ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2011/133
Karar Sayısı : 2011/174
Karar Günü : 29.12.2011
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Karabük 2. Asliye HukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :26.9.2011 günlü, 659 sayılıGenel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde HukukHizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesinin(2) numaralı fıkrasınınAnayasa'nın 10., 35. ve 128. maddesine aykırılığı savıylaiptali istemidir.
I- OLAY
Hazine avukatı olarak görev yapmakta olan davacının katıldığıdavalardan ve icra takiplerinden elde edilen vekalet ücretinin, 657 sayılıKanun'un 146. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen limit nedeniyle ödenmeyenkısmının ödenmesi istemiyle açılan alacak davasında itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamuİdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkinKanun Hükmünde Kararname'nin itiraz konusu kuralı da içeren 14. maddesişöyledir:
'Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi vedağıtımı
Madde 14- (1) Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idaridavalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimiamirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafındanyapılantakip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde,bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata görehükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücretitakdiredilir.
(2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekaletücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanethesabında toplanarak idarehukuk birimindefiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.
a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukukbirimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55'i, dağıtımınyapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görevyapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veavukatlara %40'ı, hukuk biriminde görev yapan diğer personele %5'i eşit olaraködenir.
b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri,hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge, diğerleriiçin (6.000) gösterge rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ileçarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.
c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk birimindegörev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukukmüşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalantutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.
(3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu maddekapsamı dışındadır'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca,Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman AlifeyyazPAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Erdal TERCAN'ınkatılmalarıyla29.12.2011 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikledavadauygulanacakkuralsorunu görüşülmüştür.
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kurallarında o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları,davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
Hazine avukatı olarak görev yapmakta olan davacının katıldığıdavalardan ve icra takiplerinden elde edilen vekalet ücretinin, 657 sayılıKanun'un 146. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen sınır nedeniyle ödenmeyenkısmının ödenmesi ve anılan fıkranın Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla açtığıdavada, iddiayı ciddi bulan Mahkeme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun146. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan 'Şu kadar ki, vekalet ücretininyıllık tutarı, hukuk müşavirleri ve avukatlar için 10000, diğerleri için 6000gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucubulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez. Bu esasa göre yapılacak dağıtımsonunda artan miktar merkezde bir hesapta toplanarak Maliye ve GümrükBakanlığınca hazırlanacak bir yönetmeliğe göre diğer avukatlar arasında,yukarıdaki miktarı aşmamak üzere eşit olarak dağıtılır' bölümününAnayasa'ya aykırılığı savıyla iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'nebaşvurmuştur.
Bakılmakta olan dava devam etmekte iken, 6.4.2011 günlü, 6223sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak, 2.11.2011 günlü, 28103 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan 659 sayılı KHK ile genel bütçe kapsamındaki kamuidarelerinde ve özel bütçeli idarelerde hukuk hizmetlerinin yürütülmesineilişkin usul ve esaslar tamamen değiştirilmiş ve E.2010/97 sayılı itirazbaşvurusunda iptali istenilen kuralı da içeren 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 146. maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
Devam eden davada, aynı davacı tarafından ileri sürülen 659 sayılıKHK'nin 14. maddesinin (2) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırılık iddiası,aynı Mahkemececiddi bulunarak iptali istemiyle 12.12.2011 gününde AnayasaMahkemesi'ne başvurulmuştur.
Bakılmakta olan dava, hazine avukatı olarak görev yapmakta olandavacının katıldığı davalardan ve icra takiplerinden elde edilen vekâletücretinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146. maddesinin üçüncü fıkrasındaöngörülen sınır nedeniyle ödenmeyen kısmının ödenmesine ilişkindir.
E.2010/97 sayılı itiraz başvurusuna konu kural, 659 sayılı KHK'nin18. maddesinin (3) numaralı fıkrasıyla yürürlükten kaldırılmış olmakla birliktebakılmakta olan davada uygulanacak kural olma niteliğini sürdürdüğü görüşüyleAnayasa Mahkemesi'nin 22.12.2011 günlü toplantısında işin esası incelenerekAnayasa'ya aykırılık savı reddedilmiştir. K.2011/173 sayılı karar ile 657sayılı Kanunun sözkonusu kuralının bakılmakta olan davada uygulanacak kuralolma niteliğini sürdürdüğü kabul edilmiştir. 659 sayılı KHK'nin iptaliistenilen kuralları, KHK'nin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki uyuşmazlıklarbakımından uygulanabilecek niteliktedir. Bu bakımdanitiraz konusu kurallarınitiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanmaolanağı bulunmamaktadır.
Bu nedenle, 26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe KapsamındakiKamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkinKanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu fıkraya ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamuİdareleri Ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkinKanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesinin (2) numaralı fıkrasının, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu fıkraya ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, 29.12.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN