ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/84
Karar Sayısı : 2010/98
Karar Günü : 7.12.2010
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Kadıköy 1. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :22.5.2003 günlü, 4857 sayılıİş Kanunu'nun 21. maddesinin Anayasa'nın 10., 49. ve 141. maddelerineaykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
İş akdinin feshinin geçersizliğine, işçinin işe iadesine, biryıllık ücretten az olmamak üzere tazminata ve dört aya kadar doğmuş bulunanücret ve sosyal hakların tespitine ilişkin davada itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
4857 sayılı İş Kanunu'nun itiraz konusu 21. maddesi şöyledir:
'İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebingeçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshingeçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmakzorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise,işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminatödemekle yükümlü olur.
Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verdiğinde,işçinin işe başlatılmaması halinde ödenecek tazminat miktarını da belirler.
Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye ençok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.
İşçi işe başlatılırsa, peşin olarak ödenen bildirim süresine aitücret ile kıdem tazminatı, yukarıdaki fıkra hükümlerine göre yapılacak ödemedenmahsup edilir. İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veyabildirim süresine ait ücret peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret tutarıayrıca ödenir.
İşçi kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğindenitibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmakzorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olanfesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ilesorumlu olur.
Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri sözleşmelerile hiçbir suretle değiştirilemez; aksi yönde sözleşme hükümleri geçersizdir.'
III- İLK İNCELEME
7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının BazıMaddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gereklidüzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin önmeselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve oyçokluğuyla karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu Yasa kuralı ve gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yönteminceaçılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise,davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
İş akdinin feshinin geçersizliğine, işçinin işe iadesine, biryıllık ücretten az olmamak üzere tazminata ve dört aya kadar doğmuş bulunanücret ve sosyal hakların tespitine ilişkin davada Mahkeme, 4857 sayılı Yasa'nıngeçersiz sebeple yapılan feshin sonuçlarını düzenleyen 21. maddesininAnayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
İtiraz konusu kural,iş güvencesi kapsamında olanişçiler için uygulanabilecek niteliktedir. 4857 sayılı Yasa'nın 18. maddesininbirinci fıkrasında'Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en azaltı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini feshedenişveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin,işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmakzorundadır.'denilmektedir. Bu hükümle, iş güvencesinden bir işçininyararlanabilmesi için diğer koşullarla birlikte'en az altı aylık kıdeme'sahipolması gerekmektedir. 18. maddedeki iş güvencesi koşulları yoksa iş akdininfeshinin geçerli bir sebebe dayandırılmasını öngören itiraz konusu 21. maddeninuygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Başvuru dosyasının incelenmesinden,davacının altı aylıkkıdeminin olmadığı ve 4857 sayılı Yasa'nın 18. maddesindeki iş güvencesikoşullarını taşımadığı anlaşılmaktadır.
Bu nedenle itiraz konusu kural,itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kural değildir.
İtiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV- SONUÇ
1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının BazıMaddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gereklidüzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin önmeselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilenkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2-22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21. maddesinin, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyleREDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
7.12.2010 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI