ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/78
Karar Sayısı : 2011/177
Karar Günü : 29.12.2011
R.G. Tarih-Sayı :26.06.2012-28335
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Rize İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 2.1.1961 günlü, 195sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un 32. maddesininbirinci fıkrası ile 34. maddesinin, Anayasa'nın 29.maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Bazı sayıları yayımlanmayan yerel bir gazetenin resmiilan yayınlama hakkının valilikçe düşürülmesi nedeni ile gazetenin imtiyazsahibi tarafından açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırıolduğu kanaatine varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
2.1.1961 günlü, 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline DairKanun'un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 32. ve 34. maddeleri şöyledir:
'Resmi ilanların dağıtılması:
Madde 32- Resmi ilanlar, fikir ve içtihatfarkı aranmaksızın 34 üncü madde mucibince vasıfları tesbit edilecek olanmevkutelere Basın - İlan Kurumu Genel Kurulunun tesbit edeceği esaslardahilinde dağıtılır.
33. madde hükmü saklıdır.
Gazetelerin vasıfları:
Madde 34- Resmi ilan verilecekmevkutelerin vasıfları:
a) Münderecat,
b) Sayfa sayı ve ölçüsü,
c) Kadro,
ç) Fiili satış,
d) En az yayın hayatı süresi,
Bakımlarından ve uygun görülecek diğer yönlerden Basın-İlan KurumuGenel Kurulunca tespit olunur.
Genel Kurul, Kurumun şubesi bulunmayan yerlerdeki mevkutelerinvasıflarını yukarıdaki fıkrada yazılı kayıtlara bağlı olmaksızın tespit eder.
Genel Kurul Türkiye'de yabancı dillerle yayınlanan mevkuteler ilefikir ve sanat dergilerine ilan ve reklâm verme esaslarını ayrıca tayin eder.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, Anayasa'nın 29. maddesine dayanılmıştır
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, AlparslanALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve CelalMümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında;
1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıpçalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'ninçalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, FettahOTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esassayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine, OYBİRLİĞİYLE,
7.12.2010 gününde karar verildi.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralı, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, resmi ilan yayınlama işinin Türkiye'de pek çokyerel gazete için mali kaynak olduğu, resmi ilan yayınlama hakkı verilecekgazetelerde esas alınacak olan ilke ve kriterlerin kanun ile belirlenmesigerekirken Basın İlan Kurumu Genel Kurul Kararı ile belirlendiği belirtilerek,itiraz konusu kuralların Anayasa'nın 29. maddesine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
195 sayılı Kanun'un iptali istenen 32. maddesinde; resmi ilanların34. maddede belirtilen ölçütler dikkate alınarak özellikleri belirleneceksüreli yayınlara Basın İlan Kurumu Genel Kurulunun tespit edeceği esaslardahilinde dağıtılacağı; 34. maddede ise resmi ilan verilecek süreli yayınlarınmünderecat, sayfa sayısı ve ölçüsü, kadro, fiili satış ve en az yayın hayatısüresi ve uygun görülecek diğer yönler dikkate alınarak Basın İlan Kurumu GenelKurulunca tespit edileceği kurala bağlanmıştır. Kanun'un 37. maddesinde, resmiilan verilebilecek olan süreli yayınların isimlerini ve vasıflarını ihtiva edenlistenin Kurum Genel Müdürlüğü ve valilikler tarafından her ayın sonundaHükümete, Kurum şubelerine ve diğer ilgililere gönderileceği belirtilmiştir.
Anayasa'nın 29. maddesinde süreli yayınların çıkarılması, yayımşartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esasların kanunladüzenleneceği, Kanun'un haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasınıengelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlarkoyamayacağı ve süreli yayınların, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin veyabunlara bağlı kurumların araç ve imkânlarından eşitlik esasına göreyararlanacağı belirtilmiştir.
İptali istenen kurallarda, gazetelerin resmi ilanyayınlayabilmeleri için gerekli özelliklerin belirlenmesine ilişkin hükümleryer almaktadır. Yasa koyucunun amacının, gazetelerin niteliğinin artırılması vesırf resmi ilan alabilmek için gazete çıkarılmasının önlenmesi olduğuanlaşılmaktadır. Süreli yayının varlık sebebi resmi ilan yayınlamak değil,haber ve düşüncelerin insanlara aktarılmasıdır. Anayasa'nın 29. maddesindekidüzenlemede ise gazetelerin yayın yapmasını zorlaştıran koşullar veya yayımhayatına başlamasına engel olan, güçleştiren ödevler yüklemek gibi siyasi,ekonomik, mali ve teknik koşulların konulması yasaklanmıştır. Anayasa'nın 29.maddesinde resmi ilanların dağıtılmasına ilişkin açık bir kuralbulunmamaktadır. İtiraz konusu kurallarla gazetelerin niteliklerini artırmaamacıyla, yayınlarda sürekliliği ve güvenilirliği hedefleyen ölçütlergetirilmesi durumunun, yayın kuruluşlarının düşünce ve kanaatlerini serbestçeyayımlanması özgürlüklerini engelleyici veya bunların kullanılmalarınızorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik koşulları içermediği açıktır.
Diğer taraftan itiraz konusu kurallarla resmi ilan yayınlamahakkının süreli yayınlara verilmesi esas ve usullerin belirlenmesi konusundaBasın İlan Kurumu Genel Kuruluna yetki verilirken; resmi ilan yayınlama hakkınailişkin temel esaslar ve yürütmeye bırakılan alanın çerçevesi de çizilmiştir.Kanun'da belirtilen genel çerçeve ve esaslar doğrultusunda, ayrıntı ve uzmanlıkgerektiren konularda Basın İlan Kurumu Genel Kuruluna yetki verilmesindeAnayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 29.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
2.1.1961 günlü, 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline DairKanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası ile 34. maddesinin Anayasa'ya aykırıolmadığına ve itirazın REDDİNE, 29.12.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN