ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2011/109
Karar Sayısı : 2012/145
Karar Günü : 11.10.2012
R.G. Tarih-Sayı :28.03.2013-28601
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kocaeli 1. VergiMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 27.10.1999 günlü, 4458sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin, 18.6.2009 günlü, 5911 sayılı Kanun'un1. maddesiyle değiştirilen (9) numaralı bendinin (a) alt bendinde yeralan ''ve mali yükleri,' ibaresinin, Anayasa'nın 73. maddesineaykırı olduğu ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacı şirket adına ithal edilen emtiaya ilişkin olarak tahakkukettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisine yönelik itirazın reddiüzerine açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatinevaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
27.10.1999 günlü, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin,18.6.2009 günlü, 5911 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen ve itirazkonusu kuralı da içeren (9) numaralı bendi şöyledir:
'9. 'İthalat vergileri' deyimi,
a) Eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkilivergiler ve mali yükleri,
b) Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu eldeedilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalattaalınacak vergileri ve diğer mali yükleri;
'
İfade eder.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 73. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Fettah OTO, SerdarÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM,Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ınkatılımlarıyla 3.11.2011 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılanAnayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, bir kamu alacağının vergi ve benzeri mali yükolarak nitelendirilebilmesi için öncelikle kanunla düzenlenmesi gerektiği;Anayasa'nın 73. maddesine göre, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükkoymanın kanun koyucunun yetkisinde olduğu; Bakanlar Kurulunun bu yükümlülüklerinmuaflık, istisnalar ve indirimleriyle, oranlarına ilişkin hükümlerinde kanununbelirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisininbulunduğu; bu mali yükümlülükler dışında Anayasa'nın 167. maddesi uyarınca, dışticaretin düzenlenmesi amacıyla ek mali yükümlülük koyma konusunda da BakanlarKuruluna yetki verilebileceği ifade edilmek suretiyle vergi ve benzeri mali yükile mali yükümlülük arasındaki farkın ortaya konulduğu ancak, 5911 sayılı Kanunile 4458 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yapılan değişiklikle, ithalatvergilerinin kapsamına Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca getirilen ek maliyükümlülüklerin de dâhil edildiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 73.maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren (9) numaralı bendinde, 'İthalatvergileri' deyiminin, eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğereş etkili vergiler ve mali yükleri ifade ettiği belirtilmiştir.
Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, 'Vergi, resim,harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veyakaldırılır.' denilerek verginin kanuniliği ilkesi benimsenmiştir.
Anayasa'nın 167. maddesinin ikinci fıkrasında ise 'Dışticaretin ülke ekonomisinin yararına olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat,ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülüklerdışında ek malî yükümlülükler koymaya ve bunları kaldırmaya kanunla BakanlarKuruluna yetki verilebilir.' denilmektedir.
Anayasa'nın 167. maddesine dayalı olarak çıkartılan ve BakanlarKuruluna yetki veren kanun, 2.2.1984 günlü, 2976 sayılı Dış TicaretinDüzenlenmesi Hakkında Kanun'dur. Bu Kanun gereğince dış ticaretin, ülkeekonomisinin yararına düzenlenmesini sağlamak amacıyla ithalat, ihracat veyadış ticaret işlemleri üzerine konulan vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ekmali yükümlülükler konulması ve kaldırılmasında Bakanlar Kuruluyetkilendirilmiştir.
Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren (9) numaralı bendindekidüzenleme ile gümrük vergileri tanımının içine diğer eş etkili vergiler ve maliyükler de dâhil edilerek gümrük idarelerince değişik adlarla tahsil edilen veyatahsil edilip edilmediği kontrol edilen tutarlar için de gümrük vergilerinintâbi olduğu usul ve esasların uygulanması amaçlanmıştır. Böylece ek maliyükümlülükler için hak arama yolları, tahsil usulleri ve zamanaşımı gibikonularda ithalat vergileriyle yeknesaklık sağlanmış olmaktadır. Başvurukararında, ek mali yükümlülüklerin, ithalat vergisi tanımı içine alınmasınedeniyle 'vergilerin kanuniliği' ilkesi gereğince kanunladüzenlenmeleri gerektiği ileri sürülmüşse de bu yükümlülüklerin ithalatvergileri kapsamında olmaları bunların niteliğinde ve içeriğinde bir değişikliğeyol açmamaktadır. Zira, ek mali yükümlülüklerin, ithalat vergisi içerisinekonulması, bunların alınış amaçlarını, türünü ve miktarını belirlemede BakanlarKurulunun yetkisini değiştirmemekte ve ek mali yükümlülüklere vergi niteliğikazandırmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 73.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
27.10.1999 günlü, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin,18.6.2009 günlü, 5911 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilen (9) numaralıbendinin (a) alt bendinde yer alan '' ve mali yükleri,'ibaresininAnayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 11.10.2012 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN