ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/66
Karar Sayısı : 2010/91
Karar Günü : 22.9.2010
R.G. Tarih-Sayı :30.12.2010-27801
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Şanlıurfa İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:5.11.2008 günlü, 5809 sayılıElektronik Haberleşme Kanunu'nun 37. maddesinin (4) numaralı fıkrasının'Yönetmelikile belirlenen limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun bulunan ilgilitesisler başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Kurum tarafından güvenliksertifikası düzenlenmesini müteakip kurulur ve faaliyete geçirilir.'biçimindekison cümlesinin, Anayasa'nın 5. ve 56. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
Bir binanın çatı katına kurulan baz istasyonunun mühürlenmesi veyapı durdurma tutanağı düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılandavada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
İptali istenilen cümlenin yer aldığı Elektronik HaberleşmeKanunu'nun 37. maddesi şöyledir:
'(1) Radyo ve televizyon yayınlarına ilişkin ilgili kanunundabelirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla, Kurum düzenlemelerinde belirtilen veişletilmesi için frekans tahsisine ihtiyaç gösteren telsiz cihaz veya sistemikullanıcıları, telsiz kurma ile kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesi almakzorundadır. Bu kapsamdaki kullanıcılar telsiz cihaz veya sistemlerini Kurumdüzenlemeleri ve telsiz ruhsatnamesinde belirtilen esaslara uygun olarak kurmakve kullanmak mecburiyetindedirler.
(2) Telsiz kurma ve kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesiverilmesi, izin ve telsiz ruhsatnamesinin süresi, yenilenmesi, değişikliği veiptali ile ilgili usul ve esaslar ile bu çerçevede öngörülen telsiz cihaz veyasistemlerinin kurulması, kullanılması, nakli, işletme tipinin değiştirilmesi,devri ve hizmet dışı bırakılmasında kullanıcıların tabi olacağı hususlar Kurumtarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yetkilendirmeye tabi bulunmayantelsiz kurma ve kullanma izinleri en fazla beş yıl için verilir. Süresiiçerisinde yenilenmeyen telsiz kurma ve kullanma izni ve telsizruhsatnamelerinde belirtilen cihaz ve sistemler için tahsis edilen frekanslariptal edilir. Kurum tarafından yetkilendirilmiş olmak suretiyle telsiz hizmetisunan işletmecilerin sistemlerine dahil telsiz cihazı kullanıcıları, telsizkullanma izni ve telsiz ruhsatnamesinden bu Kanunun 46 ncı maddesinin ikincifıkrası çerçevesinde muaftırlar.
(3) Kurum düzenlemelerinde belirlenen ve işletilmesi için frekanstahsisine ihtiyaç duyulmayan özel amaçlar için tahsis edilmiş frekansbantlarında ve çıkış gücünde çalışan Kurumca onaylı telsiz cihaz ve sistemleri,herhangi bir telsiz kurma ve kullanma iznine ve telsiz ruhsatnamesine ihtiyaçgöstermeksizin kullanılabilir.
(4) Ulusal ve uluslararası kuruluşların belirlediği standartdeğerleri dikkate almak suretiyle telsiz cihaz ve sistemlerinin kullanımındauyulacak elektromanyetik alan şiddeti limit değerlerinin belirlenmesi, kontrolve denetimleri münhasıran Kurum tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu işlemlerile ilgili usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığınıngörüşleri de dikkate alınmak suretiyle Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikile belirlenir.Yönetmelik ile belirlenen limit değerlere ve güvenlik mesafesineuygun bulunan ilgili tesisler başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Kurumtarafından güvenlik sertifikası düzenlenmesini müteakip kurulur ve faaliyetegeçirilir.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu Yasa kuralı ve gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yönteminceaçılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise,davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Çatı katına kurulan baz istasyonunun mühürlenmesi ve yapı durdurmatutanağı düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Mahkeme,Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 37. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yeralan itiraz konusu cümlenin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
İtiraz konusu kural, telsizcihaz ve sistemleri ile ilgili tesislerin başkaca bir işleme gerek kalmaksızınBilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından güvenlik sertifikasıdüzenlenmesini müteakip kurulacağını ve faaliyete geçirileceğini hükmebağlamaktadır.
İtiraz konusu kuralın yeraldığı maddede, telsiz kurma izni ile telsiz ruhsatnamesi ve telsiz kullanımınailişkin esasların düzenlendiği ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunabelirli görev ve yetkiler verildiği görülmektedir. Telsizlerin yaydığıelektromanyetik dalgaların insan sağlığına olumsuz etkide bulunmasını önlemekamacıyla bu konudaki limit değerleri belirleme ve bu limit değerlere uyulupuyulmadığının kontrol ve denetim görevi de bu kapsamda Bilgi Teknolojileri veİletişim Kurumu'na verilmiştir. Elektromanyetik alan şiddeti limit değerlerininbelirlenmesi ve buna ilişkin kontrol ve denetim işlemlerine ilişkin usul veesasların, Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığının görüşlerinin dedikkate alınmak suretiyle Kurum tarafından çıkarılacak yönetmeliklebelirleneceği öngörülmüştür. İtiraz konusu kuralda ise limit değerlere vegüvenlik mesafesine uygun bulunan tesislerin başkaca bir işleme gerekkalmaksızın Kurum tarafından güvenlik sertifikası düzenlenmesini müteakipkurulacağı ve faaliyete geçirileceği belirtilmiştir.
Yaydığı elektromanyetikdalgalar limit değerlere uygun olan ve bu nedenle güvenlik sertifikası verilentelsiz cihaz ve sistemleri ile ilgili tesislerin başkaca bir işleme gerekolmaksızın kurulacağının ifade edilmesi, telsiz kurma izni bakımından başkacabir işleme gerek bulunmadığını amaçlamaktadır. İtiraz konusu kuralda yer alan'başkaca bir işleme gerek kalmaksızın' ibaresi, mevzuatla diğer kamu kurum vekuruluşlarına verilen görevlerin yerine getirilmesine engel nitelikoluşturmamaktadır. Bu anlamda, imar mevzuatı yönünden yapıların imar planlarınave ruhsata uygunluğunun denetimi konusunda belediyelere verilen görevlerinyerine getirilme zorunluluğunun devam ettiği açıktır. Diğer bir deyişle, itirazkonusu kural, yapı niteliği taşıyan telsizlerle ilgili tesisleri imar mevzuatıyönünden alınması gerekli ruhsat ve izinlerden istisna tutmamaktadır.
Elektronik HaberleşmeKanunu'nun yasalaşma sürecinde yaşanan gelişmeler de bu sonucu ortayakoymaktadır. Nitekim, Kanun Tasarısının 65. maddesinde yer verilen'Elektronikhaberleşme ile ilgili alt yapı oluşumunda kullanılan anten, dalga kılavuzu vebaz istasyonu ve bunların fonksiyonel olarak müştemilatı niteliğindekitesisler, yapının ruhsat eki projelerinin değiştirmesini gerektiren bir işlemsöz konusu değil ise, bu Kanun hükümlerine ve Kurum tarafından çıkarılanyönetmeliklere uygun olarak kurulmak ve Kurumdan gerekli izin ruhsat veyasertifikalar alınmak şartıyla 3194 sayılı İmar Kanununa tâbi değildir'hükmüile bu yapıların İmar Kanununa tabi olmadıkları açık bir şekilde belirtilmişiken söz konusu maddenin TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve TurizmKomisyonunca'Elektronik haberleşme tesislerinin kurulmasında uygulanacakyönteme ilişkin 65 inci madde(nin), 406 sayılı Kanun'un muhafazasına ihtiyaçbulunan Ek 35 inci maddesi ile mükerrerlik teşkil etmesi'gerekçesiylekanuntasarısından çıkartılması, yasal düzenlemede söz konusu tesislerin İmarKanunu'ndaki ruhsat ve izinlerden istisna tutulması amacının güdülmediğinigöstermektedir.
Konuya ilişkin Danıştaykararları da incelendiğinde, itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin bakmaktaolduğu davanın konusunu oluşturan uyuşmazlığın benzeri uyuşmazlıklarda, itirazkonusu kuralın yer aldığı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun yürürlüğe girdiğitarihten sonra da, yapı niteliği taşıyan baz istasyonlarının imar mevzuatınatabi olduklarının ve bu anlamda ilgili kurumların denetim yetkisinin varlığınınDanıştayca kabul edilmeye devam edildiği görülmektedir.
Bu çerçevede, çatı katına baz istasyonu kurulabilmesi için imarmevzuatında öngörülen izin ve ruhsatların alınması zorunlu olup, itiraz konusukuralın bu izin ve ruhsat alma zorunluluğunu ortadan kaldırmadığı ve imarmevzuatı ile ilgisinin bulunmadığı açıktır.
Açıklanan nedenlerle, çatı katına kurulan baz istasyonununmühürlenmesi ve yapı durdurma tutanağı düzenlenmesine ilişkin işlemin iptaliistemiyle açılan davada Elektronik Haberleşme Kanununun 37. maddesinin (4)numaralı fıkrasının son cümlesi, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulayacağı kural değildir.
İtiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV- SONUÇ
5.11.2008 günlü, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 37.maddesinin (4) numaralı fıkrasının 'Yönetmelik ile belirlenen limit değerlereve güvenlik mesafesine uygun bulunan ilgili tesisler başkaca bir işleme gerekkalmaksızın Kurum tarafından güvenlik sertifikası düzenlenmesini müteakipkurulur ve faaliyete geçirilir.' biçimindeki son cümlesinin, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu cümleye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, 22.9.2010 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Engin YILDIRIM