Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2011/147, K.2012/152 Sayılı Karar - 11/10/2012

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2011/147

Karar Sayısı : 2012/152

Karar Günü : 11.10.2012

R.G. Tarih-Sayı :31.12.2013-28868

İPTAL DAVASINI AÇAN : TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Emine Ülker TARHAN ve Muharrem İNCE ilebirlikte 116 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU : A-İptal davasıyla ilgili ilk ve esas incelemelerinde, 6216 sayılı Kanun'un 59. ve60. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın reddine,

B- 10.10.2011 günlü, 657 sayılı Orman ve Su İşleri BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun HükmündeKararname'nin;

1- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (1), (2) ve (3)sayılı listelerin,

2- 6. maddesiyle, 29.6.2011 günlü, 645 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin geçici 3. maddesinin birinci fıkrasına eklenen cümlelerin,

3- 7. maddesiyle 645 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yeeklenen Geçici Madde 6'nın,

4- 31. maddesi ile 8.1.1986 günlü, 3254 sayılı MeteorolojiGenel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen GeçiciMadde 7'nin,

Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 8., 10., 11., 36., 87.,91., 123., 125., 128. ve 163. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinindurdurulmasına karar verilmesi istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları

657 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenen kurallarıile eki (1), (2) ve (3) sayılı listeleri şöyledir:

MADDE 1- 29/6/2011tarihli ve 645 sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f)bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve mevcut bentler bunagöre teselsül ettirilmiştir.

'g) Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı.'

MADDE 2- 645 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına (h) bendinden sonragelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş, mevcut bentler buna göre teselsülettirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

'ı) İçme ve kullanma suyu arıtma tesislerinin tasarım esaslarını,normlarını ve kriterlerini belirlemek, projeleri onaylamaya yetkili kurum vekuruluşları tespit etmek, tesisleri işletecek elemanların eğitimlerini teminetmek, sertifikalarını vermek.'

'(2) Kamu kurum ve kuruluşları sahip oldukları su ile ilgili bilgive verileri, talep edilmesi halinde, su veri tabanına işlenmek üzere SuYönetimi Genel Müdürlüğüne vermekle mükelleftir.'

MADDE 3- 645sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 13 üncü maddesinden sonra gelmek üzereaşağıdaki madde eklenmiştir.

'Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı

MADDE 13/A- (1) Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığının görevlerişunlardır:

a) Bakanlık ve bağlı kuruluşların görev alanları ile ilgilikonularda yazılı, işitsel ve görsel dokümanların basım ve yayımını sağlamak.

b) Bakanlığın görev alanıyla ilgili her türlü bilgi ve belgeyitoplamak, değerlendirmek, yayımlamak, film, slayt, fotoğraf ve benzeribelgeleri hazırlamak, hazırlatmak, arşiv, dokümantasyon ve kütüphanehizmetlerini yürütmek.

c) İlgili kurum ve kuruluşlarla yayın konusunda işbirliği yapmak.

ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.'

MADDE 4- 645 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 22 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekildedeğiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

'(2) Taşra teşkilatında kurulan işletmelerin faaliyet alanları ileilgili elde edeceği gelirlerin % 20'si Bakanlık merkezindeki Döner Sermayeİşletmesi hesabına aktarılır. Bu gelirler, işletmelerin nakit ihtiyaçlarının vemerkez döner sermaye işletmesinin masraflarının karşılanması için kullanılır.

(3) Taşra teşkilatında yer alan döner sermaye işletmelerininbelirlenecek limit üstü nakitleri merkez döner sermaye işletmesi hesabına aktarılır.Aktarılan bu nakitler ikinci fıkradaki amaçlar için merkez işletme müdürlüğüncedeğerlendirilir.

(4) İşletmelerin faaliyet alanları, gelirleri, giderleri, merkezeaktarılacak tutarların harcanması ve denetimi ile ilgili hususlar MaliyeBakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikledüzenlenir.'

MADDE 5- 645sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 2 nci maddesine aşağıdaki fıkraeklenmiştir.

'(8) Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı bünyesinde yer alan Araştırmave Geliştirme Dairesi Başkanlığının kullanmakta olduğu her türlü taşınır,taşıt, araç, gereç ve malzeme, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü kayıtve doküman ile bu birime ait kadro ve pozisyonlarda istihdam edilen personel bufıkranın yürürlüğe girdiği tarihte hiçbirişleme gerek kalmaksızın Orman Genel Müdürlüğüne devredilmiş sayılır.'

MADDE 6- 645sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 3 üncü maddesinin birinci fıkrasınaikinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümleler eklenmiştir.

'Bunlardan Bakanlık Müşaviri kadrolarına atanmış sayılanlar,Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında Bakan tarafından belirlenen birimlerdesürekli görevle istihdam edilir. Bu personelin sürekli görevle istihdamedildiği yerle ilgili olarak 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununungeçici göreve ilişkin hükümleri uygulanmaz.'

MADDE 7- 645 sayılı KanunHükmünde Kararnameye aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

'Naklen atama

GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bakanlık, oluşturulacak Komisyon marifetiyle,merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşları arasında ihtiyaçfazlası olarak tespit edilen personeli, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren sekiz ay içinde kadroları ile birlikte naklen atayabilir. Bu şekildenaklen ataması yapılan personelin yerine aynı unvan ve sayıda, 31/12/2012tarihine kadar atama yapılamaz.

(2) Nakledilen personele ilişkin kadrolar, kurumun 190 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerin ilgili bölümünden çıkarılmış venakledildiği kuruma ait aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili bölümüne eklenmişsayılır. Nakil suretiyle yapılacak atamalar, merkezi yönetim bütçe kanunundabelirlenen atama sınırlamalarına tabi değildir. Nakledilen personel sayısı,merkezi yönetim bütçe kanununda öngörülen doğrudan atama yapılabilecek sayınınhesabında dikkate alınmaz.

(3) İhtiyaç fazlası personelin tespiti, komisyonun oluşumu,çalışma usul ve esasları ile buna ilişkin diğer hususlar Bakanlıkçabelirlenir.'

MADDE 8- 645sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvele 'Hizmet Birimleri'başlıklı sütununun 7 nci sırasından sonra gelmek üzere aşağıdaki sıra eklenmişve mevcut sıralar buna göre teselsül ettirilmiştir.

'8) Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı'

MADDE 9- 31/10/1985tarihli ve 3234 sayılı Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 6 ncı maddesininbirinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

'j) İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı.'

MADDE 10- 3234sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

'd) Orman rejimine alınacak yerlerin kamulaştırma işlemleriniyürütmek,'

MADDE 11- 3234sayılı Kanuna 14/B maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

'İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı

MADDE 14/C- İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının görevlerişunlardır:

a) Orman sayılan alanlarda verilecek izinlere ait iş ve işlemleriyürütmek,

b) İrtifak hakkı talepleri ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek,

c) Genel Müdürlükçe verilecek benzeri görevleri yapmak.'

MADDE 12- 3234sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi aşağıdakişekilde değiştirilmiş ve aynı maddenin (d) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

'ç) Bilgi Sistemleri Dairesi Başkanlığı.'

MADDE 13- 3234sayılı Kanunun 22/A maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 14- 3234sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin başlığı 'Bilgi Sistemleri Dairesi Başkanlığı'şeklinde, birinci fıkrasında yer alan 'Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının'ibaresi 'Bilgi Sistemleri Dairesi Başkanlığının' şeklinde değiştirilmiş, aynımaddeye (d) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiş ve mevcut(e) bendi (ğ) bendi olarak teselsül ettirilmiştir.

'e) Genel Müdürlüğün, uydu görüntüleri, hava ve yer fotoğrafları,harita ve koordinat bilgilerine ilişkin işlemlerini yapmak ve yaptırmak,

f) Coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama ile ilgilifaaliyetleri yürütmek,

g) Ormancılıkla ilgili haritaların hazırlanmasına ilişkin iş veişlemleri yapmak veya yaptırmak,'

MADDE 15- 3234sayılı Kanunun eki (1) sayılı cetvelin 'Hizmet Birimleri' başlıklı sütununaaşağıdaki sıra eklenmiş, 'Yardımcı Birimler' başlıklı sütununun 4 üncü sırası'4) Bilgi Sistemleri Dairesi Başkanlığı' şeklinde değiştirilmiş ve aynı sütunun5 inci sırası yürürlükten kaldırılmıştır.

'13) İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'

MADDE 16- 8/1/1986tarihli ve 3254 sayılı Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanunun adı 'Meteoroloji Genel Müdürlüğü Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun' şeklinde, aynı Kanunun 1, 2, 3, 6, 10, 14, 24, 25, 27,29, 30, 32/B, 32/D maddelerinde ve 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu MalîYönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I) sayılı cetvelde geçen 'Devlet Meteorolojiİşleri' ibareleri 'Meteoroloji' şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 17- 3254sayılı Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'MADDE 7- Genel Müdürlüğün anahizmet birimleri şunlardır:

a) Tahminler Dairesi Başkanlığı,

b) Gözlem Sistemleri Dairesi Başkanlığı,

c) Meteorolojik Veri İşlem Dairesi Başkanlığı,

d) Araştırma Dairesi Başkanlığı.'

MADDE 18- 3254sayılı Kanunun 8 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

'Tahminler Dairesi Başkanlığı

MADDE 8- Tahminler Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Meteorolojik gözlemler ve uzaktan algılama ürünleri ile sayısalhava tahmin modellerini kullanarak kara, hava ve deniz ile ilgili meteorolojiktahminleri yapmak, şiddetli meteorolojik hadiselerle ilgili erken uyarılarhazırlamak,

b) Kamu ve özel sektör ile diğer kullanıcıların ihtiyaç duyduğumeteorolojik tahminleri üretmek,

c) Havacılık ve denizcilik sektörünün ihtiyaç duyduğu meteorolojikdesteği, ulusal ve uluslararası standartlarda sağlamak,

d) Uluslararası kuruluşlar ile sorumluluk sahasına giren konulardateknik işbirliğini yürütmek,

e) Uzaktan algılama sistemlerinden elde edilen verilerdenmeteorolojik ürünler üretmek,

f) Sayısal hava tahmin modellerini çalıştırmak,

g) Genel Müdürlükçe verilen benzeri görevleri yapmak.'

MADDE 19- 3254sayılı Kanunun 9 uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'Gözlem Sistemleri Dairesi Başkanlığı

MADDE 9- Gözlem Sistemleri Dairesi Başkanlığının görevlerişunlardır:

a) Kurulması gereken meteorolojik ölçüm ve gözlem istasyonları ileilgili planlama yapmak, yerlerini tespit etmek ve bunların kurulumunu yapmakveya yaptırmak,

b) Uluslararası standartlara uygun olarak yer ve yüksek atmosferile deniz ölçüm ve gözlemlerinin yapılmasını ve kontrolünü sağlamak,

c) Meteorolojik ölçüm alet ve cihazların yenilenmesi vegeliştirilmesini sağlamak; imalat, bakım, onarım, ayar ve kalibrasyonlarınıyapmak veya yaptırmak,

d) Haberleşme alet ve vericilerinin işletilmesini sağlamak,

e) Uluslararası kuruluşlar ile sorumluluk sahasına giren konulardateknik işbirliğini yürütmek,

f) Genel Müdürlükçe verilen benzeri görevleri yapmak.'

MADDE 20- 3254 sayılı Kanuna 9uncu maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

'Meteorolojik Veri İşlem Dairesi Başkanlığı

MADDE 9/A- Meteorolojik Veri İşlem Dairesi Başkanlığının görevlerişunlardır:

a) Yurt içi ve yurt dışı meteorolojik verilerin toplanması,kayıtlarının tutulması, yayımlanması ile arşivlenmesini sağlamak,

b) Gözlem şebekesinden elde edilen verilerin kalite kontrolünüyapmak,

c) Bilgi işlem faaliyetlerini yürütmek, iletişim altyapısınıgeliştirmek ve sürdürülebilirliğini sağlamak,

d) Uluslararası kuruluşlar ile sorumluluk sahasına giren konulardateknik işbirliğini yürütmek,

e) Genel Müdürlükçe verilen benzeri görevleri yapmak.

Araştırma Dairesi Başkanlığı

MADDE 9/B- Araştırma Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Genel Müdürlüğün görev alanına giren meteorolojik karakterlidoğal afetler, hidrometeoroloji, deniz ve tarımsal meteoroloji, iklim, iklimdeğişikliği ve meteoroloji ile ilgili diğer konularda araştırma ve geliştirmeçalışmaları yapmak,

b) Ulusal ve uluslararası bilimsel gelişmeleri takip etmek,çalışmalara katılmak, işbirliği ve proje çalışmalarında bulunmak, araştırmaprojeleri yürütmek ve sonuçlandırmak,

c) Çevresel faaliyetlere yönelik meteorolojik çalışmaları yürütmekve ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak,

d) Araştırma ve geliştirme projelerini yapmak veya yaptırmak,

e) Genel Müdürlükçe verilen benzeri görevleri yapmak.'

MADDE 21- 3254sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi aşağıdakişekilde değiştirilmiştir.

'c) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.'

MADDE 22- 3254sayılı Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 'tüzükle' ibaresi'yönetmelikle' şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 23- 3254sayılı Kanunun 13 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

'Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı

MADDE 13- Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının görevlerişunlardır:

a) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 22/12/2005tarihli ve 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ve diğer mevzuatla stratejigeliştirme ve mali hizmetler birimlerine verilen görevleri yapmak,

b) Genel Müdürlükçe verilen benzeri görevleri yapmak.'

MADDE 24- 3254sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdakişekilde değiştirilmiştir.

'a) İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığı,'

MADDE 25- 3254sayılı Kanunun 15 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

'İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığı

MADDE 15- İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığınıngörevleri şunlardır:

a) Genel Müdürlüğün faaliyetlerine yönelik olarak insan kaynaklarıpolitikasını oluşturmak ve planlamak,

b) Genel Müdürlük personelinin atama, disiplin ve özlükişlemlerini yürütmek,

c) Genel Müdürlüğün faaliyet alanları ile ilgili uluslararasıeğitim planlarını hazırlamak ve uygulanmasını sağlamak,

d) Genel Müdürlük personelinin hizmet içi eğitim planlarınıhazırlamak ve değerlendirmek,

e) Genel Müdürlüğün yayın ve kütüphane işlemlerini yürütmek,

f) Genel Müdürlükçe verilen benzeri görevleri yapmak.'

MADDE 26- 3254sayılı Kanunun mülga 17 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekildeyeniden düzenlenmiştir.

'Döner sermaye işletmesi

MADDE 17- 2 nci maddede sayılan görevlerin gerçekleştirilmesindedestek sağlamak üzere Genel Müdürlük bünyesinde döner sermaye işletmesikurulmuştur. Döner sermaye işletmesi için yirmibeş milyon Türk Lirası sermayetahsis edilmiştir. Bu miktarı artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Döner sermaye işletmesinin faaliyet alanları, gelirleri, giderlerive denetimi ile ilgili hususlar Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerineçıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.'

MADDE 27- 3254sayılı Kanunun 26 ncı maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

'Gelirler

MADDE 26- Genel Müdürlük, ürettiği rapor, bülten, rasat, harita vehava tahminleri gibi her türlü bilgi ve belgeyi kanuni sınırlamalar saklıkalmak kaydıyla bedeli mukabili satabilir. Bu satışlardan elde edilen gelirlerile meteorolojik eğitimlerden ve reklâmlardan elde edilen gelirler, GenelMüdürlük Döner Sermaye Saymanlığı hesabına yatırılmak üzere tahsil edilir.

Genel Müdürlüğün yabancı ülkelere verdiği meteorolojik ürünlerinbedeli ve yabancı ülkelerden aldığı meteorolojik ürünlerin diğer yabancıülkelere veya yurt içindeki kişi ve kurumlara; yabancı ülkelerin de GenelMüdürlük tarafından üretilen meteorolojik ürünlerinin diğer ülke ve kişileresatışından yıl içinde elde edilecek döviz cinsinden tutarlar, Döner Sermayeİşletmesi adına Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde açılacak özel hesabayatırılır. Bu tutarlardan ilgili anlaşmalar gereğince yurt dışı kuruluşlaraödenmesi gereken tutarlar, bu özel hesaptan Genel Müdürlük talimatıyla TürkiyeCumhuriyet Merkez Bankasınca transfer edilir. Geri kalan tutarlar, Genel Müdürlüğüntalimatıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca döviz alış kuru üzerinden TürkLirasına çevrilerek Genel Müdürlük Döner Sermaye İşletmesinin ilgili hesabınaaktarılır.

Genel Müdürlük ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi GenelMüdürlüğü arasında Türk hava sahasından yararlanan kullanıcılara verilenmeteorolojik hizmet maliyetlerinin Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatıncabelirlenen usul ve esaslara göre tespit olunacak meteorolojik hizmet katkıpayı, yapılacak protokol çerçevesinde Devlet Hava Meydanları İşletmesi GenelMüdürlüğü tarafından Genel Müdürlük Döner Sermaye İşletmesinin ilgili hesabınayatırılır.'

MADDE 28- 3254sayılı Kanunun 32/A maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

'Meteoroloji Uzmanlığı

MADDE 32/A- Genel Müdürlük merkez teşkilatında, görev alanınagiren konularda çalıştırılmak üzere Meteoroloji Uzmanı ile Meteoroloji UzmanYardımcısı istihdam edilir.

Meteoroloji Uzman Yardımcılığına atanabilmek için 657 sayılıDevlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarakaşağıdaki şartlar aranır:

a) En az dört yıllık eğitim veren hukuk, siyasal bilgiler,iktisadi ve idari bilimler, iktisat, işletme, mimarlık ve mühendislikfakülteleri ile Genel Müdürlüğün görev alanına giren ve yönetmelikle belirlenenfakültelerden veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabuledilen yurt içi veya yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak.

b) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak.

Meteoroloji Uzman Yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmakve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacaklarıuzmanlık tezinin, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmesi kaydıyla,yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanır. Süresi içinde tezlerini sunmayanveya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tezhazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterliksınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu PersoneliYabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C) düzeyinde veya dilyeterliği bakımından buna denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliğibulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içindesahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeyehak kazandığı halde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara,bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içindetezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabuledilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkınıkullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliği şartını yerinegetirmeyenler, Meteoroloji Uzman Yardımcısı unvanını kaybeder ve GenelMüdürlükte durumlarına uygun kadrolara atanırlar.

Meteoroloji Uzmanı ile Meteoroloji Uzman Yardımcılarının mesleğealınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavıile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.'

MADDE 29- 3254sayılı Kanuna 32/D maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

'Atıflar

MADDE 32/E- Mevzuatta Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğüneyapılan atıflar, Meteoroloji Genel Müdürlüğüne yapılmış sayılır.'

MADDE 30- 3254sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e), (f), (i), (k), (l),(m) ve (n) bentleri ile 29 uncu maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 31- 3254sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.

'GEÇİCİ MADDE 7- Genel Müdürlük merkez teşkilatında Genel Müdür,Genel Müdür Yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, HavaTahminleri Dairesi Başkanı, Zirai Meteoroloji ve İklim Rasatları DairesiBaşkanı, Araştırma ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanı, Strateji Geliştirme DaireBaşkanı, Personel Dairesi Başkanı, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanıkadrolarında bulunanlar ile taşra teşkilatında Bölge Müdürü, Bölge MüdürYardımcısı, Şube Müdürü, Ankara il merkezinde bulunan Meteoroloji İstasyonMüdürü ve ilçe merkezlerinde bulunan klima istasyonlarının Meteoroloji İstasyonMüdürü kadrolarında bulunanların görevi, bu Kanun Hükmünde Kararnameninyürürlüğe girdiği tarihte sona erer.

Görevi sona erenlerden Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, TeftişKurulu Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, Hava Tahminleri Dairesi Başkanı, ZiraiMeteoroloji ve İklim Rasatları Dairesi Başkanı, Araştırma ve Bilgi İşlemDairesi Başkanı, Strateji Geliştirme Daire Başkanı, Personel Dairesi Başkanı,İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı ve Bölge Müdürü kadrolarında bulunanlar buKanun Hükmünde Kararnameyle Genel Müdürlük adına ekli (3) sayılı liste ileihdas edilen Müşavir kadrolarına; Bölge Müdür Yardımcısı, Şube Müdürü veMeteoroloji İstasyon Müdürü kadrolarında bulunanlar aynı liste ile ihdas edilenAraştırmacı kadrolarına başka bir işleme gerek kalmaksızın bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihte atanmış sayılırlar. Bu madde uyarınca ihdas edilenMüşavir ve Araştırmacı kadroları herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbirişleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Bu madde uyarınca atanmış sayılan personelin yeni kadrolarınaatanmış sayıldıkları tarih itibarıyla eski kadrolarına ilişkin olarak en sonayda aldıkları sözleşme ücreti, aylık, ek gösterge, ikramiye (bir aya isabeteden net tutarı), her türlü zam ve tazminatları, makam tazminatı, temsiltazminatı, görev tazminatı, ek ücret, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan hertürlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesaiücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esasalınır); yeni atandıkları kadrolara ilişkin olarak yapılan sözleşme ücreti,aylık, ek gösterge, ikramiye (bir aya isabet eden net tutarı), her türlü zam vetazminatları, makam tazminatı, temsil tazminatı, görev tazminatı, ek ücret, eködeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarıncafiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarından fazlaolması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabitutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atanmışsayıldıkları kadro unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklikolanlarla, kendi istekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatıödenmesine son verilir.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle,190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesindeki sınırlamalara bağlıolmaksızın boş kadrolarda sınıf, unvan ve derece; dolu kadrolarda derecedeğişikliği yapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün bölge müdürlüklerikaldırılmıştır. Bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca yeniden kurulacak bölge müdürlüklerininmerkezleri ve bağlı illeri Bakanlar Kurulunca belirleninceye kadar mevcut bölgemüdürlükleri görevlerine devam eder.

Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yeniden yapılandırılan MeteorolojiGenel Müdürlüğünün teşkilatlanması tamamlanıncaya kadar değişen veya yenikurulan birimlere verilen görevler ve hizmetler, Devlet Meteoroloji İşleriGenel Müdürlüğünün mevcut birimleri ve personeli eliyle yürütülmeye devamolunur.

GEÇİCİ MADDE 8- Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü DönerSermaye İşletmesinin bütün borç, alacak ve yükümlülükleri bu Kanun HükmündeKararname ile kurulan döner sermaye işletmesine devredilir.'

MADDE 32- 3254sayılı Kanunun eki cetvelin 'Anahizmet Birimleri' başlıklı sütunu aşağıdakişekilde,

'Danışma ve Denetim Birimleri' başlıklı sütununun 3 üncü sırası

'3. Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı' şeklinde ve 'YardımcıBirimler' başlıklı sütununun 1 inci sırası '1. İnsan Kaynakları ve EğitimDairesi Başkanlığı' şeklinde değiştirilmiştir.

'Anahizmet Birimleri

1. Tahminler Dairesi Başkanlığı

2. Gözlem Sistemleri Dairesi Başkanlığı

3. Meteorolojik Veri İşlem Dairesi Başkanlığı

4. Araştırma Dairesi Başkanlığı'

MADDE 33- Ekli(1) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek 190 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Orman Genel Müdürlüğü ile DevletMeteoroloji İşleri Genel Müdürlüğüne ait bölümlerinden çıkarılmış, Devlet

Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğüne ait bölümü 'Meteoroloji GenelMüdürlüğü' şeklinde değiştirilmiş ve ekli (2) sayılı listede yer alan kadrolarihdas edilerek aynı cetvelin Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Orman GenelMüdürlüğü ve Meteoroloji Genel Müdürlüğüne ait bölümlerine eklenmiştir.

MADDE 34- 14/6/1935tarihli ve 2819 sayılı Elektrik İşleri Etüd İdaresi Teşkiline Dair Kanunun 2nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'a) Ülkemizin hidrolik hariç yenilenebilir enerji kaynaklarınındeğerlendirilmesine yönelik olarak; enerji kaynakları ile ilgili ekonomikolabilecek potansiyelleri belirlemek, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalıelektrik üretim tesislerindeki yenilenebilir enerji kullanımına ilişkin gelecektahminleri üretmek, master plan, fizibilite ve örnek uygulama projelerihazırlamak, pilot sistemler geliştirmek ve bunları kamu yararına işletmek, tanıtımfaaliyetleri yürütmek, ülkemizin yenilenebilir enerji kullanımı ile ilgilidurumunu değerlendirmek, mevzuat taslakları hazırlamak, kamu kuruluşlarına veyerel yönetimlere danışmanlık hizmetleri sunmak.'

MADDE 35- 2819sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleriyürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 36- 31/8/1956 tarihli ve6831 sayılı Orman Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan 'TarımOrman ve Köyişleri Bakanlığınca' ibaresi 'Orman Genel Müdürlüğünce' şeklindedeğiştirilmiştir.

MADDE 37- 14/7/1965tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;

a) 36 ncı maddesinin 'ORTAK HÜKÜMLER' bölümünün (A) fıkrasının(11) numaralı bendine 'Orman ve Su İşleri Uzman Yardımcıları,' ibaresindensonra gelmek üzere 'Meteoroloji Uzman Yardımcıları,' ibaresi; 'Orman ve Suİşleri Uzmanlığına,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Meteoroloji Uzmanlığına,'ibaresi eklenmiştir.

b) 152 nci maddesinin 'II ' Tazminatlar'kısmının 'A ' ÖZEL HİZMET TAZMİNATI' bölümünün (i) bendine 'Orman ve Suİşleri Uzmanları,' ibaresinden sonra gelmek üzere 'Meteoroloji Uzmanları,'ibaresi eklenmiştir.

c) Ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin 'I ' GENELİDARE HİZMETLERİ SINIFI' bölümünün (h) bendine 'Orman ve Su İşleri Uzmanları,'ibaresinden sonra gelmek üzere 'Meteoroloji Uzmanları,' ibaresi eklenmiş,'VIII. MÜLKİ İDARE AMİRLİĞİ HİZMETLERİ SINIFI' bölümünün (a) bendinde yer alan'Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarı,' ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

ç) Ekli (II) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin '5-YARGI KURULUŞLARI,BAĞLI VE İLGİLİ KURULUŞLAR İLE YÜKSEKÖĞRETİM KURULUŞLARINDA' bölümünden'Meteoroloji Teknik Lisesi Müdürü,' ibaresi çıkarılmıştır.

13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü HakkındaKanun Hükmünde Kararname eki (I) sayılı cetvelde yer alan 'Devlet Meteorolojiİşleri Genel Müdürlüğü Uzmanı', 'Devlet Meteoroloji İşleri Genel MüdürlüğüUzman Yardımcısı' ve 'Meteoroloji İstasyon Müdürü' kadro unvanları sırasıyla'Meteoroloji Uzmanı', 'Meteoroloji Uzman Yardımcısı' ve 'Meteoroloji Müdürü'şeklinde değiştirilmiştir. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde,'Meteoroloji İstasyon Müdürü' ve 'Devlet Meteoroloji İşleri Uzmanı'kadrolarında bulunanlar herhangi bir işleme gerek kalmaksızın sırasıyla'Meteoroloji Müdürü' ve 'Meteoroloji Uzmanı' kadrolarına atanmış sayılırlar.

190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelinKamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığına ait bölümünde yer alan Kamu Düzeni veGüvenliği Müsteşarı unvanlı kadronun sınıfı Genel İdare Hizmetleri olarakdeğiştirilmiştir.

MADDE 38- BuKanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 39- Bu Kanun HükmündeKararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

(1) SAYILI LİSTE

KURUMU: ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI: MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

KURUMU : DEVLET METEOROLOJİİŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

KURUMU : DEVLET METEOROLOJİİŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : TAŞRA

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

(2) SAYILI LİSTE

KURUMU: ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

KURUMU : ORMAN VE SU İŞLERİBAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

KURUMU : ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

KURUMU : METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

KURUMU : METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : TAŞRA

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

KURUMU : METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

 (3) SAYILI LİSTE

KURUMU : METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro Adedi

Toplam

GİH

Müşavir

1

35

35

TOPLAM

35

35

KURUMU : METEOROLOJİ GENELMÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : TAŞRA

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

Sınıfı

Unvanı

Derecesi

Serbest Kadro Adedi

Toplam

GİH

Araştırmacı

1

149

149

GİH

Araştırmacı

2

2

2

GİH

Araştırmacı

3

20

20

TOPLAM

171

171

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 8.,10., 11., 36., 87., 91., 123., 125., 128. ve 163. maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

A- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ınkatılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantılarında öncelikle Anayasa MahkemesiBaşkanı Haşim KILIÇ hakkındaki reddi hâkim talebi görüşülmüştür.

Dava dilekçesinde, Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın,kamuoyunda Wikileaks belgeleri olarak bilinen ve bir internet sitesinde yeralan bilgilere göre, 2003 yılında ABD Büyükelçisine Cumhuriyet Halk Partisialeyhinde bir takım beyanlarda bulunduğu, 25.4.2011 tarihinde AnayasaMahkemesinin 49. Kuruluş Yıldönümü'nde yaptığı açılış konuşmasında 'Ümitediyorum ki bu gayret, Anayasa Mahkemesine dava açmak suretiyle sorun çözmekolaycılığını da ortadan kaldıracaktır.' ifadelerine yer verdiği,ayrıca 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun iptali istemiyle açılan davada verilenkararda açıklanan görüşünün daha önceki kararlarda yer alan görüşlerindenfarklı olduğu, bu nedenlerle Cumhuriyet Halk Partisinin tarafı olduğu davalardatarafsız olarak karar veremeyeceği ileri sürülerek 6216 sayılı Kanun'un 59.maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile 60. maddesinin (1) numaralı fıkrasıuyarınca reddi talep edilmiştir.

Hâkimin reddi kurumu, hâkimin tarafsız kalamayacağı şüphesibulunan bir davaya bakmamasını sağlamaya yönelik olup temel bir hak olan adilyargılanma hakkıyla ilişkilidir. Nitekim, adil yargılanma hakkı tarafsız bir mahkemeönünde yargılanma hakkını da içerir. Bu nedenle, hukukumuzda, hâkimin tarafsızkalamayacağı varsayılan veya tarafsızlığından kuşku duyulabilecek durumlarda yadavaya bakması yasaklanmış ya da taraflarca reddedilebileceği kabul edilmiştir.

6216 sayılı Kanun'un 59. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d)bendinde, Anayasa Mahkemesi Başkanı ve üyelerinin, istişarî görüş vedüşüncelerini ifade etmiş olduğu dava ve işlere bakamayacakları; 60. maddesinin(1) numaralı fıkrasında, Anayasa Mahkemesi Başkanı ve üyelerinin tarafsızhareket edemeyecekleri kanısını haklı kılan hallerin olduğu iddiası ilereddolunabileceği; (2) numaralı fıkrasında, bu takdirde, Genel Kurul ya dabölümlerde ilgili üye katılmaksızın ret konusu hakkında kesin karar verileceği;(5) numaralı fıkrasında ise ret talebinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılmasıve esas yönünden kabul edilmemesi hâlinde, talepte bulunanların her birineMahkemece beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin paracezası verileceği kurala bağlanmıştır.

Dava dilekçesinde hakimin reddi talebi yönünden dayanılanhususlardan biri Wikileaks belgeleri olarak bilinen belgelerde yer aldığı ilerisürülen bilgilerdir. Ancak bu belgelerin gerçekte var olup olmadığıkanıtlanamadığı gibi, içerdiği bilgilerin doğru olup olmadığı da ortayakonulabilmiş değildir. Aksine, belgelerde ismi geçen birçok kişi gibi AnayasaMahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ tarafından da kamuoyunun bilgisine sunulduklarıilk andan itibaren anılan belgelerde var olduğu ileri sürülen bilgiler açıkçayalanlanmıştır. Ret talebi yönünden dayanılan hususlardan biri olan açılışkonuşmasındaki sözler, Türk siyasal yaşamındaki uzlaşma kültürü eksikliğine vetemel siyasal sorunların siyasi arenada çözümü yerine yargı kurumlarına havaleedilmesi eğilimine yönelik genel ve kişisel nitelikte bir eleştiri olup somutbir davaya ilişkin herhangi bir görüş veya düşünce içermemektedir. Ret talebinedayanak yapılan hususlardan sonuncusu olan Anayasa Mahkemesi Başkanı HaşimKILIÇ'ın geçmişte kimi dava dosyalarında kullandığı oylar, tamamen hakiminyargısal görevine ilişkindir. Hâkimin geçmişte verdiği kararlar ve kullandığıoyların ret sebebi olarak kabul edilemeyeceği açıktır. Dolayısıyla, davadilekçesinde hâkimin reddi nedeni olarak ileri sürülen hususlar, Kanun'dadüzenlenen davaya bakılması yasak bir hâl veya ret sebebi olarak kabuledilemez.

Öte yandan, her hak gibi hâkimin reddini talep etme hakkının daamacına uygun olarak kullanılması gerekir. Aksi halde hakkın kötüyekullanılması söz konusu olur. Somut dava dosyasında, varlığı ve içerdiğibilgilerin doğruluğu kanıtlanmamış aksine yalanlanmış olan hukuken delil değeribulunmadığı açık bir takım bilgi ve belgelere, yine ret sebebi olmadığı açıkolan hâkimin önceki dava dosyalarında kullandığı oylara dayanılarak rettalebinde bulunulmuş olması, hâkimin reddini talep etme hakkının iyi niyetle veamacına uygun olarak kullanılmadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle 6216sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrası gereğince ret talebindebulunanlara takdiren 500 TL disiplin para cezası uygulanmasına karar verilmesigerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle:

1- Hâkimin reddi talebinin esastan REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

2- Talebin kötü niyetle yapıldığının KABULÜNE ve 6216 sayılıKanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrası gereğince DİSİPLİN PARA CEZASIUYGULANMASINA, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ileZehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

3- Disiplin para cezasının talepte bulunan davacıya verilmesine,Serruh KALELİ, Burhan ÜSTÜN ile Nuri NECİPOĞLU'nun 'Para cezasınıntalepte bulunanların her birine verilmesi gerektiği' yolundakikarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

4- Para cezası miktarının 500 Türk Lirası olarak esas alınmasına,OYBİRLİĞİYLE,

12.1.2012 gününde karar verilmiştir.

B- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, dosyanın12.1.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esasinceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmünde kararnamekuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında GenelAçıklama

Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde kararnameler,işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal denetimlerininyapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa Mahkemesineverilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin, öncelikle yetkikanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Herne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde kararnamelerin yetkikanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca Anayasa'ya biçim veesas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise deAnayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde kararnameninyetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa'da, BakanlarKuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması,kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma getirir.

Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü halkanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanunhükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı birbağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanunhükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veyadayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriğiAnayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez.

Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, 'KanunlarAnayasaya aykırı olamaz.' denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanunhükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hemdayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.

Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, TürkiyeBüyük Millet Meclisi, 'Bakanlar Kurulu'na ancak kanun hükmündekararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verebilir.

Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceğiöngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkçayasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesindeolduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçekanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.

B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ileEki (1), (2) ve (3) Sayılı Listelerin 6223 Sayılı Yetki Kanunu KapsamındaOlup Olmadığının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile (1), (2) ve(3) sayılı listelerin 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı gibi acil,ivedi, önemli ve zorunlu konuları düzenlemediği belirtilerek Anayasa'nınBaşlangıç'ı ile 2., 7., 87., 91., 123. ve 163. maddelerine aykırıoldukları ileri sürülmüştür.

1- KHK'nin 34. ve 35. Maddeleri

KHK'nin 34. ve 35. maddeleri, 11.10.2011 günlü, 662 sayılı KHK'nin89. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddelereilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermekgerekir.

2-KHK'nin Diğer Kuralları

Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 gün ve E.2011/60, K.2011/147sayılı kararında, KHK'ların 'ivedilik', 'zorunluluk' ve 'önemlilik'şartlarını taşıması gerektiği yönündeki iddia tartışılmış ve 6223 sayılı YetkiKanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasına dayalı iptal isteminin reddine kararverildiğinden bu açıdan KHK'nin tümüne yönelik Anayasa'ya aykırılık iddiasıdayanaksız kalmıştır.

6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimlive ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkininkapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarakkamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesigirmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni bakanlıklarkurulması, var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgilive ilişkili kuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararnameçıkarma yetkisi verilmiştir. Bu amaçla;

1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,

2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık veilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veyayeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yenidendüzenlenmesine,

3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulanbakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada veyurt dışında teşkilatlanma esaslarına,

ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir.

İkinci olarak, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliyesevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yenidüzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisiverilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda;KHK'nin, hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ileAnayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca iptal edilen dışında kalandiğer kuralları 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamında kaldığındanAnayasa'nın 91. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

C- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm Maddelerinin Anayasa'nın 91.ve 163. Maddeleri Yönünden İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (1),(2) ve (3) sayılı listelerin Anayasa'nın 91. maddesininbirinci fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmışalanlara ilişkin düzenleme içerdiği, bu nedenle Anayasa'nınBaşlangıç'ı ile 2., 7., 87., 91., 123. ve 163. maddelerine aykırıoldukları ileri sürülmüştür.

1- KHK'nin 28. Maddesi

KHK'nin 28. maddesiyle Meteoroloji uzmanı ve uzman yardımcısıkadroları ihdas edilmiş; (2) numaralı fıkrasında, Meteoroloji UzmanYardımcılığı kadrosuna atanabilme koşulları düzenlenmiş; (3) numaralıfıkrasında, Meteoroloji Uzman Yardımcılığından Meteoroloji Uzmanlığına geçişkoşulları belirlenmiş; (4) numaralı fıkrasında ise MeteorolojiUzmanı ile Meteoroloji Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları,yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ilediğer hususların yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetim veolağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın 'Kamuhizmetlerine girme hakkı' başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, herTürk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonraikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başkahiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 70.maddesinde düzenlenen ve 'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlıklı dördüncübölümünde yer alan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanunhükmünde kararname ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

KHK'nin 28. maddesiyle bir kamu hizmeti olan meteoroloji uzmanyardımcılığı giriş koşullarının belirlenmiş olması, kamu hizmetine girmehakkına ilişkin bir düzenleme niteliğinde olduğundan kural, Anayasa'nın 91.maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptali gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR ile Burhan ÜSTÜN bu görüşlere değişik gerekçeylekatılmışlardır.

Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşekatılmamışlardır.

2- KHK'nin Diğer Kuralları

KHK'nin 28. maddesi ile hakkında karar verilmesine yer olmadığınakarar verilen 34. ve 35. maddeleri dışında kalan diğer kurallarında,Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmünde kararnameile düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir düzenlemeye yerverilmediğinden bu kurallara ilişkin iptal isteminin reddi gerekir.

D- Kanun Hükmünde Kararname'nin İçerik Yönünden İncelenmesi

1- KHK'nin 6. Maddesinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, bakan müşavirlerinin kurum içinde ihtiyaçduyulan hizmetlerde görevlendirilmelerine olanak tanıyan düzenlemenin,kazanılmış hakların ihlali sonucunu doğurduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın2., 11. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KHK'nin 6. maddesiyle, 645 sayılı KHK'nin geçici 3.maddesinin birinci fıkrasına ikinci cümlesinden sonra gelmek üzere 'BunlardanBakanlık Müşaviri kadrolarına atanmış sayılanlar, Bakanlık merkez ve taşrateşkilatında Bakan tarafından belirlenen birimlerde sürekli görevle istihdamedilir. Bu personelin sürekli görevle istihdam edildiği yerle ilgili olarak10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun geçici göreve ilişkinhükümleri uygulanmaz.' cümleleri eklenmiştir.

645 sayılı KHK'nin 19. maddesinin (1) numaralı fıkrasında,bakanlık müşavirlerinin Bakanlıkta özel önem ve öncelik taşıyankonularda Bakana yardımcı olmak üzere çalıştırılacakları; 3046 sayılı Kanun'un27. maddesinde ise bakanlık müşavirlerinin Bakanlıklarda, özel önem ve önceliktaşıyan konularda bakanlık makamına yardımcı olmak üzere çalıştırılacaklarıhükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenlemelere göre bakanlık müşavirleriningörevlerinin, özel önem ve öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmakolduğu anlaşılmaktadır.

Dava konusu kuralla, bakanlık müşaviri kadrosunda görev yapan kamugörevlilerinin, özel önem ve öncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmakdışında, Bakan tarafından uygun görülen merkez ve taşra teşkilatına aitbirimlerde çalıştırılmaları olanaklı kılınmıştır. Bakan tarafından uygungörülen merkez ve taşra teşkilâtına ait birimlerde çalıştırılma geçici birgörevlendirme olmayıp kuralda sürekli istihdam edileceği ifade edilmiştir.Doğal olarak sürekli görevle istihdam edilen bu kişilere, 6245 sayılı HarcırahKanunu'nun geçici göreve ilişkin hükümleri uygulanamayacaktır.

Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesinin temelgereklerinden birisi kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. Kazanılmışhaklara saygı, hukuk güvenliği ilkesinin bir sonucudur.

 Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 'Memurlarınve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir.' biçimindeki hüküm uyarınca, kamu görevlilerinin hangistatüde çalıştırılacağı hususu kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamındadır.Anayasa'da kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği açıkça belirtilenyasak alanlar hariç olmak kaydıyla, yasayla düzenlenmesi gereken konulardakanun hükmünde kararname çıkarılmasına bir engel bulunmadığından, kanun ileyetkili kılınan Bakanlar Kurulu da kanun hükmünde kararnameyle bu konudadüzenleme yapabilir. Kamu görevlilerinin kazanılmış hakları, kişinin bulunduğustatüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişiselalacak niteliğine dönüşmüş haklardır.

Çerçevesi kanunla belirlenmek kaydıyla kamu görevlilerinin çalışmakoşullarının ve görevlerinin değiştirilmesi her zaman mümkündür. Bu nedenle birmemuriyet kadrosuna bağlanan görevlerde değişiklik yapılması, o kadroda görevyapan memurların kazanılmış haklarının ihlali olarak değerlendirilemez. Diğerbir ifadeyle, kamu görevlileri, atandıkları tarih itibarıyla mevzuattaöngörülen görevlerle sınırlı olarak çalıştırılabilecekleri yolunda birkazanılmış hakka sahip değillerdir. Dava konusu kuralla, Orman ve Su İşleriBakanlığı müşavirlerinin çalışma koşullarında ve görevlerinde değişiklikyapılmış olup bu kişilerin bulundukları statülerden doğan, tahakkuk etmiş vekendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklarayönelik bir düzenleme öngörülmediğinden kazanılmış hakların ihlalinden sözedilemez.

 Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 128.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

Kuralın, Anayasa'nın 11. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

2- KHK'nin 7. Maddesinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, naklen atanmaları öngörülen ihtiyaç fazlasıpersonelin tespiti ve bu personelin atanacakları kadrolar yönünden belirsizlikbulunduğu, Komisyon marifetiyle ihtiyaç fazlası personelin belirlenmesinde veKomisyonun oluşumunda Bakanlığın yetkili kılınmasının yasama yetkisinin devriniteliği taşıdığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun atamaya ilişkinkurallarının devre dışı bırakıldığı, atamaya gerekçe olarak gösterilen istihdamfazlası personel ölçütünün gerçeği yansıtmaması nedeniyle yetki saptırmasıolduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 6., 7., 8. ve 11.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KHK'nın 7. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Orman ve Su İşleriBakanlığının, oluşturulacak bir komisyon marifetiyle, merkez ve taşra teşkilatıile bağlı ve ilgili kuruluşları arasında ihtiyaç fazlası olarak tespit edilenpersoneli, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz ay içindekadroları ile birlikte naklen atayabileceği, bu şekilde naklen atananpersonelin yerine aynı unvan ve sayıda 31.12.2012 tarihine kadar atamayapılamayacağı, (2) numaralı fıkrasında nakledilen personele ilişkinkadroların, kurumun 190 sayılı KHK'nin eki cetvellerin ilgili bölümündençıkarılmış ve nakledildiği kuruma ait aynı KHK'nin ilgili bölümüne eklenmişsayılacağı ve nakil suretiyle yapılacak atamaların, merkezi yönetim bütçekanununda belirlenen atama sınırlamalarına tabi olmadığı, nakledilen personelsayısının merkezi yönetim bütçe kanununda öngörülen doğrudan atamayapılabilecek sayının hesabında dikkate alınmayacağı, (3) numaralı fıkrasındada ihtiyaç fazlası personelin tespiti, komisyonun oluşumu, çalışma usul veesasları ile buna ilişkin diğer hususların Bakanlıkça belirleneceği ifadeedilmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temelilkelerinden biri'belirlilik ilkesi'dir. Bu ilkeye göre, yasaldüzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya vekuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasıayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesigerekir.

Anayasa'nın 7. maddesinde ise 'Yasama yetkisi Türk Milletiadına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.' hükmüneyer verilmiştir. Buna göre, Anayasa'da kanun ile düzenlenmesi öngörülenkonularda yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisininverilmesi olanaklı değildir.

648 sayılı KHK ile Çevre ve Orman Bakanlığı kaldırılarak Çevre veŞehircilik Bakanlığı, 645 sayılı KHK ile de Orman ve Su İşleri Bakanlığıkurulmuştur. Yeni kurulan bir bakanlığın yapılanması ve bu yapılanma sürecindeihtiyaç duyulan personelin kadro ve sayılarının belirlenmesi doğaldır. Sözkonusu belirleme sonrasında ihtiyaç fazlası personel ortaya çıkması hâlinde isebu personelin, hizmetlerine ihtiyaç duyulan yerlerde çalıştırılabilmeleri, kamuhizmetinin bir gereğidir.

Dava konusu kuralla, Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatı ilebağlı ve ilgili kuruluşları arasında ihtiyaç fazlası olarak tespit edilenpersonelin bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz ay içindekadroları ile birlikte naklen atanabilecekleri ifade edilmek suretiyle buatamalar yönünden üç önemli husus belirlenmiştir. Bunlardan ilki, söz konusupersonelin naklen atanmaları konusunda idareye takdir yetkisi tanınması,ikincisi atama işleminin belirli tarihe kadar yapılmaması hâlinde daha sonrayapılamaması, üçüncüsü ise bu kişilerin kadrolarının korunarak atanmalarıdır.

Bu çerçevede, ihtiyaç fazlası personelin tespiti, Bakanlar Kurulutarafından personelinin en iyi tanıyan idareye bırakılmıştır. Bu tespite dayalıolarak naklen atanan personelin, atama işlemini dava konusu yapabilmesine deengel bulunmamaktadır. Naklen atama işlemine karşı açılacak davada idarenin bukonudaki takdir yetkisinin hukuka uygunluğunun denetleneceği tabiidir.

Yeni kurulan Orman ve Su İşleri Bakanlığının ihtiyaç fazlasıpersonelin naklen atanması konusunda çerçevenin Bakanlar Kuruluncabelirlenmesinden sonra ihtiyaç fazlası personelin tespitinin idareyebırakılması, yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenlemeyetkisinin verilmesi olarak nitelendirilemez ve yasama yetkisinin devri olarakkabul edilemez. Aynı şekilde dava konusu kuralla Komisyonun oluşumu veKomisyonun çalışma usul ve esaslarının belirlenmesi konularında Bakanlığaverilen yetkinin, Bakanlığın görev alanı içinde hizmete yönelik iç işleyişişlemi olduğu düşünüldüğünde, ihtiyaç fazlası personelin belirlenmesi konusundaidareye tanınan yetkinin bir uzantısı olduğu anlaşılmakta, gerek konununuzmanlık gerektirmesi ve gerekse idarenin iç işleyişine yönelik bulunmasınedeniyle bunların düzenleyici işlemle kurallaştırılmasında belirlilik ilkesineaykırılıktan bahsedilemeyeceğinden kuralda Anayasa'ya aykırılıkbulunmamaktadır.

Öte yandan, dava konusu kuralın naklen atamaya ilişkin 657 sayılıKanun'da yer alan kurallara aykırılığı ileri sürülmüş ise de bir yasa kuralınınbir başka yasa kuralına göre değil, ancak ilgili Anayasa kuralına göredeğerlendirilerek denetlenmesi mümkündür. Kanun koymak, değiştirmek, kanunu yürürlüktenkaldırmak ve yerindeliğini takdir etmek, tümüyle kanun koyucunun takdir yetkisiiçindedir ve kanunlar arasında uyum ve uygunluk kanun koyucu tarafındangözetilmesi gereken hususlardır. Bu nedenle, dava dilekçesinde ileri sürülengerekçenin Anayasaya uygunluk denetimine esas alınabilmesi olanaklı değildir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 7.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

Kuralın, Anayasa'nın 6., 8. ve 11. maddeleriyle ilgisigörülmemiştir.

3- KHK'nin 31. Maddesinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, kuralın kamu yararının gerektirdiği zorunluluknedeniyle değil, sadece mevcut idarecileri görevden almak ve kadrolaşmakamacıyla getirildiği, bu hükümle görevleri sona erdirilerek müşavir vearaştırmacı unvanlı kadrolara atanan kişilerin ücretleri dondurularakkazanılmış haklarının ihlal edildiği, idari bir işlemle yapılması gerekengörevden alma işleminin kanun ile yapıldığı ve bu yolla dava açma hakkının engellendiği,statüleri farklı olan birçok kamu görevlisi arasında hiçbir ayrımgözetilmeksizin tümünün müşavir kadrosuna atanmasının eşitlik ilkesiylebağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2., 10., 36., 123., 125. ve 128.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Dava konusu kural, Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünde görevyapan bazı üst düzey kamu görevlilerinin bu görevlerinin sona ermesiniöngörmekte olup, buna göre Bölge Müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda bulunanlarınmüşavir, Bölge Müdür Yardımcısı, Şube Müdürü ve Meteoroloji İstasyon Müdürükadrolarında bulunanların ise araştırmacı kadrolarına atanmış sayılmalarıöngörülmektedir. Bu madde uyarınca ihdas edilen müşavir ile araştırmacıkadrolarının herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerekkalmaksızın iptal edilmiş sayılacakları belirtilmiştir. Diğer taraftan,geçici 7. maddenin (3) numaralı fıkrasıyla müşavir ve araştırmacı kadrolarınaatananların eski mali haklarının korunması ve kendi istekleri ile başka kadroveya kurumlara geçenlere fark ödenmesinin sona ermesi öngörülmüştür.

Anayasa'nın 2. maddesindeki 'hukuk devleti' ilkesigereğince, yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararınıgerçekleştirmek amacıyla yapılması zorunludur. Bir kuralın Anayasa'ya aykırılıksorunu çözümlenirken 'kamu yararı' konusunda Anayasa Mahkemesininyapacağı inceleme yalnızca kanunun kamu yararı amacıyla yapılıp yapılmadığı ilesınırlıdır. Kanun ile kamu yararının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinidenetlemenin anayasa yargısıyla bağdaşmayacağı, bunun kanun koyucununtakdirinde olduğu açıktır.

Dava konusu kuralla, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğününkaldırılan bölge müdürlüklerinin bazı kadrolarında görev yapan kamugörevlilerinin müşavir ve araştırmacı kadrolarına atanmış sayılmalarınınöngörülmesi, bölge müdürlüklerinin kaldırılmasına ilişkin düzenlemenin zorunlusonucudur. Buna göre söz konusu işlemin sebep unsuru, DevletMeteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün bölge müdürlüklerinin kaldırılmasıolup yürürlükte bulunan kanunlara dayanılarak ve kamu görevlisinin öznel durumudikkate alınarak idarece tesis edilen naklen atama işlemlerinden tamamenfarklıdır. Söz konusu hukuki ve fiili zorunluluklar nedeniyle kazanılmış haklarkorunarak başka kadrolara atama yapılması, kanun koyucunun takdir alanıiçindedir.

Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesinin temelgereklerinden biri kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. Kazanılmış haklarasaygı, hukuk güvenliği ilkesinin bir sonucudur. Kazanılmış hak, kişininbulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş vekişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır. Dava konusu kuralda kişilerinbulunduğu statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve kendileri yönünden kesinleşmişve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklara yönelik bir düzenlemeöngörülmediğinden kazanılmış hakları ihlal eden bir müdahale söz konusudeğildir. Bu kişilerin yeni atandıkları kadrodaki mali haklarının (ücret veözel hizmet tazminatı toplamının), mevcut kadrolarındakine göre daha düşükolması halinde yeni kadrolarındaki gelirlerine eşitleninceye kadar aradakifarkın ödenmesi öngörülmektedir. Bu nedenle maddede sayılan görevlerdebulunanların görevlerine son verilerek aynı dereceli müşavir ve araştırmacıkadrolarına atanmalarını öngören kuralın kazanılmış hakları ihlal ettiğisöylenemez.

Kuralın dolaylı şekilde hak arama özgürlüğüyle ilgili olmasınedeniyle Anayasa'nın 36. maddesi yönünden de incelemesi yapılmıştır.

Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesininbirinci fıkrasında, 'Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmaksuretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ileadil yargılanma hakkına sahiptir.' denilerek yargı mercilerine davacıve davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma veadil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Dava konusu kurallarla, Ormanve Su İşleri Bakanlığının anılan kadrolarında yapılan değişiklikler, söz konusuunvanların kaldırılması sonucu ortaya çıkan hukuki ve fiili zorunluluklar nedeniyledir.Buna göre söz konusu işlemin sebep unsuru, Orman ve Su İşleri Bakanlığındakibazı kadroların kaldırılması olup yürürlükte bulunan kanunlara dayanılarak vekamu görevlisinin öznel durumu dikkate alınarak idarece tesis edilen naklenatama işlemlerinden farklıdır. Genel nitelikte olduğu sonucuna ulaşılan yasaldüzenlemeyle oluşturulan bu durumun, sebep unsuru yönünden hukuka uygun olupolmadığının tespitinin anayasal bir sorun olduğu ve bu yöndeki denetiminAnayasa Mahkemesince yapılması gerektiği açıktır. Anılan atama işleminindoğrudan kanunla değil, idari işlemle yapılmasının öngörülmesi durumunda dahikanunlara uygunluk denetimi yapmakla sınırlı bir yetkiyi haiz olan idari yargıyerlerinin, işlemin sebep unsurunun Anayasa'ya uygun olup olmadığını tartışmasıve bu yönde bir denetim yapması mümkün olmadığından bu işlemin doğrudan kanunhükmünde kararnameyle yapılmasının hak arama hürriyetini sınırladığısöylenemez.

Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 36. ve 125.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.

Kuralın, Anayasa'nın 10., 123. ve 128. maddeleriyle ilgisigörülmemiştir.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

10.10.2011 günlü, 657 sayılı Orman ve Suİşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ileBazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair KanunHükmünde Kararname'nin;

A) 28. maddesinin yürürlüğünün durdurulması isteminin, koşullarıoluşmadığından REDDİNE,

B) 1- Tümüne, 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12.,13., 14., 15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 29.,30., 31., 32., 33., 36., 37., 38., 39. maddelere, Eki (1), (2) ve(3) sayılı listelere,

2- İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen;

a- 6. maddesiyle, 29.6.2011 günlü, 645 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin geçici 3. maddesinin birinci fıkrasına eklenen üçüncü ve dördüncücümlelere,

b- 7. maddesiyle 645 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenenGeçici Madde 6'ya,

c- 31. maddesiyle, 8.1.1986 günlü, 3254 sayılı MeteorolojiGenel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen GeçiciMadde 7'ye,

yönelik iptal istemleri, 11.10.2012 günlü, E. 2011/147, K.2012/152 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, cümlelere ve listelereilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,

C) 34. ve 35. maddeleri hakkında, 11.10.2012 günlü, E.2011/147, K. 2012/152 sayılı kararla karar verilmesine yer olmadığınakarar verildiğinden, bu maddelere ilişkin yürürlüğün durdurulması istemihakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

11.10.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, 'Kanun,kanun hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihteyürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğegireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetedeyayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez' denilmekte, 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır.

10.10.2011 günlü, 657 sayılı Orman ve Su İşleri BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun HükmündeKararname'nin 28. maddesinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşlukkamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesininüçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince bu maddeye ilişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'deyayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

VII- SONUÇ

10.10.2011 günlü, 657 sayılı Orman ve Su İşleri BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun HükmündeKararname'nin;

A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkinve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum veKuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkinKonularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E. 2011/60,K. 2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümüne yönelik iptalisteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

B) 1- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 29., 30., 31.,32., 33., 36., 37., 38., 39. maddeleri, Eki (1), (2) ve (3) sayılı listeleri, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan ve Anayasa'nın91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olmadığından, bumaddelere ve listelere ilişkin iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

2- 28. maddesinin Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası ile70. maddesi uyarınca Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Haşim KILIÇ,Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

3- 34. ve 35. maddeleri, 11.10.2011 günlü, 662 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin 89. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayanbu maddelere ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,OYBİRLİĞİYLE,

C) İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen;

1- 6. maddesiyle, 29.6.2011 günlü, 645 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin geçici 3. maddesinin birinci fıkrasına eklenen üçüncü ve dördüncücümlelerin,

2- 7. maddesiyle 645 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenenGeçici Madde 6'nın,

3- 31. maddesiyle, 8.1.1986 günlü, 3254 sayılı MeteorolojiGenel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen GeçiciMadde 7'nin,

Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, FulyaKANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

D) 28. maddesinin iptal edilmesi nedeniyle, Anayasa'nın 153.maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince bu maddeye ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,OYBİRLİĞİYLE,

11.10.2012 gününde karar verildi.

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Serruh KALELİ

Başkanvekili

Alparslan ALTAN

Üye

Fulya KANTARCIOĞLU

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Zühtü ARSLAN

KARŞIOY YAZISI

10.10.2011 günlü, 657 sayılı Orman ve Su İşleri BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair KanunHükmünde Kararname'nin 28. maddesi çoğunluk kararıyla Anayasa'nın 91.maddesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

657 sayılı KHK'nin 28. maddesiyle Meteoroloji GenelMüdürlüğünün merkez teşkilatında istihdam edilmek üzere meteoroloji uzmanıve uzman yardımcısı kadroları ihdas edilmiş; (2) numaralı fıkrasında,meteoroloji uzman yardımcılığı kadrosuna atanabilme koşulları düzenlenmiş; (3)numaralı fıkrasında, meteoroloji uzman yardımcılığından meteoroloji uzmanlığınageçiş koşulları belirlenmiş; (4) numaralı fıkrasında ise meteorolojiuzmanı ile meteoroloji uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları,yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ilediğer hususların yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.

6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklararasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ilebirleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat vekadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarınailişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanunhükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'unikinci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikyapılabileceği belirtilmiştir.

657 sayılı KHK'nin iptali istenenkurallarıyla Meteoroloji Genel Müdürlüğü merkez teşkilatında meteorolojiuzmanı ve uzman yardımcılığına atanma koşullarının düzenlenmesi teşkilat vekadroların belirlenmesine ilişkin bir husus olduğundan Yetki Kanunu'naaykırılık bulunmamaktadır.

Kamu görevlilerinin kadrolarınınve bu kadrolara atanacak kişilerde bulunması gereken niteliklerin dekanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak, kamu görevlisi olarak atanacakkişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadece yasayla düzenlenmesi gerektiği ve bukonuda idarî düzenlemeler yapılmasının Anayasa'nın 128. maddesinin ikincifıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerinde değildir. Anayasa'nın bir maddesininyasayla düzenleneceğini öngördüğü bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesininbirinci fıkrasının açıkça yasakladığı hükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça,ya da KHK ile düzenlenemeyeceği Anayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK iledüzenlenmesi Anayasa'ya aykırı değildir.

Anayasa'nın 70. maddesine göre, 'herTürk kamu hizmetine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevingerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez'. MaddedeTürkiye Cumhuriyeti Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevingerektirdiği nitelikler dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce,cinsiyet ve benzeri ayırım gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkınasahip bulundukları belirtilmiştir. Böylece 'kamu hizmetlerine girme hakkı'siyasi hak ve ödevler kapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarakkullanılabilecek bir hak olarak düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakkailişkin niteliği bundan ibarettir. Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş,atanma, görev değişikliğine ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkındüzenlenmesi ve 91. madde anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerindedeğildir.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanınikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişihakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerinkanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanınbelirtilen bölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır.Sözkonusu temel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili olduklarıhususlar geniş bir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tümdüzenlemelerin bu hak ve özgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ilerisürülebilecektir. Böyle bir yorumdan hareket edilmesi halinde yasak alankapsamı oldukça genişleyecek ve KHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır.Nitekim Anayasa Mahkemesinin, 6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılıkararında, dolaylı biçimde kişi hak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek birdüzenleme düşünmenin oldukça güç olduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilgininvarlığına dayanılarak sonuca gitmenin isabetli sayılamayacağı belirtilmiştir.Buna göre, yasak alanın kapsamının, temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgilidüzenlemeleri kapsayacak, dolaylı olarak ilgili düzenlemeleri ise kapsamdışında bırakacak şekilde belirlenmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü,E:1989/4 ve K:1989/24 sayılı kararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı '233Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin BirMaddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin GenelMüdür olarak atanabilmek için, 'yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılıkamuda, altı yılı özel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak,kamu hizmeti bulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak,Genel müdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahipolmak' şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal isteminireddetmiştir.

Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına girenalanlarda düzenleme yapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91'inci maddedebelirtilen hak ve alanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olmasıgerekir.

İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamındaMeteoroloji Genel Müdürlüğü merkez teşkilatında meteoroloji uzmanı ve uzmanyardımcılığı kadroları oluşturulduğundan, zorunlu olarak bu kadrolara girişinkoşulları da düzenlenmiştir. Bu nedenle anılan kuralların Anayasa'nın 91.maddesinde belirtilen yasak alana ilişkin düzenlemeler içerdiğinden söz etmekmümkün değildir.

Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptalisteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptalineyönelik çoğunluk görüşüne katılmadık.

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Alparslan ALTAN

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Muammer TOPAL

KARŞIOY

(Reddi Hakim)

Mahkememize 2011/147 Esas sayısı ile T.B.M.M. üyesi 116milletvekili tarafından açılan 10.10.2011 tarih ve 657 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin iptali davasın da Anayasa mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın redditalebi yer almış ise de, dosyanın 12.01.2012 tarihli ilk incelemesinde hakiminreddi talebi esastan reddedilmiş, talebin kötü niyetle yapıldığı oyçokluğu ilekabul edilmiş ise de, bu gibi hallerde uygulanacak para cezasının taleptebulunanlar dışında cezanın SOYUT bir niteleme ile sadece davacıya verilmesiyönündeki çoğunluk görüşüne aşağıdaki nedenler ile katılınmamıştır.

Reddi hakim talebinin kötü niyetle yapıldığının kabulü halinde, bukasta yaptırım uygulanması hukuk düzenince makul kabul görmeyen bir fiilincezalandırılması isteminin gereğidir. Nitekim hukukun temel ilkelerindenbakıldığında HMK'nun 42. maddesi hukuksuz eyleme meşruiyet kazandırmamak içinceza öngörüsünde bulunmuş ve başvuruda bulunanlara bunlar arasında nasıl birhukuksal ilişki olduğuna bakmaksızın talepte bululanlar yönünden her birinincezalandırılması gerektiğini ifade etmiştir.

Nitekim genel usul hukuku hükümleri yanında özel nitelik taşıyan6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında Anayasa Mahkemesinde yapılacakhakimin reddi taleplerinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılması halindeBAŞVURUCULARIN HER BİRİNE disiplin para cezası verileceği hükmü çok açıktır.

Davacılar; Anayasanın 150. maddesince siyasi parti kimliklerinebakılmaksızın kendilerine iptal davası açma hakkı tanınan meclis üyetamsayısının 1/5 oranındaki asgari 110 milletvekilidir. Açılan davaların kabulgörebilmesi için alt sınır 110 olup beklenmeyip üstünde olması haline ilişkinbir sınırlama bulunmamaktadır. Nitekim Türkiye Büyük Milet Meclisi tarafından imzalanaraktasdik edilen belge ile görülen bu davayı açanların Meclis üyeleri olduklarıteyit edilmiş ve görülen bu davayı da asgari 116 kişinin bir araya gelerekaçtığı anlaşılmıştır.

Bir an için dava açma için bir araya gelen iradenin zorunlu birbirliktelik içinde oldukları kabul edilse bile bu beraberlik açılmış davanınmahkemece kabulünün ön şartıdır. Örneğin değişik siyasi gruplardan 140 kişininbir araya gelmesi ile açılan bir davada dava açan belgeye imza atanlardan 40kişinin diğer talepler yanında reddi hakim talebinde bulunmamış veya bilahareferagat olmaları halinde görülen davada dava, kalan 100 kişi davacı yönünden110 kişilik dava açma şartını oluşturmadığı için açılmamış mı sayılacaktır'veya dava tüm diğer talepler yönünden düşmüş mü olacaktır'

Dava açanların iradesi açılmış davanın kabul şartından bağımsıznitelikte olup dava açanlar arasında ki hukuksal ilişkiden kaynaklı birzorunluluk değildir. Reddi hakim talebinden çekilenler yönünden kötü niyetaraştırması yapılamayacak ve para cezası verilemeyecek olması ' talepte bulunanve bulunmayanlar arasında nasıl bir hukuki tespit yapmayı gerektiriyorsa dadava açıp hakimin reddi talebinde bulunanların bu yöndeki iradesi dava açmaiçin bir araya gelme zorunluluğunda bağımsız bir fikir 'bir irade tezahürüdür.

Dava açanlar, açma yönünden gerekli biçimsel bir zorunluluk, davakonusu talepler yönünden ise ihtiyari bir birliktelik içindedirler. Davacılararasında şekli bakımından mecburi dava arkadaşlığı vardır.

Mecburi dava arkadaşlığında; dava konusu hukuki ilişkide farklıdavranmalarını önleyecek çok sıkı, iştirak halinde bir ortaklık olup, davaarkadaşları aynı şekilde ve birlikte hareket etmek zorundadırlar. İştirakhalinde mülkiyet, adi ortaklık, miras şirketi gibi veya ilgililer hakkında tek birkarar verilmesi zorunluluğunu doğuran davalarda davacılar şekli bakımındanmecbur dava arkadaşı durumundadırlar ve dava konusu hak ile aralarında zorunluilişki vardır.

Özel yasasına tabii olan Anayasa Mahkemesine iptal davası açmaşeklinde izah edildiği anlamda dava açan asgari 110 kişinin hukuk usulünitelemesi ile mecburi dava arkadaşı oldukları söylenemeyecektir. Aralarındaşekli bakımından olan bu zorunlu birliktelik nedeniyle dava açma şartı yerinegetirildikten sonra dava açanlar yönünden dava açmada asgari sayısal zorunlulukşartının altına düşmedikçe talep konusu haklar yönünden bağımsız ihtiyaridavranmalarının önüne geçecek kısıtlayıcı bir hüküm mevzuatta yoktur.

Kaldı ki, davanın konusu, dava açanlar arası şahsa bağlı sıkı birmedeni hukuk ilişkisinden değil Kamu hukukundan doğan ve toplumun tümünüilgilendiren bir yasa uygulamasının, demokratik toplum öznelerinden Anayasaldenetim talebine ilişkin olup bu yönüyle de mecburi dava arkadaşlığınitelemesinden ayrıldığı düşünülmektedir.

Aktif süje olan davanın konusu, toplumun tümünü ilgilendireniçerik taşıdığından, pasif süje olan dava açanlar olup, dava açmada birliktelikzorunluluğu içinde iseler de hak, yetki ve taleplerini hukuka uygunsorumluluk bilinci dahilinde kullanmak zorundadırlar, Aksine davranışıncezalandırılacağının öngörüldüğü hallerde ceza vermenin sınırını adaletleşekillendirilmiş toplumsal yarar düşüncesi oluşturur, ve cezaların önlemeiyileştirme amaçları da göz önüne alınarak adaletli bir ölçü içinde biçimlenir.Hedef cezanın yaratacağı korkutuculuk ve caydırıcılıktan toplum adınayararlanma ilkesidir.

Ceza önlemi kimi suçlardan, niteliği, işleme biçimi, Devlet içinzarar alanı, SUÇTAN ZARAR GÖRENİN KİMLİĞİ vb nedenler ile farklı düzenlemeleriçerebilir.

KARŞIOY GEREKÇESİ

10.10.2011 günlü, 657 sayılı KHK'nin iptal istemi reddedilenkurallarının idarenin KHK'ler konusundaki yetkisinin sınırlı olup, yasamayetkisinin devredilmezliği ilkesiyle bağdaşmayacak biçimde geniş bir düzenlemeyetkisi kullanamayacağına ilişkin 2011/113 esas sayılı karardaki karşıoygerekçesi doğrultusunda iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşünekatılmıyorum.

KARŞIOY GEREKÇESİ

(Reddi Hakim)

6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında rettalebinin 'kötü niyetle yapıldığının anlaşılması' ve 'esasyönünden kabul edilmemesi' hâlinde, 'disiplin paracezası' verileceği öngörülmekte, (6) numaralı fıkrasında da rettalebinin 'açıkça' kötüye kullanıldığının tespitiaranmaktadır.

Söz konusu kurallar uyarınca disiplin para cezasınahükmedilebilmesi için, ret talebinin kötü niyetle yapılması ve ret talebiolarak gösterilen sebeplerin esastan kabul edilmemesi şartlarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir.

Bu şartlardan birinin gerçekleşmesi disiplin para cezasıverilebilmesi için yeterli olamayacağı gibi ret talebinin açıkça kötüyekullanıldığının da tespit edilmesi gerekmektedir.

Davacı ret sebeplerini,

- Kamuoyunda 'WikiLeaks Belgeleri' olarak bilinenbelgelere göre, 2003 yılında ABD Büyükelçisine Cumhuriyet Halk Partisialeyhinde bir takım beyanlarda bulunduğu iddiası,

- 'Ümit ediyorum ki bu gayret, Anayasa Mahkemesine davaaçmak suretiyle sorun çözme kolaycılığını da ortadan kaldıracaktır' biçimindeki25 Nisan 2011 tarihli konuşma metninden yapılan alıntı,

ve bunları pekiştiren

- 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun iptali başvurusunda istikrarkazanmış görüşünden vazgeçerek iptal isteminin reddi yönünde kullandığı oy,

olarak gösterdikten sonra, bu sebeplerin Cumhuriyet HalkPartisi'nin tarafı olduğu davalarda, reddedilenin tarafsız davranamayacağınailişkin kuşkulara neden olduğunu ileri sürmüştür.

İleri sürülen bu iddia, 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (1)numaralı fıkrası çerçevesinde incelenerek, söz konusu sebeplerin tarafsız hareketedemeyeceği kanısını haklı kılan hâl kapsamında olmadığı düşüncesiyle Davacınınret talebi esastan reddedilmiştir.

Ret talebinin esastan reddedilmiş olması, talebin kötü niyetleyapıldığı anlamını taşımayacağı gibi salt reddedilme nedeniyle disiplin paracezası verilemeyeceği de açıktır. Disiplin para cezası verilebilmesi içinkanunun tanıdığı bu hakkın açıkça kötüye kullanıldığının (kötü niyetleyapıldığının) tespit edilmesi gerekmektedir.

Ret talebinin, kimi internet sitelerinden elde edilebilmesi mümkünolan ret sebeplerine dayanması, belirtilen ret sebeplerinin içerikleri, rettalebinin sunuluş biçimi, anlatım düzeni ve yargılama sürecindeki ileri sürülüşzamanı, Davacı tarafından açılan ve ret taleplerini de içeren diğer iptaldavalarının konuları arasındaki benzerlik ve bu iptal başvurularındaki rettaleplerinin başvuru yönteminin ve ret sebeplerinin ayırımsız aynı olmasıdikkatle incelendiğinde, ret talebi başvurusunun, kanunun tanıdığı birhakkın kanuni sınırlar içinde kullanıldığını ve yargılamanın düzenli biçimdeişleyişini önlemek ve kamu düzenini bozmak gibi bir amaç taşımadığını,dolayısıyla da bu hakkın açıkça kötüye kullanılmadığını göstermektedir.

Açıklanan nedenle Davacıya disiplin para cezası verilmesiyönündeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

DEĞİŞİK GEREKÇE

6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi 'Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdamedilen memurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamugörevlilerinin çalışmalarında etkinliği arttırmak üzere, bunların atanma,nakil, görevlendirme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliyesevk edilme usul ve esaslarına' ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmaküzere, Bakanlar Kurulu'na Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektedir.657 sayılı KHK'nin 28. maddesi memuriyet statüsüne alınmaya ilişkin birdüzenleme niteliğindedir. Oysa, yukarıda ifade edildiği üzere, 6223 sayılıYetki Kanunu'nun belirtilen hükmü salt 'istihdam edilen' kamu görevlileribakımından bir düzenleme yapılabilmesi konusunda yetki vermektedir. Diğer birdeyişle, sözkonusu kural Yetki Kanunu kapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyetiitibariyle de Anayasa'nın 91. maddesine aykırı düşmektedir.

Açıklanan nedenle, anılan maddenin iptaline bu gerekçeylekatılıyoruz.

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Burhan ÜSTÜN

KARŞIOY YAZISI

(Reddi Hakim)

İptal davasını açan Parti tarafından Başkan Haşim KILIÇ'ın redditalebinin kötü niyetle yapıldığına ve 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5)numaralı fıkrası gereğince disiplin para cezası uygulanmasına ilişkin çoğunlukkararına aşağıdaki nedenlerle katılmıyorum:

6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında 'Rettalebinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılması ve esas yönünden kabuledilmemesi halinde, talepte bulunanların her birine Mahkemece beşyüz TürkLirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezası verilir' denilmiş;(6) numaralı fıkrasında 'Bu Kanun anlamında disiplin para cezasındanmaksat, bireysel başvuru hakkını veya ret talebini açıkça kötüyekullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine verilen ' para cezası' olduğubelirtilmiştir. Buna göre para cezası verilebilmesi için öncelikle talebinesastan reddedilmesi gerekli olmakla birlikte yeterli değildir. Talepte kötüniyet olup olmadığı talebin yerinde olup olmadığı hususundan bağımsız olarakayrıca incelenecek, varlığı açıkça saptanmışsa kötü niyeteilişkin para cezasına hükmedilebilecektir.

Reddi hakim talep etme hakkı Anayasa'nın 36. maddesinde yer alanhak arama hürriyetinin ve adil yargılanma hakkının gereğince kullanılmasınıgüvence altına alan bir hukuk müessesesidir. Temel hakların kötüye kullanılmasıgerekçesi, çoğu kez hakkın özüne dokunacak nitelikte kısıtlayıcı düşüncelereyönelebildiğinden, ihtiyatla kullanılmalı ve ancak açık, nesnel koşullarınoluşması halinde başvurulmalıdır. Bu nedenle reddi hakim talepleri yönünden dekötü niyetin varlığı açık, somut ve nesnel delillere dayanmalıdır. Talebingerekçelerinin yetersiz olması, davacının daha önce de benzeri nitelikte, kabuledilmeyen taleplerde bulunması, davacının mahkemeye ve hakime karşıitimatsızlığının bilinmesi, tek başına kötü niyetin kanıtlarını oluşturamazlar.

Olayda davacının reddi hakim talebinde bulunmasının kendiaçısından hassasiyet yaratan bazı beyan ve olgulara dayandığı, bu bağlamda:

- Başkan Haşim KILIÇ'ın aleni bir konuşmada kullandığı ifadelersiyaset alanına giren eleştirilerdir. İyi işleyen demokrasilerde yüksek yargıbaşkanlarının siyaset alanına yönelik, ifade özgürlüğü kapsamında da olsa,yorum veya değerlendirme yapmaları olağan değildir. Öte yandan, Anayasa'nın150. maddesine göre iptal davası açma hakkı Cumhurbaşkanına, iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis gruplarına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biritutarındaki üyelere ait olup, bunlardan Cumhurbaşkanının dava açmasıuygulamasına uzun süredir rastlanmadığı, iktidar partisinin dava açtığının isehiç görülmediği bilinmektedir. Bu durumda eleştirinin hedefinin ana muhalefetpartisi olduğu açıktır.

- WIKILEAKS belgeleri her ne kadar hukuki bir işleme veya kararaesas alınabilecek nitelikte değillerse de bunlarda geçen anlatımların davalıpartide menfi yönde sübjektif kanaat veya kuşku uyandırmaya elverişli olduklarıanlaşılmaktadır.

Başkan Haşim KILIÇ'ın derdest olan davada tarafsız hareketedemeyeceği yönünde somut bir ret nedeni bulunmamakla birlikte Sayın Başkan'dankaynaklanan nedenlerle davacıda bir hassasiyet doğmuş olduğu, dosyadakievraktan anlaşılmaktadır. Bu nedenle olayda açıkça kötü niyet bulunduğusöylenemez. Para cezasına hükmedilmemesi gerekir.

KARŞIOY GEREKÇESİ

(Reddi Hakim)

6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında redtalebinin 'kötü niyetle yapıldığının anlaşılması' ve 'esas yönünden kabuledilmemesi' halinde talepte bulunanların her birine beşyüz Türk Lirasındanbeşbin Türk Lirasına kadar 'disiplin para cezası' verileceği düzenlenmiştir.Aynı maddenin (6) numaralı fıkrasında ise, bu Kanun anlamında disiplin paracezasının bireysel başvuru hakkını veya red talebini 'açıkça kötüye kullandığı'tesbit edilen başvurucular aleyhine verilen para cezası olduğu belirtilmiştir.

Görüldüğü gibi disiplin para cezasına hükmedilebilmesi için redtalebinin kötü niyetle yapılması (açıkça kötüye kullanılması) ve talebinesastan kabul edilmemesi koşullarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Bu durumda her somut olayda olayın özelliğine göre 'hakiminreddi talebinin kötü niyetle yapıldığı' hususu mahkemece takdir edilecektir.

Davada, davacının hakimin reddi talebinin reddedildiği açıktır. Ancakdosyanın incelenmesinden bu talebin kötü niyetle yapıldığı konusundaherhangi bir belge ve bilgi bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenle kararın 'hakimin reddi talebinin kötü niyetleyapıldığının kabulü ile talepte bulunanlar hakkında disiplin para cezasıuygulanması' yolundaki kısmına katılmıyorum.