ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/91
Karar Sayısı : 2011/98
Karar Günü : 9.6.2011
R.G. Tarih-Sayı :21.10.2011-28091
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEMELER:
1- Ankara 4. İdare Mahkemesi (Esas: 2010/91)
2- Ankara 1. İdare Mahkemesi (Esas: 2010/22)
İTİRAZLARIN KONUSU: 13.4.1994 günlü, 3984sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun'un15.5.2002 günlü, 4576 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değiştirilen 13. maddesininikinci fıkrasında yer alan ''iki ay içinde ödeme yapılmazsa, ÜstKurulca yayın izninin ve lisansın iptaline karar verilir'' ibaresininAnayasa'nın 26. maddesine aykırılığı savı ile iptali istemidir.
I- OLAY
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından yapılan uyarıya rağmenreklam geliri üst kurul payını süresinde ödemeyen yayın kuruluşlarının yayınizinlerinin iptali yolunda tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda,itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan mahkemeler iptaliiçin başvurmuşlardır.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
Başvuru tarihinde yürürlükte bulunan 3984 sayılı Radyove Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun'un 4576 sayılı Kanun'un8. maddesiyle değiştirilen itiraz konusu ibarenin yer aldığı 13. maddesişöyledir:
'12 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen reklamgelirlerinden ayrılacak paylar, elde edildikleri ayı takip eden ayın en geç20'sinde; (a) bendine göre ödenecek TV kanal ve radyo frekansı yıllık kirabedeli her yılın Ocak ayının en geç 20'sinde; 33 üncü maddede belirtilen idarîpara cezaları da cezaların tahakkukunu müteakip ilgili yayın kuruluşlarıtarafından ödenir.
Ödemede gecikilmesi halinde, ilgili yayın kuruluşu uyarılarak yedigün içinde ödeme yapması istenir.Yukarıdaki fıkrada belirtilen tarihlerdenitibaren iki ay içinde ödeme yapılmazsa, Üst Kurulca yayın izninin velisansın iptaline karar verilir ve ödenmeyen kurum geliri icra yoluylatahsil olunur. Gecikilen ödemeler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.'
B- İlgili Görülen Yasa Kuralı
3984 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
'Üst Kurulun gelirleri şunlardır:
a) Özel radyo ve televizyon kuruluşlarından alınacak TV kanal veradyo frekansı yıllık tahsis bedelleri.
b) Özel radyo ve televizyon kuruluşlarının yıllık brüt reklam gelirlerinden%5 oranında ayrılacak paylar.
c) Gerektiğinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bütçesinintransfer tertibinde yer alacak ödenek.
d) Radyo ve televizyon kuruluşlarına 33 üncü madde uyarıncaverilecek idari para cezaları.'
C- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları
Başvuru kararlarında Anayasa'nın 26. maddesine dayanılmış, 2.maddesi ise ilgili görülmüştür.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantılarında;
1) E:2010/22 sayılı dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine 24.3.2010 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
2) E:2010/91 sayılı dosyada;
a. 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti AnayasasınınBazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgiligerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkinön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilenkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
b. Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE,
7.12.2010 gününde karar verilmiştir.
V- BİRLEŞTİRME KARARI
13.4.1994 günlü, 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş veYayınları Hakkında Kanun'un 15.5.2002 günlü, 4576 sayılı Yasanın 8. maddesiyledeğiştirilen 13. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ''yayınizninin''ibaresinin iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunailişkin 2010/22 esas sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle2010/91 esas sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, birleştirilen davanın esasınınkapatılmasına, esas incelemenin 2010/91 esas sayılı dosya üzerindenyürütülmesine, 9.6.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VI- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin raporlar, itirazkonusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasakuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 13. maddesinde temel hak vehürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın yalnızca ilgili maddelerinde belirtilensebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceğinin belirtildiği, 26.maddesinde ise herkesin düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başkayollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahip olduğuifade edildikten sonra bu hürriyetlerin kullanılmasının millî güvenlik,kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesive milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçlularıncezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerinaçıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarınınyahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama göreviningereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabileceğininbelirtildiği, itiraz konusu kuralla Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafındanyapılan uyarıya rağmen reklam geliri üst kurul payını süresinde ödemeyen yayınkuruluşlarının yayın izinlerinin iptal edilmesinin öngörüldüğü, Anayasa'nın 26.maddesinde düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanma sebepleriarasında mali yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sebebinin yer almadığı,belirtilen nedenle mali bir yükümlülüğünü yerine getirmeyen özel radyo veyatelevizyonun yayın izni ve lisansının iptaline karar verilmesini öngörendüzenlemenin Anayasa'nın 26. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
3984 sayılı Kanun'un 12. maddesinde özel radyo ve televizyonkuruluşlarının yıllık brüt reklâm gelirlerinden %5 oranında ayrılacak paylar,Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun gelirleri arasında sayılmış veitiraz konusu kuralla bu payların Üst Kurulca yapılan uyarıya rağmen, eldeedildikleri ayı takip eden ayın 20'sinden itibaren iki ay içinde ödenmemesihalinde, ödemeyen yayıncı kuruluşun lisansının ve yayın izninin iptal edilmesiöngörülmüştür.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle iptali istenen kuralAnayasa'nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Üst Kurul tarafından yapılan uyarıya rağmen Kanunda öngörülen ikiaylık süre içinde reklam geliri üst kurul payının ödenmemesinedeniyle yayıncı kuruluşun lisansının ve yayın izninin iptal edilmesi,idari yaptırım niteliği taşımaktadır.
Yasa koyucunun idari yaptırıma konu eylemleri (kabahatleri) ve bueylemler karşılığında uygulanacak yaptırımları belirleme konusunda anayasalsınırlar içerisinde takdir yetkisi bulunmaktadır. Ancak bu eylemler ileyaptırımlar arasında adil bir dengenin bulunması, hukuk devleti ilkesinin birgereğidir.
Eylem ile yaptırım arasında bulunması gereken adil denge,'ölçülülük ilkesi' olarak da adlandırılmakta ve bu ilkenin alt ilkelerini de,elverişlilik, zorunluluk ve orantılılık ilkelerioluşturmaktadır. 'Elverişlilik ilkesi', öngörülen yaptırımın ulaşılmakistenen amaç için elverişli olmasını, 'zorunluluk ilkesi' öngörülen yaptırımınulaşılmak istenen amaç bakımından zorunlu olmasını ve 'orantılılık ilkesi' iseöngörülen yaptırım ile ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken orantıyıifade etmektedir.
İtiraz konusu kuralla öngörülen yayın izni ve lisansın iptaliyaptırımı ile reklam geliri üst kurul payının zamanında ödenmesinin amaçlandığıkuşkusuzdur. Bu çerçevede, söz konusu yaptırımın hedeflenen amaca ulaşmabakımından elverişli olduğu söylenebilir ise de itiraz konusu kuralın yeraldığı maddede, geciken ödemeler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağının özel olarak düzenlendiği degözetildiğinde, bu yolla tahsili mümkün olan bir alacak nedeniyle özel radyoveya televizyonun yayın izni ve lisansının iptal edilmesinin Üst Kurulalacağının tahsili bakımından zorunlu olduğundan söz edilmesi olanaklı olmadığıgibi, bu yaptırım ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir orantı dabulunmamaktadır. Bu durum ise yaptırıma konu eylem ile yaptırım ilişkisindeölçülülük ilkesinin ihlali sonucunu doğurmakta ve hukuk devleti ilkesineaykırılık oluşturmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesineaykırıdır. İptali gerekir.
İptali istenilen kuralın Anayasa'nın 26. maddesiyle ilgisigörülmemiştir.
Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Ahmet AKYALÇIN, AlparslanALTAN ve Nuri NECİPOĞLU karara değişik gerekçeyle katılmışlardır.
VII- SONUÇ
13.4.1994 günlü, 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş veYayınları Hakkında Kanun'un 15.5.2002 günlü, 4756 sayılı Kanun'un 8. maddesiyledeğiştirilen, 13. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan '' iki ay içinde ödemeyapılmazsa, Üst Kurulca yayın izninin ve lisansın iptaline karar verilir ''ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 9.6.2011 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
DEĞİŞİK GEREKÇE
3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları HakkındaKanun'un 4576 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değiştirilen 13. maddesinin ikincifıkrasında yer alan '' iki ay içinde ödeme yapılmazsa, Üst Kurulcayayın izninin ve lisansın iptaline karar verilir '' ibaresiAnayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine aykırı bulunarakiptal edilmiştir.
İtiraz konusu kural, doğrudan radyo ve televizyon kuruluşlarınınyayın yapabilmeleri ile ilgili olduğundan, itiraz konusu kuralın Anayasayauygunluk denetiminde Anayasanın düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinidüzenleyen 26. maddesinin öncelikle esas alınması gerekir.
Anayasa'nın 26. maddesinin ilk fıkrasında düşünceyi açıklamave yayma hürriyetinin kapsamı, ikinci fıkrasında da sınırlama sebepleridüzenlenmiştir. Buna göre, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetininkullanılması, ancak 'milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği,Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmezbütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devletsırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhretveya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü mesleksırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerinegetirilmesi amaçlarıyla' sınırlanabilecektir.
Anayasa'nın 13. maddesinde de, temel hak ve hürriyetlerin özlerinedokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplerebağlı olarak sınırlanabileceği, bu sınırlamaların da Anayasa'nın sözüne veruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine veölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir.
Belirtilen durum karşısında itiraz konusu kuralın Anayasaldenetiminde, Anayasa'nın 26. maddesinde düzenlenen düşünceyi açıklama ve yaymahürriyetinin Anayasa'nın 13. maddesine uygun olarak sınırlandırılmış olupolmadığının belirlenmesi gerekir.
Bu açıdan bakıldığında reklam gelirlerinden alınacak üst kurulpayının Üst Kurul tarafından yapılacak uyarıya rağmen iki aylık süre içindeödenmemesi Anayasanın 26. maddesinde belirtilen sınırlama nedenlerindenherhangi birisine dahil bulunmamaktadır. Buna göre, itiraz konusu kuralla,düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin Anayasanın 26. maddesinin ikincifıkrasında öngörülmeyen bir nedenle, Üst kurul reklam payının yatırılmamasıhalinde ilgili radyo ve televizyonun lisansının ve yayın izninin iptalininöngörülmesi suretiyle sınırlandırılması Anayasa'nın 26. ve 13. maddelerineaykırılık oluşturur. Bu nedenle kuralın, genel nitelikteki Anayasa'nın 2.maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesine aykırılık yerine, Anayasa'nın 26.ve 13. maddelerine aykırılıktan dolayı iptali gerekir.
Başkan
Haşim KILIÇ
Üye
Alparslan ALTAN
DEĞİŞİK GEREKÇE
3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları HakkındaKanun'un 4576 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değiştirilen 13. maddesinin ikincifıkrasında yer alan '' iki ay içinde ödeme yapılmazsa, Üst Kurulcayayın izninin ve lisansın iptaline karar verilir '' ibaresiAnayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine aykırı bulunarakiptal edilmiş ise de:
Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve hürriyetler, özlerinedokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplerebağlı olarak sınırlanabilir. Bu sınırlamalar Anayasa'nın sözüne ve ruhuna,demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülükilkesine aykırı olamaz.
Anayasa'nın 26. maddesinde düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetidüzenlenmiş olup, maddenin ikinci fıkrasında bu hürriyetin kullanılmasınınsınırlanabileceği haller sayılmıştır. Buna göre, 'Bu hürriyetlerinkullanılması, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temelnitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması,suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulüncebelirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özelve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veyayargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla'sınırlanabilir.
Televizyonlardan alınacak reklam geliri üst kurul payının ÜstKurul tarafından yapılacak uyarıya rağmen iki aylık süre içinde ödenmemesinedeniyle yayın kuruluşunun yayın izninin ve lisansının iptal edilmesi, üstüntutulması gereken düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanabileceğihalleri belirten Anayasa hükmü ile bağdaşmayan, bu hürriyetin özüne dokunanaşırı bir müdahaledir.
Bu nedenle kuralın, Anayasa'nın 26. maddesine aykırılıktan dolayıiptali gerekir.
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
DEĞİŞİK GEREKÇE
3984 sayılı Yasa'nın 12. maddesinde özel radyo ve televizyonkuruluşlarının yıllık brüt reklam gelirlerinden %5 oranında ayrılacak pay'Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun gelirleri arasında gösterilmiştir.
Anılan Yasa'nın 'Gelirler ve Cezaların Tahsili' başlıklı 13.maddesinde reklam gelirlerinden ayrılacak payların, elde edildikleri ayı takipeden ayın en geç 20'sinde ödeneceği, gecikilmesi halinde, ilgili yayınkuruluşunun uyarılarak yedi gün içinde ödeme yapılmasının istenileceği,maddenin iptali istenilen tümcede de iki ay içinde ödemenin yapılmaması halindeüst kurulca yayın izninin ve lisansın iptaline karar verileceği belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin 12.12.2007 günlü, 2003/40 esas sayılıkararında da belirtildiği gibi;
Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve özgürlüklerin özlerinedokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplerebağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, bu sınırlamanın Anayasa'nınsözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve Laik Cumhuriyetin gereklerineve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir.
Sınırlama, belirli bir temel hak ve özgürlüğün Anayasa'daöngörülen ya da belirlenen alanı içinde kişiye sağlanan olanakların yasa koyucutarafından daraltılmasıdır. Başka bir anlatımla, sınırlamada belirli bir temelhak ve özgürlüğün kullanım olanakları sınırlamadan sonra da devam eder. Bunakarşılık, temel hak ve özgürlüklerin durdurulması, bunlardan belirli bir süreiçinde yararlanma veya kullanılmalarının olanaksızlığını anlatır.
Anayasa'nın 'Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti' başlıklı 26.maddesinin birinci fıkrasında 'Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resimveya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkınasahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikiralmak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon,sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasınaengel değildir.' denilerek düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kapsamıbelirtilmiştir.
Anayasa'nın 26. maddesinde düzenlenen 'Düşünceyi Açıklama ve YaymaHürriyeti'nin sınırları ise maddenin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Bunagöre, bu özgürlüklerin kullanılması, milli güvenlik, kamu düzeni, kamugüvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ilebölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçlularıncezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerinaçıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel veya aile hayatlarınınyahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama göreviningereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.
İtiraz konusu kural uyarınca iki ay içinde ödeme yapılmamasıhalinde, Üst Kurulca yayın izninin ve lisansının iptaline karar verilmesi,Anayasa'nın 26. maddesinin güvence altına aldığı düşünceyi açıklama ve yaymahürriyetine yapılmış açık bir müdahale niteliğindedir. Böyle bir sınırlamanınher şeyden önce Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlerden birinedayandırılmış olması gerekir. Oysa, itiraz konusu kural Anayasa'nın 26.maddesinde belirtilen sınırlama nedenlerinden herhangi birine dayanmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural hukuk devleti ilkesineaykırılığı yanında Anayasa'nın 26. maddesine de aykırıdır. Bu nedenleçoğunluğun iptali istenilen kuralın Anayasa'nın 26. maddesiyle ilgisininbulunmadığı gerekçesine katılmıyorum. 09.06.2011
Üye
Ahmet AKYALÇIN
DEĞİŞİK GEREKÇE
İtiraz konusu kural, Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun gelirleriarasında sayılan, özel radyo ve televizyon kuruluşlarının reklam gelirlerindenayrılacak payların süresinde ve Üst Kurulca yapılan uyarıya rağmen ödenmemesihalinde, ödemeyen yayıncı kuruluşun lisansının veya yayın izninin iptaledilmesini öngörmektedir.
Anayasa'nın Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti başlıklı 26.maddesinde 'Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başkayollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Buhürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya davermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema vebenzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.
Bu hürriyetlerin kullanılması, milli güvenlik, kamu düzeni, kamugüvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devlet sırrı olarak usulüncebelirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özelve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veyayargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıylasınırlanabilir.' hükmüne yer verilmiştir. 13. maddesinde de; temel hak vehürriyetlerin, yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplerebağlı olarak sınırlanabileceği belirtilmiştir.
İtiraz konusu kural, radyo ve televizyon kuruluşlarının yayınyapabilmeleriyle doğrudan ilgili olduğundan, düşünceyi açıklama ve yaymahürriyetine ilişkin Anayasa'nın 26. maddesi hükmünün itiraz konusu kuralınAnayasa'ya uygunluk denetiminde esas alınması gerekmektedir.
Bu nedenle itiraz konusu fıkra uyarınca yayın izninin iptaledilmesi Anayasa'nın 26. maddesinin güvence altına aldığı düşünceyi açıklama veyayma hürriyetine yapılmış bir müdahale niteliğinde görülmesi gerekir. Madde debelirtilen sınırlama nedenlerinden herhangi birine de dayanmamaktadır. Bu kuraluyarınca yayın izninin ve lisansın iptaline karar verilmesi Anayasa'nın 26.maddesini güvence altına aldığı düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetineyapılmış bir müdahale niteliğinde olup, kural Anayasa'ya bu yönden aykırıbulunmaktadır.
Üye
Nuri NECİPOĞLU