Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2011/32, K.2011/62 Sayılı Karar - 06/04/2011

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2011/32

Karar Sayısı : 2011/62

Karar Günü : 6.4.2011

 İTİRAZYOLUNA BAŞVURAN: Pendik 1. Aile Mahkemesi

 İTİRAZINKONUSU: 22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 337.maddesinin birinci fıkrasının Anayasa’nın 20. maddesi ile Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi’nin 14. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

 I-OLAY

 Evlilikbirliği dışında doğan çocuğun velayetinin anneye ait olduğunun tespiti veçocuğun teslimi istemiyle açılan davada, Anayasa’ya aykırılık savını ciddibulan Mahkeme itiraz konusu kuralın iptali için başvurmuştur.

 II-İTİRAZ KONUSU YASA KURALI

 4721sayılı Türk Medeni Kanunu’nun itiraz konusu fıkrayı da içeren 337. maddesişöyledir:

 “Anave baba evli değilse velâyet anaya aittir.

 Anaküçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velâyet kendisinden alınmışsa hâkim, çocuğunmenfaatine göre, vasi atar veya velâyeti babaya verir.”

 III-İLK İNCELEME

 AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk inceleme toplantısındadava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz konusu Kanun kuralı,dayanılan Anayasa kuralıyla, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

 Anayasa’nın152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 41. maddesinin birinci fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesi’ninişin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasındansonra on yıl geçmedikçe aynı yasa hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıylatekrar başvuruda bulunulamaz.

 4721sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 337. maddesinin itiraz konusu (1) numaralıfıkrasına yönelik iptal başvurusu, Anayasa Mahkemesi’nin 13.11.2008 günlü,Esas:2005/53, Karar:2008/161 sayılı kararıyla, Anayasa’ya aykırı olmadığıgerekçesi ile esastan reddedilmiştir. Bu karar 27.3.2010 tarihli ve 27534sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

 AnayasaMahkemesince işin esasına girilerek Anayasa’ya aykırı olmaması nedeniylereddedilen itiraz konusu kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 27.3.2010 tarihinden başlayarakgeçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.

 Anayasa’nın152. maddesinin farklı gerekçe ile başvuru yolunu öngörmeyen açık hükmükarşısında, farklı gerekçe ile iptal isteminde bulunulması mümkün değildir.Zira, 6216 sayılı Yasa’nın 43. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince AnayasaMahkemesi ileri sürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir. Anayasal denetimsistemimizde “başvurunun gerekçesi ile bağlı olmama” ilkesi benimsendiğinden,iptali istenen kural başvuru dilekçesinde ileri sürülmeyen gerekçeler açısındanda incelenmektedir.

 Anayasa’nın152. maddesinin son fıkrasındaki on yıllık başvuru yasağına ilişkin hükmün,Anayasa’nın ilk üç maddesine aykırılığı nedeniyle iptali istemine ilişkininceleme yapma yetkisinin Anayasa Mahkemesi’nin görev alanı içerisindebulunmadığı sonucuna varılmıştır.

 Diğertaraftan, Anayasa Mahkemesi’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS)dayanarak anayasaya uygunluk denetimi yapması mümkün değildir. Ancak kuralıuygulayacak konumda bulunan başvuran mahkemenin, AİHS ile yasal düzenlemelerarasında bir çatışma tespit etmiş ise, Anayasa’nın 90. maddesi gereği AİHShükümlerini uygulaması gerektiği açıktır.

 Yukarıdaaçıklanan nedenlerle, başvurunun Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Yasa’nın 41.maddeleri gereğince reddi gerekir.

 IV-SONUÇ

22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 337. maddesinin birincifıkrasının iptali istemine ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152.maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasıgereğince REDDİNE, 6.4.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.