyürütülen hizmetler Anayasa'nın 128. maddesinde belirtilen genel idareesaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılmaz ve buistihdam şeklinde çalışan personel de memur ya da diğer kamu görevlisi olaraknitelendirilemez. Bu nedenle, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (C) fıkrasıuyarınca sözleşme ile çalıştırılan ve Anayasa'nın 128. maddesi kapsamındaolmayan geçici personelin ücretlerinin Bakanlar Kurulu tarafındanbelirlenmesinde Anayasa'ya aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Türkiye İstatistik Kurumunda 657 sayılı Kanun'un 4.maddesinin (C) fıkrası uyarınca çalıştırılacak olan geçici personele ödenecekücretlerin Bakanlar Kurulu tarafından belirlenmesine ilişkin yetki, işinözelliğinden kaynaklanan, çerçevesi çizilmiş, esasları belirlenmiş, ihtisasgerektiren ve teknik konulardaki ayrıntılara ilişkin objektif bir düzenlemeyetkisi olması nedeniyle yasama yetkisinin devri niteliğinde de değildir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu bölüm Anayasa'nın 2., 7. ve128. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Engin YILDIRIM bu görüşe katılmamıştır.
Kuralın Anayasa'nın 13., 17., 48., 49. ve 60. maddeleri ile ilgisigörülmemiştir.
VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
1- 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4.maddesinin (C) fıkrasına,
2- 10.11.2005 günlü, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu'nun 49.maddesinin ikinci fıkrasının '657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncümaddesinin (C) fıkrasına göre sözleşmeli olarak çalıştırılacak geçici personeleödenecek ücretler, ...' bölümüne,
yönelik iptal istemleri, 30.3.2011 günlü E. 2010/46, K. 2011/60sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkra ve bölüme ilişkin YÜRÜRLÜĞÜNDURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 30.3.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
VII- SONUÇ
1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağınailişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal MümtazAKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,
2- 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4maddesinin (C) fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,Engin YILDIRIM'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
3- 10.11.2005 günlü, 5429 sayılı Türkiye İstatistikKanunu'nun 49. maddesinin ikinci fıkrasının '657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 4 üncü maddesinin (C) fıkrasına göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakgeçici personele ödenecek ücretler, '' bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığınave itirazın REDDİNE, Engin YILDIRIM'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
30.3.2011 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
KARŞIOY YAZISI
657 sayılı Kanun'un belirttiği dört istihdam biçiminden memurlukve işçilik 'kural', sözleşmeli personel ve geçici personel ise 'istisna' teşkiletmektedir. 'Kural' olan istihdam biçimleri altında çalışanların sahipoldukları hakların bir kısmını içermeyen, 'istisnai' özellikler taşıyanistihdam biçimlerinin kamu politikası olarak yaygınlaştırılmaya çalışılmasısosyal hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmaz. Uzun yıllar boyunca geçici personelkamuda sınırlı sayıda istihdam edilirken, bu durum son yıllarda yaygınlaşmayabaşlayarak sürekli ve kalıcı bir istihdam türüne dönüşmeye başlamıştır. Geçicipersonelin işçi sayılmaması işçilik statüsünün Anayasa ve yasalarca sağlananbazı hak ve güvencelerinin kapsamı dışında bırakılmaları anlamına gelmektedir.Her ne kadar 657 sayılı Kanun'un 4/C fıkrası kapsamında çalışan geçicipersonele daha önce sahip olmadıkları bazı haklar 2010 yılında bir kararnameile verilmişse de, işçi sayılmamaları nedeniyle işçilerin sahip olduklarıyıllık izin, toplu sözleşme ve grev gibi bazı haklardan, yararlanamamaktadır.Bu kapsam altında çalışan personelin fazla çalışma ile ilgili durumları dabelirsizlik taşımaktadır.
Sosyal devlet ilkesi Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerindenbiri olarak Anayasa'nın 2'inci maddesinde yer almıştır. Anayasa'nın 5'incimaddesi de devletin temel amaç ve görevini, 'Kişilerin ve toplumun refah, huzurve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukukdevleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomikve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesiiçin gerekli şartları hazırlamaya çalışmak' olarak belirtmiştir.
Bilindiği gibi Anayasa'nın 65. maddesi, 'Devlet, sosyal veekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerinamaçlarına uygun öncelikleri gözeterek, malî kaynaklarının yeterliliğiölçüsünde yerine getirir' hükmünü içermektedir. Denebilir ki bu maddeden dolayısosyal hukuk devletinin ne ölçüde ve hangi araçlarla gerçekleşeceği siyasaliktidarların takdirine bırakılmıştır. Bununla birlikte, takdir yetkisininsosyal hukuk devletinin özüne zarar verecek şekilde kullanılmaması gerekir.
Anayasa Mahkemesi de sosyal hukuk devletini tanımlarken''çalışanların insanca yaşamasını ve çalışma hayatının kararlılık içindegelişmesi için sosyal, iktisadi ve mali tedbirler alarak çalışanları koruyan''ifadelerini kullanmıştır (E. 1984/9, K. 1985/4). Sosyal hukuk devletinde birey,önündeki ekonomik ve sosyal engellerin kaldırılmasıyla özgür olmanın tadınavarabilir.
Kamu kesimi çalışma ilişkileri geleneksel olarak devletin örnekişveren olması esasına dayanır ve bu sosyal hukuk devleti olmanın birgereğidir. Çalışma ilişkilerinde standartların yükseltilmesi gerekirken devleteliyle mevcut standartlardan geriye gidilmesi, sosyal hukuk devleti ilkesininiçinin boşaltılması anlamına gelmektedir. Ülkemizde özel sektör çalışmailişkilerinin göreceli olarak düşük çalışma standartları içermesi önemli birsorunken, aynı durumun kamu kesiminde de ortaya çıkmaya başlaması düşündürücüdür.İnsan onuruna yakışır çalışma ortamının sağlanması sosyal hukuk devletinin enönemli görevleri arasındadır.
İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 5. ve 49. maddelerine aykırıolduğu düşüncesiyle, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Engin YILDIRIM