ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2011/144
Karar Sayısı : 2013/23
Karar Günü : 31.1.2013
R.G Tarih-Sayı :10.12.2013-28847
İPTAL DAVASINI AÇANLAR : TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Emine Ülker TARHAN ve Muharrem İNCEile birlikte 116 milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU : 26.9.2011günlü, 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları KurumununTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin;
1- İlk ve esas incelemelerinde, 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 59. ve 60.maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın reddine,
2- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (1) SayılıCetvel'in, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 7., 87. ve 91. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına kararverilmesi istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları
660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenilen kurallarıiçeren maddeleri şöyledir:
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin amacı; uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye MuhasebeStandartlarını oluşturmak ve yayımlamak, bağımsız denetimde uygulama birliğini,gerekli güveni ve kaliteyi sağlamak, denetim standartlarını belirlemek, bağımsızdenetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarını yetkilendirmek ve bunlarınfaaliyetlerini denetlemek ve bağımsız denetim alanında kamu gözetimi yapmakyetkisini haiz Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumununkuruluş, teşkilat, görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslarıdüzenlemektir.
Tanımlar
MADDE 2- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin uygulanmasında;
a) Bağımsız denetçi: Bağımsız denetim yapmak üzere, 1/6/1989tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli MaliMüşavirlik Kanununa göre yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci malimüşavirlik ruhsatını almış meslek mensupları arasından Kurum tarafındanyetkilendirilen kişileri,
b) Bağımsız denetim: Finansal tablo ve diğer finansal bilgilerin,finansal raporlama standartlarına uygunluğu ve doğruluğu hususunda, makulgüvence sağlayacak yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtlarının elde edilmesiamacıyla, denetim standartlarında öngörülen gerekli bağımsız denetimtekniklerinin uygulanarak defter, kayıt ve belgeler üzerinden denetlenmesi vedeğerlendirilerek rapora bağlanmasını,
c) Bağımsız denetim kuruluşu: Bağımsız denetim yapmak üzere, Kurumtarafından yetkilendirilen sermaye şirketlerini,
ç) Bakan: Başbakan veya görevlendireceği Bakanı,
d) Bakanlık: Kurumun ilişkili olduğu Bakanlığı,
e) Başkan: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları KurumuBaşkanını,
f) İkincil düzenleme: Bu Kanun Hükmünde Kararname ile verilenyetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmek üzere Kurum tarafındançıkarılan yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemleri,
g) Kalite güvence sistemi: Denetimde gerekli kaliteyi vekamuoyunun yapılan bağımsız denetime olan güvenini sağlamak amacıyla bağımsızdenetim kuruluşu ya da bağımsız denetçi tarafından yapılan işin, belirlenenstandart ve ilkelere uygun olarak yapılmasını temin etmek için oluşturulansistemi,
ğ) Kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar: Halka açık şirketler,bankalar, sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri, faktoring şirketleri,finansman şirketleri, finansal kiralama şirketleri, varlık yönetim şirketleri,emeklilik fonları, ihraççılar ve sermaye piyasası kurumları ile faaliyetalanları, işlem hacimleri, istihdam ettikleri çalışan sayısı ve benzeri ölçütleregöre önemli ölçüde kamuoyunu ilgilendirdiği için Kurum tarafından bu kapsamdadeğerlendirilen kuruluşları,
h) Kurul: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim StandartlarıKurulunu,
ı) Kurum: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim StandartlarıKurumunu,
i) Meslek mensubu: 3568 sayılı Kanun kapsamında faaliyette bulunanserbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirleri,
j) Türkiye Muhasebe Standartları: Kurul tarafından onaylanarakTürkiye Muhasebe Standardı ve Türkiye Finansal Raporlama Standardı adıylayayımlanan muhasebe standartlarını,
k) Türkiye Denetim Standartları: Kurul tarafından onaylanarakTürkiye Denetim Standardı adıyla yayımlanan uluslararası standartlarla uyumludenetim standartlarını,
ifade eder.
Kurumun teşkilatı
MADDE 3- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamede belirtilen görevleri yerine getirmek üzere kamu tüzel kişiliğinihaiz ve idari özerkliğe sahip, Başbakanlıkla ilişkili Kamu Gözetimi, Muhasebeve Denetim Standartları Kurumu kurulmuştur. Başbakan, Kurumun yönetimi ileilgili yetkilerini gerekli gördüğü takdirde bir Bakan eliyle yürütebilir.
(2) Kurum; Kurul ve Başkanlıktan oluşur. Kurumun merkeziAnkara'dadır. Kurumun merkezini değiştirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Kurum,gerekli gördüğü yerlerde temsilcilik açabilir.
Kurulun oluşumu
MADDE 4- (1) Kurul; Gümrük veTicaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı tarafından önerilecek dörder adayarasından ikişer kişi, Hazine Müsteşarlığı, Sermaye Piyasası Kurulu veBankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun bağlı olduğu Bakanlıklar ileTürkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler OdalarıBirliği ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından önerilecek ikişer adayarasından birer kişi olmak üzere, Bakanlar Kurulu tarafından atanan dokuzüyeden oluşur.
(2) Bakanlar Kurulu, üyelerden birini Başkan olarak atar. Kurul,Başkanın önerisi üzerine üyelerden birini İkinci Başkan olarak seçer.
(3) Kurul üyeliklerine atanacakların;
a) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (l), (4), (5), (6) ve (7)numaralı alt bentlerinde belirtilen nitelikleri taşımaları,
b) En az dört yıllık eğitim veren yükseköğretim kurumlarınınhukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler ileticari bilimler fakültelerinden ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kuruluncakabul edilen yükseköğretim kurumlarından mezun olmaları veya bu dallarda yükseklisans yapmış olmaları ve muhasebe, finans, vergi, denetim ve hukukalanlarından birinde en az on yıllık deneyim sahibi olmaları,
c) Öğretim elemanları arasından Kurul üyeliklerine atanacaklarınise iktisat, işletme, maliye ve muhasebe alanlarında en az on yıl süreyleöğretim üyesi veya öğretim görevlisi olarak görev yapmış olmaları,
şarttır.
(4) Üyeliğe atanacakların son üç yılda; bağımsız denetimfaaliyetinde bulunmamış, bir bağımsız denetim kuruluşunda yönetim kuruluüyeliği yapmamış veya bir bağımsız denetim kuruluşunca istihdam edilmemişolması ya da doğrudan veya dolaylı olarak bir bağımsız denetim kuruluşu ileortaklık ilişkisinin olmaması zorunludur.
Görev süreleri
MADDE 5- (1) Kurul Başkan veüyelerinin görev süresi altı yıldır. Süresi biten Başkan ve üyeler yenidenatanamazlar. Başkanlığın veya üyeliğin görev süresi dolmadan herhangi birsebeple boşalması halinde, boşalan yere bir ay içinde 4 üncü maddedeki esaslaragöre atama yapılır. Bu şekilde atanan kişiler, yerine atandıklarının süresinitamamlar ve bunlardan iki yıl veya daha az süreyle görev yapanlar birdefalığına tekrar atanabilir.
(2) Kurul Başkan ve üyelerinin süreleri dolmadan herhangi birnedenle görevlerine son verilemez. Ancak, ciddi hastalık veya sakatlıknedeniyle iş göremeyecekleri, atanmaları için gerekli şartları kaybettikleriveya durumlarının 6 ncı maddeye aykırı olduğu anlaşılanların görevleri BakanlarKurulu kararı ile sona erdirilir.
Yasaklar
MADDE 6- (1) Kurul Başkan veüyeleri, bilimsel amaçlı ders ve konferans gibi etkinlikler hariç olmak üzere,Kurumdaki resmi görevlerinin dışında resmi veya özel hiçbir görev alamaz,serbest meslek faaliyetinde bulunamaz, Kurumun düzenlemek ve denetlemekleyetkili olduğu sektör veya alanla ilgili ortaklıklarda pay sahibi olamaz,hakemlik ve bilirkişilik yapamaz ve ticaretle uğraşamazlar.
(2) Kurul Başkan ve üyeleri göreve başlamadan önce kendilerininveya eş ve velayeti altındaki çocuklarının sahibi bulunduğu menkul kıymetlerdenHazine tarafından çıkarılan borçlanmaya ilişkin olanlar hariç olmak üzereKurumun düzenlemek ve denetlemekle sorumlu olduğu kuruluşların her türlüsermaye piyasası araçlarını eş, evlatlık, üçüncü dereceye kadar, bu derecedahil kan ve ikinci dereceye kadar, bu derece dahil kayın hısımlarıdışındakilere otuz gün içinde satmak suretiyle elden çıkarmak zorundadır. Kurulüyeliklerine atanmalarından itibaren otuz gün içinde bu fıkraya uygun hareketetmeyen üyeler, üyelikten çekilmiş sayılır. Bu durum, Kurul kararı ile tespitedilir ve Bakana bildirilir.
(3) Kurul Başkan ve üyeleri, görevlerinden ayrılmalarını izleyeniki yıl içinde Kurumun denetlemekle ve düzenlemekle görevli olduğu sektör vealandaki özel kuruluşlarda görev alamazlar.
(4) Birinci ve ikinci fıkra hükümleri Kurum personeli hakkında dauygulanır. Danışmanlık ve avukatlık gibi hizmetleri yürütmek üzere Kurumlasözleşme yapanlar, sözleşme süresince Kurumun faaliyet alanı ile ilgili başkaiş yapamazlar.
(5) Kurul üyeleri ve diğer personel, Kurumla ilgili gizliliktaşıyan bilgileri ve ticari sırları, görevlerinden ayrılmış olsalar bilekanunen yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamazlar, kendilerinin veyabaşkalarının menfaatine kullanamazlar.
(6) Kurul Başkan ve üyeleri 19/4/1990 tarihli ve 3628 sayılı MalBildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa tabidir.
Yemin
MADDE 7- (1) Kurul Başkan veüyeleri, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu huzurunda, görevlerinin devamısüresince Kurulun işlerini tam bir dikkat, dürüstlük ve tarafsızlık ileyürüteceklerine, kanun hükümlerine aykırı hareket etmeyeceklerine veettirmeyeceklerine dair yemin ederler.
(2) Yemin için yapılan başvuru Yargıtay tarafından acele işlerdensayılır. Kurul Başkan ve üyeleri yemin etmedikçe göreve başlayamazlar.
Kurulun çalışma esasları
MADDE 8- (1) Kurul göreviniyaparken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci ve kişi; Kurulun kararınıetkilemek amacıyla emir ve talimat veremez.
(2) Kurul haftada en az bir defa olmak üzere, gerekli hallerdetoplanır. Toplantıyı Kurul Başkanı, yokluğunda ise İkinci Başkan yönetir. Herbir toplantının gündemi toplantıdan en az bir gün önce Başkan, yokluğundaİkinci Başkan tarafından hazırlanarak Kurul üyelerine bildirilir. Gündemmaddelerine geçmeden önce Başkan tarafından Kurumun faaliyetleri hakkındaKurula bilgi verilir. Gündeme yeni madde eklenebilmesi için toplantı başlamadanönce bir üyenin öneride bulunması ve önerilen maddenin gündeme eklenmesininKurulca kabul edilmesi gerekir.
(3) Kurul, en az altı üyenin hazır bulunmasıyla toplanır ve en azbeş üyenin aynı yöndeki oyuyla karar alır. Oylamalarda çekimser oy kullanılamaz.Ancak, toplantıda karar için gerekli nisabın sağlanamadığı durumlarda, birsonraki toplantıda oylarda eşitlik olması halinde Başkanın bulunduğu tarafınoyu üstün sayılarak karar alınır. Kurul kararı tutanakla tespit edilir ve karartutanağı toplantı esnasında veya en geç toplantıyı izleyen işgünü, toplantıyakatılan tüm üyeler tarafından imzalanır.
(4) Özel kanunlardaki süreler saklı kalmak üzere, Kurul kararı,alındığı toplantı tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde gerekçeleri, varsakarşı oy gerekçeleri ve imzaları ile birlikte tekemmül ettirilmek zorundadır.Kurulun düzenleme mahiyetinde olmayan kararları, gerekçeleri, varsa karşı oygerekçeleri ve imzaları ile birlikte tekemmül ettirildikleri tarihte yürürlüğegirer.
(5) Geçerli mazereti olmaksızın bir takvim yılında toplam üçtoplantıya katılmayan veya bir toplantıya katıldığı ve karşı oy kullanmadığıhalde Kurul kararlarını süresi içinde imzalamayan veya karşı oy gerekçesinisüresi içinde yazmayan Kurul üyeleri, üyelikten çekilmiş sayılır. Bu durumKurul kararı ile tespit edilir.
(6) Kurul üyeleri kendisi, eşi, evlatlıkları ve üçüncü dereceyekadar, bu derece dahil kan ve ikinci dereceye kadar, bu derece dahil kayınhısımlarıyla ilgili konularda müzakere ve oylamaya katılamazlar.
(7) Kurulun düzenleme ve denetleme mahiyetindeki kararları,tekemmül etmesinden itibaren en geç üç işgünü içinde Bakanlığa gönderilir.
(8) Kurul ikincil düzenlemeleri hazırlarken, katılımı vesaydamlığı sağlamak üzere, ilgili tarafların görüşlerine başvurur.
(9) Kurul tarafından alınan düzenleyici nitelikteki kararlaryayımlanmak üzere Başbakanlığa gönderilir ve en geç yedi gün içinde ResmiGazetede yayımlanır. Kurulun denetleyici nitelikteki kararları uygunvasıtalarla kamuoyuna duyurulur. Kurul, yayımlanması ülke ekonomisi ve kamudüzeni açısından sakıncalı olan denetleyici nitelikteki kararlarınyayımlanmamasına karar verebilir.
(10) Yaptırım öngören kararlar dahil tüm Kurul kararları, tekemmületmeleri ve ilgililere tebliğ edilmeleri veya usulüne uygun olarakduyurulmaları ile birlikte uygulanabilir ve para cezaları tahsil edilebilirhale gelir.
Kurulun görev ve yetkileri
MADDE 9 - (1) Kurulun görev veyetkileri şunlardır:
a) Tabi oldukları kanunlar gereği defter tutmakla yükümlü olanlaraait finansal tabloların; ihtiyaca uygunluğunu, şeffaflığını, güvenilirliğini,anlaşılabilirliğini, karşılaştırılabilirliğini ve tutarlılığını sağlamakamacıyla, uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarınıoluşturmak ve yayımlamak.
b) Türkiye Muhasebe Standartlarının uygulamasına yönelik ikincildüzenlemeleri yapmak ve gerekli kararları almak, bu konuda kendi alanlarıitibarıyla düzenleme yetkisi bulunan kurum ve kuruluşların yapacaklarıdüzenlemeler hakkında onay vermek.
c) Finansal tabloların; işletmelerin finansal durumunu,performansını ve nakit akışlarını Türkiye Muhasebe Standartları doğrultusundagerçeğe uygun olarak sunumunu, kullanıcıların ihtiyaçlarına uygunluğunu,güvenilirliğini, şeffaflığını, karşılaştırılabilirliğini ve anlaşılabilirliğinisağlamak amacıyla, kamu yararını da gözetmek suretiyle, bilgi sistemleridenetimi dahil, uluslararası standartlarla uyumlu ulusal denetim standartlarınıoluşturmak ve yayımlamak.
ç) Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının kuruluşşartlarını ve çalışma esaslarını belirlemek, bu şartları taşıyan kuruluşları vebağımsız denetim yapacak meslek mensuplarını yetkilendirerek listeler halindeilan etmek ve bunları oluşturacağı resmi sicile kaydederek Kurumun internetsitesinde kamuoyunun erişimine sürekli olarak açık tutmak.
d) Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarınınfaaliyetleri ile denetim çalışmalarının, Kurumca yayımlanan standart vedüzenlemelere uyumunu gözetlemek ve denetlemek.
e) İnceleme ve denetimler sonucunda aykırılıkları saptananbağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının faaliyet izinleriniaskıya almak veya iptal etmek.
f) Bağımsız denetim yapacak meslek mensuplarına yönelik sınav,yetkilendirme ve tescil yapmak, disiplin ve soruşturma işlemlerini yürütmek,sürekli eğitim standartları ile mesleki etik kurallarını belirlemek, bunlarayönelik olarak kalite güvence sistemini oluşturmak ve bu alanlardakieksikliklerin düzeltilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak.
g) Yabancı ülkelerin Kurulun görev alanıyla ilgili konulardayetkili birimleriyle işbirliği yapmak, mütekabiliyet esasına göre Türkiye'debağımsız denetim yapmasına yetki verilen yabancı ülke denetim kuruluşları vedenetçilerini listeler halinde ilan etmek ve bunları oluşturacağı resmi sicilekaydederek Kurumun internet sitesinde kamuoyunun erişimine sürekli olarak açıktutmak.
ğ) Denetimin bağımsızlığının ve tarafsızlığının sağlanmasına,denetime olan güven ile denetimin kalitesinin artırılmasına yönelikdüzenlemeler yapmak ve gerekli tedbirleri almak.
h) Düzenlemek ve denetlemekle görevli olduğu alanla ilgili ikincildüzenlemeleri yapmak ve bu konularda gerekli kararları almak.
ı) Görev alanıyla ilgili uluslararası uygulama ve gelişmeleriizlemek, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu ve Uluslararası Denetim veGüvence Standartları Kurulu ile muhasebe ve denetim alanında çalışmalar yapandiğer uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmak, lisans ve telif anlaşmalarıakdetmek ve gerektiğinde bu kuruluşlara üye olmak.
i) Muhasebe standartları ve denetim standartlarının benimsenmesive uygulanması ile görev alanıyla ilgili konularda kamu bilincininyerleştirilmesine yönelik olarak toplantı, konferans ve benzeri etkinlikler ilegerekli yayınlarda bulunmak.
j) Kurumun ana stratejisini, performans ölçütlerini, amaç vehedeflerini, hizmet kalite standartlarını belirlemek, insan kaynakları veçalışma politikalarını oluşturmak, Kurumun hizmet birimleri ve bunlarıngörevleri hakkında öneride bulunmak.
k) Kurumun ana stratejisi ile amaç ve hedeflerine uygun olarakhazırlanan bütçesini görüşmek ve karara bağlamak.
l) Kurumun performansını ve mali durumunu gösteren raporlarıonaylamak.
m) Taşınmaz alımı, satımı ve kiralanması konularındaki önerilerigörüşüp karara bağlamak.
n) Başkanın önerisi üzerine, Başkan Yardımcıları ve DaireBaşkanlarını atamak.
o) Çalışma ve danışma komisyonlarının üyelerini belirlemek.
ö) Mevzuatla verilen diğer benzeri görevleri yapmak.
Başkanlık
MADDE 10- (1) Başkanlık, Kurulkararlarını uygulamakla ve diğer konularda Kurula yardımcı olmakla görevlidir.Başkanlık; Başkan, Başkan Yardımcıları ve hizmet birimlerinden oluşur.
Başkan
MADDE 11- (1) Kurul Başkanı,Kurumun da Başkanı olup, Kurumun genel yönetim ve temsilinden sorumludur. Busorumluluk, Kurum çalışmalarının yürütülmesi, denetlenmesi, değerlendirilmesive gerektiğinde kamuya duyurulması görev ve yetkilerini kapsar.
(2) Başkana; izin, hastalık, yurtiçi ve yurtdışı görevlendirme,görevden alınma ve görevde bulunmadığı diğer hallerde İkinci Başkan vekâleteder.
Başkanın görev ve yetkileri
MADDE 12- (1) Başkanın görev veyetkileri şunlardır:
a) Kurul toplantılarının gündemini, gün ve saatini belirlemek,toplantıları idare etmek, gündeme alınmayan başvurular hakkında gerekliişlemleri yapmak ve bunlara ilişkin olarak Kurula bilgi vermek.
b) Kurul kararlarının yayımlanmasını veya tebliğini sağlamak, bukararların gereğinin yerine getirilmesini temin etmek ve uygulanmasını izlemek.
c) Hizmet birimlerinden gelen önerilere son şeklini vererek Kurulasunmak.
ç) Kurulun belirlediği stratejilere, amaç ve hedeflere uygunolarak, Kurumun yıllık bütçesi ile mali tablolarını hazırlamak.
d) Kurul ile hizmet birimlerinin uyumlu, verimli, disiplinli vedüzenli bir biçimde çalışmasını sağlamak, hizmet birimleri arasında çıkabilecekgörev ve yetki sorunlarını çözmek.
e) Yıllık faaliyet raporlarını hazırlamak, Kurumun faaliyetgösterdiği alanda strateji, politikalar ve ilgili mevzuat ile Kurum veçalışanların performans ölçütleri hakkında çalışma ve değerlendirme yapmak vebunları Kurula sunmak.
f) Kurumun diğer kuruluşlarla ilişkilerini yürütmek ve Kurumutemsil etmek.
g) Kurul tarafından atananlar dışındaki Kurum personelini atamak.
ğ) Kurumun yönetimi ile ilgili diğer görevleri yerine getirmek.
(2) Başkan, Kurula ilişkin olmayan görev ve yetkilerinden birkısmını, sınırlarını açıkça belirlemek ve yazılı olmak kaydıyla, alt kademeleredevredebilir.
Başkan Yardımcıları
MADDE 13- (1) Başkanagörevlerinde yardımcı olmak üzere üç Başkan Yardımcısı atanır. Başkan Yardımcılığınaatanacaklarda, 4 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilenşartlar aranır. Başkan Yardımcıları görev ve yetkilerinden bir kısmını,sınırlarını açıkça belirlemek ve yazılı olmak kaydıyla, alt kademeleredevredebilir.
Hizmet birimleri
MADDE 14- (1) Kurumun hizmetbirimleri, daire başkanlıkları şeklinde teşkilatlanmış hizmet birimlerindenoluşur. Daire başkanlıklarının sayısı dokuzu geçemez.
(2) Hizmet birimleri, bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilenfaaliyet alanı, görev ve fonksiyonlarına uygun olarak Kurumun önerisi üzerineBakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.
(3) Kurumda hizmet birimi olarak Strateji Geliştirme DaireBaşkanlığı kurulur. Hukuk, basın ve halkla ilişkiler gibi alanlarda ihtiyacagöre sayıları onu geçmemek üzere Başkanlık Müşaviri görevlendirilebilir.
(4) Kurumda insan kaynakları ve eğitim, idari ve mali işler,bilişim ve benzeri faaliyetleri yürütmek üzere İnsan Kaynakları ve DestekHizmetleri Daire Başkanlığı kurulur. Bu Daire Başkanlığında biri Kurulun özelbüro hizmetlerini yürütmek üzere en çok dört adet müdürlük kurulabilir.
Kurum personelinin statüsü
MADDE 15- (1) Kurumun BaşkanYardımcıları, Daire Başkanları, Başkanlık Müşavirleri ve meslek personeli kadrokarşılığı sözleşmeli statüde istihdam edilir. Kadro karşılığı sözleşmeliçalışan Kurum personeli ücret, mali ve sosyal haklar dışında; Kurumun kadroludiğer personeli ise her türlü hak ve yükümlülükleri yönünden 657 sayılı Kanunatabidir.
(2) Kurumun hizmet birimlerinde uzmanlık gerektiren işlerde meslekpersoneli çalıştırılması esastır. Hizmet birimlerinde istihdam edilecek diğerpersonelin nitelikleri Başkanın önerisi üzerine Kurulca belirlenir.
(3) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarında görevli personeldenihtisasına ihtiyaç duyulanlar gerekli hallerde Kurumda geçici olarakgörevlendirilebilir.
(4) Kurul üyeleri ve Kurum personeli hakkında 2/12/1999 tarihli ve4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunhükümleri uygulanır. 4483 sayılı Kanun uyarınca soruşturma izinleri KurulBaşkan ve üyeleri için Bakan, Kurum personeli için Başkan tarafından verilir.
Meslek personeli
MADDE 16- (1) Meslek personeli,uzman ve uzman yardımcılarından oluşur.
(2) Uzman yardımcısı kadrolarına atanabilmek için 657 sayılıKanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarak;
a) En az dört yıllık lisans eğitimi veren yükseköğretimkurumlarının hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idaribilimler ile ticari bilimler fakültelerinden veya bunlara denkliğiYükseköğretim Kurulunca kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarındanmezun olmak,
b) Merkezi yarışma sınavından belirlenen asgari puanları almışolmak ve Kurum tarafından yapılacak özel yarışma sınavında başarılı olmak,
c) Sınavın yapıldığı tarih itibarıyla otuzbeş yaşını doldurmamışolmak,
şartları aranır.
(3) Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl fiilen çalışmak,Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından en az (C) düzeyindeyabancı dil puanı almak veya buna denk kabul edilen ve uluslararası geçerliliğibulunan bir belgeye sahip olmak ve Kurumca belirlenen konuda tez hazırlamakkaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Yeterlik sınavında başarılıolanlar uzman kadrosuna atanırlar. Mazereti olmaksızın sınava girmeyen veyasınavda iki defa başarısız olanlar durumlarına uygun kadrolara atanmak üzereDevlet Personel Başkanlığına bildirilir.
(4) Meslek personelinin mesleğe alınmaları, atanmaları,yetiştirilmeleri, giriş ve yeterlik sınavları ile çalışma usul ve esaslarıKurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
Ücretler, mali ve diğer sosyal haklar
MADDE 17- (1) Kurul Başkan veüyelerinin aylık ücretleri; en yüksek Devlet memuruna mali haklar kapsamındayapılan her türlü ödemeler toplamını geçmemek üzere, Bakanın önerisi üzerineBakanlar Kurulunca belirlenir. En yüksek Devlet memuruna ödenenlerden gelirvergisine tabi olmayanlar bu Kanun Hükmünde Kararnameye göre de gelir vergisinetabi olmazlar. 657 sayılı Kanun ve diğer mevzuat uyarınca en yüksek Devletmemurunun yararlanmış olduğu sosyal hak ve yardımlardan, Kurul Başkan ve üyeleride aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar.
(2) Kurumun kadro karşılığı sözleşmeli personelinin ücretleri ilediğer mali hakları, birinci fıkrada Kurul üyeleri için belirlenen ücrettavanını geçmemek üzere Bakanlar Kurulunca belirlenen usul ve esaslarçerçevesinde Kurul tarafından tespit edilir.
Emeklilik ve hizmet sürelerinin değerlendirilmesi
MADDE 18- (1) Kurul Başkan veüyeliğine atananlar ile Kurum personeli 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (c) bendi hükümlerine tabidir. Sosyal güvenlik hak veyükümlülüklerinin tespitinde; Kurul Başkanı bakanlık müsteşarı, Kurul üyeleribakanlık müsteşar yardımcısı, Başkan Yardımcıları genel müdür, Daire Başkanlarıgenel müdür yardımcısı, Başkanlık Müşaviri bakanlık müşaviri, meslek personeliise kazanılmış hak aylık dereceleri itibarıyla karşılık gelen Başbakanlık Uzmanve Başbakanlık Uzman Yardımcıları ile denk statüde kabul edilir.
(2) Kurul Başkan ve üyeliklerine atananlardan atama yapılmadanönce kanunla kurulmuş diğer sosyal güvenlik kurumlarına bağlı olanların,istekleri halinde bu kurumlara bağlılıkları devam eder ve bunlar hakkındayukarıdaki hükümler uygulanmaz.
(3) Kurul Başkan ve üyeliklerine atananların Kurulda görevyaptıkları sürece önceki görevleriyle olan ilişikleri kesilir. Ancak kamugörevlisi iken üyeliğe atananlar, memuriyete giriş şartlarını kaybetmemelerikaydıyla, görev sürelerinin sona ermesi veya görevden ayrılma isteğindebulunmaları ve otuz gün içinde eski kurumlarına başvurmaları durumunda atamayayetkili makam tarafından bir ay içinde mükteseplerine uygun bir kadroya atanır.Atama gerçekleşinceye kadar bunların almakta oldukları her türlü ödemelerinKurum tarafından yapılmasına devam olunur. Bir kamu kurumunda çalışmayanlardanKurul Başkan ve üyeliğine seçilip yukarıda belirtilen şekilde görevi sonaerenlere, herhangi bir görev veya işe başlayıncaya kadar, almakta oldukları hertürlü ödemeler, Kurum tarafından verilmeye devam edilir. Bu fıkrada belirtilennedenlerle üyeliği sona erenlere Kurum tarafından yapılacak ödeme üç ayıgeçemez.
(4) Bu hükümler, akademik unvanların kazanılması için gereklişartlar saklı kalmak üzere, üniversitelerden gelen Başkan ve üyeler ile Kurumpersoneli hakkında da uygulanır.
Kurumun bütçesi
MADDE 19- (1) Kurumungelirlerinin, giderlerini karşılaması esastır. Kurumun bütçesi 10/12/2003tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirlenen usulve esaslara göre hazırlanır ve kabul edilir. Ancak, genel bütçeden KurumaHazine yardımı yapılabilir.
(2) Kurumun gelirleri; Hazine yardımı, muhasebe ve denetimstandartlarının telif hakları ve diğer gelirlerden oluşur.
Kurumun iç ve dış denetimi
MADDE 20- (1) Kurumun içdenetimi, Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir.
(2) Kurum, faaliyetlerine ilişkin olarak her yılın Mart ayı sonunakadar, bir önceki yıla ait kararların ve yaptığı ikincil düzenlemelerinekonomik ve sosyal etkilerini analiz eden ve Kurumun performans hedefleri ileuygulama sonuçlarının karşılaştırılmasını ve değerlendirilmesini içeren birfaaliyet raporu hazırlar.
(3) Kurumun yıllık faaliyet raporu, mali tabloları ve bütçe kesinhesabı Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.
(4) Yıllık faaliyet raporu, Sayıştayın mali denetim raporu ileKurul kararları ve ikincil düzenlemeler, işlemler, araştırma ve soruşturmalarher yılın Mayıs ayı sonunda Kurumun internet sayfasında ve resmi bültenleriylekamuoyunun bilgisine sunulur.
Hizmet satın alınması ve geçici komisyon oluşturulması
MADDE 21- (1) Geçici veya bellibir ihtisas gerektiren nitelikteki işler için dışarıdan hizmet satınalınabilir.
(2) Standart oluşturma süreçlerinde ve uygulama dönemlerindeihtiyaç duyulduğunda bağımsız denetim konusundaki bilgi ve deneyimlerindenyararlanmak amacıyla uygulama alanında uzmanlaşmış memurlar, kamu görevlilerive diğer kişiler ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun38 inci maddesi uyarınca öğretim elemanı görevlendirilmek suretiyle geçiciçalışma ve danışma komisyonları oluşturulabilir. Azami dokuzar kişiden oluşanbu komisyonlarda görevlendirileceklerde aranılacak nitelikler ile komisyonlarınçalışma usul ve esasları Kurul tarafından belirlenir.
(3) Bu maddeye göre kurum dışından görevlendirilenlere çalışmalarakatılmaları karşılığında ayda dört günden fazla olmamak ve her toplantı günüiçin (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucubulunacak tutarı aşmamak üzere Kurul tarafından belirlenecek tutarda ve damgavergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın huzur hakkıödenir. 2547 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca görevlendirilenler, anılanmaddede öngörülen ücretten ayrıca yararlandırılmazlar.
Kadrolar
MADDE 22- (1) Kurumda istihdamedilecek personele ilişkin kadro unvan ve dereceleri, ekli (1) sayılı cetveldegösterilmiştir. Bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvelde yer alan toplamkadro sayısı geçilmemek ve mevcut kadro unvanları ile 190 sayılı Genel Kadro veUsulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadrounvanlarıyla sınırlı olmak üzere, kadro unvan ve derecelerinin değiştirilmesiile boş kadroların iptali Bakanlar Kurulunca yapılır. Söz konusu personeleilişkin kadroların kullanılmasına dair usul ve esaslar bu Kanun HükmündeKararnameye ekli cetvele göre Kurul tarafından belirlenir.
Kamu yararını ilgilendiren kuruluşların bağımsız denetimi
MADDE 23- (1) Kamu yararınıilgilendiren kuruluşlarda denetim sadece bağımsız denetim kuruluşlarıtarafından yapılır.
(2) Kamu yararını ilgilendiren kuruluşların denetimini yapacakbağımsız denetim kuruluşlarının yetkilendirilmesi sürecinde Kurum, bunlarınilgili olduğu sektörü düzenleme ve denetleme yetkisini haiz kurul, kurum veyakuruluşların görüşünü alır.
(3) Kurum, bağımsız denetim kuruluşlarının yetkilendirilmesineyönelik olarak 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca yapılacakdüzenlemelerde, kamu yararını ilgilendiren kuruluşların ilgili olduğu sektörüdüzenleme ve denetleme yetkisini haiz kurul, kurum veya kuruluşlarca talepedilmesi halinde, bunların görüşünü almak suretiyle sektörün özelliğine görefarklı ölçütler belirleyebilir.
Denetimden doğan sorumluluk
MADDE 24- (1) Bağımsız denetimkuruluşları ve bağımsız denetçiler; denetledikleri finansal tablo, bilgi veraporlara ilişkin olarak hazırladıkları bağımsız denetim raporlarının denetimstandartlarına aykırı olması ile bu raporlardaki yanlış, eksik ve yanıltıcıbilgi ve kanaatler nedeniyle doğabilecek zararlardan hukuken sorumludurlar.Bağımsız denetim kuruluşları ve bağımsız denetçiler, verdikleri hizmetlerdendoğabilecek zararları karşılamak amacıyla genel şartları Hazine Müsteşarlığıncabelirlenen sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır. Bu maddenin uygulanmasınailişkin usul ve esaslar Hazine Müsteşarlığının görüşü alınarak Kurulcabelirlenir.
Kurumca yapılacak incelemeler
MADDE 25- (1) Kurumca yapılacakseçilmiş denetim dosyalarının yeterli testini içeren kalite güvence sistemiincelemeleri; bağımsız denetim kuruluşlarınca gerçekleştirilmiş denetimçalışmalarının Kurum standart ve düzenlemeleri çerçevesinde gözden geçirilmesive bu kuruluşların faaliyetlerinin Kurum düzenlemelerine uygunluğunun denetimiile harcanan kaynakların nitelik ve niceliği, alınan denetim ücreti ve bağımsızdenetim kuruluşunun iç kontrol sistemi ile ilgili değerlendirmesini kapsar.İncelemeler, kamu yararını ilgilendiren kuruluşları denetleyen bağımsız denetimkuruluşları için asgari üç yılda bir, diğerleri için ise asgari altı yılda biryapılır. Kurumun; planlanmış bu incelemeler yanında ihbar, şikayet, bildirimgibi durumlarda ve gerekli görülen diğer hallerde inceleme yapma ve yaptırmayetkisi saklıdır.
(2) Bağımsız denetçilerin kalite güvence sistemi incelemeleri ise,usul ve esasları Kurul tarafından belirlenen ilkelere uygun olarak Kurumtarafından yapılır. Bu incelemelerin yürütülmesi için Kurum bünyesinde yeterlisayıda kalite güvence uzmanı istihdam edilir.
(3) Kurum, incelemeleri kendi meslek personeli eliyleyürütebileceği gibi, gerekli hallerde kanunlarla belirli alanları düzenleme vedenetleme yetkisini haiz olan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Maliye Bakanlığı,Hazine Müsteşarlığı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye PiyasasıKurulu ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili denetim birimlerivasıtasıyla da yürütebilir. İnceleme faaliyetleri, ilgili kuruluşların görüşüalınmak suretiyle Kurulca her yıl hazırlanan yıllık inceleme planı kapsamındayürütülür.
(4) Bu maddeye göre yapılacak inceleme sonuçları her yıl birraporla kamuoyuna açıklanır.
(5) Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşları, yapılanincelemeler sonucunda tespit edilen görüş ve öneriler doğrultusunda gereklitedbirleri almakla yükümlüdürler. Kurumca belirlenen sürede gerekli tedbirlerialmayanlar hakkında uyarı, lisansın askıya alınması ve iptali de dahil olmaküzere uygun yaptırımlar uygulanır.
(6) İnceleme için görevlendirilen kişiler; ilgili rapor, defter,belge ve çalışma kâğıtları ile elektronik, manyetik ve benzeri ortamlardatutulanlar dahil tüm kayıtları ve sair bilgi ihtiva eden vasıtaları incelemeyeve bunların örneklerini almaya, işlem ve hesapları denetlemeye, ilgililerdenyazılı ve sözlü bilgi almaya, gerekli tutanakları düzenlemeye yetkilidir.İlgili kişi ve kuruluşlar da istenilen bilgi, belge, defter ve sair vasıtalarınörneklerini ibraz etmek, yazılı ve sözlü bilgi vermek ve tutanaklarıimzalamakla yükümlüdürler. Kendilerinden bilgi istenilen gerçek ve tüzelkişiler özel kanunlarda yazılı gizlilik ve sır saklama hükümlerini ilerisürerek bilgi vermekten imtina edemezler.
(7) İnceleme için görevlendirilenler tarafından istenecek rapor,defter, belge ve çalışma kâğıtları ile elektronik, manyetik ve benzeriortamlarda tutulanlar dahil tüm kayıtların ve sair bilgi ihtiva edenvasıtaların ibraz veya teslim edilmemesi veya gerekli görülen diğer hallerde,Kurumun gerekçeli bir yazı ile yetkili sulh ceza hakiminden talepte bulunması üzerine,sulh ceza hakiminin istenilen yerlerde arama yapılmasına karar vermesi halindeilgililer nezdinde arama yapılabilir. Aramada bulunan ve incelenmesine lüzumgörülen defterler ve belgeler ayrıntılı bir tutanakla tespit olunur ve yerindeincelemenin mümkün olmadığı hallerde muhafaza altına alınarak inceleme yapanınçalıştığı yere sevkedilir. Arama sonucunda alınan defter ve belgeler üzerindekiincelemeler en geç üç ay içinde sonuçlandırılarak bir tutanakla sahibine geriverilir. İncelemelerin haklı sebeplere dayanılarak üç ay içinde bitirilmesineimkân olmayan hallerde, sulh ceza hakiminin vereceği karar üzerine bu süreuzatılabilir.
Diğer hükümler
MADDE 26- (1) Kanuni defterlerinKurulca yayımlanan Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olarak tutulması vefinansal tabloların bu standartlara göre düzenlenmesi şarttır. Ancak, 5018sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile bilanço esasında defter tutmakla yükümlübulunmayanlar bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi değildir.
(2) Kurul, değişik işletme büyüklükleri, sektörler ve kâr amacıgütmeyen kuruluşlar için uluslararası muhasebe standartlarından farklı düzenlemeleryapmaya yetkilidir.
Düzenleyici işlemler
MADDE 27- (1) Kurul; 9 uncumaddenin birinci fıkrasının (b), (ç) ve (d) bentlerinde yer alan yetkilerininkullanılmasına yönelik usul ve esasları çıkaracağı yönetmeliklerle belirler.
(2) Kurumun hazırlayacağı ikincil düzenleme taslakları kamuoyununbilgisine sunulmak üzere en az yedi gün süreyle uygun vasıtalarla duyurulur.
(3) Kanunlarla belirli alanları düzenlemek ve denetlemek üzerekurulmuş bulunan kurum ve kurullar, Kurulun onayını almak ve Kurul tarafındanyayımlanan standartlarda yer alan esaslara uygun olmak kaydıyla TürkiyeMuhasebe ve Denetim Standartlarına ek olarak kendi alanları için geçerli olacakayrıntıya ilişkin sınırlı düzenlemeler yapabilirler.
Tebligat
MADDE 28- (1) Bu Kanun HükmündeKararname uyarınca yapılacak tebligatlar hakkında 11/2/1959 tarihli ve 7201sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.
Görüşlerin bildirilmesi
MADDE 29- (1) İlgili kanunlardakiözel hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaKurum tarafından istenen görüşler, ilgililer tarafından en geç otuz gün içindebildirilir. Bu süre, ivedi durumlarda Kurul tarafından kısaltılabilir.Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları görüş bildirmek için ek süreisteyebilir.
Kurul kararlarına karşı yargı yolu
MADDE 30- (1) Kurul kararlarıkesindir. Kurulun düzenleyici ve denetleyici nitelikteki kararlarına karşıaçılacak davalar, ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülür. Danıştay,Kurul kararlarına karşı yapılan başvuruları acele işlerden sayar.
Türk Ticaret Kanununun uygulanması
MADDE 31- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamede hüküm bulunmayan hallerde 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı TürkTicaret Kanununun bağımsız denetimle ilgili hükümleri uygulanır.
Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 32- (1) 10/12/2003 tarihlive 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III) sayılı cetveleaşağıdaki sıra eklenmiştir.
'9) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu'
(2) 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek3 üncü maddesine 'Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı,'ibaresinden sonra gelmek üzere 'Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim StandartlarıKurumu,' ibaresi eklenmiştir.
(3) 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun ek1 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Mevcut standartların ve diğer düzenlemelerin geçerliliği
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanun HükmündeKararname uyarınca Kurum tarafından yayımlanacak standart ve düzenlemeleryürürlüğe girinceye kadar, bu hususlara ilişkin mevcut düzenlemelerinuygulanmasına devam edilir.
(2) Denetim standartları ve bağımsız denetimle ilgili olarak diğerkanunlarda yer alan hükümlerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırılık teşkileden hükümleri uygulanmaz.
İlk Kurul üyelerinin atanması
GEÇİCİ MADDE 2- (1) 4 üncü maddedeöngörülen atamalar, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlük tarihinden itibarenbir ay içerisinde yapılır. 2499 sayılı Kanunun bu Kanun Hükmünde Kararname ileyürürlükten kaldırılan ek 1 inci maddesine dayanılarak atanan Kurul Başkan veüyelerinin görevleri bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihtesona erer.
(2) Kurul, Başkan ve üyelerinin atama tarihini izleyen altı ayiçinde Kurum teşkilatını oluşturarak Kurumun faaliyete geçmesini sağlar.
İlk atanan üyelerin yenilenmesi
GEÇİCİ MADDE 3- (1)Kurul Başkanı hariç olmak üzere, ilk atanan üyelerin dörtte biri iki yılda biryenilenir. İkinci yılın sonunda kura sonucu üyelikleri sona eren üyeler birdefalığına tekrar atanabilir.
Uzman personel istihdamı
GEÇİCİ MADDE 4- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde, bu KanunHükmünde Kararnameye ekli (1) sayılı cetvelde yer alan uzman kadro sayısınınyüzde otuzunu geçmemek üzere, uzman yardımcılığı sınavına giriş için arananöğrenim şartını taşımak ve başvuru tarihinde kırk yaşını doldurmamış olmakşartıyla;
a) Mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve meslek içi eğitimsonrasında yapılan yeterlik sınavında başarılı olup, Kurula üye veren kamukurum ve kuruluşlarında çalışmakta olanlar,
b) Yükseköğrenim kurumlarında araştırma görevlisi veya öğretimelemanı olarak çalışmış olanlardan, muhasebe, finans, denetim veya hukukalanlarında doktora çalışmalarını tamamlayanlar,
Kurum tarafından yapılacak sınavda başarılı olmaları halinde uzmankadrosuna atanabilir.
(2) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önceTürkiye Muhasebe Standartları Kurulunda uzman ve uzman yardımcısı olarak görevyapanlar, Kurum tarafından yapılacak sınavda başarılı olmaları halinde uzmanveya uzman yardımcısı kadrosuna atanabilir. Bunların, Kurulda uzman ve uzmanyardımcısı olarak geçen hizmet süreleri; öğrenim durumları itibarıylayükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylığı derece vekademelerinin tespitinde dikkate alınır ve bu sürelerin önceden kıdemtazminatı, toplu ödeme, emekli ikramiyesi, işten ayrılma tazminatı veya iş sonutazminatı ödenmemiş olan kısmı 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı TürkiyeCumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre ödenecek emekliikramiyesinin hesabına esas alınacak toplam hizmet süresine dahil edilir.
Hak ve alacakların devri
GEÇİCİ MADDE 5- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Türkiye Muhasebe Standartları Kurulununher türlü varlıkları, borç ve alacakları, yazılı ve elektronik ortamdakikayıtları ve diğer dokümanları ile nakit ve benzerleri hiçbir işleme gerekkalmaksızın Kuruma devredilmiş sayılır.
(2) Devir konusunda ortaya çıkacak tereddütleri gidermeye Bakanyetkilidir.
Yürürlük
MADDE 33- (1) Bu Kanun HükmündeKararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 34- (1) Bu Kanun HükmündeKararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
(1) SAYILI CETVEL
KURUMU : KAMU GÖZETİMİ, MUHASEBE VE DENETİM STANDARTLARIKURUMU
İHDAS EDİLEN KADROLARIN
Sınıfı
Unvanı
Kadro Derecesi
Kadro Adedi
GİH
Başkan Yardımcısı
1
3
GİH
Daire Başkanı
1
9
GİH
I. Hukuk Müşaviri
1
1
GİH
Başkanlık Müşaviri
1
10
GİH
Müdür
1
4
GİH
Hukuk Müşaviri
1
1
AH
Avukat
1
1
AH
Avukat
3
1
AH
Avukat
5
1
GİH
Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri
1
1
GİH
Uzman
1
5
GİH
Uzman
2
5
GİH
Uzman
3
10
GİH
Uzman
4
10
GİH
Uzman
5
10
GİH
Uzman
6
10
GİH
Uzman
7
10
GİH
Uzman Yardımcısı
8
10
GİH
Uzman Yardımcısı
9
40
GİH
Mütercim-Tercüman
5
2
GİH
Programcı
1
1
GİH
Programcı
5
1
GİH
Çözümleyici
2
1
GİH
Çözümleyici
4
1
GİH
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
3
4
GİH
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
4
4
GİH
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
5
4
GİH
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
6
4
GİH
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
7
4
GİH
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
8
4
GİH
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
9
4
TH
Kütüphaneci
4
1
GİH
Sekreter
5
5
GİH
Sekreter
6
5
TH
Teknisyen
4
1
GİH
Koruma ve Güvenlik Görevlisi
10
2
GİH
Şoför
5
3
YH
Hizmetli
13
5
TOPLAM
198
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 7., 87. ve 91.maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
A- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ınkatılımlarıyla 12.1.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikleAnayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ hakkındaki reddi hâkim talebigörüşülmüştür.
Dava dilekçesinde, Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın,kamuoyunda Wikileaks belgeleri olarak bilinen ve bir internet sitesinde yeralan bilgilere göre, 2003 yılında ABD Büyükelçisine Cumhuriyet Halk Partisialeyhinde bir takım beyanlarda bulunduğu, 25.4.2011 tarihinde AnayasaMahkemesinin 49. Kuruluş Yıldönümü'nde yaptığı açılış konuşmasında 'Ümitediyorum ki bu gayret, Anayasa Mahkemesine dava açmak suretiyle sorun çözmekolaycılığını da ortadan kaldıracaktır.' ifadelerine yer verdiği, ayrıca6223 sayılı Yetki Kanunu'nun iptali istemiyle açılan davada verilen karardaaçıklanan görüşünün daha önceki kararlarda yer alan görüşlerinden farklıolduğu, bu nedenlerle Cumhuriyet Halk Partisinin tarafı olduğu davalardatarafsız olarak karar veremeyeceği ileri sürülerek 6216 sayılı Kanun'un 59.maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile 60. maddesinin (1) numaralı fıkrasıuyarınca reddi talep edilmiştir.
Hâkimin reddi kurumu, hâkimin tarafsız kalamayacağı şüphesibulunan bir davaya bakmamasını sağlamaya yönelik olup temel bir hak olan adilyargılanma hakkıyla ilişkilidir. Nitekim adil yargılanma hakkı tarafsız birmahkeme önünde yargılanma hakkını da içerir. Bu nedenle hukukumuzda, hâkimintarafsız kalamayacağı varsayılan veya tarafsızlığından kuşku duyulabilecekdurumlarda ya davaya bakması yasaklanmış ya da taraflarca reddedilebileceğikabul edilmiştir.
6216 sayılı Kanun'un 59. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d)bendinde, Anayasa Mahkemesi Başkanı ve üyelerinin, istişarî görüş vedüşüncelerini ifade etmiş olduğu dava ve işlere bakamayacakları; 60. maddesinin(1) numaralı fıkrasında, Anayasa Mahkemesi Başkanı ve üyelerinin tarafsızhareket edemeyecekleri kanısını haklı kılan hâllerin olduğu iddiası ilereddolunabileceği; (2) numaralı fıkrasında, bu takdirde, Genel Kurul ya dabölümlerde ilgili üye katılmaksızın ret konusu hakkında kesin karar verileceği;(5) numaralı fıkrasında ise ret talebinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılmasıve esas yönünden kabul edilmemesi hâlinde, talepte bulunanların her birineMahkemece beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasıverileceği kurala bağlanmıştır.
Dava dilekçesinde hâkimin reddi talebi yönünden dayanılanhususlardan biri Wikileaks belgeleri olarak bilinen belgelerde yer aldığı ilerisürülen bilgilerdir. Ancak, bu belgelerin gerçekte var olup olmadığıkanıtlanamadığı gibi içerdiği bilgilerin doğru olup olmadığı da ortayakonulabilmiş değildir. Aksine, belgelerde ismi geçen birçok kişi gibi AnayasaMahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ tarafından da kamuoyunun bilgisine sunulduklarıilk andan itibaren anılan belgelerde var olduğu ileri sürülen bilgiler açıkçayalanlanmıştır. Ret talebi yönünden dayanılan hususlardan biri olan açılışkonuşmasındaki sözler, Türk siyasal yaşamındaki uzlaşma kültürü eksikliğine vetemel siyasal sorunların siyasi arenada çözümü yerine yargı kurumlarına havaleedilmesi eğilimine yönelik genel ve kişisel nitelikte bir eleştiri olup somutbir davaya ilişkin herhangi bir görüş veya düşünce içermemektedir. Ret talebinedayanak yapılan hususlardan sonuncusu olan Anayasa Mahkemesi Başkanı HaşimKILIÇ'ın geçmişte kimi dava dosyalarında kullandığı oylar, tamamen hâkiminyargısal görevine ilişkindir. Hâkimin geçmişte verdiği kararlar ve kullandığıoyların ret sebebi olarak kabul edilemeyeceği açıktır. Dolayısıyla, davadilekçesinde hâkimin reddi nedeni olarak ileri sürülen hususlar, Kanun'dadüzenlenen davaya bakılması yasak bir hâl veya ret sebebi olarak kabuledilemez.
Öte yandan, her hak gibi hâkimin reddini talep etme hakkının daamacına uygun olarak kullanılması gerekir. Aksi halde hakkın kötüyekullanılması söz konusu olur. Somut dava dosyasında, varlığı ve içerdiğibilgilerin doğruluğu kanıtlanmamış aksine yalanlanmış olan hukuken delil değeribulunmadığı açık bir takım bilgi ve belgelere, yine ret sebebi olmadığı açıkolan hâkimin önceki dava dosyalarında kullandığı oylara dayanılarak rettalebinde bulunulmuş olması, hâkimin reddini talep etme hakkının iyi niyetle veamacına uygun olarak kullanılmadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle, 6216sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrası gereğince ret talebindebulunanlara takdiren 500 TL disiplin para cezası uygulanmasına karar verilmesigerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle:
1- Hâkimin reddi talebinin esastan REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
2- Talebin kötü niyetle yapıldığının KABULÜNE ve 6216 sayılıKanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrası gereğince DİSİPLİN PARA CEZASIUYGULANMASINA, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜTile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
3- Disiplin para cezasının talepte bulunan davacıya verilmesine,Serruh KALELİ, Burhan ÜSTÜN ile Nuri NECİPOĞLU'nun 'Para cezasının taleptebulunanların her birine verilmesi gerektiği' yolundaki karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,
4- Para cezası miktarının 500 Türk Lirası olarak esas alınmasına,OYBİRLİĞİYLE,
karar verilmiştir.
B- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ınkatılımlarıyla 12.1.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğüdurdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına, OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Murat ARSLAN tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmünde kararnamekuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında GenelAçıklama
Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde kararnameler,işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal denetimlerininyapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa Mahkemesineverilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin, öncelikle yetkikanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Herne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde kararnamelerin yetkikanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca Anayasa'ya biçim veesas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise deAnayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde kararnameninyetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa'da, BakanlarKuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması,kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma getirir.
Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü halkanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanunhükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı birbağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanunhükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veyadayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriğiAnayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez.
Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, 'KanunlarAnayasaya aykırı olamaz.' denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanunhükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hemdayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.
Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, TürkiyeBüyük Millet Meclisi, 'Bakanlar Kurulu'na ancak kanun hükmündekararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verebilir.
Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceğiöngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkçayasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesindeolduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçekanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.
B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm Maddelerinin 6223 Sayılı YetkiKanunu Kapsamında Olup Olmadığının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK ile ek 1. maddesi yürürlükten kaldırılan2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde sayılan 19 adet kanun ve kanunhükmünde kararname ile (b) bendinde sayılan 6 adet kanun ve kanun hükmündekararname kapsamında yer almadığı, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nunbakanlık teşkilat kanunu olmadığı ve KHK ile yapılan yeni düzenlemelerin 'kamuhizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesine', 'yenibakanlık kurulmasına', 'var olan bakanlıkların birleştirilmesine', 'bakanlıklarınbağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların yeniden belirlenmesine' ilişkinolmadığı, bu nedenle 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmayan KHK'ninAnayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 7., 87. ve 91. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
İptali istenen KHK ile daha önce Başbakanlığın ilgili kuruluşuolan Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yerine getirilen 'TürkiyeMuhasebe Standartlarını oluşturma ve yayınlama' görevine yeni görevler deeklenerek 'uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarınıoluşturmak ve yayımlamak, bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güvenive kaliteyi sağlamak, denetim standartlarını belirlemek, bağımsız denetçi vebağımsız denetim kuruluşlarını yetkilendirmek ve bunların faaliyetlerinidenetlemek ve bağımsız denetim alanında kamu gözetimi yapmak üzere' KamuGözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu kurulmuştur. Bu kurum,KHK'nin 3. maddesi ile Başbakanlıkla ilişkilendirilmiştir.
6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimlive ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkininkapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarakkamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesigirmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni bakanlıklar kurulması,var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verilmiştir. Bu amaçla;
1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,
2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık veilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veyayeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yenidendüzenlenmesine,
3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulanbakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada veyurt dışında teşkilatlanma esaslarına,
ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir.
İkinci olarak kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevkedilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yeni düzenlemeleryapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmiştir.
1- KHK'nin 5. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrası
KHK'nin 5. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 26.4.2012 günlü, 6300sayılı Bazı Kanunlar ile Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim StandartlarıKurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesiyle değiştirildiğinden, konusu kalmayanfıkraya ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararvermek gerekir.
2- KHK'nin 26. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrası
KHK'nin 26. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan, 'uluslararasımuhasebe standartlarından farklı düzenlemeler yapmaya yetkilidir.' ibaresi,6300 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle '9 uncu madde uyarınca belirlenenstandartlardan farklı düzenlemeler yapmaya, bağımsız denetimin kapsamını veiçeriğini belirlemeye yetkilidir. Bu düzenlemeler, ilgili standartların cüz'üaddolunur.' şeklinde değiştirildiğinden, konusu kalmayan fıkraya ilişkiniptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
3- KHK'nin 27. Maddesinin (3) Numaralı Fıkrası
KHK'nin 27. maddesinin (3) numaralı fıkrası, 6.12.2012 günlü, 6362sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 148. maddesiyle değiştirildiğinden, konusu kalmayanfıkraya ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararvermek gerekir.
4- KHK'nin 30. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrası
KHK'nin 30. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 2.7.2012 günlü, 6352sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava veCezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun'un 71. maddesiyle değiştirildiğinden,konusu kalmayan fıkraya ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yerolmadığına karar vermek gerekir.
5- KHK'nin Geçici 3. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrası
KHK'nin geçici 3. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 6300 sayılı Kanun'un8. maddesiyle değiştirildiğinden, konusu kalmayan fıkraya ilişkin iptal istemihakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
6- KHK'nin Diğer Kuralları
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda;KHK'nin, hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler dışındakalan diğer kurallar, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında kaldığındanAnayasa'nın 91. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
C- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm Maddelerinin Anayasa'nın 91.Maddesi Yönünden İncelenmesi
1- KHK'nin 16. Maddesinin (2), (3) ve (4) Numaralı Fıkraları
KHK'nin 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasıyla Kamu Gözetimi,Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun meslek personelinin uzman ve uzmanyardımcılarından oluşacağı ifade edilmiş, (2) numaralı fıkrasında UzmanYardımcılığı kadrolarına atanabilme koşulları düzenlenmiş, (3) numaralıfıkrasında Uzman Yardımcılığından Uzmanlığa geçiş koşulları belirlenmiş, (4)numaralı fıkrasında ise bu kadrolarda görev yapanların mesleğe alınmaları, atanmaları,yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları ile çalışma usul ve esaslarınınyönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.
Anayasa'nın 'Kamu hizmetlerine girme hakkı' başlıklı 70.maddesinin birinci fıkrasında, her Türk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkınasahip olduğu belirtildikten sonra ikinci fıkrasında ise hizmete alınmada,görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemeyeceği kuralabağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 70. maddesinde düzenlenen ve ikinci kısmının'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlıklı dördüncü bölümünde yer alan kamuhizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanun hükmünde kararname iledüzenleme yapılması mümkün değildir.
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunda Uzmanlıkve Uzman Yardımcılığı kadrolarına giriş koşullarının belirlenmesi, Anayasa'nın70. maddesine göre kamu hizmetine girme hakkına ilişkin bir düzenlemeolduğundan KHK'nin 16. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları,Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına aykırıdır. İptalleri gerekir.
Serdar ÖZGÜLDÜR ve Burhan ÜSTÜN bu görüşlere değişik gerekçeylekatılmışlardır.
Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşekatılmamışlardır.
2- KHK'nin Diğer Kuralları
KHK'nin 16. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları vehakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler dışında kalan diğerkurallarının Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmündekararname ile düzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi birdüzenlemeye yer vermediği anlaşıldığından bu maddelere, fıkralara, bentlere,bölümlere ve cetvele ilişkin iptal isteminin reddi gerekir.
KHK'nin 4. maddesi, 13. maddesinin (1) numaralı fıkrası ve geçici2. maddesi yönünden Mehmet ERTEN ile Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşekatılmamışlardır.
V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
26.9.2011 günlü, 660 sayılı KamuGözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin;
A) 1- 5. maddesinin (1) numaralı fıkrası,
2- 26. maddesinin (2) numaralı fıkrası,
3- 27. maddesinin (3)numaralı fıkrası,
4- 30. maddesinin (1)numaralı fıkrası,
5- Geçici 3. maddesinin (1)numaralı fıkrası,
hakkında, 31.1.2013 günlü, E.2011/144, K.2013/23 sayılı kararlakarar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu fıkralara ilişkinyürürlüğün durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
B) Kapsam yönünden, 1., 2., 3., 4. maddeleri, 5. maddesinin (2)numaralı fıkrası, 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15. maddeleri, 16.maddesinin (1) numaralı fıkrası, 17., 18., 19., 20., 21., 22. maddeleri, 23.maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları, 24., 25. maddeleri, 26.maddesinin (1) numaralı fıkrası, 27. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları,28., 29., 31., 32. maddeleri, geçici 1. maddesinin (1) ve (2) numaralıfıkraları, geçici 2., geçici 4., geçici 5., 33. ve 34. maddeleri ile eki (1)Sayılı Cetvel'e yönelik iptal istemleri, 31.1.2013 günlü, E.2011/144,K.2013/23 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara vecetvele ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,
C) Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden;
1- 1., 2., 3., 4. maddeleri, 5. maddesinin (2) numaralı fıkrası,6., 7., 8., 9., 10., 11., 12. maddeleri, 13. maddesinin (1) numaralı fıkrası,14., 15. maddeleri, 16. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 17., 18., 19., 20.,21., 22. maddeleri, 23. maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları, 24., 25.maddeleri, 26. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 27. maddesinin (1) ve (2)numaralı fıkraları, 28., 29., 31., 32. maddeleri, geçici 1. maddesinin (1) ve(2) numaralı fıkraları, geçici 2. maddesi, geçici 4., geçici 5., 33. ve 34.maddeleri ile eki (1) Sayılı Cetvel'e yönelik iptal istemleri, 31.1.2013 günlü,E.2011/144, K.2013/23 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralarave cetvele ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,
2- 16. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarına ilişkiniptal hükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle, bu fıkralara ilişkinYÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,
31.1.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VI- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, 'Kanun, kanunhükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunlarınhükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceğitarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez.' denilmekte, 6216 sayılı Kanun'un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır.
26.9.2011 günlü, 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve DenetimStandartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin 16. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının iptaledilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edeceknitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkralarailişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarakdokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
VII- SONUÇ
26.9.2011 günlü, 660 sayılı KamuGözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin;
A) 1- a- 5. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 26.4.2012günlü, 6300 sayılı Bazı Kanunlar ile Kamu Gözetimi, Muhasebe ve DenetimStandartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesiyledeğiştirildiğinden,
b- 26. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan, 'uluslararasımuhasebe standartlarından farklı düzenlemeler yapmaya yetkilidir.' ibaresi,6300 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle '9 uncu madde uyarınca belirlenenstandartlardan farklı düzenlemeler yapmaya, bağımsız denetimin kapsamını veiçeriğini belirlemeye yetkilidir. Bu düzenlemeler, ilgili standartların cüz'üaddolunur.' şeklinde değiştirildiğinden,
c- 27. maddesinin (3)numaralı fıkrası, 6.12.2012 günlü, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 148.maddesiyle değiştirildiğinden,
ç- 30. maddesinin (1)numaralı fıkrası, 2.7.2012 günlü, 6352 sayılı Yargı HizmetlerininEtkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın YayınYoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun'un71. maddesiyle değiştirildiğinden,
d- Geçici 3. maddesinin (1)numaralı fıkrası, 6300 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değiştirildiğinden,
konusu kalmayan bu madde vefıkralara ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,
B) 1., 2., 3., 4. maddeleri, 5. maddesinin (2) numaralı fıkrası,6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15. maddeleri, 16. maddesinin (1)numaralı fıkrası, 17., 18., 19., 20., 21., 22. maddeleri, 23. maddesinin (1),(2) ve (3) numaralı fıkraları, 24., 25. maddeleri, 26. maddesinin (1) numaralıfıkrası, 27. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları, 28., 29., 31., 32.maddeleri, geçici 1. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları, geçici 2., geçici4., geçici 5., 33. ve 34. maddeleri ile eki (1) Sayılı Cetvel'i, 6.4.2011günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir ŞekildeYürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev veYetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu kapsamındaolduğundan Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu maddelere, fıkralara ve cetveleilişkin iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
C) 1- 1., 2., 3. maddeleri, 5. maddesinin (2) numaralı fıkrası,6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 14., 15. maddeleri, 16. maddesinin (1) numaralıfıkrası, 17., 18., 19., 20., 21., 22. maddeleri, 23. maddesinin (1), (2) ve (3)numaralı fıkraları, 24., 25. maddeleri, 26. maddesinin (1) numaralı fıkrası,27. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları, 28., 29., 31., 32. maddeleri,geçici 1. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları, geçici 4., geçici 5., 33.ve 34. maddeleri ile eki (1) Sayılı Cetvel'in, Anayasa'nın 91. maddesininbirinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu maddelere,fıkralara ve cetvele ilişkin iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
2- a- 4. maddesinin,
b- 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasının,
c- Geçici 2. maddesinin,
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu maddelere ve fıkraya ilişkiniptal isteminin REDDİNE, Mehmet ERTEN ile Osman Alifeyyaz PAKSÜT' ünkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
3- 16. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının,Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olduğunave İPTALLERİNE, Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoylarıve OYÇOKLUĞUYLA; iptal hükümlerinin, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncüfıkrasıyla 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralıfıkrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AYSONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,
31.1.2013 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
KARŞIOY YAZISI
26.9.2011 günlü, 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve DenetimStandartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin 16. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarıçoğunluk kararıyla Anayasa'nın 91. maddesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
660 sayılı KHK'nin 16. maddesinin (1) numaralıfıkrasıyla Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumununmeslek personelinin uzman ve uzman yardımcılarından oluşacağı ifade edilmiş,(2) numaralı fıkrasında uzman yardımcılığı kadrolarına atanabilme koşullarıdüzenlenmiş, (3) numaralı fıkrasında uzman yardımcılığından uzmanlığa geçişkoşulları belirlenmiş, (4) numaralı fıkrasında ise bu kadrolarda görevyapanların mesleğe alınmaları, atanmaları, yetiştirilmeleri, yeterliksınavları ile çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenlenmesiöngörülmüştür.
6223 sayılı Yetki Kanununun 1. maddesinin birinci fıkrasının (a-3)bendinde, Kanunun amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklararasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ilebirleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat vekadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarınailişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanunhükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'unikinci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikyapılabileceği belirtilmiştir.
660 sayılı KHK'nin iptali istenen kurallarıyla KamuGözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunda uzman ve uzmanyardımcılığına atanma koşullarının düzenlenmesi teşkilat ve kadrolarınbelirlenmesine ilişkin bir husus olduğundan Yetki Kanunu'na aykırılıkbulunmamaktadır.
Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacakkişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadeceyasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasınınAnayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerindedeğildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü birkonunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığıhükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceğiAnayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırıdeğildir.
Anayasa'nın 70. maddesine göre, 'her Türk kamu hizmetinegirme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerdenbaşka hiçbir ayırım gözetilemez'. Maddede Türkiye CumhuriyetiDevletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiğinitelikler dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeriayırım gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulunduklarıbelirtilmiştir. Böylece 'kamu hizmetlerine girme hakkı' siyasihak ve ödevler kapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek birhak olarak düzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundanibarettir. Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görevdeğişikliğine ilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesive 91. madde anlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasa'nın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasa'nın belirtilenbölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözkonusutemel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar genişbir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu hak veözgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle biryorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek veKHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin,6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişihak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güçolduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmeninisabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylıolarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesigerekir.
Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılıkararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı '233 Sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin Genel Müdür olarakatanabilmek için, 'yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altıyılı özel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmetibulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genelmüdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak' şartlarınıgetiren 1. maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir.
Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına giren alanlarda düzenlemeyapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91. maddede belirtilen hak vealanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir.
İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamında KamuGözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunda uzman ve uzmanyardımcılığı kadroları oluşturulduğundan, zorunlu olarak bu kadrolara girişinkoşulları da düzenlenmiştir. Bu nedenle anılan kuralların Anayasa'nın 91.maddesinde belirtilen yasak alana ilişkin düzenlemeler içerdiğinden söz etmekmümkün değildir.
Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptalisteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptalineyönelik çoğunluk görüşüne katılmadık.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
KARŞIOY
(Reddi Hakim)
Mahkememize 2011/144 Esas sayısı ile T.B.M.M. üyesi 116milletvekili tarafından açılan 26.9.2011 tarih ve 660 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin iptali davasın da Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim KILIÇ'ın redditalebi yer almış ise de, dosyanın 12.1.2012 tarihli ilk incelemesinde hakiminreddi talebi esastan reddedilmiş, talebin kötü niyetle yapıldığı oyçokluğu ilekabul edilmiş ise de, bu gibi hallerde uygulanacak para cezasının taleptebulunanlar dışında cezanın SOYUT bir niteleme ile sadece davacıya verilmesiyönündeki çoğunluk görüşüne aşağıdaki nedenler ile katılınmamıştır.
Reddi hakim talebinin kötü niyetle yapıldığının kabulü halinde, bukasta yaptırım uygulanması hukuk düzenince makul kabul görmeyen bir fiilincezalandırılması isteminin gereğidir. Nitekim hukukun temel ilkelerindenbakıldığında HMK'nun 42. maddesi hukuksuz eyleme meşruiyet kazandırmamak içinceza öngörüsünde bulunmuş ve başvuruda bulunanlara bunlar arasında nasıl birhukuksal ilişki olduğuna bakmaksızın talepte bululanlar yönünden her birinincezalandırılması gerektiğini ifade etmiştir.
Nitekim genel usul hukuku hükümleri yanında özel nitelik taşıyan6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında Anayasa Mahkemesinde yapılacakhakimin reddi taleplerinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılması halindeBAŞVURUCULARIN HER BİRİNE disiplin para cezası verileceği hükmü çok açıktır.
Davacılar; Anayasanın 150. maddesince siyasi parti kimliklerinebakılmaksızın kendilerine iptal davası açma hakkı tanınan meclis üyetamsayısının 1/5 oranındaki asgari 110 milletvekilidir. Açılan davaların kabulgörebilmesi için alt sınır 110 olup beklenmeyip üstünde olması haline ilişkinbir sınırlama bulunmamaktadır. Nitekim Türkiye Büyük Milet Meclisi tarafındanimzalanarak tasdik edilen belge ile görülen bu davayı açanların Meclis üyelerioldukları teyit edilmiş ve görülen bu davayı da asgari 116 kişinin bir arayagelerek açtığı anlaşılmıştır.
Bir an için dava açma için bir araya gelen iradenin zorunlu birbirliktelik içinde oldukları kabul edilse bile bu beraberlik açılmış davanınmahkemece kabulünün ön şartıdır. Örneğin değişik siyasi gruplardan 140 kişininbir araya gelmesi ile açılan bir davada dava açan belgeye imza atanlardan 40kişinin diğer talepler yanında reddi hakim talebinde bulunmamış veya bilahareferagat olmaları halinde görülen davada dava, kalan 100 kişi davacı yönünden110 kişilik dava açma şartını oluşturmadığı için açılmamış mı sayılacaktır'veya dava tüm diğer talepler yönünden düşmüş mü olacaktır'
Dava açanların iradesi açılmış davanın kabul şartından bağımsıznitelikte olup dava açanlar arasında ki hukuksal ilişkiden kaynaklı birzorunluluk değildir. Reddi hakim talebinden çekilenler yönünden kötü niyetaraştırması yapılamayacak ve para cezası verilemeyecek olması ' talepte bulunanve bulunmayanlar arasında nasıl bir hukuki tespit yapmayı gerektiriyorsa dadava açıp hakimin reddi talebinde bulunanların bu yöndeki iradesi dava açmaiçin bir araya gelme zorunluluğunda bağımsız bir fikir 'bir irade tezahürüdür.
Dava açanlar, açma yönünden gerekli biçimsel bir zorunluluk, davakonusu talepler yönünden ise ihtiyari bir birliktelik içindedirler. Davacılararasında şekli bakımından mecburi dava arkadaşlığı vardır.
Mecburi dava arkadaşlığında; dava konusu hukuki ilişkide farklı davranmalarınıönleyecek çok sıkı, iştirak halinde bir ortaklık olup, dava arkadaşları aynışekilde ve birlikte hareket etmek zorundadırlar. İştirak halinde mülkiyet, adiortaklık, miras şirketi gibi veya ilgililer hakkında tek bir karar verilmesizorunluluğunu doğuran davalarda davacılar şekli bakımından mecbur dava arkadaşıdurumundadırlar ve dava konusu hak ile aralarında zorunlu ilişki vardır.
Özel yasasına tabii olan Anayasa Mahkemesine iptal davası açmaşeklinde izah edildiği anlamda dava açan asgari 110 kişinin hukuk usulünitelemesi ile mecburi dava arkadaşı oldukları söylenemeyecektir. Aralarındaşekli bakımından olan bu zorunlu birliktelik nedeniyle dava açma şartı yerinegetirildikten sonra dava açanlar yönünden dava açmada asgari sayısal zorunlulukşartının altına düşmedikçe talep konusu haklar yönünden bağımsız ihtiyaridavranmalarının önüne geçecek kısıtlayıcı bir hüküm mevzuatta yoktur.
Kaldı ki, davanın konusu, dava açanlar arası şahsa bağlı sıkı birmedeni hukuk ilişkisinden değil Kamu hukukundan doğan ve toplumun tümünüilgilendiren bir yasa uygulamasının, demokratik toplum öznelerinden Anayasaldenetim talebine ilişkin olup bu yönüyle de mecburi dava arkadaşlığı nitelemesindenayrıldığı düşünülmektedir.
Aktif süje olan davanın konusu, toplumun tümünü ilgilendireniçerik taşıdığından, pasif süje olan dava açanlar olup, dava açmada birliktelikzorunluluğu içinde iseler de hak, yetki ve taleplerini hukuka uygunsorumluluk bilinci dahilinde kullanmak zorundadırlar, Aksine davranışıncezalandırılacağının öngörüldüğü hallerde ceza vermenin sınırını adaletleşekillendirilmiş toplumsal yarar düşüncesi oluşturur, ve cezaların önlemeiyileştirme amaçları da göz önüne alınarak adaletli bir ölçü içinde biçimlenir.Hedef cezanın yaratacağı korkutuculuk ve caydırıcılıktan toplum adınayararlanma ilkesidir.
Ceza önlemi kimi suçlardan, niteliği, işleme biçimi, Devlet içinzarar alanı, SUÇTAN ZARAR GÖRENİN KİMLİĞİ vb nedenler ile farklı düzenlemeleriçerebilir.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
KARŞIOY GEREKÇESİ
(Reddi Hakim)
6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında rettalebinin 'kötü niyetle yapıldığının anlaşılması' ve 'esasyönünden kabul edilmemesi' hâlinde, 'disiplin paracezası' verileceği öngörülmekte, (6) numaralı fıkrasında da rettalebinin 'açıkça' kötüye kullanıldığının tespitiaranmaktadır.
Söz konusu kurallar uyarınca disiplin para cezasınahükmedilebilmesi için, ret talebinin kötü niyetle yapılması ve ret talebiolarak gösterilen sebeplerin esastan kabul edilmemesi şartlarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir.
Bu şartlardan birinin gerçekleşmesi disiplin para cezasıverilebilmesi için yeterli olamayacağı gibi ret talebinin açıkça kötüyekullanıldığının da tespit edilmesi gerekmektedir.
Davacı ret sebeplerini,
- Kamuoyunda 'WikiLeaks Belgeleri' olarak bilinenbelgelere göre, 2003 yılında ABD Büyükelçisine Cumhuriyet Halk Partisialeyhinde bir takım beyanlarda bulunduğu iddiası,
- 'Ümit ediyorum ki bu gayret, Anayasa Mahkemesine davaaçmak suretiyle sorun çözme kolaycılığını da ortadan kaldıracaktır' biçimindeki25 Nisan 2011 tarihli konuşma metninden yapılan alıntı,
ve bunları pekiştiren
- 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun iptali başvurusunda istikrarkazanmış görüşünden vazgeçerek iptal isteminin reddi yönünde kullandığı oy,
olarak gösterdikten sonra, bu sebeplerin Cumhuriyet HalkPartisi'nin tarafı olduğu davalarda, reddedilenin tarafsız davranamayacağınailişkin kuşkulara neden olduğunu ileri sürmüştür.
İleri sürülen bu iddia, 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (1)numaralı fıkrası çerçevesinde incelenerek, söz konusu sebeplerin tarafsızhareket edemeyeceği kanısını haklı kılan hâl kapsamında olmadığı düşüncesiyleDavacının ret talebi esastan reddedilmiştir.
Ret talebinin esastan reddedilmiş olması, talebin kötü niyetleyapıldığı anlamını taşımayacağı gibi salt reddedilme nedeniyle disiplin paracezası verilemeyeceği de açıktır. Disiplin para cezası verilebilmesi içinkanunun tanıdığı bu hakkın açıkça kötüye kullanıldığının (kötü niyetleyapıldığının) tespit edilmesi gerekmektedir.
Ret talebinin, kimi internet sitelerinden elde edilebilmesi mümkünolan ret sebeplerine dayanması, belirtilen ret sebeplerinin içerikleri, rettalebinin sunuluş biçimi, anlatım düzeni ve yargılama sürecindeki ileri sürülüşzamanı, Davacı tarafından açılan ve ret taleplerini de içeren diğer iptaldavalarının konuları arasındaki benzerlik ve bu iptal başvurularındaki rettaleplerinin başvuru yönteminin ve ret sebeplerinin ayırımsız aynı olmasıdikkatle incelendiğinde, ret talebi başvurusunun, kanunun tanıdığı birhakkın kanuni sınırlar içinde kullanıldığını ve yargılamanın düzenli biçimdeişleyişini önlemek ve kamu düzenini bozmak gibi bir amaç taşımadığını,dolayısıyla da bu hakkın açıkça kötüye kullanılmadığını göstermektedir.
Açıklanan nedenle Davacıya disiplin para cezası verilmesiyönündeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Mehmet ERTEN
KARŞIOY GEREKÇESİ
6223 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak kararlaştırılan 660sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK);
'MADDE 4-
(1)...
(2)'
(3) Kurul üyeliklerine atanacakların;
a) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (l), (4), (5), (6) ve (7)numaralı alt bentlerinde belirtilen nitelikleri taşımaları,
b) En az dört yıllık eğitim veren yükseköğretim kurumlarınınhukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler ileticari bilimler fakültelerinden ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kuruluncakabul edilen yükseköğretim kurumlarından mezun olmaları veya bu dallarda yükseklisans yapmış olmaları ve muhasebe, finans, vergi, denetim ve hukukalanlarından birinde en az on yıllık deneyim sahibi olmaları,
c) Öğretim elemanları arasından Kurul üyeliklerine atanacaklarınise iktisat, işletme, maliye ve muhasebe alanlarında en az on yıl süreyleöğretim üyesi veya öğretim görevlisi olarak görev yapmış olmaları,
şarttır.
(4) Üyeliğe atanacakların son üç yılda; bağımsız denetimfaaliyetinde bulunmamış, bir bağımsız denetim kuruluşunda yönetim kuruluüyeliği yapmamış veya bir bağımsız denetim kuruluşunca istihdam edilmemişolması ya da doğrudan veya dolaylı olarak bir bağımsız denetim kuruluşu ileortaklık ilişkisinin olmaması zorunludur.',
'MADDE 13- (1)Başkana görevlerinde yardımcı olmak üzere üç Başkan Yardımcısı atanır. BaşkanYardımcılığına atanacaklarda, 4 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarındabelirtilen şartlar aranır'',
'GEÇİCİ MADDE 2- (1)4 üncü maddede öngörülen atamalar, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüktarihinden itibaren bir ay içerisinde yapılır'',
denilmektedir
Anayasa'nın 91. maddesinde, olağan dönemde çıkarılacak kanunhükmünde kararnameler ile Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikincibölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncübölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenemeyeceği öngörülmüştür.
Anayasa'nın 'Hizmete girme' başlıklı 70.maddesinde 'Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmetealınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.'denilmekteve söz konusu kural, Anayasa'nın dördüncü bölümündeki siyasi haklar veödevler ile ilgi düzenlemeler içinde yer almaktadır.
660 sayılı KHK'nin 4. maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarındaKamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu'na atanacaklarda, 657 sayılı Kanunda belirtilen kimi kurallara ek olarak aranacakolan diğer koşullar, 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasının bir ve ikincicümlelerinde, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları KuruluBaşkanına yardımcı olmak üzere başkan yardımcıları atanması ve bunlardaaranacak koşullar, Geçici 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birincicümlesinde Kurul üyeliklerine yapılacak atamalarda öngörülen süre düzenlenmektedir.
Söz konusu düzenlemelerin, kamu hizmetine girme hakkına ilişkinolduklarında ve bu hakkın da Anayasa'nın dördüncü bölümündeki siyasi haklar veödevler ile ilgi yasaklanan alan içinde yer aldığında duraksamabulunmamaktadır.
Buna göre, 660 sayılı KHK'nin 4. maddesinin (3) ve (4) numaralıfıkraları, 13. maddesinin (1) fıkrasının bir ve ikinci cümleleri, Geçici 2.maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesi Anayasa'nın 91. maddesi ileolağan dönemde çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler için yasaklanan alanıdüzenlemekte ve bu haliyle Anayasa'ya aykırılık oluşturmaktadır.
Açıklanan nedenle 660 sayılı KHK'nin yukarıda alıntı olarak yerverilen kuralları, Anayasa'nın 91. maddesine aykırı olduğundan iptaline kararverilmesi gerekir.
Üye
Mehmet ERTEN
DEĞİŞİK GEREKÇE
6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi 'Kamu Kurum ve Kuruluşlarında istihdam eden memurlar,işçiler sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarındaetkinliği artırmak üzere, bunların atanma, nakil, görevlendirme, seçilme,terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına'ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kurulu'na KanunHükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektedir. 660 sayılı KHK'nin 16. maddesimemuriyet statüsüne alınmaya ilişkin bir düzenleme niteliğindedir. Oysayukarıda ifade edildiği üzere 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun belirtilen hükmüsalt 'istihdam edilen' kamu görevlileri bakımından bir düzenleme yapılabilmesikonusunda yetki vermektedir. Diğer bir deyişle söz konusu kural Yetki Kanunukapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti itibariyle de Anayasa'nın 91. maddesineaykırı düşmektedir.
Açıklanan nedenle, anılan kuralın iptaline bu gerekçeylekatılıyoruz.
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Burhan ÜSTÜN
KARŞIOY YAZISI
I- Reddi hakim talebinin kötü niyetle yapıldığı gerekçesiyleDİSİPLİN PARA CEZASI UYGULANMASINA yer olmadığına dair KARŞIOY:
İptal davasını açan Parti tarafından Başkan Haşim KILIÇ'ın redditalebinin kötü niyetle yapıldığına ve 6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5)numaralı fıkrası gereğince disiplin para cezası uygulanmasına ilişkin çoğunlukkararına aşağıdaki nedenlerle katılmıyorum:
6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında 'Rettalebinin kötü niyetle yapıldığının anlaşılması ve esas yönünden kabuledilmemesi halinde, talepte bulunanların her birine Mahkemece beşyüz TürkLirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezası verilir' denilmiş;(6) numaralı fıkrasında 'Bu Kanun anlamında disiplin para cezasındanmaksat, bireysel başvuru hakkını veya ret talebini açıkça kötüyekullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine verilen ' para cezası' olduğubelirtilmiştir. Buna göre para cezası verilebilmesi için öncelikle talebinesastan reddedilmesi gerekli olmakla birlikte yeterli değildir. Talepte kötüniyet olup olmadığı talebin yerinde olup olmadığı hususundan bağımsız olarakayrıca incelenecek, varlığı açıkça saptanmışsa kötü niyeteilişkin para cezasına hükmedilebilecektir.
Reddi hakim talep etme hakkı Anayasa'nın 36. maddesinde yer alanhak arama hürriyetinin ve adil yargılanma hakkının gereğince kullanılmasınıgüvence altına alan bir hukuk müessesesidir. Temel hakların kötüye kullanılmasıgerekçesi, çoğu kez hakkın özüne dokunacak nitelikte kısıtlayıcı düşüncelereyönelebildiğinden, ihtiyatla kullanılmalı ve ancak açık, nesnel koşullarınoluşması halinde başvurulmalıdır. Bu nedenle reddi hakim talepleri yönünden dekötü niyetin varlığı açık, somut ve nesnel delillere dayanmalıdır. Talebingerekçelerinin yetersiz olması, davacının daha önce de benzeri nitelikte, kabuledilmeyen taleplerde bulunması, davacının mahkemeye ve hakime karşıitimatsızlığının bilinmesi, tek başına kötü niyetin kanıtlarını oluşturamazlar.
Olayda davacının reddi hakim talebinde bulunmasının kendiaçısından hassasiyet yaratan bazı beyan ve olgulara dayandığı, bu bağlamda:
- Başkan Haşim KILIÇ'ın aleni bir konuşmada kullandığı ifadelersiyaset alanına giren eleştirilerdir. İyi işleyen demokrasilerde yüksek yargıbaşkanlarının siyaset alanına yönelik, ifade özgürlüğü kapsamında da olsa,yorum veya değerlendirme yapmaları olağan değildir. Öte yandan, Anayasa'nın150. maddesine göre iptal davası açma hakkı Cumhurbaşkanına, iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis gruplarına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biritutarındaki üyelere ait olup, bunlardan Cumhurbaşkanının dava açmasıuygulamasına uzun süredir rastlanmadığı, iktidar partisinin dava açtığının isehiç görülmediği bilinmektedir. Bu durumda eleştirinin hedefinin ana muhalefetpartisi olduğu açıktır.
- WIKILEAKS belgeleri her ne kadar hukuki bir işleme veya kararaesas alınabilecek nitelikte değillerse de bunlarda geçen anlatımların davalıpartide menfi yönde sübjektif kanaat veya kuşku uyandırmaya elverişli olduklarıanlaşılmaktadır.
Başkan Haşim KILIÇ'ın derdest olan davada tarafsız hareketedemeyeceği yönünde somut bir ret nedeni bulunmamakla birlikte Sayın Başkan'dankaynaklanan nedenlerle davacıda bir hassasiyet doğmuş olduğu, dosyadakievraktan anlaşılmaktadır. Bu nedenle olayda açıkça kötü niyet bulunduğusöylenemez. Para cezasına hükmedilmemesi gerekir.
II- KHK Kurallarına İlişkin Karşıoy Gerekçeleri:
KHK'nin 4. maddesinde Kamu Gözetimi, Muhasebe ve DenetimStandartları Kurulunun oluşumu, 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasında BaşkanYardımcılıkları, Geçici 2. maddesinde ilk kurul üyelerinin atanmasıdüzenlenmiştir. Kurallara göre, bir kamu hizmeti olan söz konusu görevlere dahaönce kamu hizmetine girmemiş kişiler atanabilmektedir.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında Anayasa'nın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi hakların ve ödevlerin kanunhükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Siyasi haklar veödevler arasında yer alan kamu hizmetlerine girme hakkı Anayasa'nın 70.maddesinde yer almış olup, dördüncü bölümde bulunmaktadır. Buna göre, kamuhizmetlerine girişe ilişkin düzenlemeler kanun hükmünde kararname konusuyapılamaz.
İptali istenen kurallarla düzenlenen konularda, ilk kez kamuhizmetine girişe ilişkin hükümlere yer verildiğinden Anayasa'nın 91. maddesineaykırıdırlar. İptalleri gerekir.
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
KARŞIOY GEREKÇESİ
(Reddi Hakim)
6216 sayılı Kanun'un 60. maddesinin (5) numaralı fıkrasında redtalebinin 'kötü niyetle yapıldığının anlaşılması' ve 'esas yönünden kabuledilmemesi' halinde talepte bulunanların her birine beşyüz Türk Lirasındanbeşbin Türk Lirasına kadar 'disiplin para cezası' verileceği düzenlenmiştir.Aynı maddenin (6) numaralı fıkrasında ise, bu Kanun anlamında disiplin paracezasının bireysel başvuru hakkını veya red talebini 'açıkça kötüye kullandığı'tesbit edilen başvurucular aleyhine verilen para cezası olduğu belirtilmiştir.
Görüldüğü gibi disiplin para cezasına hükmedilebilmesi için redtalebinin kötü niyetle yapılması (açıkça kötüye kullanılması) ve talebinesastan kabul edilmemesi koşullarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Bu durumda her somut olayda olayın özelliğine göre 'hakiminreddi talebinin kötü niyetle yapıldığı' hususu mahkemece takdir edilecektir.
Davada, davacının hakimin reddi talebinin reddedildiği açıktır. Ancakdosyanın incelenmesinden bu talebin kötü niyetle yapıldığı konusundaherhangi bir belge ve bilgi bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenle kararın 'hakimin reddi talebinin kötü niyetleyapıldığının kabulü ile talepte bulunanlar hakkında disiplin para cezasıuygulanması' yolundaki kısmına katılmıyorum.
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ