ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/96
Karar Sayısı : 2011/168
Karar Günü : 22.12.2011
R.G. Tarih-Sayı :14.02.2012-28204
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İzmir 1. İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 14.7.1965 günlü, 657sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 212. maddesinin, Anayasa'nın 7., 55. ve 128.maddelerine aykırılığı savı ile iptali istemidir.
I- OLAY
Devlet memuru olan davacıdan alınmadığı tespit edilen yemekmaliyet katılım payının ilgilinin maaşından kesilmesi işleminin iptaliistemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 212. maddesi şöyledir:
'Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekildefaydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığıile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları biryönetmelik ile tesbit olunur.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nın 7., 55. ve 128. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, AlparslanALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN ve CelalMümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla 7.12.2010 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında;
1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti AnayasasınınBazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgiligerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkinön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilenkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE,
karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
İtiraz konusu kuralla, Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecekyardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgiliesasların Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı'nınbirlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunacağı belirtilmiştir.
Başvuru kararında, Anayasa'nın 128. maddesi gereğince kamupersonelinin emeği karşılığı aldığı ücrette artma ya da azalma sonucu doğuracaktüm düzenlemelerin yasa ile yapılması gerektiği, Devlet memurlarının mali haklarıkapsamında bulunan yiyecek yardımının düzenlenmesi konusunda itiraz konusukuralla hiçbir ölçü ve sınırlama öngörülmeksizin Maliye Bakanlığı ile DevletPersonel Başkanlığına yetki tanınmasının yasama yetkisinin devri niteliğindeolduğu, yürütmenin düzenleme yetkisinin sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı biryetki olduğu, yasayla düzenlenmesi gereken konularda yürütme organına genel vesınırları belirsiz bir düzenleme yetkisi verilmesinin olanaklı olmadığı, birkonunun yalnızca ad olarak yasada belirtilmesinin yasayla düzenlenmiş olduğununkabulü için yeterli olmadığı, Anayasa'nın 55. maddesinde Devletin, çalışanlarınyaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyalyardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alacağının belirtildiği,yiyecek yardımında tüm yetkinin idareye verilmesi sonucunda idarece getirilecekkuralların ücrette adaletin sağlanmasına yönelik sosyal yardımların etkisizkalmasına ve ücrette adalet dengesinin bozulmasına yol açabileceği, belirtilennedenlerle kuralın Anayasa'nın 7., 55. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
Anayasa'nın 7. maddesinde yasama yetkisinin Türk Milletiadına Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne ait olduğu ve bu yetkinindevredilemeyeceği kurala bağlanmıştır.
Anayasa'nın 128. maddesinde de "Devletin, kamuiktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarınagöre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli vesürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurlarınve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerisaklıdır. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunlaözel olarak düzenlenir.' denilmiştir.
Yasayla düzenleme ilkesi, düzenlenen alanda temel ilkelerinyasayla konulmasını ve çerçevenin yasayla çizilmesini ifade etmektedir. Buniteliği taşıyan bir yasal düzenleme ile uzmanlık ve teknik konulara ilişkinayrıntıların belirlenmesi konusunda yürütme organına yetki verilmesi, yasaldüzenleme ilkesine aykırılık oluşturmamaktadır.
İtiraz konusu kural, Devlet memurlarına yiyecek yardımıyapılmasının yasal dayanağını oluşturmaktadır. Bir başka deyişle, Devletmemurları itiraz konusu kural uyarınca yiyecek yardımındanfaydalanabilmektedirler.
Devlet memurlarının yiyecek yardımından yararlanmaları ile ilgiliolarak tüm memurlar yönünden tek tip bir düzenleme yapılması mümkün olmayıp buyardımın kapsamı ve miktarı; yürütülen kamu hizmetinin niteliğine, memurlarınçalışma saatlerine, kamu kurumlarında çalışan memur sayısına, kurum tarafındanyemek verilip verilmemesine, verilen yemeğin kurumda yapılmasına veya satın alınmasına,yemek maliyetlerindeki farklılıklara, kamu kurumlarının bütçe olanaklarına göredeğişkenlik arz etmektedir.
Yiyecek yardımı, bir sosyal yardım olmakla birlikte, yukarıdabelirtilen niteliği nedeniyle diğer sosyal yardımlardan farklı olarak ayrıntılıdüzenlemeyi gerekli kılmaktadır. Söz konusu teknik ve ayrıntılı düzenlemeninise mutlaka yasa ile yapılması zorunluluğundan bahsedilemez. Bu nedenle,yiyecek yardımının yasal düzenlemeye konu edilerek Devlet memurlarına yiyecekyardımı yapılabilmesine olanak tanınmasında ve yiyecek yardımındanfaydalanılmasının usul ve esaslarının düzenlenmesinin yürütme organınabırakılmasında 'yasayla düzenleme ilkesi'ne aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırıdeğildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM ve Erdal TERCAN bu görüşe katılmamıştır.
İptali istenilen kuralın Anayasa'nın 55. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 212.maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, FulyaKANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,Engin YILDIRIM ile Erdal TERCAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 22.12.2011gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
KARŞIOY GEREKÇESİ
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun yiyecek yardımına ilişkinitiraz konusu 212. maddesinde, 'Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecekyardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgiliesaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birliktehazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur' denilmektedir.
Anayasa'nın 128. maddesinde 'Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerive diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlüoldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar vediğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerininnitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylıkve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Üst kademeyöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.'denilmiş, 7. maddesinde de yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye BüyükMillet Meclisi'ne ait olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin bir çok kararında tekrarlanarak yerleşikiçtihadı haline gelen görüşü doğrultusunda, Anayasa'da yasayla düzenlenmesiöngörülen konularda, yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenlemeyetkisinin verilmesi olanaklı değildir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı,tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle Anayasa'da öngörülen ayrıkdurumlar dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda, yasa ile yürütmeye genelnitelikte kural koyma yetkisi verilemez. Buna göre yasada, düzenlenen konudanyalnız kavram, ad ve kurum olarak söz edilmesi yetmez, idarenin düzenlemeyetkisinin sınırlarını belirleyecek temel ilkelerin konulması ve çerçevenin deçizilmiş olması gerekir. Ancak bu koşulla uzmanlık ve teknik konulara ilişkinayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir.
Devlet memurlarına yapılacak yiyecek yardımının, onların özlükhakları kapsamında bulunduğu ve yasayla düzenlenmesi gerektiği açıktır. İtirazkonusu kuralda ise, yiyecek yardımının uygulanmasıyla ilgili usul ve esaslarbelirlenmemiş bu konudaki yetki tümüyle idareye devredilmiştir.
Açıklanan nedenlerle Kural'ın, Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerineaykırı olduğu ve iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
KARŞIOY GEREKÇESİ
İtiraz konusu kuralda, Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecekyardımından ne şekilde faydalanacakları ve yardımın uygulanması ile ilgiliesasların Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı'nınbirlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunacağınıdüzenlenmektedir.
Anayasa'nın 128. maddesinde 'Devlet'in, kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişiliklerinin genel idare esaslarına göreyürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğerözlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplusözleşme hükümleri saklıdır.
Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunlaözel olarak düzenlenir.' denilmiş; 7. maddesinde yasamayetkisinin Türk milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne ait olduğu ve buyetkinin devredilemeyeceği kurala bağlanmıştır.
Yasayla düzenleme ilkesi, düzenlenen konudan yalnız kavram, ad vekurum olarak söz edilmesi değil, bunların yasa metninde kurallaştırılmasıdır.Kurallaştırma ise düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçeveninçizilmiş olmasını ifade eder. Ancak bu koşulla uzmanlık ve teknik konularailişkin ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir.
Anayasa'da yasayla düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütmeorganına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesiolanaklı değildir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcı vebağımlı bir yetkidir. Bu nedenle Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında,yasalarla düzenlenmemiş bir alanda, yasa ile yürütmeye genel nitelikte kuralkoyma yetkisi verilemez.
Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin hakları ve yükümlülüklerininyasa ile düzenlenmiş olduğunun kabul edilebilmesi için söz konusu hak veyükümlülüklerinin sadece ad olarak yasada belirtilmesi yeterli değildir. Böylebir düzenlemede temel ilkelerin ortaya konulması, çerçevenin çizilmesi,sınırsız, belirsiz ve geniş bir alanın yürütmenin düzenlemesine bırakılmamasıgerekmektedir.
657 sayılı Yasa'nın 'Sosyal Haklar ve Yardımlar' başlıklı VI.kısımda düzenlenen 'Yiyecek yardımı', Devlet memurlarının özlük haklarıkapsamında yer aldığı gözetildiğinde, bu konudaki düzenlemelerin Anayasa'nın128. maddesinde öngörülen doğrultuda yapılması gerektiği kuşkusuzdur. Maddeye5982 sayılı Yasa ile eklenen tümcede 'mali ve sosyal haklara ilişkin toplusözleşme hükümleri saklıdır.' denilmiş ise de Devlet memurlarına yapılanyiyecek yardımının, bir sosyal hak olarak toplu sözleşme hükümlerine konuedilebileceği açık olmakla birlikte böyle bir toplu sözleşmenin henüzyapılmadığı günümüzde 'yasayla düzenleme ilkesi'nin geçerliliğini koruduğukuşkusuzdur.
İtiraz konusu kuralla, Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecekyardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgiliesasların belirlenmesinin tamamen idarenin hazırlayacağı yönetmeliğebırakılmasının Anayasa ile uyumlu olduğundan söz edilemez.
Açıklanan nedenlerle iptali istenilen kural Anayasa'nın 128.maddesine açıkça aykırı olduğundan iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluğunredde ilişkin görüşüne katılmıyorum. 22.12.2011
Üye
Ahmet AKYALÇIN
KARŞIOY GEREKÇESİ
14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun itirazkonusu 212. maddesinde; Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımındanne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslarMaliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı'nın birliktehazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunacağı belirtilmiştir.
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında; 'Memurlarınve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerisaklıdır' denilmiştir.
Anayasa'nın 128. maddesinde yer alan 'kanunla düzenleme ilkesi',kanunun düzenlediği alan ile ilgili temel ilkelerin konulmasını ve sınırlarınınbelirlenmesini gerekli kılar. Bu takdirde uzmanlık ve teknik gerektirenkonularda ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir.
Anayasa'da yasayla düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütmeorganın genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisi bulunmamaktadır.Yürütme organının düzenleme yetkisi sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir.
Buna göre, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin hakları veyükümlülüklerinin yasa ile düzenlenmiş olduğunun kabul edilebilmesi için,düzenleme ile temel ilkelerin ortaya konulması ve sınırların belirlenmesi,belirsiz ve geniş bir alanın yürütmenin düzenleme alanına terk edilmemesigerekir.
İtiraz konusu kuralda yer alan 'yiyecek yardımı'nın, Devletmemurlarının özlük hakları içinde yer aldığı ve bu nedenle de yiyecek yardımınailişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği konusunda kuşku bulunmamaktadır.
Oysa kuralda, Devlet memurlarına yapılacak yiyecek yardımıile ilgili esasların, yürütme organınca çıkartılacak bir yönetmeliklebelirleneceği öngörülmüştür. Bu öngörü, yiyecek yardımına ilişkin temel ilke vesınırların belirlenmesinin, kanun ile yapılmayacağını ifade etmektedir. Sonuçolarak, yiyecek yardımına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusu tamamenyürütme organının düzenlemesine terk edilmiştir.
Buna göre, Devlet memurlarının özlük haklarından olan yiyecekyardımının temel ilkelerinin ve sınırlarının kanunla belirlenmediği sonucuortaya çıkmakta ve yürütme organın yiyecek yardımına ilişkin usul ve esaslarıbelirlenmede tam yetkili hale geldiği anlaşılmaktadır.
Bu durum, Anayasa'nın 128. maddesinde öngörülen kanunla düzenlemeilkesine aykırıdır. İptali gerekir.
Redde ilişkin çoğunluk düşüncesine bu nedenle katılmıyoruz.
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
KARŞIOY YAZISI
İtiraz konusu kural ile devlet memurlarının hangi hallerde yiyecekyardımından, ne şekilde yararlanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgiliesasların bir yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir. Yiyecek yardımı devletmemurlarının özlük hakları kapsamında olan bir sosyal haktır ve 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nda 'Sosyal Haklar ve Yardımlar' başlığı altında yeralması da bu duruma işaret etmektedir.
Anayasa'nın 55. maddesinde ücretin emeğin karşılığı olduğu vedevletin çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri vediğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alacağıhükümleri yer almaktadır. İtiraza neden olan somut olayda bir kamu görevlisininmaaşının %25'i yiyecek yardımı olarak kesilmiştir. Maaşının dörtte birine varanbir kısmının yiyecek yardımına katkı olarak kişiden geri alınması sosyaladalete ve hakkaniyete uygun düşmemektedir. Bu durum, açıktır ki, yiyecekyardımının bir yardım ve sosyal hak olma özelliğini anlamsız, etkisiz vesonuçsuz hale getirmekte, sosyal yardımların adil bir ücret düzeyi oluşumunayaptığı katkıyı adeta tersine çevirmekte ve böylece ücrette adalet dengesininbozulmasına olanak tanımaktadır. Dolayısıyla, itiraz konusu düzenlemeAnayasa'nın 55. maddesini ihlal etmektedir.
Anayasa'nın 128. maddesinde kamu görevlilerinin ayrımgözetilmeksizin tüm özlük işlerinin yasayla düzenleneceği ifade edilmiştir. Bumaddeye 5982 Kanunla eklenen cümle ile mali ve sosyal hakların toplu sözleşmehükümleri kapsamında belirlenmesi olanaklı hale gelmiştir. Yiyecek yardımındatüm yetkiyi İdare'ye bırakan kuralın yiyecek yardımına ilişkin temel ilkeleribelirlemediğini ve çerçevesini çizmediğini göz önüne alırsak, bu yardımınteknik ve ayrıntılı bir düzenlemeyi gerektirmesi nedeniyle mutlaka yasa ileyapılması zorunluluğu olmadığı iddiasını kabul etmek mümkün değildir. Memurunemeği karşılığı aldığı ücrette azalma (veya artma) sonucu doğuracak tümdüzenlemelerin yasa ile yapılması, O'na bir güvence sağlamaktadır. Memurlarlaİdare arasında mali ve sosyal hakları içeren bir toplu sözleşmenin henüzyapılmadığını da dikkate alırsak, 128. maddedeki yasayla düzenleme ilkesininvarlığını sürdürdüğünü görürüz. Sonuç olarak, Yasa Koyucu tarafından MaliyeBakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca devlet memurlarının hangi hallerdeyiyecek yardımından ne şekilde faydalanacaklarının belirlenmesi ve bu yardımınuygulanması ile ilgili esasların hiçbir nesnel ilke, kural ve ölçütebağlanmadan anılan İdare'lere devri, Anayasa'nın 128. maddesine aykırı düşmektedir.
Nitekim, yiyecek yardımının benzeri olan ve sosyal yardım niteliğitaşıyan 'tedavi yardımı' ile ilgili bir düzenlemenin Sağlık Bakanlığının görüşüalınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenebileceği yolundaki kuralı daAnayasa Mahkemesi, 29.1.2009 günlü, E: 2005/152, K: 2009/14 sayılı kararıylaAnayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırı bulmuştur.
İtiraza konu olan kuralın Anayasa'nın 55. ve 128. maddelerineaykırı olduğu düşüncesiyle çoğunluk görüşünden ayrılıyorum.
Üye
Engin YILDIRIM
KARŞI GÖRÜŞ
İptali istenilen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 'yiyecekyardımı' başlıklı 212. maddesi şu şekildedir: 'Devlet memurlarınınhangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımınuygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet PersonelBaşkanlığının birlikte hazırlıyacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.'
Görüldüğü gibi, söz konusu kuralla, devlet memurlarına yiyecekyardımı yapılması kabul edilmiş, ancak bu yardımın ne şekilde yapılacağı vetâbi olacağı esasların, Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet PersonelBaşkanlığının birlikte hazırlayacakları bir Yönetmelikle belirlenmesiöngörülmüştür.
Maddenin gerekçesi olarak, giyecek ve yakacak yardımıyla beraberortak bir gerekçe kabul edilmiş ve şu şekilde belirtilmiştir: ' Bumaddeler Devlet memurlarının giyecek , yiyecek ve yakacak yardımlarındanfaydalanabileceklerine işaretle yetinmekte ve bu yardımların kapsamını veşekillerini tespit etmeyi Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Dairesininbirlikte hazırlayacakları yönetmeliklere bırakmaktadır.'
Mahkememiz çoğunluk görüşünde, yiyecek yardımının tâbi olduğuesasların belirlenmesinin, teknik ve ayrıntı sayılabilecek bir konu olduğu, onedenle kanunla düzenlenmesinin gerekmediği gerekçesi ile düzenleme, Anayasa'yaaykırı bulunmamıştır.
Memurlara sağlanan yiyecek yardımı, diğer giyecek ve yakacakyardımlarıyla birlikte 657 sayılı Kanun'un 'Sosyal Haklar ve Yardımlar'başlıklı IV. Bölümünde düzenlenmiştir.
Anayasa'nın 7. maddesinde, yasama yetkisinin Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisi'ne ait olduğu, bu yetkinin devredilemeyeceğibelirtilmiştir. Anayasanın 128. maddesinin ikinci fıkrasında da, 'Memurlarınve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerisaklıdır'. hükmüne yer verilmiştir. Görüldüğü gibi, memurların hak veyükümlülükleri ile özlük işlerinin kanunla düzenlenmesi ilkesi kabuledilmiştir. Kanunla düzenleme ilkesiyle kastedilen, Kanun koyucu tarafındandüzenlenmek istenen konunun, sadece adının kanunda belirtilmesi yahut o konudankurumsal olarak kanunda söz edilmesi olmayıp, ilgili konunun temel ilkelerininkonulması, çerçevesinin çizilmesi gerekmektedir. Bu şekilde, düzenlenmekistenen hususun temel ilkeleri ve çerçevesi kanunla belirlendikten sonra,teknik konuların ve ayrıntıların yürütme organına bırakılması mümkündür.
Anayasa'da kanunla düzenlenmesi gerekli görülen bir konuda,yürütme organına genel ve sınırları kanunla çizilmemiş bir düzenleme yetkisi verilemez.Yürütme organına tanınan yetki, kanunla sınırlı, bağımlı ve tamamlayıcı biryetkidir. O nedenle, Anayasa'da belirtilen istisnai durumlar dışında, kanunladüzenlenmemiş bir alanda, yürütme organına genel nitelikte düzenleme yapma vekural koyma yetkisi verilemez.
Yukarıda belirtildiği şekilde, memurlara tanınan yiyecekyardımı, memurların özlük haklarına ilişkin bir durum olduğundan, Anayasa m.128, II gereğince kanunla düzenlenmesi gerekir. Bu düzenleme yapılırken de,konunun temel ilkelerinin ve çerçevesinin kanunla düzenlenmesi zorunludur. Oysaiptali istenilen kuralda, 'Devlet memurlarının hangi hallerdeyiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ileilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığınınbirlikte hazırlıyacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.' denilerekyiyecek yardımının tâbi olduğu temel ilkeler belirtilememiş, sınırlarıçizilmemiştir; bütün bu hususlar, kanunla düzenlenmeden, yürütme organınabırakılmış olmaktadır. Nitekim bu husus, madde gerekçesinde de açıkça ifadeedilmiştir. Buna göre, yasama yetkisi de yürütme organına devredilmişolmaktadır.
Şu halde, devlet memurlarının yiyecek yardımını düzenleyen 212.maddede, konunun tâbi olduğu temel ilkeler belirtilmeden, sınırları çizilmeden,bu konular yürütme organına bırakılmış olduğundan, Anayasa'nın 7. ve 128, II.maddelerine aykırı düzenleme yapıldığı sonucu ortaya çıkmaktadır.
Yukarıda belirtilen nedenlerle, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanun'un 212. maddesinin Anayasa'nın 7. ve 128, II. maddelerine aykırı olduğuve iptali gerektiği kanaatinde olduğumdan, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Erdal TERCAN