ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/63
Karar Sayısı : 2011/162
Karar Günü : 8.12.2011
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Erzurum 2. Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :21.6.1927 günlü, 1111 sayılıAskerlik Kanunu'nun 5.2.2009 günlü, 5837 sayılı Kanun'un 8. maddesiyledeğiştirilen 25. maddesinin, Anayasa'nın 2., 10., 28., 38. ve 72. maddelerineaykırı olduğu savı ile iptali istemidir.
I- OLAY
Sanığın yoklama kaçağı kalmak suçunu işlediği iddiasıyla AskeriCeza Kanunu'nun 63. maddesi uyarıncahapis cezasıyla cezalandırılması istemiyleaçılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
21.6.1927 günlü, 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 5.2.2009 günlü,5837 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değiştirilen 25. maddesi şöyledir:
'Milli Savunma Bakanlığı tarafından, o yıl askerlik çağınagirenler ile bir önceki sene ertesi yıla terk edilenlerin son yoklamalarınınyapılacağı, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulur. Bu duyuruyükümlülere tebliğ mahiyetindedir.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, EnginYILDIRIM ve Nuri NECİPOĞLU'nun katılmalarıyla 15.7.2010 günü yapılan ilkinceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların dao davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.
Yoklama kaçağı kalmak suçunu işlediği iddiasıyla sanığın AskeriCeza Kanunu'nun 63. maddesi uyarınca hapis cezasıyla cezalandırılması istemiyleaçılan davada Mahkeme, Askerlik Kanunu'nun 25. maddesinin Anayasaya aykırıolduğunu ileri sürmüştür.
Başvuru tarihinde yürürlükte olan Askeri Ceza Kanunu'nun 63.maddesi,'Kabul edilecek bir özrü olmadan barışta bakayalarla yoklama kaçağıveya saklılardan yaşıtlarının veya birlikte işleme bağlı arkadaşlarının ilkkafilesi yollanmış bulunanlar ve ihtiyat erattan çağrılıp da özürsüzyaşıtlarının yollanmalarından başlıyarak yedi gün içinde gelenler bir ayakadar, yakalananlar üç aya kadar, yedi günden sonra üç ay içinde gelenler üçaydan bir yıla kadar, yakalananlar dört aydan bir buçuk yıla kadar, üç aydansonra gelenler dört aydan iki yıla kadar hapis, üç aydan sonra yakalananlaraltı aydan üç yıla kadar ağır hapis ... cezasiyle cezalandırılır'hükmünüiçermektedir.
31.3.2011 günlü, 6217 sayılı Yargı Hizmetlerinin HızlandırılmasıAmacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la, Askerlik Kanunuile Askeri Ceza Kanunu'nun da aralarında yer aldığı çeşitli kanunlardadeğişiklikler yapılmıştır.
6217 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddesiyle, Askerlik Kanunu'nun 86.ve 89. maddeleri değiştirilmiş ve bu değişiklikler sonucunda yoklamakaçaklarının idari para cezası ile cezalandırılmaları öngörülmüştür. Bir başkadeyişle, yoklama kaçağı kalmak eylemi suç olmaktan çıkarılarak kabahatedönüştürülmüş ve idari yaptırıma bağlanmıştır.
Askerlik Kanunu'nun 6217 sayılı Kanun ile değişik 89. maddesinde,barışta, kabul edilebilir bir özrü olmaksızın; yoklama kaçaklarından birlikteson yoklamaya tabi oldukları doğumluların yurt genelinde normal sevk yılıiçindeki son kafilesi gönderilmiş bulunanlar için, son kafilenin gönderilmesitarihinden itibaren dört ay içinde gelenlerin ikiyüzelli, yakalananların bin,dört aydan sonra bir yıl içinde gelenlerin beşyüz, yakalananların ikibin, biryıldan sonra gelenlerin yediyüzelli, yakalananların üçbin Türk Lirası idarîpara cezasıyla cezalandırılması öngörülmüştür.
Askerlik Kanunu'nun 6217 sayılı Kanun ile değişik 86. maddesindede, son yoklamada bulundukları yerdeki askerlik meclisi, elçilik veyakonsolosluklara gelmeyen ve bu Kanunda yazılı bir mazereti bulunduğuna dairbelge ibraz etmemiş olanlardan,birlikte son yoklamaya tabi olduklarıdoğumluların yurt genelinde normal sevk yılı içindeki ilk celp ve sevktarihinden sonra ve son celp ve sevk döneminin bitiminden önce ele geçen veyakendiliğinden gelenlerden yüz Türk Lirası idarî para cezası alınacağı vemuayene neticesinde askerliğe elverişli oldukları anlaşılanlardan ertelemehakkı bulunmayanların askerlik meclislerince, bu meclisler toplu değilse idareheyetlerince haklarında karar alınarak Milli Savunma Bakanlığınca tespit edilensınıf ve tertibat yerlerine derhal sevk olunacakları hükme bağlanmıştır.
Askerlik Kanunu'nda yapılan bu değişiklikler doğrultusunda, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemede yargılanan sanığın hapis cezası ilecezalandırılması isteminin dayanağını oluşturan Askeri Ceza Kanunu'nun 63.maddesi de 6217 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle değiştirilmiş ve yoklama kaçağıkalmak suçu nedeniyle hapis cezası verilebilmesi için öncelikle sanık hakkında1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca idari para cezası verilmişolması ve bu ceza kesinleştikten sonra kabul edilebilecek bir özrü olmaksızınyoklama kaçağı kalmış olması şartı aranmıştır:
'Barışta, 1111 sayılı Askerlik Kanununun 89 uncu maddesiuyarınca haklarında verilen idarî para cezası kesinleştikten sonra kabuledilecek bir özrü olmadan,
a) Yoklama kaçaklarından birlikte son yoklamaya tabi olduklarıdoğumluların yurt genelinde normal sevk yılı içindeki son kafilesi gönderilmişbulunanlar için, son kafilenin gönderilmesi tarihinden,
'itibaren dört ay içinde gelenler altı aya kadar, yakalananlar ikiaydan altı aya kadar; dört aydan sonra bir yıl içinde gelenler iki aydan biryıla kadar, yakalananlar dört aydan bir yıla kadar; bir yıldan sonra gelenlerdört aydan iki yıla kadar, yakalananlar altı aydan üç yıla kadar hapiscezasıyla cezalandırılır'.
Söz konusu Yasa hükümleri çerçevesinde, itiraz başvurusundabulunan Mahkemede yargılanan sanığın ondört gün yoklama kaçağı kalmak eylemi,suç olmaktan çıkarılarak Askerlik Kanunu'nun 86. maddesi uyarınca yüz TürkLirası ile cezalandırılması gereken bir kabahate dönüşmüştür.
13.2.2011 günlü, 6111 sayılı Kanun'un 22. maddesi ile 30.3.2005günlü, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 'Soruşturma zamanaşımı' başlıklı 20.maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle ise 89 uncu maddesi hariçolmak üzere 1111 sayılı Askerlik Kanunundabelirtilen ve idari para cezasınıgerektiren bir fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günübitimine kadar söz konusu eylem nedeniyle idari para cezası verilerek tebliğedilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemeyeceği ve verilmiş olanlarında düşeceği hükme bağlanmıştır.
İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede yargılanan sanığa, yoklamakaçağı kalmak eylemi nedeniyle bu eylemin gerçekleştiği tarihi takip edentakvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğedilmemiştir.
Askerlik Kanunu, Askeri Ceza Kanunu ve Kabahatler Kanunu'nda 6217ve 6111 sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklerin, itiraz başvurusunda bulunanMahkemede yargılanmakta olan sanığın lehine düzenlemeler olduğu ve sanıkhakkında uygulanması gerektiği kuşkusuzdur.
Anılan yasal düzenlemelerde meydana gelen değişiklikler sonucundasanığın eylemi suç olmaktan çıkmış, idari para cezası ile cezalandırılabilmeolanağı da kalmamıştır. Bu durumda, iptali istenilen kuralın, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak kural olmaniteliği de ortadan kalkmıştır.
Açıklanan nedenlerle, uygulanacak kural olma niteliğini kaybedenitiraz konusu kuralın iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığınakarar verilmesi gerekir.
V- SONUÇ
21.6.1927 günlü, 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 5.2.2009 günlü,5837 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değiştirilen 25. maddesi; 6111 ve 6217sayılı Kanunlarla 1111 sayılı Kanun'un 86. maddesinde, 22.5.1930 günlü, 1632sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 63. maddesinde ve 30.3.2005 günlü, 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 20. maddesinde yapılan değişiklikler sonucunda itirazbaşvurusunda bulanan Mahkeme'de bakılmakta olan davada uygulanacak kural olmaniteliğini yitirdiğinden, bu maddeye ilişkin başvuru hakkında KARAR VERİLMESİNEYER OLMADIĞINA, 8.12.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN