ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2011/123
Karar Sayısı:2013/26
Karar Günü:6.2.2013
R.G. Tarih-Sayı:31.12.2013-28868
İPTAL DAVASINI AÇAN : TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Emine Ülker TARHAN ve Muharrem İNCE ile birlikte116 milletvekili (E. 2011/123)
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR :
1- Aksaray İdare Mahkemesi (E. 2012/10)
2- Balıkesir İdare Mahkemesi (E. 2012/63)
3- Yozgat İdare Mahkemesi (E. 2012/86)
DAVA ve İTİRAZLARIN KONUSU : 25.8.2011günlü, 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararnamenin;
A- İlk ve esas incelemelerinde, 30.3.2011 günlü, 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 59. ve60. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın reddine,
B- 1) Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (1) ve (2) sayılıcetveller ile (1), (2) ve (3) sayılı listelerin;
2) 1- 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;
a- (a) bendinin,
b- (c) bendinde yer alan ''güncel teknik ve modellerışığında' ibaresinin,
c- (d) bendinde yer alan ''öğrencilerin'' ibaresinin,
3- 23. maddesinin (5) ve (6) numaralı fıkralarının,
4- 37. maddesinin;
a- (3) numaralı fıkrasının 'Bakanlıkça belirlenen özürgruplarına bağlı yer değiştirmeler ise yaz tatillerinde yapılır.'biçimindeki son cümlesinin,
b- (8) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan 'yazılıve' ibaresinden sonra gelen '/veya'' ibaresinin,
5- 42. maddesinin (3) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yeralan '' ile öğretmen kadrolarında bulunanlar (örgün ve yaygın eğitimkurumlarında öğretmen ünvanlı kadrolardaki yöneticiler dahil)'' ibaresinin,
6- Geçici 3. maddesinin (1), (2), (3) ve (4) numaralıfıkralarının,
Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 10., 13., 17., 20., 24.,36., 41., 42., 49., 50., 55., 56., 87., 90., 91., 125., 128. ve 167.maddelerine aykırı olmaları nedeniyle iptallerine ve iptal davasısonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenen kurallarıile eki (I) ve (II) Sayılı Cetvel, (1), (2) ve (3) Sayılı Listesi şöyledir:
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin amacı; Anayasa, 430 sayılı Tevhidi Tedrisat Kanunu, 1739 sayılıMillî Eğitim Temel Kanunu ile kalkınma plan ve programları doğrultusunda millîeğitim hizmetlerini yürütmek üzere, Millî Eğitim Bakanlığının kuruluş, görev,yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Görevler
MADDE 2- (1) Millî EğitimBakanlığının görevleri şunlardır:
a) Okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileribedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönündengeliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyderekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerledonatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak,uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerinibu çerçevede yürütmek ve denetlemek.
b) Eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika vestratejileri belirlemek, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortayaçıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek.
c) Eğitim sistemini yeniliklere açık, dinamik, ekonomik vetoplumsal gelişimin gerekleriyle uyumlu biçimde güncel teknik ve modellerışığında tasarlamak ve geliştirmek.
ç) Eğitime erişimi kolaylaştıran, her vatandaşın eğitim fırsatve imkânlarından eşit derecede yararlanabilmesini teminat altına alan politikave stratejiler geliştirmek, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve koordine etmek.
d) Kız öğrencilerin, özürlülerin ve toplumun özel ilgi bekleyendiğer kesimlerinin eğitime katılımını yaygınlaştıracak politika ve stratejilergeliştirmek, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek.
e) Özel yetenek sahibi kişilerin bu niteliklerini koruyucu vegeliştirici özel eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak veuygulanmasını koordine etmek.
f) Yükseköğretim kurumları dışındaki eğitim ve öğretimkurumlarını açmak, açılmasına izin vermek ve denetlemek.
g) Yurtdışında çalışan veya ikamet eden Türk vatandaşlarınıneğitim ve öğretim alanındaki ihtiyaç ve sorunlarına yönelik çalışmaları ilgilikurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde yürütmek.
ğ) Yükseköğretim dışında kalan ve diğer kurum ve kuruluşlarcaaçılan örgün ve yaygın eğitim ve öğretim kurumlarının denklik derecelerinibelirlemek, program ve düzenlemelerini hazırlamak.
h) Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı ortaöğretim kurumlarınınprogram ve denklik derecelerinin belirlenmesi ile yönetmeliklerinin hazırlanmasındaişbirliğinde bulunmak.
ı) Yükseköğretimin millî eğitim politikası bütünlüğü içindeyürütülmesini sağlamak için, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı YükseköğretimKanunu ile Bakanlığa verilmiş olan görev ve sorumlulukları yerine getirmek.
i) Mevzuatla Bakanlığa verilen diğer görev ve hizmetleri yapmak.
Teşkilat
MADDE 3- (1)Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur.
(2) Bakanlık merkez teşkilatı ekli (I) sayılı cetveldegösterilmiştir.
Bakan
MADDE 4- (1) Bakanlık teşkilatınınen üst amiri olan Bakan, Bakanlık icraatından ve emri altındakilerin faaliyetve işlemlerinden Başbakana karşı sorumlu olup aşağıdaki görev, yetki vesorumluluklara sahiptir:
a) Bakanlığı, Anayasaya, kanunlara, hükümet programına veBakanlar Kurulunca belirlenen politika ve stratejilere uygun olarak yönetmek.
b) Bakanlığın görev alanına giren konularda politika vestratejiler geliştirmek, bunlara uygun olarak yıllık amaç ve hedefleroluşturmak, performans ölçütleri belirlemek, Bakanlık bütçesini hazırlamak,gerekli kanunî ve idarî düzenleme çalışmalarını yapmak, belirlenen stratejiler,amaçlar ve performans ölçütleri doğrultusunda uygulamayı koordine etmek,izlemek ve değerlendirmek.
c) Bakanlık faaliyetlerini ve işlemlerini denetlemek, yönetimsistemlerini gözden geçirmek, teşkilat yapısı ve yönetim süreçlerininetkililiğini gözetmek ve yönetimin geliştirilmesini sağlamak.
ç) Faaliyet alanına giren konularda diğer bakanlıklar ile kamukurum ve kuruluşları arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak.
Müsteşar ve Müsteşar Yardımcıları
MADDE 5- (1) Müsteşar, Bakandansonra gelen en üst düzey kamu görevlisi olup Bakanlık hizmetlerini, Bakan adınave onun emir ve yönlendirmesi doğrultusunda, mevzuat hükümlerine, Bakanlığınamaç ve politikaları ile stratejik planına uygun olarak düzenler ve yürütür. Buamaçla, Bakanlık birimlerine gereken emirleri verir, bunların uygulanmasınıgözetir ve sağlar. Müsteşar, bu hizmetlerin yürütülmesinden Bakana karşısorumludur.
(2) Müsteşara yardımcı olmak üzere beş Müsteşar Yardımcısı görevlendirilebilir.
Hizmet birimleri
MADDE 6- (1) Bakanlığın hizmetbirimleri şunlardır:
a) Temel Eğitim Genel Müdürlüğü.
b) Ortaöğretim Genel Müdürlüğü.
c) Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü.
ç) Din Öğretimi Genel Müdürlüğü.
d) Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
e) Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü.
f) Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü.
g) Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü.
ğ) Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü.
h) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü.
ı) Rehberlik ve Denetim Başkanlığı.
i) Strateji Geliştirme Başkanlığı.
j) Hukuk Müşavirliği.
k) İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü.
l) Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
m) Bilgi İşlem Grup Başkanlığı.
n) İnşaat ve Emlak Grup Başkanlığı.
o) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği.
ö) Özel Kalem Müdürlüğü.
Temel Eğitim Genel Müdürlüğü
MADDE 7- (1) Temel Eğitim GenelMüdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Okul öncesi ve ilköğretim okul ve kurumlarının yönetimine veöğrencilerinin eğitim ve öğretimine yönelik politikalar belirlemek veuygulamak.
b) Okul öncesi ve ilköğretim okul ve kurumlarının eğitim veöğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamakveya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak.
c) İlköğretim öğrencilerinin barınma ihtiyaçlarının giderilmesive maddî yönden desteklenmesi ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek.
ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Ortaöğretim Genel Müdürlüğü
MADDE 8- (1) Ortaöğretim GenelMüdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Ortaöğretim okul ve kurumlarının yönetimine ve öğrencilerinineğitim ve öğretimine yönelik politikalar belirlemek ve uygulamak.
b) Ortaöğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretimprogramlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamak veyahazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak.
c) Ortaöğrenim öğrencilerinin barınma ihtiyaçlarının giderilmesive maddî yönden desteklenmesi ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek.
ç) Her kademedeki öğrencilere yönelik dernek ve vakıflar ilegerçek ve diğer tüzel kişilerce açılacak veya işletilecek yurt, pansiyon vebenzeri kurumların açılması, devri, nakli ve kapatılmasıyla ilgili esaslarıbelirlemek ve denetlemek.
d) Yükseköğretim politikasının, strateji ve amaçlarınınbelirlenmesi, geliştirilmesi ve etkili bir şekilde yürütülmesi için gereklitedbirleri almak.
e) Yükseköğretime giriş sistemine ilişkin usûl ve esaslarınbelirlenmesinde ilgili birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak.
f) 2547 sayılı Kanun ile Bakanlığa verilmiş olan görevleriyerine getirmek.
g) Ülkemizin hizmete ihtiyaç duyduğu alanları belirleyerekyurtdışına yükseköğrenim görmek amacıyla gönderileceklerde aranacak nitelikler,bunların sayıları, burs durumları, yurtdışındaki öğrenim aşamaları, öğrenimplanları ve dönüşlerinde istihdamlarının sağlanması ile ilgili işleri yürütmekve koordinasyonu sağlamak.
ğ) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü
MADDE 9- (1) Meslekî ve TeknikEğitim Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Meslekî ve teknik eğitim ve öğretim veren okul ve kurumlarınyönetimine ve öğrencilerinin eğitim ve öğretimine yönelik politikalarbelirlemek ve uygulamak.
b) Meslekî ve teknik eğitim ve öğretim veren okul ve kurumlarıneğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerinihazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak.
c) Eğitim-istihdam ilişkisini güçlendirecek, meslekî eğitimiyaygınlaştıracak politika ve stratejiler geliştirmek, uygulamak ve uygulanmasınıkoordine etmek.
ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Din Öğretimi Genel Müdürlüğü
MADDE 10- (1) Din Öğretimi GenelMüdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) İmam-hatip liselerinin yönetimine ve öğrencilerinin eğitim veöğretimine yönelik politikalar belirlemek ve uygulamak.
b) İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitim kurumlarında dinkültürü ve ahlâk eğitim ve öğretimine ait programlar ile ders kitaplarını,eğitim araç-gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve TerbiyeKuruluna sunmak.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
MADDE 11- (1) Özel Eğitim veRehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) İlgili bakanlıklarla işbirliği içinde, özel eğitim sınıfları,özel eğitim okulları, rehberlik ve araştırma merkezleri, iş okulları ve işeğitim merkezleri ile aynı seviye ve türdeki benzeri okul ve kurumlarınyönetimine ve öğrencilerin eğitim ve öğretimine yönelik politikalar belirlemekve uygulamak.
b) İlgili bakanlıklarla işbirliği içinde, özel eğitim okul vekurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitimaraç-gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kurulunasunmak.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü
MADDE 12- (1) Hayat Boyu ÖğrenmeGenel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Zorunlu eğitim dışında, eğitim ve öğretimi hayat boyu devamedecek şekilde yaygınlaştırmak amacıyla politikalar oluşturmak, bunları uygulamak,izlemek ve değerlendirmek.
b) Yaygın eğitim ve öğretim ile açık öğretim hizmetleriniyürütmek.
c) Örgün eğitim sistemine girmemiş, herhangi bir eğitimkademesinden ayrılmış veya bitirmiş vatandaşlara yaygın eğitim yoluyla genelveya meslekî ve teknik öğretim alanlarında eğitim ve öğretim vermek.
ç) Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim veöğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamakveya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak.
d) Yaygın özel öğretim kurumlarıyla ilgili hizmetleri yürütmek.
e) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göreaday çırak, çırak, kalfa ve ustaların genel ve meslekî eğitimlerini sağlamak.
f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü
MADDE 13- (1) Özel Öğretim KurumlarıGenel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın ilgili birimleriyle işbirliği içinde,yükseköğretim dışındaki her kademedeki özel öğretim kurumlarının açılmasınaizin vermek ve bunları denetlemek.
b) 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim KurumlarıKanunuyla Bakanlığa verilen görevleri yerine getirmek.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü
MADDE 14- (1) Yenilik ve Eğitim TeknolojileriGenel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Eğitim ve öğretimin teknoloji ile desteklenmesine yönelikişleri yürütmek.
b) Eğitim ve öğretim faaliyetlerinde bilişim teknolojileri ilebilişim ürünlerinin kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütmek.
c) Merkezî sistemle yürütülen resmî ve özel yerleştirme,bitirme, karşılaştırma sınavlarını planlamak, uygulamak ve değerlendirmek.
ç) Yaygın eğitim ve öğretime yönelik olarak bilgi ve iletişimteknolojilerine dayalı program, film ve benzeri yayınları hazırlamak veyahazırlatmak, yayınlamak veya yayınlatmak.
d) Eğitim ve öğretimde uygulanan yeni teknoloji ve gelişmeleriizlemek ve değerlendirmek.
e) Eğitim ve öğretimde teknolojik imkânların tüm yurt çapındaetkin ve yaygın biçimde kullanılmasını ve her öğrencinin bilgiteknolojilerinden yararlanmasını sağlamak.
f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme GenelMüdürlüğü
MADDE 15- (1) Öğretmen Yetiştirme veGeliştirme Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Öğretmenlerin nitelikleri ve yeterliklerinin belirlenmesi vegeliştirilmesine yönelik politikaları oluşturmak, bu amaçla ilgili birim, kurumve kuruluşlarla işbirliği yapmak.
b) Bakanlık öğretmenleri ile talepleri hâlinde özel öğretimkurumları eğitim personeline yönelik olarak; meslek öncesi ve meslek içieğitimi vermek veya verdirmek, gelişmeleri için kurslar açmak veya açtırmak,uzmanlık programları, seminer, sempozyum, konferans ve benzeri etkinliklerdüzenlemek.
c) Öğretmenlere yönelik olarak verilecek eğitime ilişkinkonularda inceleme ve araştırmalar yapmak.
ç) Görev alanına giren konularda kamu kurum ve kuruluşları,üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapmak; bunlarla ortakçalışma, araştırma, eğitim programları düzenlemek, danışma kurulları vekomisyonlar oluşturmak.
d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
(2) Öğretmenlere verilecek meslek öncesi, meslek içi ve diğereğitimlere ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü
MADDE 16- (1) Avrupa Birliği ve Dışİlişkiler Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın Avrupa Birliği ve diğer uluslararası kuruluşlarlailgili işbirliği çalışmaları ile ilgili mevzuat çerçevesinde ikili anlaşmalarailişkin iş ve işlemleri yürütmek.
b) Bakanlığın diğer birimleri tarafından yürütülen veuluslararası işbirliğine dayanan projelerin koordinasyonunu sağlamak.
c) 16/12/1960 tarihli ve 168 sayılı Yabancı Memleketlerde TürkAsıllı ve Yabancı Uyruklu Öğretmenlere Sosyal Yardım Yapılması Hakkında KanunlaBakanlığa verilen görevleri yerine getirmek.
ç) Yabancı hükümet ve kuruluşlardan sağlanan veya ülkemiztarafından yabancılara verilen burslarla, kendi hesabına öğrenim yapmak üzereülkemize gelen yabancı uyruklu öğrencilere ilişkin görev ve hizmetleri yerinegetirmek.
d) Yurtdışında bulunan vatandaşlarımızın ve çocuklarının;öncelikle millî ve kültürel kimliklerini koruyucu, yaşadıkları toplumla uyumiçinde olmalarını sağlayıcı ve eğitim düzeylerini yükseltici önlemler almak,bulundukları ülkenin eğitim imkânlarından verimli bir şekilde yararlanmalarıbakımından gerekli eğitim ve öğretim hizmetlerini yürütmek, yurda dönüşlerindeeğitim sistemimize uyumlarını sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak.
e) Eğitim ve öğretim alanında ülkemizle dil, tarih veya kültürbirliği bulunan ülke ve topluluklar ile diğer ülkelerle işbirliğine yönelikişleri yürütmek.
f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Rehberlik ve Denetim Başkanlığı
MADDE 17- (1) Rehberlik ve DenetimBaşkanlığının görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın görev alanına giren konularda Bakanlıkpersoneline, Bakanlık okul ve kurumlarına, özel öğretim kurumlarına ve gerçekve tüzel kişilere rehberlik etmek.
b) Bakanlığın görev alanına giren konularda faaliyet gösterenkamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile gönüllü kuruluşlara,faaliyetlerinde yol gösterecek plan ve programlar oluşturmak ve rehberliketmek.
c) Bakanlık tarafından veya Bakanlığın denetiminde sunulanhizmetlerin kontrol ve denetimini ilgili birimlerle işbirliği içinde yapmak,süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere,performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre analiz etmek,karşılaştırmak ve ölçmek, kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilensonuçları rapor hâline getirerek ilgili birimlere ve kişilere iletmek.
ç) Bakanlık teşkilatı ile Bakanlığın denetimi altındaki hertürlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak, usûlsüzlükleriönleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir anlayışla,Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve soruşturmalaryapmak.
d) Bakanlık teşkilatı ile personelinin idarî, malî ve hukukîişlemleri hakkında denetim, inceleme ve soruşturma yapmak.
e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
(2) Denetime tâbi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsabütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para vepara hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep hâlinde göstermek, sayılmasına veincelenmesine yardımcı olmak zorundadır. Millî Eğitim Denetçileri, görevlerisırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek vetüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeyeyetkili olup kanunî engel bulunmadıkça bu talebin yerine getirilmesizorunludur.
Strateji Geliştirme Başkanlığı
MADDE 18- (1) Strateji GeliştirmeBaşkanlığının görevleri şunlardır:
a) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ve diğer mevzuatlastrateji geliştirme ve malî hizmetler birimlerine verilen görevleri yapmak.
b) Bakanlık hizmet birimleri, taşra teşkilatı ile okul vekurumlar için performans ölçütlerinin oluşturulmasına yönelik çalışmalaryapmak.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Hukuk Müşavirliği
MADDE 19- (1) Hukuk Müşavirliğiningörevleri şunlardır:
a) Bakanlığın taraf olduğu adlî ve idarî davalarda, tahkimyargılamasında ve icra işlemlerinde Bakanlığı temsil etmek, dava ve icraişlemlerini takip etmek, anlaşmazlıkları önleyici hukukî tedbirleri zamanındaalmak.
b) Bakanlık hizmet ve faaliyetleriyle ilgili olarak diğer kamukurum ve kuruluşları tarafından hazırlanan mevzuat taslaklarını, Bakanlıkbirimleri tarafından düzenlenecek her türlü mevzuat, sözleşme ve şartnametaslaklarını, Bakanlık ile üçüncü kişiler arasında çıkan her türlü uyuşmazlığailişkin işleri ve Bakanlık birimlerince sorulacak diğer işleri inceleyip hukukîmütalaasını bildirmek.
c) Bakanlıkça hizmet satın alma yoluyla temsil ettirilecek davave icra takiplerini izlemek, koordine etmek ve denetlemek.
ç) Bakanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata,plan ve programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukukîteklifleri hazırlayıp Bakana sunmak.
d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
(2) Birinci fıkrada belirtilen her türlü dava ve takip işleriile diğer görevler, Bakanlığın Hukuk Müşavirleri ve Avukatları aracılığıylayerine getirilir. Gerekli hâllerde dava ve takip işleri Hazine Avukatlarıaracılığıyla veya ihtiyaç duyulması hâlinde Bakanlıkça belirlenecek usûl veesaslar çerçevesinde 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22nci maddesinde öngörülen doğrudan temin usûlü ile avukatlar veya avukatlıkortaklıkları ile yapılacak avukatlık sözleşmeleri yoluyla yürütülür.
(3) Davalarda temsil yetkisi bulunan Hukuk Müşavirleri veAvukatların bir listesi Bakanlıkça ilgili Cumhuriyet başsavcılığı ve bölgeidare mahkemesi başkanlıklarına verilir. Bu listelerin birer nüshası,Cumhuriyet başsavcılığı tarafından adlî yargı çevresinde, bölge idare mahkemesitarafından idarî yargı çevresinde bulunan mahkemelere gönderilir. Yüksekmahkemeler ve bölge adliye mahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisinikullanacakların isimleri ilgili mahkemelerin başsavcılıklarına veyabaşkanlıklarına bildirilir. Listede isimleri yer alan Hukuk Müşavirleri veAvukatlar, baroya kayıt ve vekâletname ibrazı gerekmeksizin temsil yetkilerinikullanırlar. Temsil yetkisi sona erenlerin isimleri anılan mercilere derhalbildirilir.
(4) Bakanlık lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniylehükme bağlanarak karşı taraftan tahsil edilen vekâlet ücretlerinin Avukatlaradağıtımı hakkında, 2/2/1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç EdenAvukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyasyoluyla uygulanır.
İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü
MADDE 20- (1) İnsan Kaynakları GenelMüdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın insan gücü politikası ve planlaması ile insankaynakları sisteminin geliştirilmesi konusunda çalışmalar yapmak ve tekliflerdebulunmak.
b) Bakanlık personelinin atama, nakil, terfi, emeklilik vebenzeri özlük işlemlerini yürütmek.
c) Bakanlığın öğretmenler dışındaki personeli için eğitimplanını hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek.
ç) Eğitim faaliyetleri ile ilgili dokümantasyon, yayım ve arşivhizmetlerini yürütmek.
d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü
MADDE 21- (1) Destek Hizmetleri GenelMüdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) 5018 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, kiralama ve satınalma işlerini yürütmek, temizlik, güvenlik, aydınlatma, ısınma, onarım, taşımave benzeri hizmetleri yapmak veya yaptırmak.
b) Bakanlığın taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri ilgilimevzuat çerçevesinde yürütmek.
c) Genel evrak ve arşiv faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek.
ç) Bakanlık sivil savunma ve seferberlik hizmetlerini planlamakve yürütmek.
d) Ders kitaplarını, kaynak ve yardımcı eğitim dokümanlarını,ders ve laboratuvar araç ve gereçleri ile basılı eğitim malzemelerini, makine,teçhizat ve donatım ihtiyaçlarını temin etmek.
e) Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmeleri ile ilgili işleriyürütmek.
f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Bilgi İşlem Grup Başkanlığı
MADDE 22- (1) Bilgi İşlem GrupBaşkanlığının görevleri şunlardır:
a) Bakanlık projelerinin Bakanlık bilişim altyapısına uygunolarak tasarlanmasını ve uygulanmasını sağlamak, teknolojik gelişmeleri takipetmek, bilgi güvenliği ve güvenilirliği konusunun gerektirdiği önlemleri almak,politikaları ve ilkeleri belirlemek, kamu bilişim standartlarına uygun çözümlerüretmek.
b) Bakanlık birimleri ile taşra teşkilatının bilgi işlem veotomasyon ihtiyacını karşılamak ve işletimini sağlamak, Bakanlığın bilgi işlemhizmetlerini yürütmek.
c) Bakanlığın internet sayfaları, elektronik imza ve elektronikbelge uygulamaları ile ilgili teknik çalışmaları yapmak.
ç) Bakanlık hizmetleriyle ilgili bilgileri toplamak ve ilgilibirimlerle işbirliği içinde veri tabanları oluşturmak.
d) Bakanlığın mevcut bilişim altyapısının kurulumu, bakımı,ikmali, geliştirilmesi ve güncellenmesi ile ilgili işleri yürütmek, haberleşmegüvenliğini sağlamak ve bu konularda görev üstlenen personelin bilgiteknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak düzenli şekilde hizmet içi eğitimalmalarını sağlamak.
e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
İnşaat ve Emlak Grup Başkanlığı
MADDE 23- (1) İnşaat ve Emlak GrupBaşkanlığının görevleri şunlardır:
a) Okul ve kurum binaları dâhil, taşınmazlara ilişkin her türlüsatım, yapma, yaptırma, bakım, onarım ve tadilat işlerini; bunlara ait kontrol,koordinasyon ve mimari proje çalışmalarını yürütmek.
b) Kamulaştırma işlemlerini yürütmek.
c) Bakanlığa ait arsa, bina ve tesisleri, ilgili birimlerlekoordine ederek, imar durumu ve uygunluğu yönünden incelemek, ihtiyaçlarınıtespit etmek ve programlamak.
ç) Bakanlığın ihtiyaç duyduğu her türlü tesis ve hizmet binalarıile ihtiyaç duyulan okul ve eğitim yerleşkesi, sosyal donatı gibi eğitimtesislerini, Hazinenin mülkiyetinde bulunan arazi, arsa ve binaların gerçekbedeli üzerinden devri karşılığında ve/veya bedeli Bakanlık bütçesinin ilgilitertiplerine bu amaçla konulan ödeneklerden veya döner sermaye gelirlerindenkarşılanmak üzere, kiralamak, satın almak, yapmak, yaptırmak veya düzenlenenprotokoller çerçevesinde Toplu Konut İdaresi Başkanlığına veya inşaat işleriile ilgili araştırma, proje, taahhüt, finansman ve yapım işlemleri konusundagörevli ve yetkili kamu tüzel kişiliğine sahip diğer kamu kurum ve kuruluşlarınadoğrudan yaptırmak ve bu amaçla yapılacak iş ve işlemleri yürütmek.
d) Okul ve eğitim yerleşkesi gibi eğitim tesislerinin okul veeğitim tesisi olarak kullanılmak kaydıyla gerçek kişilere veya özel hukuk tüzelkişilerine kiralanmasına ilişkin işleri yürütmek.
e) Bakanlık taşınmaz ve demirbaşlarını sigortalatmak, kirayavermek, işletmek, kamu kurumları arasında taşınmaz ve aynî hak devri ileBakanlığa yapılacak taşınmaz bağış işlemlerinin yürütülmesinde mevzuata yönelikdeğerlendirmeleri, teknik-ekonomik etütleri ve rantabilite hesaplarını yapmak,izlemek, her aşamada takip etmek ve yürütmek.
f) Bakanlık demirbaşlarının bakım ve onarım işlerini yürütmek.
g) Bakanlığa ait sosyal tesislerle ilgili işleri yürütmek.
ğ) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
(2) Bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya tahsislitaşınmazların kendisine tahsisini veya devrini talep edebilir veya kullanımprotokolleri yapabilir. Bu protokoller ile oluşan yükümlülüklerini Toplu Konutİdaresi Başkanlığına veya inşaat işleri ile ilgili araştırma, proje, taahhüt,finansman ve yapım işlemleri konusunda görevli ve yetkili kamu tüzel kişiliğinesahip diğer kurum ve kuruluşlara yaptırabilir.
(3) a) Yapılmasının gerekli olduğuna Bakanlık tarafından kararverilen eğitim öğretim tesisleri, Bakanlık tarafından verilecek ön proje vebelirlenecek temel standartlar çerçevesinde, kendisine veya Hazineye aittaşınmazlar üzerinde ihale ile belirlenecek gerçek veya özel hukuk tüzelkişilerine kırkdokuz yılı geçmemek şartıyla belirli süre ve bedel üzerindenkiralama karşılığı yaptırılabilir.
b) Bu amaçla Maliye Bakanlığınca, gerçek veya özel hukuk tüzelkişilerine Hazineye ait taşınmazlar bedelsiz devredilebilir. Bu taşınmazlarınsözleşme süresince amacı dışında kullanılamayacağına, Maliye ve Millî EğitimBakanlıklarından izin alınmaksızın devredilemeyeceğine dair tapu kütüğüne şerhkonulur.
c) Kira bedeli ve kiralama süresinin tespitinde; taşınmazıngerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait olup olmadığı, bedelsiz Hazinetaşınmazı devredilip devredilmediği, yatırımın maliyeti, eğitim öğretimdonanımının bu kişiler tarafından sağlanıp sağlanmayacağı, kiralama konusutaşınmaz ve üzerindeki eğitim öğretim tesislerinde eğitim öğretim hizmetleridışındaki hizmetlerin ve alanların işletilmesinin kiralayana verilipverilmeyeceği hususları dikkate alınır.
(4) Bakanlığın kullanımında bulunan eğitim öğretim tesislerinin,öngörülecek proje ve belirlenecek esaslar doğrultusunda yenilenmesi;tesislerdeki eğitim öğretim hizmet alanları dışındaki hizmet ve alanlarınişletilmesi karşılığında, sözleşmeyle gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerineyaptırılabilir.
(5) Birinci fıkra hariç bu maddeye göre yapılacak iş veişlemler, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 4/1/2002tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tâbi değildir.
(6) Birinci fıkra hariç bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûlve esaslar ile ihale yöntemi; gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerindearanılacak nitelikler, sözleşmelerin kapsamı ve konuya ilişkin diğer hususlar,Bakanlık, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığıncamüştereken hazırlanarak Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulanyönetmelikle düzenlenir.
Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği
MADDE 24- (1) Basın ve Halklaİlişkiler Müşavirliğinin görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın basın ve halkla ilişkilerle ilgili faaliyetleriniplanlamak ve bu faaliyetlerin belirlenecek usûl ve esaslara göre yürütülmesinisağlamak.
b) 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununagöre yapılacak bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru bir şekildesonuçlandırmak üzere gerekli tedbirleri almak.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Özel Kalem Müdürlüğü
MADDE 25- (1) Özel Kalem Müdürlüğününgörevleri şunlardır:
a) Bakanın çalışma programını düzenlemek.
b) Bakanın resmî ve özel yazışmalarını, protokol ve törenişlerini düzenlemek ve yürütmek.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
Bakanlık Müşavirleri
MADDE 26- (1) Bakanlıkta, özel önemve öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak üzere otuz Bakanlık Müşaviriatanabilir.
Ortak görevler
MADDE 27- (1) Temel Eğitim GenelMüdürlüğü, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü, Meslekî ve Teknik Eğitim GenelMüdürlüğü, Din Öğretimi Genel Müdürlüğü ve Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü,sorumluluk alanlarıyla ilgili konularda aşağıdaki görevleri de yerinegetirirler:
a) Eğitim ve öğretime ilişkin hedef, politika ve standartlarbelirlemek.
b) Eğitim ve öğretimi etkileyen faktörleri tespit etmek, toplumve sektör bazında ihtiyaç ve beklentileri karşılamak üzere araştırma vegeliştirme faaliyetleri yapmak.
c) Öğrencilerin, plan ve programlarda tespit edilen amaçlardoğrultusunda yöneltme ve geliştirilmelerine ilişkin rehberlik çalışmalarıyapmak.
ç) Öğretim programları, ders kitapları, öğretmen kılavuzkitapları ile diğer ders araç ve gereçlerine yönelik araştırmalar yapmak,geliştirilmelerine katkı sağlayıcı çalışmalar yapmak ve ilgili birimleresunmak.
d) Özel eğitim, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleriniyürütmek.
e) Okul, ilçe, il ve ülke düzeyinde yapılan eğitim, öğretim veyönetim hizmetleri ile ilgili ölçme ve değerlendirme sonuçlarınıdeğerlendirmek.
f) Eğitim ve öğretim sürecine diğer kurum, kuruluş ve bireylerinkatılımını sağlamak.
g) Eğitim ihtiyaçlarını karşılamak üzere, eğitim bina vetesisleri ile eğitim araç ve gereçlerinin planlanması, projelendirilmesi veüretilmesinde ilgili birimlerle işbirliği yapmak.
ğ) Eğitim ve öğretim kurumlarının öğretime açılması vekapatılmasına ilişkin usûl ve esasları belirlemek.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
MADDE 28- (1) Talim ve Terbiye KuruluBaşkanlığı, Bakanlığın bilimsel danışma ve karar organıdır.
(2) Kurul, eğitim sisteminin tüm kademelerini temsil edeceknitelikte bir Başkan ile on üyeden oluşur. Kurul Başkan ve üyeleri dört yıllıksüreyle atanır. Bu süre her defasında bir yıl olmak üzere en fazla üç defauzatılabilir. Kurul Başkanı ve üyeleri, en az dört yıllık eğitim verenyükseköğretim kurumlarından mezun olmuş, eğitim alanında yaptığı çalışma veyayınlarla temayüz etmiş;
a) Eğitim ile ilgili alanlarda öğretim üyeleri,
b) En az on yıl süreyle öğretmenlik veya okul yöneticiliğiyapmış olanlar,
c) Kamu görevlileri,
arasından seçilir.
(3) Hizmet birimlerinin amirleri oy kullanmamak şartıyla, kendibirimlerini ilgilendiren konuların görüşülmesi sırasında Kurula katılır.
(4) Kurul kararları, Bakan onayı ile yürürlüğe girer.
(5) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının çalışma usûl veesasları, Başkan ve üyelerin diğer nitelikleri, görev, yetki ve sorumluluklarıile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.
(6) Talim ve Terbiye Kurulu, evrensel değer ve standartlarıgözönünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî vetoplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla aşağıdakigörevleri yerine getirir:
a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını,ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek,araştırmak, geliştirmek ve uygulama kararlarını Bakan onayına sunmak.
b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretimprogramları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarınıincelemek, inceletmek ve nihaî şeklini vererek Bakanın onayına sunmak.
c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretimve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkinilke kararlarını Bakanın onayına sunmak.
ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğerbirimleri tarafından oluşturulacak politika ve stratejilerin belirlenmesindeişbirliği yapmak.
d) Millî Eğitim Şûrasının sekreterya hizmetlerini yürütmek.
Millî Eğitim Şûrası
MADDE 29- (1) Millî Eğitim Şûrası,Bakanlığın en yüksek danışma kuruludur. Eğitim ve öğretim ile ilgili gerekligörülen konuları tetkik etmek ve tavsiye niteliğinde kararlar almaklagörevlidir.
(2) Şûranın oluşumu ile çalışma usûl ve esasları yönetmeliklebelirlenir.
Taşra teşkilatı
MADDE 30- (1) Bakanlık, ilgilimevzuat hükümleri çerçevesinde taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir.
(2) Her ilde ve ilçede bir millî eğitim müdürlüğü kurulur. İlçemillî eğitim müdürlükleri, görev ve hizmetleri yürütürken il millî eğitimmüdürlüklerine karşı da sorumludur. İl ve ilçelerin sosyal ve ekonomik gelişmedurumları, nüfusları ve öğrenci sayıları göz önünde bulundurularak, bumüdürlükler farklı tip ve statülerde kurulabilir ve bunlara farklı yetkilerverilebilir. İş durumuna ve ihtiyaca göre millî eğitim müdürlüklerine bağlıolarak ayrı il ve ilçe birimleri de kurulabilir.
(3) İl millî eğitim müdürlükleri bünyesinde, millî eğitimmüdürüne bağlı olarak Eğitim Denetmenleri Başkanlığı oluşturulur.
Yurtdışı teşkilatı
MADDE 31- (1) Bakanlık, 13/12/1983tarihli ve 189 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Yurtdışı Teşkilatı HakkındaKanun Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarak yurtdışı teşkilatı kurmaya yetkilidir.
Çalışma grupları
MADDE 32- (1) Bakanlık görev alanınagiren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere diğer bakanlıklar,kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, özel sektör temsilcilerive konu ile ilgili uzmanların katılımıyla geçici çalışma gruplarıoluşturabilir.
Yöneticilerin sorumlulukları
MADDE 33- (1) Bakanlığın herkademedeki yöneticileri, görevlerini mevzuata, stratejik plan ve programlara,performans ölçütlerine ve hizmet kalite standartlarına uygun olarak yürütmektenüst kademelere karşı sorumludur.
Yetki devri
MADDE 34- (1)Bakan, Müsteşar ve her kademedeki Bakanlık yöneticileri, sınırlarını açıkçabelirtmek ve yazılı olmak kaydıyla, yetkilerinden bir kısmını alt kademeleredevredebilir. Yetki devri, uygun araçlarla ilgililere duyurulur.
Koordinasyon ve işbirliği
MADDE 35- (1) Bakanlık, hizmet vegörevleriyle ilgili konularda, diğer bakanlıkların ve kamu kurum vekuruluşlarının uyacakları esasları mevzuata uygun olarak belirlemekle, kaynakisrafını önleyecek ve koordinasyonu sağlayacak tedbirleri almakla görevli veyetkilidir.
(2) Bakanlık, diğer bakanlıkların hizmet alanına giren konularailişkin faaliyetlerinde, ilgili bakanlıklara danışmak ve gerekli işbirliği vekoordinasyonu sağlamaktan sorumludur.
(3) Bakanlık, hizmet alanına giren konularda mahallî idarelerlekoordinasyonu sağlar.
Düzenleme yetkisi
MADDE 36- (1) Bakanlık görev, yetkive sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarîdüzenlemeler yapabilir.
Atama
MADDE 37- (1) 23/4/1981 tarihli ve2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanunun ekicetvellerde sayılanlar dışında kalan memurların atamaları Bakan tarafındanyapılır.
(2) Bakan, gerekli gördüğü hâllerde atama yetkisini merkezteşkilatında alt kademelere, illerde valilere devredebilir.
(3) Öğretmenlerin Bakanlıkça belirlenen hizmet bölge veyaalanlarında en az üç eğitim öğretim yılı görev yapması esastır. Bunların yerdeğiştirme suretiyle atamaları her yıl yapılan atama plan ve programlarıçerçevesinde eğitim öğretim faaliyetlerini etkilemeyecek şekildesonuçlandırılır. Bakanlıkça belirlenen özür gruplarına bağlı yer değiştirmelerise yaz tatillerinde yapılır.
(4) Öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamalarında uyulacaktemel ilkeler, özür grupları, hizmet bölgeleri ve alanları, hizmet puanı vediğer hususlara ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
(5) Özüre dayalı yer değiştirme istekleri hizmet puanısıralamasındaki yetersizlik sonucu yerine getirilemeyenlere, 657 sayılı DevletMemurları Kanununun 72 nci maddesi kapsamına girenlerin hakları saklı kalmakkaydıyla, istekleri hâlinde istekte bulundukları yere atanmaya hak kazanıncayakadar, aylıksız izin verilebilir. Bu şekilde aylıksız izin verilen öğretmenler,bağlı bulundukları il millî eğitim müdürlüklerine bu amaçla tahsis edilmişbulunan boş öğretmen kadrolarına aylıksız izinli olmak şartıyla atanır.Bunların atandıkları bu kadrolar aylıksız izin süresiyle sınırlı olarak saklıtutulur. Ancak, aylıksız izne ayrılan öğretmenler, üçüncü yıl sonuna kadaristedikleri yere atamalarının yapılamaması hâlinde durumlarına uygun boşöğretmen kadrolarına öncelikle atanırlar.
(6) Öğretmenlerin atamaları Bakanlıkça il/ilçe emrine veyadoğrudan eğitim kurumuna yapılır. Bakanlıkça il/ilçe emrine atama yapılmasıhâlinde, öğretmenlerin atandıkları ildeki görev yerleri, hizmet puanları veyeterlikleri dikkate alınarak il millî eğitim müdürünün teklifine görevalilerce belirlenir.
(7) İl millî eğitim müdürü, ilçe millî eğitim müdürü, okul vekurum müdürü olarak görev yapanların yer değiştirmeleri, hizmet süreleri,performans ve yeterlikleri dikkate alınarak bölge hizmeti ve rotasyon esasınagöre yapılır. Bunların yer değiştirmelerine ilişkin usûl ve esaslaryönetmelikle belirlenir.
(8) Okul ve kurum müdürleri; yazılı ve/veya sözlü olarakyapılacak okul veya kurum müdürlüğü sınavında başarılı olmak kaydıyla, hizmetsüreleri, performans ve yeterlikleri dikkate alınarak il millî eğitim müdürününteklifi üzerine vali tarafından atanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usûlve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Kadrolar
MADDE 38- (1) Kadroların tespiti,ihdası, kullanımı ve iptali ile kadrolara ilişkin diğer hususlar, 190 sayılıGenel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göredüzenlenir.
(2) Bakanlığa tahsis edilmiş bulunan serbest kadrolar; MaliyeBakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak Bakanlık tarafındanhazırlanan yönetmelikte belirlenen norm kadro sayılarına uygun olarak öğretmenkadroları dışındaki kadrolar merkez ve taşra birimlerine, öğretmen kadrolarıise branşlar esas alınarak okul ve kurumlara dağıtılır. Dağıtım cetvellerininvizesine ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikte düzenlenir. İl millî eğitimmüdürlüklerine, 37 nci madde çerçevesinde aylıksız izne ayrılma talebindebulunan öğretmenlerin izin verilmeden önce atamalarında kullanılmak amacıylayeterli sayıda boş öğretmen kadrosu tahsis edilir. Kapatılan veya norm kadrosayısı azalan okul ve kurumların ihtiyaç fazlası boş öğretmen kadroları ilmillî eğitim müdürlüklerine aktarılır.
Öğretmenlerin emekliliği
MADDE 39- (1) Öğretmenlerin emeklilikişlemleri Haziran ve Temmuz ayları içinde yapılır. Bu aylar dışında emeklilikişlemi yapılabilmesi, görev yapılan il sınırları içinde emeklilik talebindebulunan personelin sınıf ve branşında öğretmen fazlasının bulunması ve işleminBakanlıkça uygun görülmesine bağlıdır.
Uzman ve Denetçi istihdamı
MADDE 40- (1) Bakanlık merkezteşkilatında; Millî Eğitim Uzmanları ve Uzman Yardımcıları ile Millî EğitimDenetçileri ve Denetçi Yardımcıları istihdam edilir.
(2) Uzman Yardımcılığı ve Denetçi Yardımcılığına atanabilmekiçin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genelşartlara ek olarak aşağıdaki şartlar aranır:
a) En az dört yıllık lisans eğitimi veren eğitim, fen-edebiyat,hukuk, siyasal bilgiler, iktisadî ve idarî bilimler, iktisat, işletmefakülteleri ile hizmet birimlerinin görev alanına giren ve yönetmeliklebelirlenen yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği YükseköğretimKurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki yükseköğretimkurumlarından mezun olmak.
b) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak.
(3) Uzman Yardımcılığı ve Denetçi Yardımcılığına atananlar, enaz üç yıl fiilen çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecekkonularda hazırlayacakları tezin oluşturulacak tez jürisi tarafından kabuledilmesi kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresiiçinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmalarıveya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilâve süre verilir.Yeterlik sınavında başarılı olanların Millî Eğitim Uzmanı ve Millî EğitimDenetçisi kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi SeviyeTespit Sınavından asgarî (C) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunadenkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeyeyeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır.Sınavda başarılı olamayanlara veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerlimazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kezsınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikincidefa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarıgösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dilyeterliği şartını yerine getirmeyenler Uzman Yardımcısı ve Denetçi Yardımcısıunvanını kaybeder ve Bakanlıkta durumlarına uygun başka kadrolara atanırlar.
(4) Uzman Yardımcıları ve Denetçi Yardımcılarının mesleğealınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavıile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.
İl Eğitim Denetmenleri
MADDE 41- (1) İl millî eğitimmüdürlükleri bünyesinde oluşturulan Eğitim Denetmenleri Başkanlığında İl EğitimDenetmenleri ve İl Eğitim Denetmen Yardımcıları istihdam edilir. İl eğitimdenetmen yardımcıları, en az dört yıllık yüksek öğrenimi ve öğretmenlikte sekizyıl ve daha fazla hizmeti bulunan öğretmenler arasından yarışma sınavı ilemesleğe alınırlar. Bu görevde üç yıllık yetişme dönemini takiben yapılacakyeterlik sınavında başarılı olanlar il eğitim denetmeni kadrolarına atanır.
(2) İl eğitim denetmenleri ve denetmen yardımcılarınınalanlarında uzmanlaşmaları için gerekli tedbirler alınır. İl eğitimdenetmenlerinin, her hizmet bölgesinde iki yıldan az olmamak üzere Bakanlıkçabelirlenecek süreler kadar çalışmaları esastır.
(3) İl eğitim denetmenleri ve denetmen yardımcıları, ildeki herderece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ile il ve ilçe millî eğitimmüdürlüklerinin rehberlik, işbaşında yetiştirme, denetim, değerlendirme,inceleme, araştırma ve soruşturma hizmetlerini yürütür.
(4) Hizmet bölgelerinin oluşturulması ve bu bölgelerdeki çalışmasüreleri; Eğitim Denetmenleri Başkanlığının görev, yetki ve sorumlulukları ileçalışmaları; il eğitim denetmenleri ve denetmen yardımcılarının nitelikleri,sınav ve yetişme şekilleri, atanmaları, görev, yetki ve sorumlulukları ileçalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikledüzenlenir.
(5) Denetime tâbi olan gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsabütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para vepara hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep hâlinde göstermek, sayılmasına veincelenmesine yardımcı olmak zorundadır. İl eğitim denetmenleri, görevlerisırasında kamu kurum ve kuruluşları ve kamuya yararlı dernekler ile gerçek vetüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeyeyetkili olup kanunî engel bulunmadıkça bu talebin yerine getirilmesizorunludur.
Sözleşmeli personel ve ek ödeme
MADDE 42- (1) Bakanlık merkezteşkilatında; Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkan veÜyesi, Genel Müdür, Rehberlik ve Denetim Başkanı, Strateji Geliştirme Başkanı,Bakanlık Müşaviri, I. Hukuk Müşaviri, Grup Başkanı, Basın ve Halkla İlişkilerMüşaviri, Özel Kalem Müdürü, Millî Eğitim Uzmanı, Hukuk Müşaviri ve MillîEğitim Uzman Yardımcısı kadrolarına atananlar, kadroları karşılık gösterilmeksuretiyle, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personelçalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli olarakçalıştırılabilir. Bu şekilde çalıştırılacak personele, bu Kanun HükmündeKararnameye ekli (II) sayılı cetvelde unvanlar itibarıyla yer alan taban vetavan ücretleri arasında kalmak üzere, Bakanın onayı ile belirlenecek tutardaaylık brüt sözleşme ücreti ödenir. Söz konusu personele çalıştıkları günlerleorantılı olarak, hastalık ve yıllık izinler dâhil, Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekimaylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarında ikramiye ödenir. Bunlardanüstün gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı çalışmalaryaptıkları tespit edilenlere, Bakanın onayı ile Haziran ve Aralık aylarındabirer aylık sözleşme ücreti tutarına kadar teşvik ikramiyesi ödenebilir. Bufıkranın uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar ile bu fıkra kapsamındakipersonele yapılacak diğer ödemeler Bakanlar Kurulunca belirlenir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen kadrolarda fiilen çalışanlar ileMillî Eğitim Başdenetçileri, Denetçileri ve Denetçi Yardımcılarına, 657 sayılıKanunda belirtilen en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil);
a) 9 ila 7 nci derecelerden aylık alanlara % 25'ini,
b) 6 ila 4 üncü derecelerden aylık alanlara % 30'unu,
c) 3 ila 1 inci derecelerden aylık alanlara % 35'ini,
geçmemek üzere Bakanlıkça tespit edilecek usûl ve esaslarçerçevesinde her ay aylıkla birlikte peşin olarak damga vergisi hariç herhangibir kesintiye tabi olmaksızın fazla çalışma ücreti ödenir. Fazla çalışmaücretinin usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir.
(3) Kadro karşılığı sözleşmeli olarak istihdam edilenler ileöğretmen kadrolarında bulunanlar (örgün ve yaygın eğitim kurumlarında öğretmenunvanlı kadrolardaki yöneticiler dâhil) hariç olmak üzere, Bakanlık merkez vetaşra teşkilatı kadrolarında fiilen çalışan personele en yüksek Devlet memuruaylığının (ek gösterge dâhil) % 200'ünü geçmemek üzere her ay ek ödemeyapılabilir. Bakanlık merkez teşkilatı ile il ve ilçe millî eğitimmüdürlüklerinde görevlendirilen ve ek ders ücreti almayan öğretmenler de bu eködemeden yararlanır. Ek ödemenin oranı ile usûl ve esasları; görev yapılanbirim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışmasüresi, personelin sınıfı, kadro veya görev unvanı, derecesi, atanma usûlü ileemsali veya benzeri görev ve unvanlarda bulunan personele malî haklarkapsamında yapılan her türlü ödemeler dâhil almakta oldukları toplam ödemetutarları gibi kriterler birlikte veya ayrı ayrı dikkate alınarak, MaliyeBakanlığının uygun görüşü üzerine Bakan tarafından belirlenir. Bu ödemelerde657 sayılı Kanunun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemelerdendamga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu fıkradabelirtilen ek ödemeden yararlananlara 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek3 üncü maddesi uyarınca ek ödeme yapılmaz.
(4) Öğretmen kadrolarında bulunan ve fiilen öğretmenlik yapanlar(örgün ve yaygın eğitim kurumlarındaki öğretmen unvanlı kadrolarda fiilenyöneticilik yapanlar dâhil) haricindeki Bakanlık merkez ve taşra teşkilatıpersoneline, fiilen yapılmayan ders karşılığı ek ders ücreti ödenmez.
Özel eğitim giderleri
MADDE 43- (1) Özürlü sağlık kuruluraporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen sağlıkkurulu raporuyla asgarî % 20 oranında özürlü olduğu tespit edilen ve özeleğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme vetanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamındaaçılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeverilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, dil-konuşma,spastik, zihinsel, ortopedik veya ruhsal özürlü bireylerin eğitim giderlerininher yıl Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulanödenekten karşılanır. Bu özürlü bireylerin özür grupları ve dereceleri ile özürniteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile veSosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmeliklebelirlenir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veyayararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeyesebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziyle birlikteilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin özel eğitim okulları ileözel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıcakurum açma izinleri iptal edilir.
Atıflar, değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 44- (1) 30/4/1992 tarihli ve3797 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunyürürlükten kaldırılmıştır. Mevzuatta anılan Kanuna yapılan atıflar bu KanunHükmünde Kararnameye veya ilgili hükümlerine; kapatılan kurul veya birimlereyapılan atıflar ilgisine göre bu Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan kurulveya birimlere yapılmış sayılır.
(2) Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek 190sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Millî EğitimBakanlığına ait bölümünden çıkarılmış ve ekli (2) sayılı listede belirtilenkadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılıcetvelin Millî Eğitim Bakanlığına ait bölümüne eklenmiştir.
(3) 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncümaddesinin (b) fıkrasında yer alan 'İlköğretim Müfettişleri ve MüfettişYardımcıları' ibaresi 'Millî Eğitim Denetçileri ve Millî Eğitim DenetçiYardımcıları ile İl Eğitim Denetmenleri ve İl Eğitim Denetmen Yardımcıları,'şeklinde değiştirilmiştir.
(4) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
a) 36 ncı maddesinin 'Ortak Hükümler' bölümünün (A) fıkrasının(11) numaralı bendine, 'Ürün Denetmen Yardımcıları,' ibaresinden sonra gelmeküzere 'Millî Eğitim Uzman Yardımcıları ve Millî Eğitim Denetçi Yardımcıları,'ve 'Ürün Denetmenliğine,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Millî EğitimUzmanlığına ve Millî Eğitim Denetçiliğine,' ibaresi eklenmiş, anılan bentte yeralan 'Eğitim Müfettiş Yardımcıları' ibaresi 'İl Eğitim Denetmen Yardımcıları','Eğitim Müfettişliğine' ibaresi 'İl Eğitim Denetmenliğine' şeklindedeğiştirilmiştir.
b) 152 nci maddesinin 'II- Tazminatlar' kısmının 'A- Özel HizmetTazminatı' bölümünün (g) bendine 'Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Denetçive Denetçi Yardımcıları' ibaresinden sonra gelmek üzere ', Millî Eğitim Denetçive Denetçi Yardımcıları' ibaresi eklenmiş, (h) bendinde yer alan 'EğitimMüfettişleri' ibaresi 'Millî Eğitim Uzmanları ve İl Eğitim Denetmenleri'şeklinde değiştirilmiştir.
c) Eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I- Genel İdareHizmetleri Sınıfı' bölümünün (d) bendine 'Bakanlık Rehberlik ve TeftişBaşkanları,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Bakanlık Rehberlik ve DenetimBaşkanları,' ibaresi eklenmiş, (g) bendinde yer alan 'Eğitim Müfettişleri,'ibaresi 'Millî Eğitim Uzmanları, Millî Eğitim Denetçileri ve İl EğitimDenetmenleri' şeklinde değiştirilmiştir.
ç) Eki (II) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin '1. Başbakanlık veBakanlıklarda' başlıklı bölümünde yer alan 'Serbest Bölge Müdürü' ibaresindensonra gelmek üzere ', Millî Eğitim Bakanlığı Bilgi İşlem Grup Başkanı ileİnşaat ve Emlak Grup Başkanı,' ibaresi, aynı Cetvelin '4. Başbakanlık veBakanlıklarda' başlıklı bölümünde yer alan 'Başkanlık Daire Başkanı,'ibaresinden sonra gelmek üzere 'Millî Eğitim Bakanlığı Grup Başkanı,' ibaresieklenmiştir.
d) Eki (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 7 nci sırasına'Gelir İdaresi Grup Başkanı' ibaresinden önce gelmek üzere 'Millî EğitimBakanlığı Grup Başkanı,' ibaresi, 8 inci sırasının (a) bendine 'Aile ve SosyalPolitikalar Denetçileri' ibaresinden sonra gelmek üzere ', Millî EğitimDenetçileri' ibaresi, (b) bendine 'Avrupa Birliği İşleri Uzmanları' ibaresindensonra gelmek üzere ', Millî Eğitim Uzmanları' ibaresi eklenmiştir.
Yeniden yapılanma sürecinde görevlerin yürütülmesi
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamedeyer alan hükümlere göre Bakanlığın yeniden yapılanması tamamlanıncaya kadar,yeni kurulan birimlere ve kurullara verilen görevlerin, bu Kanun HükmündeKararnamenin yayımı tarihinden önce bu görevleri yerine getirmekte olanbirimler, kurullar ve personel tarafından yürütülmesine devam edilir.
Dava ve takip dosyalarının devri
GEÇİCİ MADDE 2- (1) Maliye Bakanlığıuhdesinde Hazine Avukatları tarafından Bakanlığı temsilen takip edilmekte olandava dosyaları ve icra takiplerine ilişkin dosyalar, Maliye Bakanlığı veBakanlıkça müştereken belirlenecek esaslara göre bu Kanun Hükmünde Kararnameninyürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlığa devredilir. Buşekilde devredilen dava ve icra takipleri ile ilgili olarak devir tarihinekadar yapılmış her türlü işlem Bakanlık adına yapılmış sayılır.
Personele dair geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 3- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Bakanlık merkez teşkilatında; Müsteşar,Müsteşar Yardımcısı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanı ve Üyesi, Genel Müdür,Teftiş Kurulu Başkanı, Strateji Geliştirme Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, GenelMüdür Yardımcısı, Daire Başkanı (anahizmet ve yardımcı hizmet birimi), DaireBaşkanı, Bakanlık Müşaviri, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri, Özel KalemMüdürü, Şube Müdürü kadrolarında bulunanlar ile Bakanlık taşra teşkilatında İlMüdürü kadrolarında bulunanların görevleri hiçbir işleme gerek kalmaksızın sonaerer. Bunlardan Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı (anahizmet ve yardımcıhizmet birimi), Daire Başkanı, Şube Müdürü ve İl Müdürü kadrosunda bulunanlarilgisine göre ekli (3) sayılı listede şahıslarına bağlı olarak ihdas edilenGenel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Şube Müdürü ve İl Müdürü kadrolarına,diğerleri ise aynı listede ihdas edilen Bakanlık Müşaviri kadrolarına hâlenbulundukları kadro dereceleriyle hiçbir işleme gerek kalmaksızın atanmışsayılır. Bu fıkra ile ihdas edilen Bakanlık Müşaviri kadroları ile şahsa bağlıkadroların herhangi bir sebeple boşalması hâlinde bu kadrolar hiçbir işlemegerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
(2) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihteBakanlıkta Eğitim Müşaviri, Eğitim Ataşesi ve Eğitim Ataşe Yardımcısıkadrolarında bulunanların görevleri hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona erer.Bu kadrolarda bulunanlar, ilgili mevzuatına göre görev süreleri daha öncedolmamak kaydıyla, 1/7/2012 tarihini geçmemek üzere Eğitim Müşaviri, EğitimAtaşesi ve Eğitim Ataşe Yardımcısı kadrolarına yeni bir atama yapılıncaya kadarbulundukları ülkelerdeki yurtdışı teşkilatına ait işleri yürütmeye devam eder.
(3) Birinci fıkraya göre Bakanlık Müşaviri kadrolarına atanmışsayılanların bu kadrolara atanmış sayıldıkları tarih itibarıyla eskikadrolarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlüzam ve tazminatlar, makam, görev ve temsil tazminatları, ek ücret, ek ödeme vebenzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiilîçalışmaya bağlı fazla mesai ücreti ile fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ekders ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esasalınır), atanmış sayıldıkları yeni kadrolara ilişkin olarak aylık, ek gösterge,her türlü zam ve tazminatlar, makam, görev ve temsil tazminatları, ek ücret, eködeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarıncafiilî çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti ile fiilen yapılan ders karşılığıödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması hâlinde aradakifark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın farkkapanıncaya kadar ayrıca fark tazminatı olarak ödenir. Atanmış sayıldıklarıkadro unvanlarında isteklerine bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla,kendi istekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine sonverilir.
(4) Birinci fıkraya göre Bakanlık Müşaviri kadroları ileşahıslarına bağlı olarak ihdas edilen kadrolara atanmış sayılanlar, Bakantarafından belirlenen birimlerde, Bakan tarafından belirlenen görevleriyürütür.
(5) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihteEğitim Müfettişi ve Eğitim Müfettiş Yardımcısı kadrolarında bulunanlar, İlEğitim Denetmeni ve İl Eğitim Denetmen Yardımcısı kadrolarına, başka bir işlemegerek kalmaksızın bulundukları kadro dereceleriyle atanmış sayılır. BunlarınEğitim Müfettişi ve Eğitim Müfettiş Yardımcısı olarak geçirdikleri süreler, İlEğitim Denetmeni ve İl Eğitim Denetmen Yardımcısı olarak geçmiş sayılır.
(6) Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı Başmüfettiş, Müfettiş veMüfettiş Yardımcısı kadrolarında bulunanlar, Rehberlik ve Denetim Başkanlığındailgisine göre Millî Eğitim Başdenetçisi, Denetçisi ve Denetçi Yardımcısıkadrolarına başka bir işleme gerek kalmaksızın bulundukları kadro dereceleriyleatanmış sayılır. Bunların Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığında Başmüfettiş, Müfettişve Müfettiş Yardımcısı kadrolarında geçirdikleri süreler Rehberlik ve DenetimBaşkanlığında Başdenetçi, Denetçi ve Denetçi Yardımcısı olarak geçmiş sayılır.
(7) 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılıcetvelin Millî Eğitim Bakanlığına ait bölümünde yer alan boş ve doluBaşmüfettiş, Müfettiş, Müfettiş Yardımcısı, Eğitim Müfettişi ve Eğitim MüfettişYardımcısı kadrolarının unvanı sırasıyla Başdenetçi, Denetçi, DenetçiYardımcısı, İl Eğitim Denetmeni ve İl Eğitim Denetmen Yardımcısı olarak değiştirilmiştir.
Bütçe işlemleri
GEÇİCİ MADDE 4- (1) Bakanlığın 2011 malîyılı harcamaları, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanununaistinaden Maliye Bakanlığınca yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar kapatılanbirim ve kurulların 2011 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerden karşılanır.
Kadro değişiklikleri
GEÇİCİ MADDE 5- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle 190 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesindeki sınırlamalara bağlı olmaksızınboş kadrolarda sınıf, unvan ve derece, dolu kadrolarda derece değişikliğiyapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(2) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren iki yıl süreyle Millî Eğitim Uzman Yardımcısı, Millî Eğitim DenetçiYardımcısı ve İl Eğitim Denetmen Yardımcısı kadrolarına yapılacak açıktanatamalar, yılı merkezî yönetim bütçe kanunlarında yer alan açıktan atama sayısınırlamasına tâbi değildir.
Düzenleyici işlemler
GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemeler bir yıl içinde yürürlüğekonulur. Bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin buKanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devamolunur.
Yurtdışı teşkilatının düzenlenmesi
GEÇİCİ MADDE 7- (1) Bakanlık yurtdışıteşkilatı ve yurtdışı birimlerinin 31/12/2012 tarihine kadar kaldırılmasına,birleştirilmesine veya bulundukları merkezler veya ülkelerin değiştirilmesineBakan yetkilidir.
Sorunların giderilmesi
GEÇİCİ MADDE 8- (1) Bakanlığın yenidenyapılanması sebebiyle gerçekleştirilen kapatma, devir, personel geçişi venakli, diğer geçiş işlemleri ile kadro, demirbaş devri ve benzeri hususlarailişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Bakan yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 45- (1) Bu Kanun HükmündeKararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 46- (1) Bu Kanun HükmündeKararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
(I) SAYILI CETVEL
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEŞKİLATI
Müsteşar
Talim ve Terbiye Kurulu
Müsteşar Yardımcısı
Hizmet Birimleri
Müsteşar
Talim ve Terbiye Kurulu
Müsteşar Yardımcısı
Müsteşar Yardımcısı
Müsteşar Yardımcısı
Müsteşar Yardımcısı
Müsteşar Yardımcısı
1) Temel Eğitim Genel Müdürlüğü
2) Ortaöğretim Genel Müdürlüğü
3) Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü
4) Din Öğretimi Genel Müdürlüğü
5) Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
6) Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü
7) Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü
8) Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü
9) Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü
10) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü
11) Rehberlik ve Denetim Başkanlığı
12) Strateji Geliştirme Başkanlığı
13) Hukuk Müşavirliği
14) İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü
15) Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü
16) Bilgi İşlem Grup Başkanlığı
17) İnşaat ve Emlak Grup Başkanlığı
18) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği
19) Özel Kalem Müdürlüğü
(II) SAYILI CETVEL
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SÖZLEŞME ÜCRET CETVELİ
(BRÜT TL)
EN AZ
EN ÇOK
Müsteşar
3.443
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanı
3055
3.200
Müsteşar Yardımcısı
3.022
3.164
Genel Müdür, Rehberlik ve Denetim Başkanı, Strateji Geliştirme Başkanı
2.794
3.002
Talim ve Terbiye Kurulu Üyesi
2.030
2.850
I. Hukuk Müşaviri
2.009
2.813
Bilgi İşlem Grup Başkanı, İnşaat ve Emlak Grup Başkanı
1.952
2.720
Bakanlık Müşaviri, Grup Başkanı, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri, Özel Kalem Müdürü
1.894
2.644
Millî Eğitim Uzmanı, Hukuk Müşaviri
Kadro Derecesi 1
1.879
2.587
Kadro Derecesi 2
1.846
2.523
Kadro Derecesi 3
1.827
2.504
Kadro Derecesi 4
1.807
2.486
Kadro Derecesi 5
1.788
2.467
Kadro Derecesi 6
1.769
2.448
Kadro Derecesi 7
1.749
2.428
Millî Eğitim Uzman Yardımcısı
863
1.952
(1) SAYILI LİSTE
KURUMU
: MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
TEŞKİLATI
: MERKEZ
İPTAL EDİLEN KADROLARIN
SINIFI
UNVANI
DERECESİ
SERBEST
KADRO
ADEDİ
TOPLAM
GİH
Müsteşar Yardımcısı
1
2
2
GİH
Teftiş Kurulu Başkanı
1
1
1
GİH
Talim ve Terbiye Kurul Üyesi
1
5
5
GİH
Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürü
1
1
1
GİH
İlköğretim Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Kız Teknik Öğretim Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Yükseköğretim Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Dış İlişkiler Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Yurt Dışı Eğitim Öğretim Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Eğitim Teknolojileri Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Personel Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Genel Müdür Yardımcısı
1
35
35
GİH
Okuliçi Beden Eğitimi, Spor ve İzcilik Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Yayımlar Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Hizmetiçi Eğitim Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Öğretmene Hizmet ve Sosyal İşler Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
İşletmeler Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Yatırımlar ve Tesisler Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Eğitim Araçları ve Donatım Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Sağlık İşleri Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Ortaöğrenim Burs ve Yurtlar Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Çıraklık, Mesleki ve Teknik Eğitimi Geliştirme ve Yaygınlaştırma Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı
1
1
1
GİH
Daire Başkanı
1
69
69
GİH
Araştırmacı (Özelleştirme)
13
50
50
GİH
Uzman (Özelleştirme)
12
50
50
GİH
Eğitim Uzmanı
1
50
50
TOPLAM
287
287
(2) SAYILI LİSTE
KURUMU
: MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
TEŞKİLATI
: MERKEZ
İHDAS EDİLEN KADROLARIN
SINIFI
UNVANI
DERECESİ
SERBEST
KADRO
ADEDİ
TOPLAM
GİH
Temel Eğitim Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Meslekî ve Teknik Eğitim Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Rehberlik ve Denetim Başkanı
1
1
1
GİH
İnsan Kaynakları Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Destek Hizmetleri Genel Müdürü
1
1
1
GİH
Bilgi İşlem Grup Başkanı
1
1
1
GİH
İnşaat ve Emlak Grup Başkanı
1
1
1
GİH
Grup Başkanı
1
100
100
GİH
Millî Eğitim Uzmanı
7
50
50
GİH
Millî Eğitim Uzman Yardımcısı
9
400
400
GİH
Hukuk Müşaviri
1
3
3
GİH
Hukuk Müşaviri
5
5
5
GİH
Müsteşar Özel Kalem Müdürü
1
1
1
GİH
Şube Müdürü
1
35
35
AH
Avukat
1
5
5
AH
Avukat
4
7
7
TOPLAM
618
618
KURUMU
: MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
TEŞKİLATI
: TAŞRA
İHDAS EDİLEN KADROLARIN
SINIFI
UNVANI
DERECESİ
SERBEST
KADRO
ADEDİ
TOPLAM
AH
Avukat
1
20
20
AH
Avukat
2
20
20
AH
Avukat
5
20
20
AH
Avukat
6
20
20
AH
Avukat
7
50
50
TOPLAM
130
130
(3) SAYILI LİSTE
KURUMU
: MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
TEŞKİLATI
: MERKEZ
İHDAS EDİLEN KADROLARIN
SINIFI
UNVANI
SERBEST KADRO
ADEDİ
TOPLAM
GİH
Bakanlık Müşaviri
95
95
GİH
Genel Müdür Yardımcısı
40
40
GİH
Daire Başkanı
85
85
GİH
Şube Müdürü
370
370
TOPLAM
590
590
KURUMU
: MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
TEŞKİLATI
: TAŞRA
İHDAS EDİLEN KADROLARIN
SINIFI
UNVANI
SERBEST KADRO
ADEDİ
TOPLAM
GİH
İl Müdürü
74
74
TOPLAM
74
74
B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları
Dava dilekçesi ve başvuru kararlarında, Anayasa'nın Başlangıç'ıile 2., 6., 7., 10., 13., 17., 20., 24., 36., 41., 42., 49., 50., 55., 56.,87., 90., 91., 125., 128. ve 167., maddelerine dayanılmış, 163. maddesi iseilgili görülmüştür.
III- İLK İNCELEME
A- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal MümtazAKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 8.12.2011 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ hakkındaki reddihâkim talebi görüşülmüştür.
Dava dilekçesinde, Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ınkamuoyunda Wikileaks belgeleri olarak bilinen ve bir internet sitesinde yeralan yazıda 'Kapsamlı reformların önde gelen savunucularından, AnayasaMahkemesi Hakimi Haşim Kılıç, 1 Ağustos tarihinde bize özel olarak CHP'ninmevcut problemleri için kendini suçlaması gerektiğini aktarmıştır. CHP,muhalefet etmek görüntüsünü vererek ya da çok çekişme yarattıktan sonraisteksizce 'her şeyi' ' demokrasi yanlısı ortaya atılan tüm reformları- kabulederek, kendisi için prensipsiz ve erişilemez bir imaj yaratmakta. CHP, Hükümetdoğru şeyi yapsa bile, sanki tek işinin AK Parti Hükümetinin yaptığı her şeyemuhalefet etmek gibi davranmak olduğunu söylemiştir. Bu da seçmenleri kaçırıyordemiştir.' ifadelerinin yer aldığı, kamuoyuna yansıyan ve Anayasa MahkemesiBaşkanı Haşim KILIÇ tarafından da yalanlanmayan belgeye dayalı bilgilere göre,Cumhuriyet Halk Partisi hakkında Amerika Birleşik Devletlerinin AnkaraBüyükelçiliği yetkililerine olumsuz değer yargılarında bulunduğu, bu konudakigizli görüşmenin kamuoyuna yansıması ile de Anayasa Mahkemesi Başkanı'nınCumhuriyet Halk Partisinin tarafı olduğu bir davada tarafsız karar veremeyeceğiizlenimi doğduğu, davanın tarafıyla ilgili gerçek bir önyargı veya tarafgirlikiçerisinde olması nedeniyle bağımsızlığını koruyamadığı, bu nedenle tarafsızolarak karar veremeyeceği ileri sürülerek, 6216 sayılı Kanun'un 59. maddesinin(1) numaralı fıkrası ile 60. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca redditalep edilmiştir.
Hâkimin reddi kurumu, hâkimin bakacağı davada tarafsızlığınısağlamaya yönelik olup temel bir hak olan adil yargılanma hakkıyla ilişkilidir.Nitekim herkesin, kanuni ve tarafsız bir mahkeme önünde yargılanma hakkıbulunmaktadır. Bu nedenle hukukumuzda, hâkimin tarafsız kalamayacağı varsayılanveya tarafsızlığından kuşku duyulabilecek durumlarda, hâkimin kendimahkemesinin yetki ve görevine giren belli bir davaya bakamayacağı veyareddedilebileceği kabul edilmiştir. Herkesin, tarafı olduğu davada hâkiminreddi talebinde bulunmak hakkı var ise de talebin incelenebilmesi için bazıusuli şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu şartların gerçekleşmesidurumunda talep içerik yönünden incelenebilecektir.
6216 sayılı Kanun'un 35. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c)bendi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte birioranındaki üyeleri iptal davası açmaya yetkilidirler. Anılan Kanun'un 38.maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, dava dilekçesinde kendilerinetebligat yapılmak üzere iki üyenin adının gösterilmesi ve dilekçeyi onlarınimzalaması yeterli olup davayı açan diğer milletvekillerinin imzalarınınbulunması aranmaz. Ancak, dava dilekçesinde imzaları bulunanmilletvekillerinin, diğer milletvekilleri adına hâkimin reddi talebindebulunabilmeleri için, içeriğinde yer alan talep konularının yanında hâkiminreddi konusunda verdikleri yetkiyi yansıtan açık iradelerinin de davadilekçesinden anlaşılması gerekir.
Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinde dava dilekçesine imzaverenler yönünden iptali istenilen düzenlemeler yanında hâkimin reddi isteminide içeren bir yetkilendirme bulunmadığından, hâkimin reddi talebininOYBİRLİĞİYLE reddine karar verilmiştir.
B- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal MümtazAKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 8.12.2011 günü yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karar bağlanmasınaOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
C- Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ hakkındaki hâkimin redditalebinin reddine yönelik karara karşı yapılan itiraz üzerine, Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman AlifeyyazPAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla29.12.2011 gününde yapılan toplantı sonucunda:
İptal başvurusunda bulunanların, hâkimin reddi talebinin reddineyönelik kararın tebliği üzerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığıtarafından onaylanan imzalarını da içeren 22.12.2011 tarihli dilekçe ile yaptıklarıitiraz başvurusunda; iptal davasının açılması ve başkan ile üyelerin reddinin,Anayasa'nın 150. maddesi ve 6216 sayılı Kanun ile düzenlendiğini, belirtilenmevzuatta başkan ve üyelerin reddi hakkında iptal davası için belirlenenkuralların dışında, ayrıca bir yetkilendirmede bulunmasının öngörülmediğini,yürürlükteki mevzuat uyarınca ayrıca bir grup kararı ya da yetkilendirmeyapılmasına gerek bulunmadığından Anayasa ve kanunlarda öngörülmeyen kurallarınaranmasının hukukla bağdaşmadığını belirterek hâkimin reddi talebinin reddineilişkin karara itiraz etmişler ve hâkimin reddi konusundaki istemlerininyeniden görüşülmesini talep etmişlerdir.
Dava dilekçesinde imzaları bulunan milletvekillerinin,22.12.2011 günlü dilekçeleri incelendiğinde, taleplerinin hâkimin redditalebinin reddine yönelik 8.12.2011 günlü, E.2011/126 sayılı karara itirazmahiyetinde olduğu, yeniden hâkimin reddi talebinde bulunulmadığı, usulieksikliğin giderilmiş olduğu ve itirazın kabul edilmesinden sonra hâkimin redditalebinin tekrar görüşülmesini istedikleri anlaşılmıştır.
Anayasa'nın 153. maddesinin birinci fıkrasının birincicümlesinde, 'Anayasa Mahkemesi kararları kesindir.'; 6216 sayılıKanun'un 66. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde, 'Mahkemekararları kesindir.'; anılan Kanun'un 60. maddesinin (2) numaralıfıkrasında ise 'Bu takdirde, Genel Kurul ya da bölümlerde ilgili üyekatılmaksızın ret konusu hakkında kesin karar verilir.' denilmiştir. Bukurallardan anlaşılacağı üzere, hâkimin reddine ilişkin verilecek kararlar dadâhil olmak üzere Anayasa Mahkemesi kararları kesin niteliktedir. Bu nedenle,Anayasa Mahkemesinin kararlarına karşı itiraz dâhil olmak üzere hiçbir kanunyoluna başvurulamaz.
Açıklanan nedenlerle, hâkimin reddi konusundaki istemin yenidengörüşülmesi talebinin, itiraz mahiyetinde olduğu, Anayasa'nın 153. maddesininbirinci fıkrası ve 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (2) numaralı, 66.maddesinin (1) numaralı fıkraları uyarınca Anayasa Mahkemesi kararlarının kesinolması ve kararlara karşı itiraz yolunun bulunmaması nedeniyle REDDİNE,Alparslan ALTAN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Hicabi DURSUN ile Celal Mümtaz AKINCI'nın 'Başvurunun yenidenhâkimin reddi talebi niteliğinde olması nedeniyle esasının görüşülmesi'yolundaki karşıoyları ve 6216 sayılı Kanun'un 65. maddesinin (1) numaralıfıkrası gereğince OYÇOKLUĞUYLA karar verilmiştir.
IV- BİRLEŞTİRME KARARLARI
25.8.2011 günlü, 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin; 37. maddesinin; (3)numaralı fıkrasının ' Bakanlıkça belirlenen özür gruplarına bağlı yerdeğiştirmeler ise yaz tatillerinde yapılır.' biçimindeki son cümlesininiptaline karar verilmesi istemiyle yapılan E. 2012/10, E.2012/63 ve E.2012/86sayılı itiraz başvurularına ilişkin davaların, aralarındaki hukuki irtibatnedeniyle E.2011/123 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esaslarınınkapatılmasına, esas incelemenin E.2011/123 sayılı dosya üzerindenyürütülmesine, E.2012/10 sayılı itiraz başvurusu için 9.2.2012, E.2012/63sayılı itiraz başvurusu için 15.6.2012 ve E.2012/86 sayılı itiraz başvurusuiçin 12.9.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi, başvuru kararları ve ekleri, Raportör Hasan TunaGÖKSU tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu KanunHükmünde Kararname kuralları, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi HakkındaGenel Açıklama
Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmündekararnameler, işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısaldenetimlerinin yapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile AnayasaMahkemesine verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin,öncelikle yetki kanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarınınçözümlenmesi gerekir. Her ne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmündekararnamelerin yetki kanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızcaAnayasa'ya biçim ve esas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden sözedilmekte ise de Anayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanunhükmünde kararnamenin yetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. ÇünküAnayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlariçerisinde kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür.Yetkinin dışına çıkılması, kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı durumagetirir.
Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü halkanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanunhükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı birbağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanunhükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veyadayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriğiAnayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez.
Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, 'KanunlarAnayasaya aykırı olamaz.' denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanunhükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hemdayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.
Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, TürkiyeBüyük Millet Meclisi, 'Bakanlar Kurulu'na ancak kanun hükmündekararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verebilir.
Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceğiöngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkçayasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesindeolduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçekanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.
B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tümünün Anayasa'ya Aykırılığıİddiasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasaya aykırı olduğu ve iptali gerekeceği, iptaledilmesi halinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı belirtilerek KHK'nintümünün Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 gün ve E.2011/60, K.2011/147sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasınadayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin tümüne yönelikAnayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal isteminin reddigerekir.
C- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ile Eki(I) ve (II) Sayılı Cetveller ile (1), (2) ve (3) Sayılı Listelerin 6223 SayılıYetki Kanunu Kapsamında Olup Olmadığının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile Eki (I)ve (II) sayılı cetveller ile (1), (2) ve (3) sayılı listelerin 6223 sayılıYetki Kanunu kapsamında olmadığı gibi acil, ivedi, önemli ve zorunlu konularıdüzenlemediği belirtilerek Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 87. ve 91.maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür.
1- KHK'nin 8. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (ç) Bendi
KHK'nin 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi, 662sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 78. maddesinin birincifıkrasının (a) bendi ile yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu bendeilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermekgerekir.
2- KHK'nin 21. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (e) Bendi
KHK'nin 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendi, 662sayılı KHK'nin 78. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi iledeğiştirildiğinden, konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkındakarar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.
3- KHK'nin 23. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (e) BendindeYer Alan 'Bakanlık taşınmaz ve demirbaşlarını sigortalatmak, kiraya vermek,işletmek' İbaresi ile (f) ve (g) Bentleri
KHK'nin 23. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinde yeralan 'Bakanlık taşınmaz ve demirbaşlarını sigortalatmak, kiraya vermek,işletmek' ibaresi ile (f) ve (g) bentleri, 662 sayılı KHK'nin 78.maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ile yürürlükten kaldırıldığından,konusu kalmayan bu ibare ve bendlere ilişkin iptal istemleri hakkında kararverilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU fıkranın (e) bendinde yer alan 'Bakanlıktaşınmaz ve demirbaşlarını sigortalatmak, kiraya vermek, işletmek' ibaresiyönünden bu görüşe katılmamıştır.
4- KHK'nin 27. Maddesi
KHK'nin 27. maddesi, 662 sayılı KHK'nin 78. maddesinin birincifıkrasının (d) bendi ile değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu maddeye ilişkiniptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.
5- KHK'nin 37. Maddesinin (7) Numaralı Fıkrası
KHK'nin 37. maddesinin (7) numaralı fıkrası, 662 sayılı KHK'nin78. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile değiştirildiğinden, konusukalmayan bu fıkraya ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yerolmadığına karar vermek gerekir.
6- KHK'nin 42. Maddesi
KHK'nin 42. maddesi, 666 sayılı Kamu Görevlilerinin MaliHaklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyleyürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemihakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
7- KHK'nin Eki (II) Sayılı Cetveli ile Bağlı Listeleri
KHK'nin eki (II) Sayılı Cetveli ile bağlı listeleri, 666 sayılıKHK'nin 1. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu Cetvelile listelere ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığınakarar vermek gerekir.
8- KHK'nin Diğer Kuralları
6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimlive ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkininkapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarakkamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesigirmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni bakanlıklar kurulması,var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarmayetkisi verilmiştir. Bu amaçla;
1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,
2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık veilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veyayeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yenidendüzenlenmesine,
3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulan bakanlıklarıngörev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışındateşkilatlanma esaslarına, ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir.
İkinci olarak, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliyesevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yenidüzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisiverilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda;KHK'nin, hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ileAnayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası ve 163. maddesi uyarınca iptaledilenler dışında kalan diğer kuralları 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamındakaldığından Anayasa'nın 91. ve 163. maddelerine aykırı değildir. İptalisteminin reddi gerekir.
D- Kanun Hükmünde Kararname'nin Anayasa'nın 91. ve 163.Maddeleri Yönünden İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (1)ve (2) sayılı cetveller ile (1), (2) ve (3) sayılı listelerin Anayasa'nın 91.maddesinin birinci fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesiyasaklanmış alanlara ilişkin düzenleme içerdiği, bu nedenle Anayasa'nın 2., 6.,7., 87. ve 91. maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür.
6216 sayılı Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle davakonusu kurallar Anayasa'nın 163. maddesi yönünden de incelenmiştir.
1- KHK'nın 17. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının BirinciCümlesinde Yer Alan ' 'gerçek ve'' ile ''gizli dahi olsa''İbareleri
KHK'nin 17. maddesinin (1) numaralı fıkrasında Rehberlik veDenetim Başkanlığının görevleri sayıldıktan sonra (2) numaralı fıkranın birincicümlesinde, denetime tâbi olan gerçek kişilerin gizli dahi olsa bütün belge,defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve parahükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep hâlinde göstermek, sayılmasına veincelenmesine yardımcı olmak zorunda olduğu kurala bağlanmıştır.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetim veolağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan Anayasa'nın 'Özelhayatın gizliliği' başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin,özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu ve özel hayatın gizliliğinedokunulamayacağı; ikinci fıkrasında, millî güvenlik, kamu düzeni, suçişlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veyabaşkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçınabağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplerebağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmışmerciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstünün, özel kâğıtlarının veeşyasının aranamayacağı ve bunlara el konulamayacağı, yetkili merciin kararınınyirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulacağı hüküm altınaalınmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 20. maddesinde düzenlenen ve 'KişininHakları ve Ödevleri' başlıklı ikinci bölümünde yer alan özel hayatıngizliliği hakkına ilişkin olarak kanun hükmünde kararname ile düzenlemeyapılması mümkün değildir.
KHK'nin 17. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birincicümlesinde yer alan ''gerçek ve'' ile ''gizli dahi olsa''ibareleriyle gerçek kişilerin özel hayatı kapsamında olan bilgi ve belgelerinkendilerinden alınma koşullarının belirlenmiş olması, özel hayatın gizliliğihakkına ilişkin bir düzenleme niteliğinde olduğundan kurallar, Anayasa'nın 91.maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptalleri gerekir.
Kural, Anayasa'nın 91. maddesine aykırı görülerek iptal edildiğinden Anayasa'nın 163. maddesi yönündenincelenmemiştir.
2- KHK'nin 40. Maddesinin (2), (3) ve (4) Numaralı Fıkraları
KHK'nin 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasında Bakanlık merkezteşkilatında, Millî Eğitim Uzmanları ve Uzman Yardımcıları ile Millî EğitimDenetçileri ve Denetçi Yardımcılarının istihdam edileceği, (2) numaralıfıkrasında Millî Eğitim Uzmanları ve Uzman Yardımcıları ile Millî EğitimDenetçileri ve Denetçi Yardımcılarının mesleğe giriş şartları; (3) numaralıfıkrasında yeterlilik alma ve kadroya atanma şartları; (4) numaralı fıkrasındaise mesleğe alınma, yetiştirilme, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterliksınavı ile diğer hususların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetim veolağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın 'Kamuhizmetlerine girme hakkı' başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, herTürk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonraikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başkahiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 70.maddesinde düzenlenen ve 'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlıklı dördüncübölümünde yer alan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanunhükmünde kararname ile düzenleme yapılması mümkün değildir.
KHK'nin 40. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarıyla birkamu hizmeti olan Millî Eğitim Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı ile Millî EğitimDenetçiliği ve Denetçi Yardımcılığına giriş koşullarının belirlenmiş olması,kamu hizmetine girme hakkına ilişkin bir düzenleme niteliğinde olduğundankurallar, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptallerigerekir.
Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşekatılmamışlardır.
Serdar ÖZGÜLDÜR ve Burhan ÜSTÜN bu görüşlere değişik gerekçeylekatılmışlardır.
Kural, Anayasa'nın 91. maddesine aykırı görülerek iptal edildiğinden Anayasa'nın 163. maddesi yönündenincelenmemiştir.
3- KHK'nin Geçici 5. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrası
KHK'nin geçici 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasıyla, davakonusu KHK'nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle Millî EğitimUzman Yardımcısı, Millî Eğitim Denetçi Yardımcısı ve İl Eğitim DenetmenYardımcısı kadrolarına yapılacak açıktan atamaların, yılı merkezî yönetim bütçekanunlarında yer alan açıktan atama sayı sınırlamasına tâbi olmayacağı kuralabağlanmıştır.
Anayasa'nın 163. maddesinde, Bakanlar Kuruluna kanun hükmündekararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi verilemeyeceği belirtilmiştir.Buna göre, bütçede değişiklik sonucunu doğuran düzenlemelerin kanun hükmündekararname ile yapılması mümkün değildir.
KHK'nin geçici 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasıyla, davakonusu KHK'nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle Millî EğitimUzman Yardımcısı, Millî Eğitim Denetçi Yardımcısı ve İl Eğitim DenetmenYardımcısı kadrolarına yapılacak açıktan atamaların, yılı merkezî yönetim bütçekanunlarında yer alan açıktan atama sayı sınırlamasına tâbi olmayacağıbelirtilerek bütçede değişiklik yapıldığından kural, Anayasa'nın 163. maddesineaykırıdır. İptali gerekir.
4- KHK'nin Diğer Kuralları
KHK'nin 17. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birincicümlesinde yer alan ' 'gerçek ve'', ''gizli dahi olsa'' ibareleri, 40.maddesinin (2), (3), (4) numaralı fıkraları ve geçici 5. maddesinin (2)numaralı fıkrası ile hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenlerdışında kalan diğer kurallarında, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası ve163. maddesi uyarınca kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi yasaklanmışalanlara ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden bu kurallarailişkin iptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ileZehra Ayla PERKTAŞ KHK'nin 43. Maddesinin (2) numaralı fıkrası yönünden bugörüşe katılmamışlardır.
E- Kanun Hükmünde Kararname'nin İçerik Yönünden İncelenmesi
1- KHK'nin 2. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (a) Bendi
Dava dilekçesinde, Mili Eğitim Bakanlığının kuruluşu ile görev,yetki ve sorumluluklarının düzenlendiği bir kanun hükmünde kararnamede, Türktarihi ve milli değerleri ile Atatürk ilke ve inkılâplarına hiç değinilmediğive dolayısıyla eğitim ve öğretimin Devletin kuruluş felsefesinden, Cumhuriyetintemel niteliklerinden ve Atatürk ilke ve inkılâplarından uzaklaştırıldığı;eğitimin ekonomik amacının yapıcılık, yaratıcılık, üretkenlik ve verimliliğiartırmak olması gerekirken bunun yerine neoliberal ideolojiyi kutsayan biryaklaşım tarzının benimsendiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın Başlangıç'ıile 2., 7., 42., 87., 91. ve 167. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu kuralda, okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındakiöğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikleryönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küreseldüzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi vebecerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarınıtasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretimhizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek Milli Eğitim Bakanlığı'nıngörevleri arasında sayılmıştır.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, Anayasa'ya aykırı durum vetutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa vekanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Anayasa'nın 42. maddesinin üçüncü fıkrasında: 'Eğitim veöğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitimesaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslaraaykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz' denilerek eğitim ve öğretiminAtatürk ilke ve inkılâpları doğrultusunda yapılacağı açıkça ifade edilmiş veeğitim ve öğretim hizmetlerinin ana çerçevesi belirtilmiştir. Ayrıca millieğitimin temel esaslarının belirlendiği 1739 sayılı Milli Eğitim TemelKanunu'nun 2. maddesinde, yine Anayasa'nın 42. maddesinin üçüncü fıkrasıyla dauyumlu olarak, Türk Milli Eğitiminin genel amacının Türk Milletinin bütünfertlerini Atatürk inkılâp ve ilkelerine ve Anayasa'da ifadesini bulan Atatürkmilliyetçiliğine bağlı fertler olarak yetiştirmek olduğu belirtilmiştir. Bunedenle dava konusu düzenlemede okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındakiöğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikleryönünden geliştiren eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak Milli EğitimBakanlığı için bir görev olarak belirlenirken, Türk tarihi ve milli değerleriile Atatürk ilke ve inkılâplarına değinilmemesi, eğitim ve öğretimin Devletinkuruluş felsefesine, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve Atatürk ilke veinkılâplarına aykırı olarak gerçekleştirilebileceği anlamına gelmemektedir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 42.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşekatılmamıştır.
Kuralın, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 7., 87., 91. ve 167.maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
2- KHK'nin 2. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (c) BendindeYer Alan ''güncel teknik ve modeller ışığında' İbaresi
Dava dilekçesinde, dava konusu ibarenin hukuk devleti ilkesiningerektirdiği öngörülebilirlik ve belirliliği sağlamadığı, Atatürk ilke veinkılâpları doğrultusunda çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre yürütülmesigereken eğitim sisteminin ne olduğu ve ne sonuç doğuracağının belirsiz olduğu,güncel teknik ve modeller ışığında gerçekleştirilmesinin Anayasa'da ifadeedilen eğitimle ilgili temel ilkelere aykırı olduğu belirtilerek kuralın,Anayasa'nın 2. ve 42. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu kuralda, eğitim sistemini yeniliklere açık, dinamik,ekonomik ve toplumsal gelişimin gerekleriyle uyumlu biçimde güncel teknik vemodeller ışığında tasarlamak ve geliştirmek Milli Eğitim Bakanlığının görevleriarasında sayılmıştır.
Anayasa koyucu, Anayasa'nın 42. maddesinin üçüncü fıkrasında,eğitim ve öğretimin Atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda, çağdaş bilimve eğitim esaslarına göre düzenlenmesini yasama faaliyetinde bulunulurkenyerine getirmesi gereken bir zorunluluk olarak görmüş ve kanun koyucunun bukonudaki takdir yetkisinin çerçevesini belirlemiştir. Anayasa'nın 42.maddesinin üçüncü fıkrasında geçen 'çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre''ibaresi, kanun koyucu tarafından eğitim ve öğretim politikalarıbelirlenirken çağın gerektirdiği güncel gelişmelerin ve yeniliklerin dikkatealınmasını gerekli kılmaktadır. Kanun koyucu bu zorunluluktan hareketle davakonusu kural olan ''güncel teknik ve modeller ışığında' ibaresi ile 'çağdaşbilim ve eğitim esasları' standardını somutlaştırmış, böylelikle yaşanangüncel gelişmelerin eğitim sisteminde takip edilebilmesini olanaklı kılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 42.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.
Kuralın, Anayasa'nın 2. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
3- KHK'nin 2. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (d) BendindeYer Alan ''öğrencilerin'' İbaresi
Dava dilekçesinde, düzenlemede 'özürlü öğrenciler' ibaresiyer almadığı halde, 'kız' ibaresinden sonra ayrıca 'öğrencilerin'tamlamasına yer verildiği, bu ibarenin yer almasının bir anlatım hatasıolmadığı, düzenlemenin 'kızların' veya 'kız çocuklarının' ya da 'kızvatandaşların' eğitime katılımını pozitif ayrımcılık yoluylayaygınlaştıracak politika ve stratejiler geliştirmeyi amaçlamadığı, kızöğrencilerin 'eğitime katılımını yaygınlaştıracak politika ve stratejilergeliştirmek' görüntüsü altında 'başörtüsü/türbanı' okul öncesieğitim kurumları ile ilk ve ortaöğretime Milli Eğitim Bakanlığı eliyletaşınmasının amaçlandığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2.,10., 24., 42. ve 90. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu kuralda, kız öğrencilerin, özürlülerin ve toplumunözel ilgi bekleyen diğer kesimlerinin eğitime katılımını yaygınlaştıracakpolitika ve stratejiler geliştirmek, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmekMilli Eğitim Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
Ülkemizde kız çocuklarının eğitim hakkından yararlanmasıkonusunda önemli eksiklikler olduğu bilinen bir gerçektir. Anayasa'nın 42.maddesinin birinci fıkrasında 'Kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksunbırakılamaz' denilerek herkesin eğitim ve öğrenim hakkından yararlanabilmesidevlete bir görev olarak verilmektedir. Dava konusu kural ile kız öğrencilerineğitime katılımını yaygınlaştıracak politika ve stratejiler geliştirilerek bukonudaki eksikliğin giderilmesi amaçlanmış ve kız çocukları lehine eğitimimkânları artırılmak istenmiştir. Bu nedenle dava konusu düzenlemede geçen kız 'öğrencileri'ibaresinin kullanımının, kanun koyucunun takdir hakkını kullanmasından ibaretolduğu, bu yönde bir ifade kullanımının kız çocukları lehine eğitimimkânlarının artırmaktan öteye bir anlam taşımadığı anlaşılmaktadır. Kanunkoyucu tarafından madde metninde 'kız öğrencilerin' ibaresinden sonraayrıca 'özürlülerin' ve 'toplumun özel ilgi bekleyen diğerkesimlerinin' ibarelerinin kullanılması, dava konusu düzenlemeyle ulaşılmakistenen amacın eğitim hakkını kullanmak isteyen kız çocukları lehine gereklialtyapıyı hazırlamak ve geliştirmek olduğu anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 42.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.
Kuralın, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 10., 24. ve 90.maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
4- KHK'nin 23. maddesinin (5) ve (6 ) Numaralı Fıkraları
Dava dilekçesinde, KHK'nin 23. maddesinin (2), (3) ve (4)numaralı fıkralarında belirtilen ihale konusu işlerin niteliği itibarıyla, 2886sayılı Devlet İhale Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun kapsamı içindebulunduğu ve söz konusu bu kanunlarla kamu yararının sağlanması amaçlandığı,oysa dava konusu kurallar ile (2), (3) ve (4) numaralı fıkralardaki işlerin2886 ve 4734 sayılı kanunların kapsamından çıkarılarak bu kanunlarda örtülüdeğişiklik yapıldığı ve bu sebeple kamu yararının bertaraf edildiğibelirtilerek kuralların, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 7. ve 87. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu kurallarda, 23. maddenin (1) numaralı fıkrasındabelirtilen ihale konusu işler hariç, (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarındaifade edilen ihale konusu işlerde 2886 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanmayacağı, bunun yerine Milli Eğitim Bakanlığı, KalkınmaBakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığınca müştereken hazırlanarakBakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelik hükümlerininuygulanacağı düzenlenmektedir.
Hukuk devletinin ögeleri arasında, kanunların kamu yararınadayanması ilkesi de yer almaktadır. Bu ilkenin anlamı, kamu yararı düşüncesiolmaksızın, yalnızca özel çıkarlar için veya yalnızca belli kişiler yararınaolarak herhangi bir yasa kuralının konulamayacağıdır. Demokratik hukukdevletinde kamu yararının takdiri ve bu amaca ulaşmak için değişik ölçütlerinseçimi kanun koyucunun tasarrufundadır. Kanun koyucu halkın çıkarlarını en iyişekilde belirleyebilecek organ konumuyla, hangi araç ve yöntemlerle kamu yararınınsağlanabileceği konusunda takdir yetkisine sahiptir. Söz konusu takdir yetkisianlayışının Bakanlar Kurulu tarafından kanun hükmünde kararname çıkarılmasındada geçerli olduğunun kabulü gerekir. Buradaki sınır söz konusu takdiryetkisinin anayasal sınırlar içinde kullanılmasıdır.
Bakanlar Kurulu, dava konusu düzenlemeler ile belirli bir kamuyararı anlayışından hareketle, KHK'nin 23. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralıfıkralarında sayılan Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev ve yetkisi kapsamındabulunan ihale konusu işlerde kamu yararını sağlama adına 2886 ve 4734 sayılıkanunların değil, (6) numaralı fıkrada belirtilen bakanlıklar ve kurumlarcamüştereken hazırlanıp Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulacakyönetmeliğin uygulanmasının uygun olacağına karar vermiştir. Söz konusu tercihBakanlar Kurulunun ihale konusu işlerde kamu yararını sağlamaya dönük takdiryetkisinin kullanımından ibarettir. Ayrıca, Anayasa'da, Milli Eğitim Bakanlığıda dâhil, kamu kurumlarının görev ve yetkisi kapsamında bulunan ihale konusuişlerle ilgili olarak kamu yararının mutlaka 'kanun' ya da 2886 ve 4734sayılı kanunlar uygulanarak sağlanacağına ilişkin emredici bir hüküm debulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.
Kuralların, Anayasa'nın Başlangıç'ı, 7. ve 87. maddeleriyleilgisi görülmemiştir.
5- KHK'nin 37. Maddesinin (3) Numaralı Fıkrasındaki, 'Bakanlıkçabelirlenen özür gruplarına bağlı yer değiştirmeler ise yaz tatillerindeyapılır.' Biçimindeki Son Cümlesi
Dava dilekçesi ve başvuru kararlarında, diğer kamu görevlilerigibi öğretmenlerin de görev yaptıkları yerde çeşitli nedenlerle maddi varlığınaveya özel hayatına karşı tehdit ve saldırılar olabileceği, bu nedenle bir anönce görev yerinden ayrılmasının gerekebileceği, kendisinin, eşinin ya daçocuklarının sağlığının ve yaşamının tehlikede olabileceği ve bunun için tedaviolacağı yere atamasının yapılmasının gerekebileceği, eşinin görev yerinindeğişmiş olabileceği ve aile birliğinin sağlanması için bir an önce eşininbulunduğu mahalle atamasının yapılmasının zorunlu olabileceği, buna rağmen davakonusu kural ile hiçbir ayrım yapılmadan tüm özür grupları için atamalarınsadece yaz tatili ile sınırlandırılmasının kabul edilebilir olmadığı, kişilerinmaddi ve manevi varlıklarını geliştirebilmelerinin başlıca şartının, ihtiyaçduydukları anda sağlık hizmetlerine ulaşıp bu hizmetlerden yararlanabilmeleriolduğu, devletin ailenin huzur ve refahı özellikle ananın ve çocuklarınkorunması, çalışanların hayat seviyesinin yükseltilmesi konularında Anayasa ilegörevli kılınmış olduğu, ailelerin, ananın ve çocukların yaşam ve çalışmahakkını ihlal eden durumların ortaya çıktığı şartlarda zaman mefhumugözetmeksizin gerekli önlemlerin almasını gerektiği, devletin ailenin huzur verefahını korumasına imkan tanıyan araçlardan olan naklen atama gibi idariusullerin, kanun hükümleri ile süre yönünden sınırlandırılmasınınmağduriyetlere sebebiyet vereceği, bununda toplumdaki hukuk devleti inancınızedeleyeceği ve ayrıca sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkısınırlandırılırken kanun koyucunun 'eşitlik ilkesi' ile 'demokratiktoplum düzeninin gereklerine' ve 'ölçülülük' ilkesine aykırıdüzenlemelerde bulunamayacağı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 10., 13.,17., 41., 49., 50. ve 56. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu kuralda, Milli Eğitim Bakanlığınca belirleneceközür gruplarına bağlı yer değiştirmelerin yılda bir defa olmak üzere yaztatillerinde yapılacağı öngörülmüştür.
Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklere yöneliksınırlamalar, demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine veölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine dedokunamaz.
Çağdaş demokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüdesağlanıp güvence altına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlükleri büyükölçüde kısıtlayan ve kullanılamaz hale getiren sınırlamalar hakkın özünedokunur. Temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamaların yalnız ölçüsüdeğil, koşulları, nedeni, yöntemi, kısıtlamaya karşı öngörülen kanun yollarıgibi güvenceler hep demokratik toplum düzeni kavramı içindedeğerlendirilmelidir. Bu nedenle, temel hak ve özgürlükler, istisnai olarak veancak özüne dokunmamak koşuluyla demokratik toplum düzeninin gerekleri içinzorunlu olduğu ölçüde ve ancak kanunla sınırlandırılabilirler. Demokratik birtoplumda temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamanın, bu sınırlamaylagüdülen amacın gerektirdiğinden fazla olması düşünülemez. Demokratik hukukdevletinde güdülen amaç ne olursa olsun, kısıtlamaların, bu rejimlere özgüolmayan yöntemlerle yapılmaması ve belli bir özgürlüğün kullanılmasını önemliölçüde zorlaştıracak ya da ortadan kaldıracak düzeye vardırılmaması gerekir.
Anayasa'nın 41. maddesinde 'Aile, Türk toplumunun temelidirve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ileözellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ileuygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar'denilmiştir. Aileyi Türk toplumunun temeli olarak tanımlayan Anayasa'nın 41.maddesinde ailenin birey ve toplum hayatındaki önemine işaret edilmiş, devleteailenin korunması için gerekli düzenlemeleri yapması ve teşkilatı kurmasıkonusunda ödevler yüklenmiştir. Uluslararası hukukun temel belgelerinden olanİnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 16. ve Ekonomik, Sosyal ve KültürelHaklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'nin 10. maddelerinde de ailenin toplumundoğal ve temel unsuru olduğu ve devlet tarafından korunması gerektiğibelirtilmiş; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesinde herkesin ailehayatına saygı gösterilmesi hakkına sahip olduğu kabul edilmiştir.
Anayasa'nın 50. maddesinde ise 'Kimse, yaşına, cinsiyetine vegücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz' denilerek, çalışma şartlarınınçalışanın yaşına, cinsiyetine ve gücüne uygun olması, çalışanın korunması veçalışmanın verimi açısından gerekli olan şartların sağlanması gerektiğibelirtilmektedir. Anayasa'nın bu hükmü uyarınca devlet, çalışma şartlarınıiyileştirerek çalışanların hayat seviyesini yükseltilmesi konusunda sorumluolup bireylerin çalışma hakkını ihlal eden sonuçların ortaya çıktığı durumlardagerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Eğitim ve öğretim hizmetleri sunulurken bu hizmeti sunanöğretmenlerin tabi olacağı özür gruplarının ve bu özür gruplarına dayanan yerdeğiştirme taleplerinin yıl içindeki beyan zamanının ve sayısının belirlenmesikural olarak idarenin takdir yetkisindedir. Bakanlar Kurulu dava konusudüzenleme ile takdir yetkisini kullanmış, öğretmenlerin tabi olacağı özürgruplarının ve bu özür gruplarına dayanan yer değiştirme taleplerinin yıliçindeki beyan zamanının ve sayısının belirlenmesinde Milli Eğitim Bakanlığını yetkilikılmıştır. Ancak, söz konusu yetki kullanılırken özür gruplarının, yerdeğiştirmeye tabi öğretmenlerin Anayasa ile güvenceye kavuşturulmuş aileninkorunması ve uygun şartlarda çalışma haklarına olan farklı etkileri göz önünealınmalı ve bu kapsamda özür grupları arasında önem ve öncelik sıralamasıyapılmalıdır. Başka bir ifadeyle yer değiştirme taleplerinin yıl içindeki beyanzamanı ve sayısı belirlenirken her bir özür grubu için farklı ve alternatifatama politikası oluşturulmalı ve böylelikle bireysel yarar ile kamu yararıarasında adil ve makul bir denge kurulmalıdır. Zira, yer değiştirmede kriterolarak alınacak özür guruplarının yer değiştirmeye tabi öğretmenlerin veailelerinin yaşamlarına olan etkileri ve aciliyet durumları birbirinden tamamenfarklıdır. Bu hususun idarece gözetilmesi gerekirken, özür grupları arasındaönem ve öncelik sıralaması yapılmadan, özür gruplarının yer değiştirmeye tabiöğretmenlerin Anayasa ile güvenceye kavuşturulmuş ailenin korunması ve uygunşartlarda çalışma haklarına yönelik farklı etkilerinin dikkate alınmadığı tekbir yer değiştirme politikası oluşturulmuş ve bu politika gereği yer değiştirmesadece yaz aylarında olmak üzere yılda bir defa ile sınırlandırılmıştır. Buçerçevede, dava konusu kural özellikle, yer değiştirmeye tabi öğretmenlerinveya aile üyelerinin tıbbi zorunluluk gereği il dışında tedavi görmesininkaçınılmaz olduğu veya eşin başka bir ile tayininin çıkması sonucu sağlık ve eşözrünün söz konusu olduğu durumlarda, yıl içinde yer değiştirmeyi olanaksızkılmaktadır. Anılan temel hakların öğretmenler tarafından kullanılabilmesinizorlaştırarak bireysel yarar ile kamu yararı arasında adil ve makul bir dengegözetmeyen kuralın ilgili hakların özüne dokunduğu açıktır.
Diğer taraftan, Anayasa'nın 56. maddesinde 'Herkes, sağlıklıve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir' denilerek bireylerinkorunmuş çevre şartlarında beden ve ruh sağlığı içinde yaşamasını sürdürmesinisağlamak devletin görevi olarak kabul edilmiştir.
Sağlık hizmetleri doğrudan yaşam hakkı ile ilgili olup diğerkamu hizmetlerinden farklı ve öncelikli bir konuma sahiptir. Kişilerin maddi vemanevi varlıklarını geliştirebilmelerinin, mutlu ve huzurlu olabilmelerininbaşlıca şartı, ihtiyaç duydukları anda sağlık hizmetlerine ulaşıp ihtiyaçduydukları oranda bu hizmetlerden yararlanabilmeleridir. Devlet için bir görevve kişiler içinde bir hak olan bu amacın gerçekleştirilmesinde, bu haktanyararlanmayı zorlaştırıcı ya da zayıflatıcı düzenlemeler Anayasa'ya aykırıdüşer. Anayasa'da güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerden yararlanmaher şeyden önce sağlıklı bireylerin varlığı ile mümkündür. Anayasa'da güvencealtına alınan hak ve özgürlüklerin ilgililerce kullanılabilmesini mümkün kılansağlık hizmetleri, bu işleviyle doğrudan yaşama hakkı ile ilgilidir ve bunedenle de diğer kamu hizmetlerinden farklılık arz etmektedir. Sağlıkhizmetlerinden yararlanmanın bireyler açısından taşıdığı önem açıkken, davakonusu kural ile yer değiştirmeye tabi öğretmenlerin veya aile üyelerinin yıliçinde görev yapılan il dışında tıbbi zorunluluk gereği tedavi olmak durumundakalabilecekleri dikkate alınmamış, özür grupları arasında önem ve önceliksıralaması yapılmayarak sağlık özrü sadece yaz aylarında olmak üzere yılda birdefa ile sınırlandırılmıştır. Sağlık hizmetinin temel hedefi olan insansağlığının, mahiyeti itibarıyla ertelenemez ve ikame edilemez bir özelliğesahip olduğu dikkate alınırsa, sağlık özrü gerekçesiyle yıl içinde yerdeğiştirme talebinde bulunan öğretmenlerin bu taleplerinin dava konusu kuraladayanılarak reddedilmesi hakkın özüne müdahale niteliğindedir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 13., 41.,50. ve 56. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.
Kural, Anayasa'nın 13., 41., 50. ve 56. maddelerine aykırıbulunarak iptal edildiğinden ayrıca Anayasa'nın 2., 10., 17. ve 49. maddeleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.
6- KHK'nin 37. Maddesinin (8) Numaralı Fıkrasının BirinciCümlesinde Yer Alan 'yazılı ve' İbaresinden Sonra Gelen ''/veya ''İbaresi
Dava dilekçesinde, dava konusu kural ile okul ve kurummüdürlüklerine yapılacak atamalarda, okul veya kurum müdürlüğü sınavıyapılacağı belirtilmekle birlikte, 'yazılı ve/veya sözlü' denilmeksuretiyle, idareye sadece yazılı, sadece sözlü veya hem yazılı hem sözlü sınavyapma yetkisi birden verilerek yapılacak sınav konusunda hukuki belirsizlikyaratıldığı ve bunun hukuki güvenliği ihlal ederek idarenin yargısal denetiminizorlaştırdığı, ayrıca idareye sadece sözlü sınav yapabilme yetkisi verilereköznel değerlendirmelere açık bir şekilde yazılı sınav yapmadan sadece sözlüsınavla okul veya kurum müdürlüğü atama yetkisi verildiği, nesnelliğitartışmalı olan sözlü sınav ile okul veya kurum müdürü atanacak olmasının kamuyararını bertaraf ettiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 91.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu kuralda, okul ve kurum müdürlerinin yazılı ve/veyasözlü olarak yapılacak okul veya kurum müdürlüğü sınavında başarılı olmakkaydıyla, hizmet süreleri, performans ve yeterlikleri dikkate alınarak il millîeğitim müdürünün teklifi üzerine vali tarafından atanacağı düzenlenmektedir.
Hukuk devletinin ögeleri arasında, kanunların kamu yararınadayanması ilkesi de vardır. Bu ilkenin anlamı kamu yararı düşüncesi olmaksızın,yalnızca özel çıkarlar için veya yalnızca belli kişiler yararına olarakherhangi bir yasa kuralının konulamayacağıdır. Demokratik hukuk devletinde kamuyararının takdiri ve bu amaca ulaşmak için değişik ölçütlerin seçimi ilkeolarak kanun koyucunun tasarrufundadır. Kanun koyucu halkın çıkarlarını en iyişekilde belirleyebilecek organ konumuyla, hangi araç ve yöntemlerle kamuyararının sağlanabileceği konusunda takdir yetkisine sahiptir. Söz konusutakdir yetkisi anlayışının Bakanlar Kurulu tarafından kanun hükmünde kararnameçıkarılmasında da geçerli olduğunun kabulü gerekir. Buradaki sınır söz konusutakdir yetkisinin anayasal sınırlar içinde kullanılmasıdır.
İdareye, yapacağı işlem ve eylemlerde sınırları çizilmiş belliölçüde hareket serbestîsi veren bir takdir yetkisinin tanınması, kamuhizmetlerinin eksiksiz ve kesintisiz olarak sunulması için gereklidir. İdareninbütün işlem ve eylemlerinin nihai amacı kamu yararı olduğundan idareye takdiryetkisi tanınmasının nedenlerinden biri de kamu yararını gerçekleştirme amacıdır.Diğer bir ifadeyle kamu yararını gerçekleştirme adına idareye, sınırlarıçizilmiş belli ölçüde hareket serbestîsi veren bir takdir yetkisinin verilmesitoplumsal ihtiyaçların gereği gibi karşılanabilmesi için kaçınılmaz birgerekliliktir. Ancak idareye tanınan takdir yetkisinin hukuk içerisindekeyfilik içermeyecek şekilde ölçülü olarak kullanılması gerekir.
Bakanlar Kurulu, dava konusu düzenlemeler ile belirli bir kamuyararı anlayışından hareketle, Milli Eğitim Bakanlığına, okul ve kurummüdürlüklerine yapılacak atamalarda sadece yazılı, sadece sözlü veya hem yazılıhem sözlü sınav yapma yetkisi vermiş ve takdir yetkisini bu yönde kullanmıştır.Söz konusu tercih Bakanlar Kurulunun anılan görevlere atanmada kamu yararınısağlamaya dönük takdir yetkisinin kullanımından ibarettir. Bu nedenlekadroların ihdası, serbest bırakılması, değişikliği ve kadroların kullanımınadair yasal çerçeveyi oluşturan 190 sayılı KHK kapsamında yer alan kadro unvanlıbir görev olmayıp, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 88. maddesindeöngörüldüğü üzere öğretmenlere asıl görevlerinin yanı sıra verilebilen ikincibir görev niteliği taşıyan, bir kadro olmayan ve ilgili personelin mevcutkadrosu uhdesinde iken diğer bir görevin ikinci görev olarak yürütüldüğü okulve kurum müdürlüğü görevlerine yapılacak atamaların yazılı ve/veya sözlü sınavusullerinden hangisi tercih edilerek yapılacağının idarenin takdir yetkisikapsamında olduğunun kabulü gerekir.
Hukuk devletinin en vazgeçilmez unsurunun idarenin işlem veeylemlerinin yargısal denetime tabi olduğu kuşkusuzdur. Zira, söz konusuyargısal denetim idareyi hukuka bağlı kılmakta ve keyfi uygulamalardankaçınmasını sağlamaktadır. Dava konusu düzenleme ile kurala bağlanan hususlararasında, Bakanlığa tanınan okul ve kurum müdürlerini atama yetkisini yargısaldenetimden muaf tutan herhangi bir norm bulunmamaktadır. Dolayısıyla,Bakanlığın dava konusu kural ile kendisine tanınan atama yetkisini kullandığıher durumda, ilgililer bu atama yetkisine ilişkin idari kararları yargı organlarıönüne taşıyabilecek ve denetime tabi tutabileceklerdir.
Ayrıca, dava konusu düzenleme ile yargısal denetime engelherhangi bir kural öngörülmediği gibi, yargısal denetimden önce, atamayailişkin süreçte idarenin gözetmesi gereken belli standartlar da getirilmiştir.Düzenlemede, 'okul ve kurum müdürleri; yazılı ve/veya sözlü olarak yapılacakokul veya kurum müdürlüğü sınavında başarılı olmak kaydıyla, hizmet süreleri,performans ve yeterlikleri dikkate alınarak il millî eğitim müdürünün teklifiüzerine vali tarafından atanır.' denilerek yazılı ve/veya sözlü sınavdabaşarılı olunduktan sonra, 'hizmet süresi', ' performans' ve 'yeterlik'gibi kriterler dikkate alınarak atamanın il milli eğitim müdürünün teklifiüzerine vali tarafından yapılacağı kural altına alınmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.
Kuralın, Anayasa'nın 91. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
7- KHK'nın Geçici 3. maddesinin (1), (2), (3) ve (4) NumaralıFıkraları
Dava dilekçesinde, kariyer ve liyakat esasları gözetilmedenmevcut idarecilerin görevden alındığı, bunun hukuki güvenlik ilkesine aykırıolduğu ve kazanılmış hakları ihlal ettiği, bu hükümle görevleri sona erdirilerekbakanlık müşaviri kadrolarına atanan kişilerin ücretleri dondurularakkazanılmış haklarının ellerinden alındığı, idari bir işlemle yapılması gerekengörevden alma işleminin kanun ile yapıldığı ve bu yolla dava açma hakkınınengellendiği, görevden alınanlardan şahıslarına bağlı olarak ihdas edilen GenelMüdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Şube Müdürü ve İl Müdürü kadrolarına vebakanlık müşaviri kadrolarına atananların görevlendirmesi konusunda Bakan'asınırsız bir yetki verilerek kazanılmış hakların ihlal edildiği, statülerifarklı olan birçok kamu görevlisi arasında hiçbir ayrım gözetilmeksizin tümününşahıslara bağlı kadrolara ve bakanlık müşaviri kadrosuna atanmasının eşitlikilkesiyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralların, Anayasa'nın 2., 10., 36., 125. ve128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu kurallardan (1) numaralı fıkrada; KHK'nin yürürlüğegirdiği tarihte Bakanlık merkez teşkilatında görev yapan bazı üst düzey kamugörevlilerinin görevlerinin sona ermesi ve bunlardan Genel Müdür Yardımcısı,Daire Başkanı (anahizmet ve yardımcı hizmet birimi), Daire Başkanı, Şube Müdürüve İl Müdürü kadrosunda bulunanların ilgisine göre KHK'ya ekli (3) sayılılistede şahıslarına bağlı olarak ihdas edilen Genel Müdür Yardımcısı, DaireBaşkanı, Şube Müdürü ve İl Müdürü kadrolarına, diğerlerinin ise aynı listedeihdas edilen bakanlık müşaviri kadrolarına hâlen bulundukları kadrodereceleriyle hiçbir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılacakları; bu fıkraile ihdas edilen şahsa bağlı kadrolar ile bakanlık müşaviri kadrolarınınherhangi bir sebeple boşalması hâlinde bu kadroların hiçbir işleme gerekkalmaksızın iptal edilmiş sayılacağı belirtilmektedir. Diğer taraftan, (2)numaralı fıkrada, KHK'nin yürürlüğe girdiği tarihte Bakanlıkta Eğitim Müşaviri,Eğitim Ataşesi ve Eğitim Ataşe Yardımcısı kadrolarında bulunanlarıngörevlerinin hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona ereceği; bu kadrolardabulunanların, ilgili mevzuatına göre görev süreleri daha önce dolmamakkaydıyla, 1.7.2012 tarihini geçmemek üzere anılan kadrolara yeni bir atamayapılıncaya kadar bulundukları ülkelerdeki yurtdışı teşkilatına ait işleriyürütmeye devam edecekleri düzenlenmektedir. (3) numaralı fıkrada ise birincifıkraya göre bakanlık müşaviri kadrolarına atanmış sayılanların eski malihaklarının korunması ve kendi istekleri ile başka kadro veya kurumlarageçenlere fark ödenmesinin sona ermesi öngörülürken, (4) numaralı fıkrada,birinci fıkraya göre şahıslarına bağlı olarak ihdas edilen kadrolar ilebakanlık müşaviri kadrolarına atanmış sayılanların, Bakan tarafından belirlenenbirimlerde, Bakan tarafından belirlenen görevleri yürütecekleribelirtilmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesindeki 'hukuk devleti' ilkesigereğince, yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararını gerçekleştirmekamacıyla yapılması zorunludur. Bir kuralın Anayasa'ya aykırılık sorunuçözümlenirken 'kamu yararı' konusunda Anayasa Mahkemesinin yapacağıinceleme yalnızca kanunun kamu yararı amacıyla yapılıp yapılmadığı ilesınırlıdır. Kanun ile kamu yararının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinidenetlemenin anayasa yargısıyla bağdaşmayacağı, bunun kanun koyucununtakdirinde olduğu açıktır.
KHK'nin genel gerekçesinde, küreselleşme ve toplumun tümalanlarında geniş çaplı bilgi iletişim teknolojilerinin kullanımı ile yeni bireğitim paradigmasının oluşturulmasının zorunluluk arz ettiği, yaşanangelişmeler karşısında eğitim alanında yeni bir organizasyona gidilmesininkaçınılmaz olduğuna işaret edilerek Bakanlığın mevcut teşkilat yapısınınkarmaşık, olması gerekenden büyük ve hantal olduğu, bu durumun işleyişsüreçlerinde bazı aksaklıklara neden olduğu ve dolayısıyla mevcut yönetimyapısıyla etkin bir eğitim hizmeti sunulamayacağı belirtilmektedir. Genelgerekçeden, kanun koyucu tarafından, Bakanlık teşkilatında yeni bir yapılanmayagidilmesi durumunda bu sorunların çözümünde daha iyi sonuçlara ulaşılacağıdeğerlendirilerek, Bakanlık teşkilatında yeni bir yönetim yapısınınoluşturulduğu anlaşılmaktadır. Kanun koyucunun amacının kamu yararını sağlamayadönük olduğu konusunda kuşku yoktur. Bunun ötesinde yapılan somut düzenlemeninbu amaçları etkin bir şekilde gerçekleştirmeye elverişli olup olmadığıyönündeki bir değerlendirme anayasallık denetiminin kapsamı dışındadır.
Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesinin temelgereklerinden birisi kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. Kazanılmışhaklara saygı, hukuk güvenliği ilkesinin bir sonucudur. Kazanılmış hak, kişininbulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş vekişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır. Dava konusu kuralda kişilerinbulunduğu statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve kendileri yönünden kesinleşmişve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklara yönelik bir düzenlemeöngörülmediğinden kazanılmış hakları ihlal eden bir müdahale söz konusudeğildir. Bu kişilerin yeni atandıkları kadrodaki mali haklarının (ücret veözel hizmet tazminatı toplamının), mevcut kadrolarındakine göre daha düşükolması halinde yeni kadrolarındaki gelirlerine eşitleninceye kadar aradakifarkın ödenmesi öngörülmektedir. Bu nedenle maddede sayılan görevlerdebulunanların görevlerine son verilerek aynı dereceli bakanlık müşavirikadrolarına atanmalarını öngören kuralın kazanılmış hakları ihlal ettiğisöylenemez.
Diğer taraftan, dava konusu kuralla tek bir kişi hakkındabireysel nitelikte bir yürütme işlemi tesis edilmeyip, aksine genel ve soyutbir kural getirilmektedir. Soyut bir kuralın gerçekte tek bir kişiyi ya dasınırlı sayıda kişiyi ilgilendiriyor olması onun soyut niteliğini ortadankaldırmaz. Bireysel nitelikte bir işlemden söz edilebilmesi için somut olarakbir kişinin hukuki durumunda değişiklik yapan bir irade açıklamasının bulunmasıgerekir. Dava konusu kuralla bazı kişilerin hukuki durumunda değişiklikyapılmasına yönelik bir irade açıklamasında bulunulmadığından bireysel işleminvarlığından söz edilemez. Kuralda belirtilen kadrolarda görev yapan kişilerinhukuki durumlarının düzenlemenin sonucundan etkilenmiş olması, bu sonucudeğiştirmez.
Kuralın dolaylı şekilde hak arama özgürlüğü ilgili olmasınedeniyle Anayasa'nın 36. maddesi yönünden de incelemesi yapılmıştır.
Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesininbirinci fıkrasında, 'Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyleyargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adilyargılanma hakkına sahiptir.' denilerek yargı mercilerine davacı ve davalıolarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adilyargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Dava konusu kurallarla, MilliEğitim Bakanlığının anılan kadrolarında yapılan değişiklikler, söz konusuunvanların kaldırılması sonucu ortaya çıkan hukukî ve fiili zorunluluklarnedeniyledir. Buna göre söz konusu işlemin sebep unsuru, Milli EğitimBakanlığındaki bazı kadroların kaldırılması olup yürürlükte bulunan kanunlaradayanılarak ve kamu görevlisinin öznel durumu dikkate alınarak idarece tesisedilen naklen atama işlemlerinden farklıdır. Genel nitelikte olduğu sonucunaulaşılan yasal düzenlemeyle oluşturulan bu durumun, sebep unsuru yönündenhukuka uygun olup olmadığının tespitinin anayasal bir sorun olduğu ve buyöndeki denetimin Anayasa Mahkemesince yapılması gerektiği açıktır. Anılanatama işleminin doğrudan kanunla değil, idari işlemle yapılmasının öngörülmesidurumunda dahi kanunlara uygunluk denetimi yapmakla sınırlı bir yetkiye haizolan idari yargı yerlerinin, işlemin sebep unsurunun Anayasa'ya uygun olupolmadığını tartışması ve bu yönde bir denetim yapması mümkün olmadığından buişlemin doğrudan kanun hükmünde kararname ile yapılmasının hak aramahürriyetini sınırladığı söylenemez.
Çerçevesi kanunla belirlenmek kaydıyla kamu görevlilerininçalışma koşullarının ve görevlerinin değiştirilmesi her zaman mümkündür. Bunedenle bir memuriyet kadrosuna bağlanan görevlerde değişiklik yapılması, okadroda görev yapan memurların kazanılmış haklarının ihlali olarakdeğerlendirilemez. Diğer bir ifadeyle kamu görevlileri, atandıkları tarihitibarıyla mevzuatta öngörülen görevlerle sınırlı olarak çalıştırılabilecekleriyolunda bir kazanılmış hakka sahip değillerdir. Dava konusu kuralla, MilliEğitim Bakanlığı bünyesinde şahıslarına bağlı kadrolara ve bakanlık müşavirikadrolarına atanan görevlilerin Bakan tarafından belirlenen birimlerde, Bakantarafından belirlenen görevleri yürüteceklerinin öngörülmesi, bu kişilerinbulundukları statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve kendileri yönündenkesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklara yönelik bir düzenlemeolmadığından kazanılmış hakların ihlalinden söz edilemez.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 2., 36.ve 125. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.
Kuralların, Anayasa'nın 10. ve 128. maddeleriyle ilgisigörülmemiştir.
VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
25.8.2011 günlü, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin;
A- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkinve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve KuruluşlarınınTeşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda YetkiKanunu'nun iptal edilmesi halinde dayanaksız hale geleceği yönünden ilerisürülen iptal istemi, 6.2.2013 günlü, E.2011/123, K.2013/26 sayılı kararlareddedildiğinden, Kararname'nin tümünün yürürlüğünün durdurulması istemininREDDİNE,
B- 1- 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi,
2- 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendi,
3- 23. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e), (f) ve (g)bentleri,
4- 27. maddesi,
5- 37. maddesinin (7) numaralı fıkrası,
6- 42. maddesi,
7- Eki (II) Sayılı Cetvel'i ile bağlı listeleri,
hakkında, 6.2.2013 günlü, E.2011/123, K.2013/26 sayılı kararlakarar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu maddelere, fıkraya,bentlere, cetvele ve listelere ilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerihakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
C- Kapsam yönünden;
1- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7. maddeleri, 8. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (ç) bendi dışında kalan bölümü, 9., 10.,11., 12. maddeleri,13. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri, 14., 15., 16.maddeleri, 17. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile (2) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinin ''gerçek ve'', ''gizli dahi olsa'' ibareleri dışındakalan bölümü, 18., 19., 20. maddeleri, 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(a), (b), (c), (ç), (d) bentleri ile teselsül ettirilen (g) bendi, 22. maddesi,23. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) ve (ğ) bentleriile (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı fıkraları, 24., 25., 26., 28., 29., 30.,31., 32., 33 ., 34., 35., 36. maddeleri, 37. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6)ve (8) numaralı fıkraları ile (3) numaralı fıkrasının son cümlesi dışında kalanbölümü, 38., 39. maddeleri, 40. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 41., 43., 44.,geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4. maddeleri, geçici 5. maddesinin (1)numaralı fıkrası, geçici 6., geçici 7., geçici 8., 45., 46. maddeleri ile eki(I) Sayılı Cetvel'e yönelik iptal istemleri, 6.2.2013 günlü, E.2011/123, K.2013/26sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara, bentlere, bölümlereve cetvele ilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE,
D- 1- Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden;
a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7. maddeleri, 8. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (ç) bendi dışında kalan bölümü, 9., 10.,11., 12. maddeleri,13. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri, 14., 15., 16.maddeleri, 17. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile (2) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinin ''gerçek ve'', ''gizli dahi olsa'' ibareleri dışındakalan bölümü, 18., 19., 20. maddeleri, 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(a), (b), (c), (ç), (d) bentleri ile teselsül ettirilen (g) bendi, 22. maddesi,23. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) ve (ğ) bentleriile (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı fıkraları, 24., 25., 26., 28., 29., 30.,31., 32., 33 ., 34., 35., 36. maddeleri, 37. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6)ve (8) numaralı fıkraları ile (3) numaralı fıkrasının son cümlesi dışında kalanbölümü, 38., 39. maddeleri, 40. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 41., 43., 44.,geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4. maddeleri, geçici 5. maddesinin (1)numaralı fıkrası, geçici 6., geçici 7., geçici 8., 45., 46. maddeleri ile eki(I) Sayılı Cetvel'e yönelik iptal istemleri, 6.2.2013 günlü, E.2011/123,K.2013/26 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara, bentlere,bölümlere ve cetvele ilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE,
b- 17. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yeralan ''gerçek ve'', ''gizli dahi olsa'' ibarelerine ilişkin yürürlüğündurdurulması istemlerinin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,
c- 40. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarına ilişkiniptal hükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle, bu fıkralarınYÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,
2- Anayasa'nın 163. maddesinin birinci fıkrası yönünden;
a- Geçici 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasına ilişkinyürürlüğün durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,
E- İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen;
1- 37. maddesinin (3) numaralı fıkrasının 'Bakanlıkçabelirlenen özür gruplarına bağlı yer değiştirmeler ise yaz tatillerindeyapılır.' biçimindeki son cümlesine ilişkin yürürlüğün durdurulmasıisteminin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,
2- a- 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;
aa- (a) bendine,
ab- (c) bendinde yer alan '' güncel teknik ve modellerışığında'' ibaresine,
ac- (d) bendinde yer alan '' öğrencilerin'' sözcüğüne,
b- 23. maddesinin (5) ve (6) numaralı fıkralarına,
c- 37. maddesinin (8) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yeralan 'yazılı ve' ibaresinden sonra gelen '/veya'' ibaresine,
d- Geçici 3. maddesinin (1), (2), (3) ve (4) numaralıfıkralarına,
yönelik iptal istemleri, 6.2.2013 günlü, E. 2011/123, K. 2013/26sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkralara, bende, ibarelere ve sözcüğeilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE,
6.2.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VII- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, 'Kanun, kanunhükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunlarınhükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceğitarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez.' denilmekte, 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin(3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır.
25.8.2011 günlü, 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının TeşkilatVe Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 40. maddesinin (2), (3) ve(4) numaralı fıkralarının iptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşlukkamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesininüçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince bu fıkralara ilişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
VII- SONUÇ
25.8.2011 günlü, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin;
A- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkinve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum veKuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkinKonularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E.2011/60,K.2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümüne yönelik iptalisteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
B- 1- a- 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi,11.10.2011 günlü, 662 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 78.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile yürürlükten kaldırıldığından,
b- 37. maddesinin (7) numaralı fıkrası, 662 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin 78. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi iledeğiştirildiğinden,
c- 42. maddesi, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu GörevlilerininMali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyleyürürlükten kaldırıldığından,
d- Eki (II) Sayılı Cetvel'i ile bağlı listeleri, 666 sayılıKanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından,
konusu kalmayan bu maddeye, fıkraya, bende, cetvele ve listelereilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,
2- 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendi, 662 sayılıKanun Hükmünde Kararname'nin 78. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi iledeğiştirildiğinden, konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkındaKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA,
3- 23. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;
a- (e) bendinde yer alan 'Bakanlık taşınmaz ve demirbaşlarınısigortalatmak, kiraya vermek, işletmek,' ibaresi, 662 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin 78. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ile yürürlüktenkaldırıldığından, konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkında KARARVERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
b- (f) ve (g) bentleri, 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin78. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ile yürürlükten kaldırıldığından,konusu kalmayan bu bentlere ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,
4- 27. maddesi, 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 78.maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile değiştirildiğinden, konusu kalmayanbu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
C- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7. maddeleri, 8. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (ç) bendi dışında kalan bölümü, 9., 10.,11., 12. maddeleri,13. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri, 14., 15., 16.maddeleri, 17. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile (2) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinin ''gerçek ve'', ''gizli dahi olsa'' ibareleri dışındakalan bölümü, 18., 19., 20. maddeleri, 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(a), (b), (c), (ç), (d) bentleri ile teselsül ettirilen (g) bendi, 22. maddesi,23. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) ve (ğ) bentleriile (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı fıkraları, 24., 25., 26., 28., 29., 30.,31., 32., 33 ., 34., 35., 36. maddeleri, 37. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6)ve (8) numaralı fıkraları ile (3) numaralı fıkrasının son cümlesi dışında kalanbölümü, 38., 39. maddeleri, 40. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 41., 43., 44.,geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4. maddeleri, geçici 5. maddesinin (1)numaralı fıkrası, geçici 6., geçici 7., geçici 8., 45., 46. maddeleri ile eki(I) Sayılı Cetvel'i, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan Anayasa'yaaykırı olmadıklarına ve bu maddelere, fıkralara, bentlere, bölümlere ve cetveleilişkin iptal istemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
D- 1- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7. maddeleri, 8. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (ç) bendi dışında kalan bölümü, 9., 10.,11., 12. maddeleri,13. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri, 14., 15., 16.maddeleri, 17. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile (2) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinin ''gerçek ve'', ''gizli dahi olsa'' ibareleri dışındakalan bölümü, 18., 19., 20. maddeleri, 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(a), (b), (c), (ç), (d) bentleri ile teselsül ettirilen (g) bendi, 22. maddesi,23. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) ve (ğ) bentleriile (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı fıkraları, 24., 25., 26., 28., 29., 30.,31., 32., 33 ., 34., 35., 36. maddeleri, 37. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6)ve (8) numaralı fıkraları ile (3) numaralı fıkrasının son cümlesi dışında kalanbölümü, 38., 39. maddeleri, 40. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 41. maddesi,43. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 44., geçici 1., geçici 2., geçici 3.,geçici 4. maddeleri, geçici 5. maddesinin (1) numaralı fıkrası, geçici 6.,geçici 7., geçici 8., 45., 46. maddeleri ile eki (I) Sayılı Cetvel'in,Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırıolmadıklarına ve bu maddelere, fıkralara, bentlere, bölümlere ve cetveleilişkin iptal istemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
2- 17. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yeralan ''gerçek ve'', ''gizli dahi olsa'' ibarelerinin, Anayasa'nın 91.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olduklarına veİPTALLERİNE, OYBİRLİĞİYLE,
3- 40. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının,Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırıolduklarına ve İPTALLERİNE, Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoylarıve OYÇOKLUĞUYLA; iptal hükümlerinin, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncüfıkrasıyla 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralıfıkrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AYSONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,
4- 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasının, Anayasa'nın 91.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu fıkrayailişkin iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
5- Geçici 5. maddesinin (2) numaralı fıkrasının, Anayasa'nın163. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olduğuna veİPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE,
E- İçerikleri itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen;
1- 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;
a- (a) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal istemininREDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU ile Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,
b- (c) bendinde yer alan '' güncel teknik ve modellerışığında'' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal istemininREDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
c- (d) bendinde yer alan '' öğrencilerin'' ibaresininAnayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nunkarşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- 23. maddesinin (5) ve (6) numaralı fıkralarının Anayasa'yaaykırı olmadıklarına ve iptal istemlerinin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nunkarşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
3- 37. maddesinin;
a- (3) numaralı fıkrasının 'Bakanlıkça belirlenen özürgruplarına bağlı yer değiştirmeler ise yaz tatillerinde yapılır.'biçimindeki son cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,OYBİRLİĞİYLE,
b- (8) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan 'yazılıve' ibaresinden sonra gelen '/veya'' ibaresinin Anayasa'ya aykırıolmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA,
4- Geçici 3. maddesinin (1), (2), (3) ve (4) numaralıfıkralarının Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptal istemlerinin REDDİNE,Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
6.2.2013 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
KARŞIOY YAZISI
25.8.2011 günlü, 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 40. maddesinin (2), (3) ve(4) numaralı fıkraları çoğunluk kararıyla Anayasa'nın 91. maddesine aykırıbulunarak iptal edilmiştir.
652 sayılı KHK'nin 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaBakanlık merkez teşkilatında Millî Eğitim Uzmanları ve Uzman Yardımcıları ileMillî Eğitim Denetçileri ve Denetçi Yardımcıları istihdam edileceğibelirtilmiş, (2) numaralı fıkrasında Millî Eğitim Uzmanları ve UzmanYardımcıları ile Millî Eğitim Denetçileri ve Denetçi Yardımcılarının mesleğegiriş şartları, (3) numaralı fıkrasında yeterlilik alma ve kadroya atanmaşartları, (4) numaralı fıkrada ise mesleğe alınma, yetiştirilme, yarışmasınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile diğer hususların yönetmelikledüzenleneceği kurala bağlanmıştır.
6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklararasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ilebirleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat vekadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarınailişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanunhükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'unikinci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikyapılabileceği belirtilmiştir.
652 sayılı KHK'nin iptali istenen kurallarıyla BakanlıkMerkez Teşkilatında Millî Eğitim Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı ile MillîEğitim Denetçiliği ve Denetçi Yardımcılığına atanma koşullarının düzenlenmesiteşkilat ve kadroların belirlenmesine ilişkin bir husus olduğundan YetkiKanunu'na aykırılık bulunmamaktadır.
Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacakkişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadeceyasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasınınAnayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerindedeğildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü birkonunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığıhükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceğiAnayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırıdeğildir.
Anayasa'nın 70. maddesine göre, 'her Türk kamu hizmetinegirme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerdenbaşka hiçbir ayırım gözetilemez'. Maddede Türkiye Cumhuriyeti Devletinevatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiği niteliklerdışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeri ayırımgözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulunduklarıbelirtilmiştir. Böylece 'kamu hizmetlerine girme hakkı' siyasi hak veödevler kapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hakolarak düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundanibarettir. Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görevdeğişikliğine ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesive 91. madde anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasa'nınikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişihakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerinkanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasa'nınbelirtilen bölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır.Sözkonusu temel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili olduklarıhususlar geniş bir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tümdüzenlemelerin bu hak ve özgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ilerisürülebilecektir. Böyle bir yorumdan hareket edilmesi halinde yasak alankapsamı oldukça genişleyecek ve KHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır.Nitekim Anayasa Mahkemesinin, 6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılıkararında, dolaylı biçimde kişi hak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek birdüzenleme düşünmenin oldukça güç olduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilgininvarlığına dayanılarak sonuca gitmenin isabetli sayılamayacağı belirtilmiştir.Buna göre, yasak alanın kapsamının, temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgilidüzenlemeleri kapsayacak, dolaylı olarak ilgili düzenlemeleri ise kapsamdışında bırakacak şekilde belirlenmesi gerekir.
Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılıkararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı '233 Sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin Genel Müdür olarakatanabilmek için, 'yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılıözel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmetibulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genelmüdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak'şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir.
Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına giren alanlarda düzenlemeyapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91. maddede belirtilen hak vealanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir.
İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamındaBakanlık Merkez Teşkilatında Millî Eğitim Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı ileMillî Eğitim Denetçiliği ve Denetçi Yardımcılığı kadroları oluşturulduğundan,zorunlu olarak bu kadrolara girişin koşulları da düzenlenmiştir. Bu nedenleanılan kuralların Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilen yasak alana ilişkindüzenlemeler içerdiğinden söz etmek mümkün değildir.
Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptalisteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptalineyönelik çoğunluk görüşüne katılmadık.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
KARŞIOY GEREKÇESİ
I- Dava Açıldıktan Sonra Değiştirilen Kurallar Yönünden
25.8.2011 günlü, 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'ninbazı maddelerinin iptali istemiyle 11.11.2011 tarihinde açılan davadan sonra11.10.2011 günlü 662 sayılı KHK ile anılan KHK'nin 21. maddesinin (e) bendinebir ibare eklenmesi; 23. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinden birbölümün çıkarılması; 27. maddesinin (1) numaralı fıkrasına da bir ibareeklenmesi sonucu yapılan değişikliklerin, ilgili oldukları dava konusukuralların tümünü etkilediği gerekçesiyle bu maddelerin esasının incelenmesinegerek görülmeyerek 'karar verilmesine yer olmadığı' yolunda karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesine yapılan iptal başvurularının konusunuoluşturan kuralların tümüyle yasal değişikliğe uğramaları halinde, iptaldavalarının doğrudan soyut norm denetimine ilişkin oldukları da gözetildiğinde,söz konusu başvurular hakkında esastan karar verilmesinde, hukuki yararbulunmamakta ise de yapılan değişikliğin, dava konusu kuralın bir bölümüneyönelik olması durumunda, kalan bölüm hakkında incelemenin sürdürülmesigerekir. Aksi halde dava konusu kurallarda, daha sonraki yasal düzenlemelerleyapılacak en küçük değişiklikler o kuralların, iptal davası yoluyla Anayasaldenetiminin engellenmesi sonucunu doğurur. Böyle bir sonucu, Anayasa yargısınınamacı ve işleviyle bağdaştırmak olanaksızdır.
Açıklanan nedenlerle 652 sayılı KHK'nin, tümü değiştirilmeyereksadece ibare eklenen veya çıkarılan kurallarının kalan bölümlerinin Anayasa'yauygunluk denetiminin yapılarak esas hakkında karar verilmesi gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
II- 43. Maddenin (2) Numaralı Fıkrası Yönünden
652 sayılı KHK'nin 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasında,birinci fıkrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veya yararlananların, gerçekdışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri halindekarşılaşacakları yaptırımlar düzenlenmiştir.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına göre, Anayasa'nınikinci kısmının ikinci bölümünde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevlerinin KHK'lerle düzenlenmesi olanaklı değildir. Suç ve cezalara ilişkinesasların düzenlendiği 38. maddeye Anayasa'nın ikinci kısmının, ikincibölümünde yer verildiğinden, yasaklanan eylemleri ve bunlara uygulanacakcezaları içeren kurallar, ancak yasa ile getirilebilir.
652 sayılı KHK'nin 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasında,hukuka aykırı eylemler ve bunlara uygulanacak yaptırımlar belirtilerek,Anayasa'nın 91. maddesi uyarınca, KHK'lerle düzenlenemeyecek olan ikinci kısım,ikinci bölümde yer alan 38. madde kapsamına giren bir düzenleme yapılmıştır.Anayasa'nın 91. maddesine aykırı olan bu düzenlemenin iptali gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
III- Diğer Kurallar Yönünden
652 sayılı KHK'nin Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilenKHK'lerle düzenlenemeyecek alana ilişkin hükümler içermesi nedeniyle iptaledilen hükümleri dışında kalan dava konusu maddelerinden, Anayasa'nın diğermaddelerine aykırı bulunarak iptal edilenlerin, öncelikle idarenin KHK'lerkonusundaki yetkisinin sınırlı olup, yasama yetkisinin devredilmezliğiilkesiyle bağdaşmayacak biçimde geniş bir düzenleme yetkisi kullanamayacağınailişkin E: 2011/113; K: 2012/108 sayılı karardaki karşıoy gerekçesidoğrultusunda farklı gerekçe ile iptaline karar verilmesi iptal istemininreddedildiği maddelerin ise aynı gerekçe ile iptal edilmesi gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
KARŞIOY GEREKÇESİ
6223 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak kararlaştırılan 652sayılı (KHK) Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin iptali istenilenikinci fıkrasında, özel eğitim sunan ve yararlananların gerçek dışı beyanlafazladan ödemeye neden olmaları halinde bu tutarların iki katının ilgililerdentahsil edileceği, bu fiillerin özel eğitim sunanlarca tekrar edilmesi durumundaayrıca kurum açma izinlerinin de iptal edileceği öngörülmektedir.
Anayasa'nın 91. maddesinde, olağan dönemde çıkarılacak kanunhükmünde kararnameler ile Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikincibölümlerinde yar alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncübölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenemeyeceği öngörülmüştür.
Anayasa'nın 'Suç ve cezalara ilişkin esaslar' başlıklı38. maddesinde, suç ve ceza belirlenirken uyulması gereken temel ilke veesasların neler olduğu gösterilmiştir. Suç ve cezaya ilişkin ilkeleri içeren bukural, Anayasa'nın ikinci kısım ikinci bölümünde 'Kişinin Hakları veÖdevleri' ile ilgili düzenlemeler içinde yer almaktadır.
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin ikincifıkrasında, biri gerçek dışı beyanla fazla ödemeye neden olunması halindetutarın iki katının tahsil olunacağı, diğeri de özel eğitim sunanlarca fiilintekrar edilmesi durumunda kurum açma izninin ayrıca iptal edileceğidüzenlenmektedir. İptali istenilen bu düzenlemelerin, suç ve cezaya ilişkinkurallar olduğunda ve Anayasa'nın ikinci kısım ikinci bölümündeki kişi haklarıve ödevleriyle ilgi yasaklanan alan içinde yer aldığında duraksamabulunmamaktadır. Buna göre, 652 sayılı KHK'nin 43. maddesinin ikinci fıkrası,olağan dönemde çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler için yasaklanan alanıdüzenlemekte ve bu haliyle de Anayasa'nın 91. maddesine aykırılıkoluşturmaktadır.
Açıklanan nedenle kuralların iptali gerektiğinden, redde ilişkinçoğunluk görüşüne katılmadım.
Üye
Mehmet ERTEN
DEĞİŞİK GEREKÇE
6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi 'Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerininçalışmalarında etkinliği artırmak üzere, bunların atanma, nakil, görevlendirme,seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul veesaslarına' ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kurulu'naKanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektedir. 652 sayılı KHK'nin 40.maddesi memuriyet statüsüne alınmaya ilişkin bir düzenleme niteliğindedir. Oysayukarıda ifade edildiği üzere 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun belirtilen hükmüsalt 'istihdam edilen' kamu görevlileri bakımından bir düzenleme yapılabilmesikonusunda yetki vermektedir. Diğer bir deyişle, söz konusu kural Yetki Kanunukapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti itibariyle de Anayasa'nın 91. maddesineaykırı düşmektedir.
Açıklanan nedenle, anılan kuralın iptaline bu gerekçeylekatılıyoruz.
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Burhan ÜSTÜN
KARŞIOY YAZISI
1- KHK'nin 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, maddeninbirinci fıkrasında belirtilen eğitim hizmetini sunan veya yararlananlarıngerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleridurumunda bu tutarların, iki katı ve kanuni faiziyle birlikte ilgililerdenmüteselsilen tahsil edileceği, bu fiillerin özel eğitim okulları ile özeleğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı halinde ayrıca kurumaçma izinlerinin iptal edileceği öngörülmüştür.
Fıkranın öngördüğü düzenleme, belli eylemlere para cezasıverilmesi ve izin iptali niteliğindeki yaptırımlardır. Anayasa'nın 91.maddesinin birinci fıkrası gereğince, temel haklar kanun hükmünde kararnamekonusu yapılamaz. Kanun hükmünde kararname ile bir takım cezai yaptırımlarındüzenlenmesi Anayasaya aykırı olduğundan, kuralın iptali gerekir.
2- KHK'nin 2. maddesinin Milli Eğitim Bakanlığının görevlerininsayıldığı (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde 'okul öncesi, ilk ve ortaöğretim çağındaki öğrencileri bedeni, zihni, ahlaki, manevi, sosyal ve kültürelnitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının veküresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi vebecerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarınıtasarlamak, uygulamak, güncellemek, öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretimhizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek' yer almaktadır.
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin demokratik,laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu, 17. maddesinde herkesin yaşama, maddive manevi varlığını geliştirme hakkına sahip olduğu, 42. maddesinde eğitim veöğretimin Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda çağdaş bilim ve eğitimesaslarına göre yapılacağı belirtilmiştir.
Kuralda, okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencilerinküresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gereklerine göreyetiştirilmeleri öngörülmekte ise de anılan sistemin hukuken geçerli ve toplumtarafından benimsenmiş bir tanımı bulunmamaktadır. Dünyada ve toplumumuzdaönemli bir kesim tarafından finansal işlemlerle sağlanan yapay ve temelsizekonomik büyümenin ve reel üretime dayanmaması nedeniyle iflası şimdiden belliolan geçici bir sistemin gerekleri olarak görülen global ekonomipolitikalarının, milli eğitime esas alınamayacağı açıktır. Öğrencilerin, okulöncesi dönemden başlayarak devlet eliyle, global kapitalizmin gereklerine uygunolarak zihinsel yönden şekillendirilmelerinin ve özgür düşünce yeteneklerikazandırılmadan yüksek öğrenime hazırlanmalarının Milli Eğitim Bakanlığınıngörevi olduğu anlamına gelen kural, gerçekte kamu yararı amacına yönelik olsabile salt lafzı itibariyle dahi Anayasa'nın 2, 17. ve 42. maddelerineaykırıdır. Bu nedenle iptali gerekir.
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
KARŞIOY GEREKÇESİ
25.8.2011 günlü, 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin (2) numaralıfıkrasında 'Birinci fıkrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veyararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeyesebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanuni faiziyle birlikteilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin özel eğitim okulları ileözel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı halinde, ayrıcakurum açma izinleri iptal edilir.' denilmektedir.
Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen Kanun Hükmünde Kararnameçıkarma yetkisi verme sınırlı bir yetki olup, maddenin ikinci fıkrasında da'Yetki kanunu, çıkarılacak Kanun Hükmünde Kararname'nin amacını, kapsamını,ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla kararname çıkarılıpçıkarılmayacağını gösterir.' denilmek suretiyle bu yetkinin kapsamı dagösterilmiştir.
Anayasa'nın 148. maddesinde Anayasa Mahkemesi, Kanunların, KanunHükmünde Kararnamelerin Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunudenetleyeceği hükme bağlanmıştır. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, AnayasaMahkemesi bu denetimi yaparken Kanun Hükmünde Kararname'nin sadece Anayasahükümlerine uygunluğu değil, aynı zamanda Kararname'nin dayanağı olan Yetkikanununu hükümlerine de uygunluğunu incelemektedir.
Dava konusu 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin dayanağıolan 6.4.2011 günlü ve 6223 sayılı Yetki Kanununda;
Bu Kanunun amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin,verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak üzere;
a) Kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yenidenbelirlenerek;
1) Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,
2) Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık veilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veyayeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yenidendüzenlenmesine,
3) Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulanbakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada veyurt dışında teşkilatlanma esaslarına,
b) Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar,işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarındaetkinliği artırmak üzere, bunların atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme,terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına,
ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere BakanlarKuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermektedir.
Görüldüğü gibi 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nda;müeyyide uygulanması konusunda idareye Kanun Hükmünde Kararname ile herhangibir düzenleme yapma yetkisi verilmediği açıktır. Bu durumda Yetki Kanunu'nunamacı ve kapsamı dışında kalan konularda kanun hükmünde kararname ile birdüzenleme yapılması Anayasa'nın 91. maddesi karşısında mümkün değildir.
Açıklanan nedenle 25.8.2011 günlü, 652 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasının Anayasa'nın 91. maddesineaykırı olduğu ve iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ