ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2011/30
Karar Sayısı : 2012/36
Karar Günü : 15.3.2012
R.G. Tarih-Sayı :26.06.2012-28335
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Hava KuvvetleriKomutanlığı Hava Eğitim Komutanlığı Askeri Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 25.10.1963 günlü, 353sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesindeyer alan ''askeri mahallerde'' ibaresinin, Anayasa'nın 145. maddesineaykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Cinsel taciz suçunu işlediği iddiasıyla sanık hakkında açılan kamudavasında itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
25.10.1963 günlü, 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu veYargılama Usulü Kanunu'nun itiraz konusu ibarenin de yer aldığı 9. maddesişöyledir:
'Askeri mahkemeler kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, askerkişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerimahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarakişledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, Anayasa'nın 145. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Osman AlifeyyazPAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, SerdarÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM,Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ınkatılımlarıyla 6.4.2011 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, 5942 sayılı Kanun ile Anayasa'nın 145.maddesinde değişiklik yapılarak 'askeri mahallerde' ibaresininmadde metninden çıkarıldığı, Anayasa'nın anılan maddesinde değişiklikyapılmasına rağmen 353 sayılı Kanun'un 9. maddesinde 'askerimahallerde' ibaresinin halen mevcudiyetini koruduğu, böylece itirazkonusu kuralın Anayasa'ya aykırı hale geldiği belirtilerek kuralın Anayasa'nın145. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu ibarenin de yer aldığı 353 sayılı Kanun'un 'GenelGörev' başlıklı 9. maddesinde, askeri mahkemelerin kanunlarda aksi yazılıolmadıkça, asker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişileraleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli oldukları kuralabağlanmıştır.
Anayasa'nın 145. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncüfıkralarında, 'Askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleritarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerîsuçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyleilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletingüvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalarher halde adliye mahkemelerinde görülür. Savaş hali haricinde, asker olmayankişiler askerî mahkemelerde yargılanamaz. Askerî mahkemelerin savaş halindehangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları vegerektiğinde bu mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarınıngörevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.' denilmiştir.
Anayasa'nın 145. maddesi 7.5.2010 gün ve 5982 sayılı Kanun iledeğiştirilmiştir. 5982 sayılı Kanun'un madde gerekçesinde, askeri yargınıngörev alanının yeniden düzenlendiği, mevcut hükümde askeri yargının görevalanının oldukça geniş düzenlenmesi nedeniyle uluslararası belgelerde budurumun vurgulandığı, askeri mahkemelerin görev alanının demokratik hukukdevletinin getirdiği ölçüler çerçevesinde yeniden tanımlandığı, getirilendüzenlemeyle askeri mahkemelerin görev alanının askeri suçların yargılanmasıylaçağdaş ülkelerde olduğu gibi sınırlandırıldığı ve asker kişilerin sadeceaskerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri askeri suçlara aitdavalarla sınırlı tutulduğu, asker olmayan kişilerin savaş hali haricinde,askeri mahkemelerde yargılanamayacağı belirtilmiştir.
İptali istenen kural, asker kişiler tarafından askeri mahaldeişlenen, fakat askeri suç olmayan, asker kişiye karşı veya askerlik hizmet vegörevleriyle ilgili olmayan suçlar bakımından yargılama yapma görevini askerimahkemelere vermektedir. Hâlbuki Anayasa'nın 145. maddesinde yapılan değişikliksonucu askeri yargının görev alanı daraltılarak, asker kişilerin sadeceaskerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri askeri suçlara aitdavalarla sınırlı tutulmuştur. Bu durumda itiraz konusu kural, Anayasa'nın 145.maddesine aykırı hâle gelmiştir.
Açıklanan nedenlerle Kural, Anayasa'nın 145. maddesine aykırıdır.İptali gerekir.
VI- SONUÇ
1- 25.10.1963 günlü, 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşuve Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesinde yer alan '' askeri mahallerde ''ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
2- 353 sayılı Kanun'un 9. maddesinde yer alan '' askerimahallerde '' ibaresinin iptali nedeniyle uygulanma olanağı kalmayan iptaledilen ibareden önceki '' veya '' sözcüğünün de, 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin(4) numaralı fıkrası gereğince İPTALİNE,
15.3.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN