ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2011/36
Karar Sayısı : 2011/181
Karar Günü : 29.12.2011
R.G. Tarih-Sayı :05.04.2012-28225
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İzmir 3. İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 3.5.1985 günlü, 3194 sayılıİmar Kanunu'nun, 9.12.2009 günlü, 5940 sayılı Kanun'un 2. maddesiyledeğiştirilen 42. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan ''32'' ibaresinin,Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Davacının ruhsat almaksızın yaptığı öne sürülen yapının 3194sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi gereğince yıkılmasına ve aynı Kanun'un 42.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya idari para cezası uygulanmasınadair belediye encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, itirazkonusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali içinbaşvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
3194 sayılı İmar Kanunu'nun, 5940 sayılı Kanun'un 2. maddesiyledeğiştirilen 42. maddesinin, itiraz konusu ibareyi de içeren üçüncü fıkrasışöyledir:
'18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelereaykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve projemüelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisinegöre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlıkşartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetinitehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir.'
B- İlgili Görülen Yasa Kuralı
3194 sayılı İmar Kanunu'nun ilgili görülen 32. maddesi şöyledir:
'Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarhariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıyapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veyaherhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veyavaliliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaatderhal durdurulur.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapısahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtarabırakılır.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısınıruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valiliktenmührün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğuveya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonundaanlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamınaizin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsızyapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip,belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.'
C- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 14.4.2011 günü yapılanilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralı ve bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat ekietüt ve projelere ya da imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine,3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci ve itiraz konusu ibareyi deiçeren üçüncü fıkraları uyarınca iki ayrı idari yaptırım uygulanmasının, aynıeylem için mükerrer ceza tatbiki anlamına geldiği belirtilerek, kuralınAnayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, insanhaklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, heralanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'yaaykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemenkılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargıdenetimine açık olan devlettir.
İtiraz konusu kural, İmar Kanunu'nun 32. maddesine yapılanyollamaya ilişkindir. Söz konusu maddede, ruhsat almadan yapıya başlayan veyaruhsat ve eklerine aykırı yapı yaptığı tespit edilen yapı sahibine bir ayiçerisinde, yapı ruhsatsız ise ruhsat alma, ruhsat ve eklerine aykırı iseruhsata uygun hâle getirme, bu iki şekilde hukuka aykırılık giderilmemiş iseyapıyı yıkma mükellefiyetleri öngörülmüş, bu yükümlülükleri yerine getirmemeninyaptırımı, anılan Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenmiştir. Sözkonusu fıkrada geçen 'bu maddeye aykırı davrananlar' ibaresi 32.maddede sayılan yükümlülükleri yerine getirmemeyi ifade etmektedir.
Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasında, ruhsat alınmaksızınveya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ya da imar mevzuatına aykırı olarakyapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içindeidareye bildirmeyen ilgili fennî mesullere; yapının mülkiyet durumuna,bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye veçevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığınbüyüklüğüne göre nispi olarak idari yaptırım öngörülmektedir. Aynı maddeninüçüncü fıkrasında ise bu fıkradan farklı olarak verilen süre içerisindeyükümlülüklerini yerine getirmeyenler için maktu para cezası öngörülmektedir.Bu durumda ikinci fıkrada imar mevzuatına aykırı yapı yapılmasıcezalandırıldığı hâlde, üçüncü fıkrada verilen süre içerisinde saptananaykırılığın giderilmemesi cezalandırılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, farklı eylemlere, şartları oluştuğunda ayrıayrı ceza uygulanması mükerrer cezalandırma olarak nitelendirilemeyeceğindenkural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
3.5.1985 günlü, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 9.12.2009 günlü, 5940sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değiştirilen 42. maddesinin üçüncü fıkrasında yeralan '' 32 '' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,29.12.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN