ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2010/99
Karar Sayısı : 2011/117
Karar Günü : 7.7.2011
R.G. Tarih-Sayı :21.10.2011-28091
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bakırköy 13. İşMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 22.5.2003 günlü, 4857 sayılıİş Kanunu'nun 20. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''kesinolarak'' ibaresinin Anayasa'nın 2., 10. ve 36. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Davacı tarafından açılan iş sözleşmesinde feshin geçersizliğineilişkin davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesinin itirazkonusu ibareyi de içeren üçüncü fıkrasışöyledir:
'Dava seri muhakeme usulüne göre iki ay içinde sonuçlandırılır.Mahkemece verilen kararın temyizi halinde, Yargıtay bir ay içinde kesinolarak karar verir.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Mahkeme, başvuru kararında Anayasa'nın 2., 10. ve 36. maddelerinedayanmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca HaşimKILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN veCelal Mümtaz AKINCI'nın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında;
1- 7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti AnayasasınınBazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgiligerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkinön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel bulunmadığına,Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile CelalMümtaz AKINCI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,OYBİRLİĞİYLE,
7.12.2010 gününde karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, iş sözleşmesinde feshin geçersizliğine ilişkindavalarda, Yargıtay Dairesi tarafından verilen bozma kararlarına karşı direnmeyolunun kapalı tutulması nedeniyle, tarafların davasını daha doğru ve güvenlikarar çıkma ihtimali olan Hukuk Genel Kurulu'na götürmeyi engelleyen veDaire'nin bazı kararlarına karşı direnme yolunu açık tutup bazı kararlarınakarşı direnme yolunu kapalı tutan itiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 2., 10. ve36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde yasa koyucu, Anayasakurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisinesahiptir.
Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen 'yasa önünde eşitlik ilkesi',hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı hukuksal durumdabulunan kişilerin aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve yasalarla kişilerarasında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasakarşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır.
Anayasa'nın 'Hak arama hürriyeti' başlıklı 36. maddesinin birincifıkrasında, 'Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargımercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanmahakkına sahiptir' denilerek yargı organlarına davacı ve davalı olarakbaşvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yargılanmahakkı güvence altına alınmıştır. Maddeyle güvence altına alınan dava yoluylahak arama özgürlüğü, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde, diğertemel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunlarınkorunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birisidir. Kişilere yargımercileri önünde dava hakkı tanınması adil bir yargılanmanın ön koşulunuoluşturur.
Yasakoyucu, 4857 sayılı Yasa'nın iptali istenen kuralı da içeren20. maddesinde, iş sözleşmesinde feshin geçersizliğine ilişkin davalardasüreler ve yargılama usulleriyle ilgili olarak genel hükümlerden ayrılarak butür davaların daha hızlı ve kolay bir surette sonuçlanmasını temin etmekamacıyla özel düzenlemeler yapmıştır.
İtiraz konusu kural ile feshin geçersizliğine ilişkin davalardatemyiz incelemesi yapan Yargıtay Dairesi tarafından verilen kararların kesinolduğu öngörülmektedir.
İptali istenen kuralın gerekçesinde, feshin geçersizliğine ilişkindavaların seri muhakeme usulüne göre kısa sürede sonuçlanmasının amaçlandığı,ancak bir içtihat birliği sağlanabilmesi için de Yargıtay'ın denetimine yerverildiği belirtilmiştir.
Anayasa'da, 'mahkemelerin kuruluşunun, görev ve yetkilerinin,işleyişinin ve yargılama usullerinin' yasa ile düzenlenmesi öngörülmüştür. Bunagöre, usul yasalarının Anayasa'ya uygun olmak koşulu ile düzenlenmesiyasakoyucunun takdirine bırakılmıştır. Yargı denetiminde sonsuzluk söz konusu olamayacağındanyasakoyucu kanun yollarını davaların özelliklerine göre düzenlemekte ve kimikararların kesin olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, Anayasa'da tüm mahkemekararlarının temyiz edileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. Bunarağmen yasakoyucu itiraz konusu kuralla, iş sözleşmesinin feshine ilişkindavalarda mahkeme kararlarına karşı temyiz yolunu kapatmamakta, temyizsonucunda verilen kararın kesinleşmiş olduğunu belirtmektedir. Yasakoyucu butür davaların görülmesinde ve sonuçlandırılmasında daha hızlı bir usul öngörmeksuretiyle genel hükümlerden ayrılmakta kamu yararı görmüştür. Bu nedenle, adilyargılanma hakkını zedeleyen, adalet duygusunu rencide eden ve demokratiktoplum düzeninin gerekleri ile çelişen bir yönü bulunmayan itiraz konusu kuralda,hukuk devleti ilkesine ve hak arama özgürlüğüne aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Yargıtay Dairesi'nin, iş sözleşmesinin feshiningeçersizliğine ilişkin davalarda verdiği kararlar ile diğer kararları aynınitelikte değerlendirilip bunlar arasında bir eşitlik karşılaştırılmasıyapılamaz.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural Anayasanın 2., 10. ve 36.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
VI- SONUÇ
22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesinin üçüncüfıkrasının ikinci cümlesinde yer alan '' kesin olarak '' ibaresinin Anayasa'yaaykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 7.7.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN