Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2011/63, K.2013/28 Sayılı Karar - 14/02/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

 

Esas Sayısı: 2011/63

Karar Sayısı : 2013/28

Karar Günü : 14.2.2013

R.G. Tarih-Sayı :31.12.2013-28868

 

İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet Partisi(Cumhuriyet Halk Partisi) TBMM Grubu adına Grup Başkanvekilleri M. AkifHAMZAÇEBİ ile Muharrem İNCE

İPTAL DAVASININ KONUSU : 29.3.2011günlü, 6215 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un:

1- 10. maddesiyle değiştirilen, 21.5.1986 günlü, 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un Ek9. maddesinin;

a- Birinci fıkrasının;

aa- 'Bu Kanun'da belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyenfederasyonların tüzel kişilikleri bu maddede belirilen usulle iptal edilir vemal varlıkları Genel Müdürlüğe devredilir.' biçimindeki üçüncü cümlesinin,

ab-'Genel Müdürlük tarafından yapılan yardımlar ve tahsisedilen kaynaklar kullanılarak alınan taşınmazın mülkiyeti Genel Müdürlüğe aitolur. Bu taşınmazlar Genel Müdürlüğün mevzuatı çerçevesinde kullanılır.'biçimindeki beşinci ve altıncı cümlelerinin,

 b- İkinci fıkrasının;

ba- Dördüncü cümlesinde yer alan '' iki üyesi seçimlebelirlenen, üç üyesi ise Genel Müdürlükçe görevlendirilen'' ibaresinin,

 bb- Son cümlesinde yer alan '' teklifi ve GenelMüdürün'' ibaresinin,

 c- Üçüncü fıkrasının;

 ca-'Genel kurul üye sayısı olimpik paralimpik spordallarında 150'den az 300 üyeden fazla, diğer branşlarda ise 100'den az 200üyeden fazla olamaz.' biçimindeki yedinci cümlesinin,

cb- (a) bendinde yar alan '' üç ay içerisinde''ibaresinin,

cc- (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan 'SportifDeğerlendirme ve Geliştirme Kurulu raporlarında yeterli düzeyde görülmeyenveya'' ibaresinin,

d- Dördüncü fıkrasının 'Genel kurulun delege sayısının yüzde10'u Genel Müdürlük temsilcilerinden oluşur.' biçimindeki onuncucümlesinin,

e- Beşinci fıkrasının;

ea- 'Kesinleşmiş sigorta veya vergi borcu olmamak.'biçimindeki (c) bendinin,

eb- (d) bendinde yer alan 'Anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlar ile casusluk,'' ve '' gibi yüz kızartıcıveya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan'' ibarelerinin,

f-Altıncı fıkrasının;

fa- 'Spor federasyonlarının Bakana verecekleri taahhütnameninesaslarını belirlemek ve yıl sonu itibarıyla taahhütnamelere uyupuymadıklarının değerlendirerek Bakana sunmak.' biçimindeki (a) bendinin,

fb- 'Bakana sunulan taahhütname ile master planı ve performansölçütlerine uyulup uyulmadığı konusunda altı ayda bir Bakana rapor vermek.'biçimindeki (c) bendinin,

g- Onaltıncı fıkrasının;

ga- İkinci cümlesinde yer alan '' amaca uygunluğu ve'' ibaresinin,

gb-Üçüncü cümlesinde yer alan '' ve amacına'' ibaresinin,

gc- 'Teknik elemanlar ve sporculara ödenecek ücretler hariç,federasyonda çalışan personel ve diğer görevlilere verilecek ücret ve yolluklarkamu kaynakları ve Spot Toto Teşkilat Başkanlığından sağlanan reklamgelirlerinden karşılanamaz.' biçimindeki son cümlesinin,

2- 12. maddesiyle 3289 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 11'inson fıkrasının;

3- 21. maddesiyle değiştirilen, 10.7.2004 günlü, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 26. maddesinin üçüncü cümlesinin '' yada bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının %50'sinden fazlasına ortakolduğu şirketler ile bu şirketlerin %50'sinden fazlasına ortak olduğuşirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinetabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesinidevredebilir.' bölümünün,

 Anayasa'nın 2., 7., 10., 33., 59. ve 123. maddelerine aykırıoldukları ileri sürülerek iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya kadaryürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Yasa Kuralları

1- 6215 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilen 21.5.1986 günlü,3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun'un iptale konu kuralları da içeren ek 9. maddesi şöyledir:

'Bağımsız spor federasyonları 

Ek Madde 9- (Ek: 4/3/2004-5105/2md.)

(Değişik birinci fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Spor dalı ileilgili faaliyetleri ulusal ve uluslararası kurallara göre yürütmek, gelişmesinisağlamak, sporcu sağlığı ile ilgili konularda gerekli önlemleri almak,teşkilatlandırmak, federasyonu uluslararası faaliyetlerde temsil etmek ve TahkimKurulu kararlarını uygulamakla görevli ve yetkili, özel hukuk hükümlerine tabibağımsız spor federasyonları kurulur. Federasyonlar, Merkez Danışma Kurulununuygun görüşü, Bakanın teklifi ve Başbakanın kararı ile kurulur ve kararın ResmiGazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazanır. Bu Kanunda belirtilenyükümlülüklerini yerine getirmeyen federasyonların tüzel kişilikleri bu maddedebelirtilen usulle iptal edilir ve mal varlıkları Genel Müdürlüğe devredilir. GenelMüdürlük tarafından bağımsız spor federasyonlarına yapılan yardımlar ile GenelMüdürlük bütçesinden bu federasyonlara tahsis edilen kaynaklar kullanılarakedinilen her türlü taşınır ve taşınmazlar edinim amacı dışında kullanılamaz veGenel Müdürün izni alınmadan üçüncü kişilere satılamaz ve devredilemez. GenelMüdürlük tarafından yapılan yardımlar ve tahsis edilen kaynaklar kullanılarakalınan taşınmazların mülkiyeti Genel Müdürlüğe ait olur. Bu taşınmazlar GenelMüdürlüğün mevzuatı çerçevesinde kullanılır. Federasyon malları Devletmalı hükmündedir, haczedilemez. Federasyon faaliyetlerinde görevli bulunanlar,görevleriyle ilgili olarak işlemiş oldukları suçlar bakımından kamu görevlisisayılır.

 (Değişik ikinci fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Sporfederasyonlarının merkezleri Ankara'dadır. Federasyonların merkez teşkilatı;genel kurul, yönetim, denetim, disiplin kurulları ile genel sekreterliktenteşekkül eder. Federasyon yönetim kurulu, yedi üyeden az, on beş üyeden fazla,disiplin kurulu ise üç üyeden az, beş üyeden fazla olamaz. Denetimkurulu; iki üyesi seçimle belirlenen, üç üyesi ise Genel Müdürlükçegörevlendirilen beş üyeden oluşur. Genel sekreter, en az dört yıllıkyüksekokul mezunu kişiler arasından görevlendirilir. Bu fıkrada belirtilenkurulların oluşumu, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarıana statüyle, diğer kurulların oluşumu, çalışma usul ve esasları isetalimatlarla belirlenir. Profesyonel şube kurulması, federasyona spor dalıbağlanması, bağlı spor dallarının ayrılması işlemleri federasyon yönetimkurulunun Genel Müdürlüğe müracaatı üzerine bu Kanunun hükümlerine göreyürütülür. Federasyonların yurt içi bağlantısını sağlamak üzere, illerdefederasyon temsilcilikleri kurulabilir. Bağımsız spor federasyonlarının iltemsilcileri, federasyon başkanının teklifi ve Genel Müdürün onayıile görevlendirilir.

(Değişik üçüncü fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Genel kurulfederasyonun en üst organıdır. Genel kurulun toplanması ile ilgili her türlüişlemler yönetim kurulunca yürütülür. Genel Müdürlük, genel kurultoplantılarında gözlemci bulundurur. Gözlemci, genel kurul çalışmalarının buKanun ile ana statüye uygun olarak yapılıp yapılmadığını denetleyerek, raporunuBakana sunulmak üzere onbeş gün içerisinde Genel Müdürlüğe verir. GenelMüdürlük, raporun verildiği, ilgililer ise genel kurulun yapıldığı tarihtenitibaren otuz gün içerisinde asliye hukuk mahkemesinde genel kurulun iptaliniisteyebilir. Genel kurulun toplanması, üyelerin belirlenmesi, divanınoluşturulması, delege listesine yapılacak itirazlar ve oyların sayımı ileilgili diğer esas ve usuller ana statüde belirlenir. Genel kurul üyesayısı olimpik ve paralimpik spor dallarında 150'den az 300 üyeden fazla, diğerbranşlarda ise 100'den az 200 üyeden fazla olamaz. Genel kurul;

a) Olağan genel kurul; olimpik ve paralimpik spor dallarındailgili olimpiyat oyunlarının, diğer spor dallarında yaz olimpiyat oyunlarınınbitiminden, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kurulacakfederasyonlarda ise; kararın Resmi Gazetede yayımlandığı tarihtenitibaren üç ay içerisinde yapılır.

b) Olağanüstü genel kurul;

1) Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kurulu raporlarındayeterli düzeyde görülmeyen veya yapılan denetim sonucu görev başındakalmasında sakınca görülen federasyon başkanı ve yönetim kurulu üyelerihakkında karar almak üzere Bakanın istemi üzerine,

2) Federasyon yönetim kurulunun kararıyla,

3) Son yapılan genel kurul toplantısında delege olanların en azyüzde 40'ının noter kanalı ile yazılı müracaatıyla,

4) Federasyon başkanının istifası, başkan olma şartlarındanherhangi birisini kaybetmesi veya ölümü halinde,

olağanüstü toplanır.

c) Mali genel kurul iki yılda bir ana statülerinde belirtilentarihte yapılır. Mali genel kurulda ibra edilmeyen veya üçüncü fıkranın (b)bendinde belirtilen hallerde başkan ve yönetim kurulu üyelerinin yerine kalansüreyi tamamlamak üzere en geç altmış gün içerisinde seçimli olağanüstü genelkurul toplanır. Ancak, üçüncü fıkranın (b) bendinin (2) ve (3) numaralı altbentlerinde belirtilen hallerde, son toplantı tarihinden itibaren altı aygeçmeden veya olimpik ve paralimpik branşlarda olimpiyat oyunlarının yapılmasınaaltı aydan az süre kalmış ise olağanüstü genel kurul toplantısı yapılamaz.

(Değişik dördüncü fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Genel kurul; üyetam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ilekarar alınır. Seçimde en fazla oyu alan aday ve listesi seçilmiş sayılır. İlktoplantıda çoğunluk sağlanamaması halinde, takip eden günde çoğunlukaranmaksızın toplanır. Ancak, toplantıya katılanların sayısı seçimle belirlenenkurulların asıl üye sayısının iki katından aşağı olamaz. Olağan ve olağanüstügenel kurullarını bu maddede öngörülen süre ve esaslar dahilinde yapmayanfederasyonların genel kurulları Tahkim Kurulunca oluşturulacak üç kişilikkomisyon marifetiyle altmış gün içerisinde yapılır ve federasyon başkanı veyönetim kurulu üyeleri hakkında mevzuata uymamaktan dolayı idari ve adli işlembaşlatılır. Genel kurul çağrısı ve gündemi, toplantı tarihinden en az otuz günönce; faaliyet raporu, denetleme raporu ile bütçe tasarısı ise en az onbeş günönce federasyonun ve Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde üyelereduyurulur. Seçimler tek liste halinde gizli oy, açık tasnif şeklinde yapılır.Genel kurulun yapılacağı tarihten geriye doğru en az bir yıl önce faalsporculuğu, hakemliği, antrenörlüğü bırakmamış kişiler ile federasyonda maaşlıveya ücretli çalışanlar genel kurul üyesi olamazlar. Genel kurulda kulüplerindelege sayısı, toplam delege sayısının yüzde 60'ından az olamaz. Genelkurulun delege sayısının yüzde 10'u Genel Müdürlük temsilcilerinden oluşur. Genelkurulun görevleri şunlardır:

a) Ana statüyü yapmak, değiştirmek.

b) Başkan, yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelerini seçmek.

c) Yönetim kurulu tarafından hazırlanan faaliyet programını,bütçeyi onaylamak ve gerektiğinde bütçe harcama kalemleri arasında değişiklikyapmak konusunda yönetim kuruluna yetki vermek.

ç) Yönetim kuruluna, taşınmaz mal alımı-satımı ile uluslararasıfederasyonlara karşı mali taahhütlerde bulunmak için yetki vermek.

d) Yönetim kurulu faaliyet ve mali raporlarının ibra edilip edilmemesinioylamak.

e) Kanun ile verilen diğer görevleri yapmak.

Federasyon başkanı adaylarında aşağıdaki şartlar aranır:

a) T.C. vatandaşı olmak.

b) En az lise mezunu olmak.

c) Kesinleşmiş sigorta veya vergi borcu olmamak.

ç) Tahkim Kurulu, Genel Müdürlük ceza kurulları veya sporfederasyonlarının ceza veya disiplin kurullarınca son beş yıl içerisinde birdefada üç ay veya toplam altı ay hak mahrumiyeti cezası almamış olmak.

d) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlarile casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, yağma,dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas gibiyüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya ihaleye fesatkarıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığıdeğerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı ve haksız mal edinmesuçlarından hükümlü bulunmamak.

(İptal beşinci fıkra: Anayasa Mahkemesi'nin 2/7/2009 tarihli veE.: 2006/118, K.: 2009/107 sayılı Kararı ile.)

(Değişik altıncı fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Federasyonlarınsportif başarılarını, plan ve projelerini kontrol etmek, faaliyetlerinideğerlendirmek, geliştirmek ve izlemek üzere Sportif Değerlendirme veGeliştirme Kurulu kurulur. Kurul; Bakan tarafından spor alanında bilimselçalışmalar yapmış veya sporda idareci, teknik adam ve benzeri görevlerde veyakamu kurum ve kuruşları ile özel sektörde üst düzey görevlerde bulunmuş kişilerarasından iki yıl için görevlendirilecek, bir başkan, bir başkan yardımcısı,bir raportör ile dört üyeden oluşur. Toplantıda karar alınabilmesi için en azbeş üyenin katılması şarttır. Kararlar salt çoğunlukla alınır. Mazeretsizolarak üst üste dört toplantıya katılmayan üyelerin üyeliği sona erer. Kurulunsekretarya hizmetleri Genel Müdürlük tarafından yürütülür. Kurulun görevlerişunlardır:

a) Spor federasyonlarının Bakana verecekleri taahhütnameninesaslarını belirlemek ve yıl sonu itibarıyla taahhütlerine uyup uymadıklarınıdeğerlendirerek Bakana sunmak.

b) Federasyonlar tarafından hazırlanan master planını, performansölçütlerini, amaç ve hedeflerini incelemek, uluslararası federasyonların statüve talimatlarını gözeterek hizmet kalite standartlarını belirlemek.

c) Bakana sunulan taahhütname ile master planı ve performansölçütlerine uyulup uyulmadığı konusunda altı ayda bir Bakana rapor vermek.

(Değişik yedinci fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.) Tahkim Kurulu yediasıl ve yedi yedek üyeden teşekkül eder. Üyelerin beşinin hukukçu, ikisinin isespor alanında bilimsel çalışmalar yapmış veya sporda idareci, teknik adam vebenzeri görevlerde bulunmuş kariyer sahibi kişiler olmaları şarttır. ÜyelerGenel Müdürün teklifi ve Gençlik ve Spor Bakanının onayı ile dört yıl içingörevlendirilir. Hâkim ve savcılar ile bu meslekten sayılanlar hâkimlik teminatıesasları gözetilerek ve yetkili kurulların onayı alınmak suretiyle TahkimKurulunda görev alabilirler. Üyeler kendi aralarından bir başkan seçerler.Tahkim Kurulu tarafından verilen kararlar kesindir.(1)

(Değişik sekizinci fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.) Tahkim Kurulu,federasyon ile kulüpler, sporcular, hakemler, teknik direktör ve antrenörler;kulüpler ile teknik direktörler, antrenörler ve sporcular; kulüpler ilekulüpler arasında çıkacak ihtilaflarla, federasyonlarca verilecek kararlar iledisiplin veya ceza kurulu kararlarını, ilgililerin itirazı üzerine inceleyereksonuçlandırır. Tahkim Kurulu; itiraz üzerine Genel Müdürlük ile federasyonlarve federasyonların birbirleri arasında çıkacak ihtilafları inceleyereksonuçlandırır.

(Ek fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.; Değişik dokuzuncu fıkra:29/3/2011-6215/10 md.) Tahkim Kurulu, bu maddenin üçüncü fıkrasının (b)bendinin (1) numaralı alt bendi ile dördüncü fıkrasında belirtilen hallerdefederasyonu genel kurula götürecek komisyonu belirler. Federasyon başkanı ileyönetim, disiplin ve denetim kurulu üyelerinin, spor ahlakına ve disiplinineaykırı davranışlarının tespiti halinde Bakan tarafından Genel Müdürlük MerkezCeza Kuruluna sevk edilmeleri sonucunda, Merkez Ceza Kurulunca verilecekkararlara karşı, ilgililerin itirazı üzerine karar verir.

(Ek fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.; Değişik onuncu fıkra:29/3/2011-6215/10 md.) Tahkim Kurulu, görevinde bağımsız ve tarafsızdır.Üyeler, istifa etmedikçe veya çekilmiş sayılmadıkça, yerlerine yenisigörevlendirilemez. Federasyonların veya spor kulüplerinin kurullarında görevliolanlar ile ihtar cezası dışında sportif ceza alanlar ve maddenin beşincifıkrasının (d) bendinde belirtilen suçlardan ceza alanlar Tahkim Kurulu üyeliğiyapamazlar.

(Ek fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.; Değişik onbirinci fıkra:29/3/2011-6215/10 md.) Tahkim Kurulu ile Sportif Değerlendirme ve GeliştirmeKurulu üyelerine bir ayda dört toplantıyı geçmemek üzere, görev yapılan her güniçin uhdesinde kamu görevi bulunanlar bakımından (5.000), bulunmayanlarbakımından (6.000) gösterge rakamının Devlet memuruna uygulanan aylıkkatsayıyla çarpımı sonucunda bulunulacak miktarı geçmemek üzere huzur ücretiödenir. Tahkim Kurulu ile Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kurulu tarafındangörevlendirilen bilirkişi ve uzmanların ücretleri Genel Müdürlükçe karşılanır.

(Ek fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.) Tahkim Kurulunun görev, yetki vesorumlulukları, çalışma usûl ve esasları ile üyelere verilecek huzur ücretininmiktarı Genel Müdürlükçe hazırlanan yönetmelikle belirlenir.

(Değişik fıkra: 28/4/2005 ' 5340/2 md.) Bağımsız federasyonlarınbütçesi; katılım payı, tescil, vize, transfer, itiraz, ceza, yayın, sponsorluk,reklam, yardım, bağış ve benzeri gelirlerden oluşur. Genel Müdürlük olimpik branşlarda;federasyonun bir önceki yıl gerçekleşen gelirlerinin % 75'i kadar, olimpikolmayan federasyonlara ise; % 50'si kadar yardımda bulunabilir.

Bağımsız federasyonların gelirleri ana statüsünde belirlenen usulve esaslar dahilinde harcanır. Genel Müdürlük bütçesinden bağımsızfederasyonlara, ilgili branşın alt yapısına ve eğitime ilişkin projelerinindesteklenmesi amacıyla gerektiğinde kaynak tahsis edilebilir. Bağımsızfederasyonların tüm gelirleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.

Genel Müdürlük, bağımsız federasyonların talebi durumunda,kendisine ait spor tesislerinin işletilmesini, menkul ve gayrimenkullerinibedelsiz olarak kırkdokuz yıla kadar federasyonun faaliyetleri için tahsisedebilir. Söz konusu spor tesisleri ile menkul ve gayrimenkullerin tahsis amacıdışında kullanılması halinde, tahsis işlemi Genel Müdürlükçe iptal edilir.

(Değişik onaltıncı fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Federasyonlarınher türlü faaliyetlerinin denetimi; genel kurul, denetim kurulu ve Bakantarafından görevlendirilecek denetim elemanlarınca yapılır. Federasyonharcamalarının yerindelik denetimi yetkili kurullarınca, Genel Müdürlükçeyapılan her türlü yardımların amaca uygunluğu ve denetimi iseGenel Müdürlükçe yapılır. Genel Müdürlük tarafından yapılan ayni ve nakdiyardımların mevzuata ve amacına uygun olarak harcanmamasıhalinde oluşacak zarar, kusurları bulunan federasyon başkanı ve yönetim kuruluüyelerinden tahsil edilir ve bunlar hakkında suç duyurusunda bulunulur. Teknikelemanlar ve sporculara ödenecek ücretler hariç, federasyonda çalışan personelve diğer görevlilere verilecek ücret ve yolluklar kamu kaynakları ve Spor TotoTeşkilat Başkanlığından sağlanan reklam gelirlerinden karşılanamaz.

 (Ek fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Federasyonlar; sporcu,antrenör, hakem ve benzeri spor elemanları ile spor kulüplerine vesponsorluklara ait istatistiki bilgileri üç ayda bir Genel Müdürlüğe göndermekzorundadırlar. Federasyonlar, Genel Müdürlük ile uluslararası federasyonlarınbelirlediği eğitim kriterlerine uygun olarak işbirliği içerisinde antrenör,hakem ve benzeri diğer spor elemanlarını yetiştirirler.

(Ek fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Federasyonlar, faaliyettebulundukları spor dalları ile ilgili olarak bağlı oldukları uluslararasıfederasyonun kurallarını göz önünde bulundurarak hangi eylem ve davranışlara netür sportif ceza verileceğini, ceza talimatında düzenler. Federasyonlarınprogramında yer alan veya izni ile yapılan faaliyetlerden dolayı sportif cezaverme yetkisi federasyon disiplin/ceza kuruluna aittir. Federasyonların anastatüsü Resmi Gazetede, ana statüye dayanılarak hazırlanan yönetmelik dışındakitalimat ile diğer alt düzenleyici işlemler ise Genel Müdürlüğün internetsitesinde yayımlanır.

(Ek fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Spor federasyonları ile ilgiliolarak bu Kanunda hüküm bulunmayan konularda 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılıDernekler Kanunu ile 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunuhükümleri uygulanır.

(Ek fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarına aitalacaklar hariç olmak üzere, spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığınezdindeki isim haklarından doğan alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devirve temlik edilemez.'

2- 6215 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle, 21.5.1986 günlü, 3289sayılı Gençlik ve Spor Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'aeklenen ve iptale konu kuralı da içeren geçici 11. maddesi şöyledir:

'Geçici Madde 11- (Ek: 29/3/2011-6215/12md.)

Bu Kanun ile çıkarılması öngörülen düzenlemeler yürürlüğegirinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerininuygulanmasına devam olunur.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte; 3289 sayılı Kanunun ek 9uncu maddesine göre özerk olan spor federasyonları bu Kanuna göre kurulmuşbağımsız spor federasyonu olarak kabul edilir. Diğer kanunlarda özerk sporfederasyonlarına yapılan atıflar, bağımsız spor federasyonlarına yapılmışsayılır.

Tahkim Kurulunun asıl ve yedek üyeleri, bu maddenin yayımıtarihinden itibaren otuz gün içerisinde görevlendirilir.

Bu Kanunla tüzel kişilik kazanan spor federasyonları, bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak ilk ilgili olimpiyat oyunlarınınbitim tarihlerinden itibaren üç ay içerisinde genel kurullarını yaparak hukukiyapılarını bu Kanuna uygun hale getirmek zorundadırlar.'

3- 6215 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle değiştirilen, 10.7.2004günlü, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun iptale konu kuralı daiçeren 26. maddesi şöyledir:

'Şirket kurulması

MADDE 26- Büyükşehir belediyesikendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilenusullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye vebağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetimve denetim kurullarında görev alabilirler. Büyükşehir belediyesi, mülkiyetiveya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyaltesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da buyerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketlerile bu şirketlerin % 50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8.9.1983tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediyemeclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir.'

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 7., 10., 33., 59. ve123. maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

A- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince HaşimKILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Serruh KALELİ, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, AlparslanALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 30.6.2011 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında öncelikle dava konusu kuralların bazılarına yönelikolarak iptal davasının açılmış sayılıp sayılmayacağı sorunu görüşülmüştür.

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 38. maddesinin (6) numaralı fıkrasında 'İptal davalarında,Anayasaya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin Anayasanın hangi maddelerineaykırı olduğunun ve gerekçelerinin belirtilmiş olması zorunludur.' kuralıyer almış, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 45. maddesinde de 'İptali istenenkurallar ve bunların her birinin Anayasanın hangi maddelerine aykırılıkoluşturduğu', 'Anayasaya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin herbirinin Anayasanın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrıayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi' dava dilekçesinde yeralması gereken hususlar arasında sayılmıştır.

6216 sayılı Kanun'un 39. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, davadilekçesinin, 38. maddede gösterilen şartları taşıyıp taşımadığının kayıttarihinden itibaren on gün içinde inceleneceği, başvuru dilekçesindeki varsaeksikliklerin kararla saptanarak onbeş günden az olmamak üzere verilecek süreiçinde tamamlatılması için ilgililere tebliğ olunacağı, aynı maddenin (3)numaralı fıkrasında ise birinci fıkrada belirtilen süre içinde eksikliklerintamamlanmaması hâlinde Genel Kurulca iptal davasının açılmamış sayılmasınakarar verileceği belirtilmiştir.

Dava dilekçesinde, 6215 sayılı Kanun'un 10. maddesiyledeğiştirilen, 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un Ek 9. maddesinin (a) bendinde yar alan'' üç ay içerisinde'' ibaresi ile ilgili herhangi bir gerekçebelirtilmediği saptanmıştır.

Açıklanan nedenle, 6216 sayılı Kanun'un 39. maddesinin (1)numaralı fıkrası gereğince, İstanbul Milletvekili M. Akif HAMZAÇEBİile Yalova Milletvekili Muharrem İNCE'ye bildirimde bulunulmasına ve yukarıdabelirtilen eksikliğin giderilmesi için kararın tebliğinden başlayarak BİR AYsüre verilmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

B- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince HaşimKILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah OTO,Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve ErdalTERCAN'ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine ve yürürlüğü durdurmaisteminin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına 22.9.2011 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Cüneyt DURMAZ tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu yasa kuralları,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Kanun'un 10. Maddesiyle Değiştirilen, 3289 sayılı Kanun'un Ek9. Maddesinin Birinci Fıkrasının 'Bu Kanun'da belirtilen yükümlülükleriniyerine getirmeyen federasyonların tüzel kişilikleri bu maddede belirtilenusulle iptal edilir ve mal varlıkları Genel Müdürlüğe devredilir.'Biçimindeki Üçüncü Cümlesi ile 'Genel Müdürlük tarafından yapılan yardımlarve tahsis edilen kaynaklar kullanılarak alınan taşınmazın mülkiyeti GenelMüdürlüğe ait olur. Bu taşınmazlar Genel Müdürlüğün mevzuatı çerçevesindekullanılır.' Biçimindeki Beşinci ve Altıncı Cümlelerinin İncelenmesi

 

Dava dilekçesinde ilk olarak, spor federasyonlarının bir yönüylesivil alanda faaliyette bulunan dernek oldukları, yükümlülüklerini yerinegetiremeyen federasyonların bir yargı kararına dayanmadan idari tasarruflatüzel kişiliklerinin iptal edilerek mal varlıklarının Spor Genel Müdürlüğüne devredilmesininbağımsızlık bir yana, özerklikle dahi bağdaşmayacağı belirtilerek kuralların,Anayasa'nın 33. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinin birinci fıkrasına göre,federasyonlar, Merkez Danışma Kurulunun uygun görüşü, Bakan'ın teklifi veBaşbakan'ın kararı ile kurulmakta ve kararın Resmî Gazete'de yayımlanması iletüzel kişilik kazanmaktadır. Birinci fıkranın iptale konu üçüncü cümlesine göreise 3289 sayılı Kanun'da belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyenfederasyonların tüzel kişiliklerinin bu maddede belirtilen usulle iptal edilipmal varlıklarının Genel Müdürlüğe devredileceği kurala bağlanmıştır. Buna göre,spor federasyonları idare tarafından kanunun verdiği yetkiye dayanılarak biridari işlem sonucu kurulmaktadırlar.Dernekler ise 4.11.2004 günlü ve 5253sayılı Dernekler Kanunu'na göre, fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzelkişiler tarafından belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere öncedenizin almaksızın kurulabilen tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.

Spor federasyonlarının, 3289 sayılı Kanun hükümleri uyarıncabelirlenen kuruluşları, mali yapıları, denetimleri ve kararlarına karşı üyeleriGenel Müdürün teklifi ve Gençlik ve Spor Bakanının onayı ile görevlendirilenTahkim Kuruluna başvurulabilmesi gibi hususlar göz önünde bulundurulduğunda,bunların hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşları oldukları sonucunavarılmaktadır.

Anayasa'nın 123. maddesinde, bir kamu tüzel kişiliğinin ancakkanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulabileceğibelirtilmiştir.

Spor federasyonları yukarıda yer verildiği üzere, idare tarafındankanunun verdiği yetkiye dayanarak bir idari işlem sonucu kurulmaktadırlar. Kamutüzelkişiliğinin veya organlarının kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiyedayanılarak kurulması zorunluluğu, 'usulde paralellik ilkesi' gereğikamu tüzelkişiliğinin veya organlarının ortadan kaldırılması bakımından dageçerlidir. 3289 sayılı Kanun'da belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyenfederasyonların tüzel kişiliklerinin kuralda belirtilen usulle iptal edilmesiAnayasa'nın 123. maddesinin bir gereğidir.

Dava dilekçesinde ayrıca, Genel Müdürlük tarafından yapılanyardımlar ile tahsis edilen kaynaklar kullanılarak alınan taşınmazlarınmülkiyetinin Genel Müdürlüğe ait olması ve bu taşınmazların Genel Müdürlüğünmevzuatı çerçevesinde kullanılmasının bağımsız federasyonların hizmet yönündenyerinden yönetim kurumu olma vasfını bütünüyle ortadan kaldırmakta olduğu vefederasyonları Genel Müdürlüğün idari şubesi durumuna indirgediği, sivil alandave ulusal ve uluslararası düzeylerde faaliyette bulunan spor federasyonuolmanın asgari şartlarını taşımayacaklarından işlevlerini yerinegetiremeyecekleri belirtilerek kuralların, Anayasa'nın 59. ve 123. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Ek 9. maddenin birinci fıkrasının iptale konu altıncı cümlesine göre,Genel Müdürlük tarafından yapılan yardımlar ve tahsis edilen kaynaklarkullanılarak alınan taşınmazın mülkiyeti Genel Müdürlüğe ait olmaktadır. Butaşınmazlar, Genel Müdürlüğün mevzuatı çerçevesinde kullanılır. Birincifıkranın üçüncü cümlesinde ise federasyonların tüzel kişiliklerinin iptaledilmesi durumunda mal varlıklarının Genel Müdürlüğe devredileceğibelirtilmiştir.

Anayasa'nın 123. maddesinin ikinci fıkrasında, 'İdareninkuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır.'denilmektedir. Öğretide 'özerklik' ve 'vesayet ilişkisi' kavramlarının yerindenyönetim esasları arasında merkezî bir rol oynadığı kabul edilmektedir. Bununlabirlikte, özerkliğin sınırları ve vesayet yetkisinin kapsamı kanunlarda farklışekillerde düzenlenebilmektedir. Bu bağlamda özerkliğin derecelerinden sözedilmekte ve kimi kurumların göreceli olarak daha özerk, kimi kurumların iseoldukça sınırlı bir alanda özerk olduklarına vurgu yapılmaktadır.

İdari vesayet yetkisi kanundan kaynaklandığına ve kanunla sınırlıolduğuna göre, vesayet makamlarının yetkileri kendilerine bu amaçla kanunlaverilmiş yetkilerden ibarettir. İdari vesayet makamlarının vesayet yetkileriilgili kişiler üzerinde olabileceği gibi spor federasyonlarında olduğu üzereyapılan işlemler üzerinde de olabilmektedir.

Kurumların özerkliğinin hangi unsurları içermesi gerektiği, hangihallerde bir kurumun özerk sayılabileceği gibi soruların Anayasa'da herhangibir cevabı olmadığı gibi ilgili kanunlarda da her duruma uyan genel ve tek birözerklik tanımlamasının bulunmadığı görülmektedir.

Uluslararası uygulamalarda genel olarak, spor federasyonlarınınmali özerkliği öz gelirlerinin yeterli olup olmaması ile ilgili bir husus olupöz gelirleri tamamen giderlerini karşılayabilen federasyonlarda devletin bufederasyonların malları ve mali işlemleri konusunda kontrol ve mali denetimyetkisi bulunmamaktadır. Buna karşılık, ilgili federasyona mali kaynak sağlayankamu otoriteleri, mali kaynağın kullanılmasına yönelik hukukilik ve yerindelikdenetimi yapabilmektedir.

6215 sayılı Kanun'un gerekçesinden, Türk sporunu, çağdaş ülkelerdeolduğu gibi Devletin dışında idari ve mali özerkliğe sahip bir yönetimekavuşturmak, uluslararası federasyonlar gibi yapılanmalarına imkân sağlamak,faaliyetlerini daha verimli ve süratli bir şekilde organize edebilmek ve sporfaaliyetlerinin daha geniş kitlelere ulaştırılması amacıyla, federasyonlaraözerk olma imkânı sağlanarak, Devlet bütçesinden yardım alan, Devletin siyasive idari birimleri tarafından yönetilmeyip ancak denetlenebilen federasyon sisteminegeçilmek istenildiği anlaşılmaktadır.

3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinin ek fıkra hükümlerine göre,bağımsız federasyonların bütçesi, katılım payı, tescil, vize, transfer, itiraz,ceza, yayın, sponsorluk, reklam, yardım, bağış ve benzeri gelirlerdenoluşmaktadır. Bunların yanı sıra, Genel Müdürlük, olimpik branşlardafederasyonun bir önceki yıl gerçekleşen gelirlerinin % 75'i kadar, olimpikolmayan federasyonlara ise % 50'si kadar yardımda bulunabilir. Bağımsızfederasyonların gelirleri ana statüsünde belirlenen usul ve esaslar dâhilindeharcanır. Genel Müdürlük bütçesinden bağımsız federasyonlara, ilgili branşınalt yapısına ve eğitime ilişkin projelerinin desteklenmesi amacıylagerektiğinde kaynak tahsis edilebilir.

Genel Müdürlük, doğrudan kaynak tahsisinin yanı sıra dolaylıolarak, bazı tesis, menkul ve gayrimenkul malın kullanım imkânınıfederasyonlara sağlayabilmektedir. Nitekim, ek 9. maddenin ek fıkrasına göreGenel Müdürlük, bağımsız federasyonların talebi durumunda, kendisine ait sportesislerinin işletilmesini, menkul ve gayrimenkullerini bedelsiz olarakkırkdokuz yıla kadar federasyonun faaliyetleri için tahsis edebilir. Söz konususpor tesisleri ile menkul ve gayrimenkullerin tahsis amacı dışında kullanılmasıhâlinde, tahsis işlemi Genel Müdürlükçe iptal edilir.

Bu hükümlerden anlaşıldığı üzere ve ülkemizdeki spor yönetimininmali yapısı göz önünde bulundurulduğunda, spor federasyonlarının gelirlerininamaçlarının gerektirdiği faaliyetlerini sürdürmelerine imkân vermediği durumlardamali açıdan Devlet katkısına bağımlı oldukları açıktır. Bu çerçevede, doğrudankendi öz gelirleri kullanılmaksızın, Genel Müdürlük tarafından yapılanyardımlar ve tahsis edilen kaynaklar kullanılarak alınan taşınmazınmülkiyetinin Genel Müdürlüğe ait olmasında spor federasyonlarının özerkliğineaykırı bir yön bulunmamaktadır.

Anayasa'nın 59. maddesi hükmüne göre, Devlet, her yaştaki Türkvatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporunkitlelere yayılmasını teşvik eder.

Kanun koyucu tarafından, Devletin, Anayasa'nın 59. maddesindenkaynaklanan sporun genel yönetimi konusundaki rolü, merkezde Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, özel bütçeli ve tüzel kişiliğe sahip Spor Genel Müdürlüğüneverilmiş olup her bir spor dalı ile ilgili faaliyetleri ulusal ve uluslararasıkurallara göre yürütmek, gelişmesini sağlamak, sporcu sağlığı ile ilgilikonularda gerekli önlemleri almak, teşkilatlandırmak, federasyonu uluslararasıfaaliyetlerde temsil etmek ve Tahkim Kurulu kararlarını uygulamakla görevli veyetkili, özel hukuk hükümlerine tabi bağımsız spor federasyonlarıöngörülmüştür. Bu bakımdan spor federasyonları, ilgili oldukları spor dalınınfaaliyetlerini doğrudan yöneten uzmanlık sahibi yapılanmalardır. Spor GenelMüdürlüğü ise tüm spor federasyonlarının genel yönetimi konusunda kararlar alanbir kurumdur.Spor federasyonlarının, sadece ilgili oldukları spor dalı özelindeamaçları bulunurken, Spor Genel Müdürlüğünün bütün spor dallarınınfaaliyetlerinin sürdürülmesi ve geliştirilmesi amacı bulunmaktadır. Bu yapıiçerisinde Genel Müdürlük kaynakları kullanılarak elde edilen malların GenelMüdürlük adına alınması ve federasyonun tüzel kişiliğinin sona ermesi durumundasahip olduğu mal varlığının çatı yapılanma niteliğindeki Genel Müdürlüğedevredilmesi, kanun koyucunun öngördüğü spor yapılanma biçimi göz önündebulundurulduğunda olağandır.

Genel Müdürlük bütçesinden aktarılan kaynaklar, genel bir nitelikarz ettiği için bu gelirlerden elde edilen saha ve tesislerin tek bir spordalına tahsis edilerek diğer spor dallarının bunlardan yararlanmasına imkânverilmemesi Spor Genel Müdürlüğünün Kanun ile kendisine verilmiş olan tüm sporfaaliyetlerinin yönetilmesi ve geliştirilmesi amacına aykırı düşebilecektir.

Kaldı ki, 6215 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile sadece GenelMüdürlük kaynakları kullanılarak elde edilen taşınmazların mülkiyetinin GenelMüdürlüğe ait olacağı belirtilirken bağımsız spor federasyonlarının özkaynakları ile aldıkları taşınmazların mülkiyetinin kendilerine ait olacağıhükme bağlanmıştır.

Anayasa'da belirtilen amacı ya da kamu yararını gerçekleştirmekiçin kanunla yapılacak olan düzenleme, kanun koyucunun yapacağı tercihlere göreşekillenecektir; yani kanun koyucu, Anayasa'nın 59. maddesinde belirtilen amacıveya kamu yararını gerçekleştirmek için getireceği çözümü seçmekte serbesttir.Burada takdir yetkisi Anayasal ilkelere aykırı olmamak koşuluyla kanun koyucuyaaittir ve bu hususun yerindeliği Anayasa Mahkemesinin denetim alanına girmez.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 59. ve 123.maddelerine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa'nın 33. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.

B- Kanun'un 10. Maddesiyle Değiştirilen, 3289 Sayılı Kanun'un Ek9. Maddesinin İkinci Fıkrasının Dördüncü Cümlesinde Yer Alan ''ikiüyesi seçimle belirlenen, üç üyesi ise Genel Müdürlükçe görevlendirilen''İbaresi ile Son Cümlesinde Yer Alan ''teklifi ve Genel Müdürün''İbaresinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, spor federasyonlarının yetkili kurullarınaüyelik seçimlerinde Genel Müdürlüğün dâhil olması ve il temsilcilerinin GenelMüdürün onayıyla görevlendirilmesi nedeniyle, federasyonların yönetselbağımsızlığının ortadan kalktığı, bu durumun özerkliğin asgari şartları iledahi bağdaşmadığı, bağımsız spor federasyonları üzerinde, Bakanlık ile GenelMüdürlüğün ve ayrıca Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kurulunun denetimininbulunduğu,bunlara ek olarak bağımsız spor federasyonlarının öz organı olandenetim kurulunun beş üyesinden üçünün Genel Müdürlükçe görevlendirilmesinindenetim yetkisinin merkezi idarede tekelleşmesine ve bağımsız sporfederasyonlarının, genel kurullarının istem, karar ve beklentileri temelinde değilde merkezî idarenin talimatları doğrultusunda yönetilmesine yol açarakfederasyon genel kurullarının iradesini sakatlayacağı belirtilerek kuralların,Anayasanın 2., 59. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesine göre, spor federasyonlarınınmerkez teşkilatı; genel kurul, yönetim, denetim, disiplin kurulları ile genelsekreterlikten teşekkül etmektedir. Federasyonların yurt içi bağlantısınısağlamak üzere, illerde federasyon temsilcilikleri kurulabilir.

Dava konusu kurallarla bağımsız spor federasyonlarının denetimkurullarının iki üyesi seçimle belirlenen, üç üyesi Genel Müdürlükçegörevlendirilen beş üyeden oluşturulması, federasyonlarının il temsilcilerinin,federasyon başkanının teklifi ve Genel Müdürün onayı ile görevlendirilmesiyöntemi benimsenmiştir.

 Spor federasyonlarının genel kurullarında en fazla oyu alanbaşkan adayı ve listesi federasyonların karar organları olarak seçilmişsayılmaktadır.Bu seçimde beş kişilik denetim kurulunun üçü iptale konu hükümgereği Genel Müdürlük tarafından atanmakta, ikisinin seçimi de başkan adayınınlistesinden belirlenmektedir.

Bağımsız spor federasyonlarının il temsilcileri, federasyonbaşkanının teklifi ve Genel Müdürün onayı ile görevlendirilir. Bu hükümlerdoğrultusunda, Genel Müdürlük tarafından doğrudan federasyon temsilcisi atamasıyapılmamakta ancak, federasyon başkanlarının teklif ettiği kişiler Genel Müdürlüktarafından onaylanarak görevlendirilebilmektedir.

Yukarıda birinci fıkranın dava konusu kurallarının Anayasa'nın123. maddesi yönünden incelenmesinde belirtilen gerekçelerle, Anayasa'da aksinebir hüküm bulunmadıkça özerk kurumların karar ya da yönetim organlarınınkendileri tarafından seçilmesi zorunlu değildir. Spor federasyonlarının kararorganlarının üyelerinin kendi üyeleri tarafından seçilmesi zorunluluğunailişkin herhangi bir anayasal kural bulunmamaktadır. Bu itibarla, özerk birkurumun karar organını oluşturan üyelerin tamamının veya bir bölümünün siyasalorganlar tarafından seçilmesine bakılarak bunun özerklikle bağdaşmayacağı ilerisürülemez.

Anayasa'nın 59. maddesinde öngörülen sporun geliştirilmesiamacının da ne şekilde yerine getirileceğine ilişkin herhangi bir belirlemebulunmamaktadır.

Ek 9. maddeye göre Spor Genel Müdürlüğü, bütçesinden bağımsızfederasyonlara doğrudan mali yardımda bulunmakta, ilgili branşın alt yapısınave eğitime ilişkin projelerinin desteklenmesi amacıyla gerektiğinde kaynaktahsis edebilmekte, kendisine ait spor tesislerinin işletilmesini, menkul vegayrimenkullerini bedelsiz olarak kırk dokuz yıla kadar federasyonunfaaliyetleri için tahsis edebilmektedir.

Kanun koyucu tarafından spor federasyonlarına mali destek sağlamave sağlanan desteğin amacı doğrultusunda harcanması konusunda denetim yetkisiverilmiş bulunan Spor Genel Müdürlüğüne federasyonların denetim kurullarına 3üye görevlendirmesinin ve federasyonların yurt içi bağlantısını sağlamak üzerefederasyon başkanının teklifi sonrasında Genel Müdürün onayı ilegörevlendirilmesinin, Genel Müdürlük ve spor federasyonlarının pozisyonları vearalarındaki ilişki nedeniyle, Anayasa'ya aykırı olduğundan söz edilemez

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 59. ve 123.maddelerine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa'nın 2. maddesiyle bir ilgisi görülmemiştir.

C- Kanun'un 10. Maddesiyle Değiştirilen, 3289 SayılıKanun'un Ek 9. Maddesinin Üçüncü Fıkrasının 'Genel kurul üye sayısıolimpik paralimpik spor dallarında 150'den az 300 üyeden fazla, diğerbranşlarda ise 100'den az 200 üyeden fazla olamaz.' Biçimindeki YedinciCümlesinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, ekonomik büyümenin sağlanması, sosyal devletilkesinin hayata taşınması ve sporun teşvik edilerek kitlelereyaygınlaştırılmasının Devletin anayasal görevi olduğu, federasyon üyeliklerinekanunla alt ve üst sınırlar konulması ve dolayısıyla alt sınırın altındafederasyonlaşmaya, üst sınırın üzerinde ise federasyona üyeliğe engelolunmasının, spor federasyonlarının sivil alanda ve ulusal ve uluslararasıdüzeylerdeki çok yönlü ilişki ve işlevleri göz önüne alındığında demokratikhukuk devleti ile sosyal hukuk devleti ilkeleri ile bağdaşmadığı belirtilerekkuralın, Anayasa'nın 2. ve 59. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Ek 9. maddenin üçüncü fıkrasına göre, genel kurul, federasyonun enüst organıdır. Kuralda genel kurulun toplanması, üyelerin belirlenmesi, divanınoluşturulması, delege listesine yapılacak itirazlar ve oyların sayımı ileilgili diğer esas ve usullerin federasyonların ana statülerinde belirleneceğihükme bağlanırken, olimpiyat oyunlarına katılma yeterliliği esas alınarak genelkurul üye sayısında alt ve üst sınırlar tespit edilmiştir. Buna göre, genelkurul üye sayısının olimpik ve paralimpik spor dallarında 150'den az 300 üyedenfazla, diğer branşlarda ise 100'den az 200 üyeden fazla olamayacağı ifadeedilmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.

Herhangi bir kuruluşun oluşmasında demokrasinin temel kuralı olanseçime yer verilmişse, bu kuruluşun seçim sisteminin, yönetim ve işleyişinin dedemokratik kurallara aykırı olamayacağının kabulü gerekir. Demokratikseçimin en önemli niteliği, adil bir temsil ilkesine dayalı serbest, eşit vegenel-oy esasını içermesidir. Hukuk devletinin bir gereği olarak adaletli birhukuk düzeninin kurulabilmesi de, diğer seçimler yanında kamu kuruluşuniteliğindeki spor federasyonlarının seçimlerinde de seçime katılacakların adilbir biçimde temsil edilmesine bağlıdır.

Demokratik seçim usulünün temel nitelikleri konusunda herhangi birsınırlama getirmeyen düzenlemede, temsilde adaletin gerçekleşmesine engelolacak düzeyde çok az sayıda delegeden oluşan bir genel kurul oluşumuna engelolmak amacıyla genel kurul üye sayısına ilişkin bir alt sınır konularak,olimpik ve paralimpik spor dallarında 150'den, diğer dallarda ise 100'den azolmama koşulunun getirilmesi ve spor federasyonlarının zayıf mali yapıları gözönünde bulundurularak olimpik ve paralimpik spor dallarında 300'den, diğerdallarda ise 200'den fazla üyenin olmaması kuralının getirilmesinin Anayasa'nın2. maddesinde yer alan demokratik hukuk devleti ilkesine aykırı bir yönübulunmamaktadır. 

Yukarıda birinci fıkranın dava konusu kurallarının Anayasa'nın 59.maddesi yönünden incelenmesinde belirtilen gerekçelerle de iptale konudüzenleme kanun koyucunun takdir yetkisi içerisinde bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 59.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

D- Kanun'un 10. Maddesiyle Değiştirilen, 3289 Sayılı Kanun'un Ek9. Maddesinin Üçüncü Fıkrasının (a) Bendinde Yer Alan ''üç ayiçerisinde'' İbaresinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, 3289 sayılı Kanun'un 6215 sayılı Kanun iledeğiştirilmeden önceki ek 9. maddenin beşinci fıkrasına dayanılarak GenelMüdürlükçe çıkarılan Çerçeve Statü'nün 7. maddesinin birinci fıkrasında sporfederasyonlarının olağan genel kurullarının; olimpik spor dallarında dört yıldabir ilgili olimpiyat oyunlarının bitim tarihinden itibaren, olimpik olmayanspor dallarında ise yaz olimpiyat oyunlarının bitiminden itibaren altı ayiçerisinde yapılacağının hükme bağlandığı, 6215 sayılı Kanun'un 10. maddesi ilebu sürenin 3 aya düşürüldüğü, olağan genel kurulu düzenleme süresinin 3 aya düşürülerekolimpiyat oyunları sonrası ilgili spor dalında gerçekleşen başarının veyabaşarısızlığın tartışılmasına imkân vermeyecek kadar çok kısaltıldığı, kanunkoyucunun hukuk devleti içerisinde kendisine tanınan takdir hakkını adalet,hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini gözetmeksizin kullandığı belirtilerekkuralın, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Dava konusu ibarenin de yer aldığı kuralla spor federasyonlarınınolağan genel kurullarının; olimpik ve paralimpik spor dallarında ilgiliolimpiyat oyunlarının, diğer spor dallarında yaz olimpiyat oyunlarınınbitiminden, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kurulacakfederasyonlarda ise kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren üçay içerisinde yapılacağı hükme bağlanmıştır.

3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinin beşinci fıkrasının birincicümlesine dayanılarak çıkarılan 'Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Özerk SporFederasyonları Çerçeve Statüsü'nün 7. maddesinde spor federasyonlarınınolağan genel kurullarının; olimpik spor dallarında dört yılda bir ilgiliolimpiyat oyunlarının bitim tarihinden itibaren, olimpik olmayan spordallarında ise yaz olimpiyat oyunlarının bitiminden itibaren altı ay içerisindeyapılacağı kurala bağlanmış bulunmaktaydı. Ancak, Çerçeve Statünün dayanağıolan 3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesi,Anayasa Mahkemesinin 2.7.2009 günlü, E.2006/118, K.2009/107 sayılı kararı ileiptal edilmiştir. Artık, spor federasyonlarının genel kurulları 6215 sayılıKanun ile 3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinde yapılan değişikliklere göreyapılacaktır.

Kanunların, kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması,genel, objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi vekazanılmış hakları ihlâl etmemesi Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukukdevleti olmanın gereğidir. Bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerdekendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyetve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir.

Bütün kamusal işlemler, nihai olarak kamu yararını gerçekleştirmekhedefine yönelmek durumundadır. Kanunun amaç öğesi bakımından Anayasa'ya uygunsayılabilmesi için kanunun çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacıngözetilmemiş olması gerekir. İlgili yasama belgelerinin incelenmesinden kanununkamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğu açıkça anlaşılabiliyorsakanunun amaç unsuru bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu söylenebilir.

İptale konu ibare ile spor federasyonlarının olağan genelkurullarının ilgili olimpiyatların bitiminden sonra 3 ay içerisindeyapılacağının tespiti tamamen kanun koyucunun takdirinde olan bir husustur.Kamu yararı dışında herhangi bir amacın gözetildiğine ilişkin yasamabelgelerinde bir emare bulunmamaktadır.

Anayasa'nın 59. maddesinde belirtilen amacı ya da kamu yararınıgerçekleştirmek için kanunla yapılacak olan düzenleme, kanun koyucunun yapacağıtercihlere göre şekillenecektir; yani kanun koyucu, Anayasa'da belirtilen amacıveya kamu yararını gerçekleştirmek için getireceği çözümü seçmekte serbesttir.Burada takdir yetkisi Anayasal ilkelere aykırı olmamak koşuluyla kanun koyucuyaaittir ve bu hususun yerindeliği Anayasa Mahkemesinin denetim alanına girmez.Bu sürenin olimpiyatlarda elde edilen sportif başarı veya başarısızlıkların enuygun zamanda tartışılmasına imkân verip vermediği değerlendirmesi ise tamamenkanun koyucunun takdirinde olan bir husustur. 

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

E- Kanun'un 10. Maddesiyle Değiştirilen, 3289 Sayılı Kanun'un Ek9. Maddesinin Üçüncü Fıkrasının (b) Bendinin (1) Numaralı Alt Bendinde Yer Alan'Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kurulu raporlarında yeterli düzeydegörülmeyen veya'' İbaresi ile Altıncı Fıkrasının 'Spor federasyonlarınınBakana verecekleri taahhütnamenin esaslarını belirlemek ve yıl sonu itibarıylataahhütnamelere uyup uymadıklarının değerlendirerek Bakana sunmak.'Biçimindeki (a) Bendinin ve 'Bakana sunulan taahhütname ile master planı veperformans ölçütlerine uyulup uyulmadığı konusunda altı ayda bir Bakana raporvermek.' Biçimindeki (c) Bendinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, Spor Genel Müdürlüğüne dahi verilmeyen Bakan'akarşı bir taahhütte bulunma yükümlülüğünün sivil alanda gönüllülük esaslarınadayalı olarak spor faaliyetlerini yöneten spor federasyonları için kabuledildiği, buna bağlı olarak federasyon başkanı veya yönetim kurulu üyeleriningörevden alınmasına yol açacak bir mekanizmanın kurulduğu, bu konuda ancak sporfederasyonlarının genel kurullarının yetkili ve sorumlu olabileceğibelirtilerek kuralların, Anayasa'nın 2. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinde, 6215 sayılı Kanunla yapılandeğişikliklerle spor federasyonlarının sportif başarılarını, plan veprojelerini kontrol etmek, faaliyetlerini değerlendirmek, geliştirmek veizlemek üzere Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kurulu kurulmasıöngörülmüştür. Bu Kurul, Bakan tarafından spor alanında bilimsel çalışmalaryapmış veya sporda idareci, teknik adam ve benzeri görevlerde veya kamu kurumve kuruşları ile özel sektörde üst düzey görevlerde bulunmuş kişiler arasındaniki yıl için görevlendirilecek, bir başkan, bir başkan yardımcısı, bir raportörile dört üyeden oluşmaktadır. 

Kurulun görevleri, iptale konu (a) ve (c) bentlerinin de yeraldığı ek 9. maddenin altıncı fıkrasında,Spor federasyonlarının Bakanaverecekleri taahhütnamenin esaslarını belirlemek ve yıl sonu itibarıylataahhütlerine uyup uymadıklarını değerlendirerek Bakana sunmak, federasyonlartarafından hazırlanan master planını, performans ölçütlerini, amaç vehedeflerini incelemek, uluslararası federasyonların statü ve talimatlarınıgözeterek hizmet kalite standartlarını belirlemek ve Bakana sunulan taahhütnameile master planı ve performans ölçütlerine uyulup uyulmadığı konusunda altıayda bir Bakana rapor vermek olarak belirlenmiştir.

Ek 9. maddenin bu bölümde iptale konu diğer ibarelerin yer aldığıüçüncü fıkrasının (b) bendine göre olağanüstü genel kurul, üçüncü fıkrada yerverilen diğer hallerin dışında Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kuruluraporlarında yeterli düzeyde görülmeyen veya yapılan denetim sonucu görevbaşında kalmasında sakınca görülen federasyon başkanı ve yönetim kurulu üyelerihakkında karar almak üzere Bakanın istemi üzerine de olağanüstü toplanacağıhükme bağlanmıştır.

Sportif Değerlendirme Kurulunun oluşumu ve görevleri göz önündebulundurulduğunda, bu Kurulun spor federasyonları açısından taahhütnamelerinive çalışma planlarını hazırlama ve sunma konusunda; Gençlik ve Spor Bakanıaçısından ise federasyonlar tarafından hazırlanmış bu taahhütname ve planlarındeğerlendirilmesi noktasında teknik destek hizmeti sağladığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda birinci fıkranın dava konusu kurallarının Anayasa'nın123. maddesi yönünden incelenmesinde belirtilen gerekçelerle, kanun koyucutarafından, idari vesayet kapsamında merkezî idareye, kanunla açık bir şekildedüzenlenmiş olması koşuluyla, vesayet denetimine tabi kurumların kararorganlarını oluşturan kişileri göreve getirme ve görevden alma konusunda ilgilikurumun özerklik derecesine bağlı olmak üzere yetki verilebilmektedir. 

Spor federasyonları açısından ise merkezîidareye doğrudan spor federasyonlarının icra organını belirleme veya görevdenalma yetkisi verilmemiştir. Sadece ek 9. maddenin iptale konu ibarelerin yeraldığı üçüncü fıkrası hükümleri doğrultusunda Sportif Değerlendirme veGeliştirme Kurulu raporlarında yeterli düzeyde görülmeyen veya yapılan denetimsonucu görev başında kalmasında sakınca görülen federasyon başkanı ve yönetimkurulu üyeleri hakkında karar almak üzere Bakan'a olağanüstü genel kurulçağrısında bulunma yetkisi verilmiştir. İptali istenen üçüncü fıkradakiibareler ise Bakan'ın sahip olduğu bu yetkiyi yine iptale konu edilen altıncıfıkra hükümleri doğrultusunda Sportif Değerlendirme Kurulu tarafından sunulacakraporlara bağlamaktadır. Federasyon başkanı veya yönetim kurulu üyeleriningörevden alınmaları konusunda yetkili karar organı spor federasyonlarının genelkurullarıdır. Dolayısıyla, spor federasyonlarının özerkliğini olumsuz yöndeetkileyecek bir husus bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kurallar Anayasa'nın 123.maddesine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa'nın 2. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

F- Kanun'un 10. Maddesiyle Değiştirilen, 3289 Sayılı Kanun'un Ek9. Maddesinin Dördüncü Fıkrasının 'Genel kurulun delege sayısının yüzde 10'uGenel Müdürlük temsilcilerinden oluşur.' Biçimindeki Onuncu Cümlesininİncelenmesi

Dava dilekçesinde, ek 9. maddenin ikinci fıkrasında yer alanibarelere ilişkin belirtilen gerekçelerle kuralın, Anayasa'nın 2., 59. ve 123.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesiyle genel kurulda kulüplerindelege sayısı, toplam delege sayısının yüzde 60'ından az olamaz kuralı getirilirkengenel kurulun delege sayısının yüzde 10'unun Genel Müdürlük temsilcilerindenoluşacağı hükme bağlanmıştır.

İptali istenilen cümle spor federasyonlarının en üst karar organıolan Genel Kurul üyelerinin belirlenmesinde Spor Genel Müdürlüğünün müdahalesineilişkin bir düzenleme içermektedir. Aynı konuda düzenleme yapan ek 9. maddeninikinci fıkrasının dava konusu yapılan kurallarının Anayasa'nın 59. ve 123.maddeleri yönünden incelenmesinde belirtilen gerekçelerle dava konusukural Anayasa'nın 59. ve 123. maddelerine aykırı değildir. İptal istemininreddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 2. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

G- Kanun'un 10. Maddesiyle Değiştirilen, 3289 Sayılı Kanun'un Ek9. Maddesinin Beşinci Fıkrasının 'Kesinleşmiş vergi veya sigorta borcuolmamak.' Biçimindeki (c) Bendi ile (d) BendindeYer Alan 'Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ilecasusluk,'' ve '' gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcısuçtan'' İbarelerinin İncelenmesi

1- 'Kesinleşmiş vergi veya sigorta borcu olmamak.'Biçimindeki (c) Bendinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, federasyonların yönetim kurulu üyeleri veyadiğer organlarının başkan ve üyeleri için herhangi bir koşul aranmazken, sporfederasyonlarına başkan olabilmek için Devlet memurluğuna girişte arananlardandaha ağır koşullara yer verilmesinin kanun önünde eşitlik ilkesine aykırıolduğu, piyasa şartlarına bağlı ödevlerin yerinegetirilememesi nedeniyle kişilerin spor federasyonu başkanı olma gibidemokratik bir hakkın kullanımından alıkonulmasının, demokratik, sosyal hukukdevleti ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasanın 2. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İptal konusu ibarelerin yer aldığı kuralla, kesinleşmiş sigortaveya vergi borcu olmamak, federasyon başkanı olabilmenin koşulları arasındasayılmıştır.

Spor federasyonu başkanı olabilmek için getirilen 'kesinleşmişsigorta veya vergi borcu olmamak' koşulu, vergi ve sigorta mevzuatındankaynaklanan bir mükellefiyetin yerine getirilmemesi durumudur. 213 sayılı VergiUsul Kanunu'na göre, vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıklarıolayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğarken vergi alacağı mükellefbakımından vergi borcunu teşkil etmektedir.

İptal davasına konu kuralda kanun koyucu, spor federasyonubaşkanlığı görevinin saygınlığı, bu göreve karşı toplumun duyduğu güveni ve bugörevin içeriğinde yer alan etik değerleri göz önüne alarak, görevi icra edecekolanlar için belli kamu yükümlülüklerinin yerine getirilmesini şart koşmuştur.Kanun koyucu, belirlenen yükümlülükleri yerine getirmeyen kişilerin bu göreviicra etmeleri hâlinde toplumun ve devletin değer yargılarının zarar göreceğinikabul etmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren,Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlarından kaçınan, hukukun üstün kurallarıylakendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun dauyması gereken Anayasa ve temel hukuk ilkelerinin bulunduğu bilincinde olandevlettir.

Kanun koyucu, bir mesleğin ya da görevin genel yararı gereğibunları icra edenlerin birbirleriyle ve toplumla ilişkilerinde dürüstlüğü vegüveni egemen kılmak için, o meslek ya da görevi geniş biçimde özel yaşamı dahiiçine alacak şekilde değerlendirerek meslekle bağdaşmasını uygun bulmadığıeylem ve durumları da koşullar arasında takdir edebilir. Kanun koyucu budüzenlemeleri yaparken anayasal ilke ve kurallara bağlı kaldığı sürece takdirinemüdahale edilemez.

Bununla birlikte, federasyon başkanı olabilmek için getirilen 'kesinleşmişsigorta veya vergi borcu olmamak' koşulu, ekonomik bir suç olmayıp vergi vesigorta mevzuatından kaynaklanan bir mükellefiyetin yerine getirilmemesidurumudur. Bu tür bir mükellefiyetin kasten yerine getirilmemesi söz konusuolabileceği gibi dikkatsizlik, tedbirsizlik veya taksirle degerçekleşebilecektir. Bu nitelikteki bir mükellefiyeti yerine getirmeyenlerinspor federasyonu başkanlığı görevine seçilememeleri sonucu ortaya çıkan hakyoksunluğunun adil ve orantılı olduğu söylenemeyecektir.

Açıklanan nedenlerle 'kesinleşmiş sigorta veya vergi borcuolmamak' ibaresi Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Nuri NECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI veMuammer TOPAL bu görüşe katılmamıştır.

2- (d) BendindeYer Alan 'Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ilecasusluk,'' İbaresinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, siyasal rejimle ilgili siyasalsuçlardan dolayı kişilerin spor federasyonu başkanı olma gibi demokratikbir hakkın kullanımından alıkonulmasının, demokratik, sosyal hukuk devletiilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasanın 2. maddesine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.

İptal konusu ibarenin yer aldığı kuralla, Anayasal düzene ve budüzenin işleyişine karşı suçlar ile casusluk suçlarından hükümlü olmamakfederasyon başkanı olabilmenin koşulları arasında öngörülmüştür.

'Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar',5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309 ilâ 316. maddeleri arasındadüzenlenmiştir. Bu bölümde düzenlenen suçların hepsi kasıtla işlenebilen ve enaz 5 yıllık hapisten ağırlaştırılmış müebbet hapse kadar cezalar öngörensuçlardır.

Casusluk suçları ise 5237 sayılı Kanun'un 328 ilâ 338. maddeleriarasında düzenlenmiş olup taksirle veya kasıtla işlenebilen, cezaları 6 ayhapisten müebbet ağır hapse kadar değişen suçlardır.

İptal davasına konu ibarenin yer aldığı kuralda kanun koyucu, sporfederasyonu başkanlığı görevinin saygınlığı, bu göreve karşı toplumun duyduğugüveni ve bu görevin içeriğinde yer alan etik değerleri göz önüne alarak,görevi icra edecek olanlar için belli suçlardan mahkûm olmama şartınıgetirmiştir. Kanun koyucu, belli suçlardan mahkûm olanların, bu görevi icraetmeleri hâlinde toplumun ve devletin değer yargılarının zarar göreceğini kabuletmiştir.

'Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar'işledikleriiçin mahkûm olanların spor federasyonu başkanlığı görevini icraedemeyeceklerine dair hak yoksunluğu sonucunu doğuran düzenlemeler, kuşkusuztoplum yaşantısının gerekleri ve kamu yararı düşüncesiyle kanun koyucununtakdirinde olan bir konudur.

Kanun koyucu tarafından anayasal düzene ve bu düzenin işleyişinekarşı fiillerin suç kabul edilmesi ile korunan hukuki yarar, bu suçları 5237sayılı Kanun'da düzenleyen bölümün başlığından da anlaşılacağı üzere anayasaldüzendir. Anayasal düzenin korunması hukuki yararının önemi açıktır. Tamamıkasıtla işlenebilen bu suçlar için belli bir yılın üzerinde hapis cezasıöngörülmesi ile bu önem de ortaya konmuştur.

Spor federasyonu başkanlarının ulusal ve uluslararası spororganizasyonlarında yürüttükleri faaliyetler ve temsil rolleri, görevleriningerektirdiği saygınlık ve içeriğinde yer alan etik değerler göz önündebulundurularak, bu görevi icra edecek kişilerin ilişkilerinde dürüstlüğü vegüveni egemen kılmak amacıyla spor federasyonu başkanı seçilebilmek için aranankoşullar arasında, bu görev ile bağdaşmadığı kabul edilen 'casusluk'suçlarından mahkûm olmama koşuluna yer verilmiştir.

Spor federasyonu başkanlığı görevinin özellikleri, suçlarınniteliği, bu suçlara verilen cezalar ve spor federasyonlarının faaliyetalanlarında korunması gereken değerler gibi hususlar dikkate alındığında,federasyon başkanı seçilememe hak yoksunluğunun işledikleri suçlara göreadaletli ve eylemle orantılı olmayan ölçüsüz bir hak yoksunluğu olduğusöylenemez.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu 'Anayasal düzene ve budüzenin işleyişine karşı suçlar ile casusluk,'' ibaresi Anayasa'nın 2.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, ZehraAyla PERKTAŞ ve Erdal TERCAN 'casusluk' ibaresi yönünden bu görüşekatılmamıştır.

3- (d) BendindeYer Alan '' gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan''İbaresinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, 'gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyetikırıcı suçtan' ibaresinin, kendinden önce tek tek sayılan suçları ölçüsüzbir şekilde genişleterek yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlarınkapsamını belirsiz hâle getirdiği belirtilerek kuralın, Anayasanın 2. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İptal konusu ibarelerin yer aldığı kurallarla, zimmet, irtikâp,rüşvet, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma,hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan hükümlüolmamak federasyon başkanı olabilmenin koşulları arasında sayılmıştır.

Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temelilkelerinden birisi olan 'belirlilik' ilkesine göre, yasaldüzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya vekuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması,ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesigerekir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey hangisomut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını,bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancakbu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarınıbelirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tümeylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasaldüzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gereklikılar.

Dava konusu kuralda geçen 'gibi' edatının metinde sayılan 'zimmet,irtikâp, rüşvet, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüyekullanma, hileli iflas' suçlarının yüz kızartıcı veya şeref veya haysiyetkırıcı birer suç olduklarını nitelemek için kullanıldığı ve federasyon başkanıolabilmek için sadece maddede sayılan suçlardan mahkûm olmamak şartınınaranabileceğinin kabul edilmesi gerekmektedir. Buna göre, suç ve cezalarınkanuniliği ilkesi gereği 'gibi' kelimesine dayanarak 'yüz kızartıcısuçlar' veya 'şeref veya haysiyet kırıcı suçlar' kavramlarınınkapsamını genişletmek mümkün değildir. Bu durumda, 'belirlilik' ilkesineaykırılıktan söz edilemez.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu 'gibi yüz kızartıcı veyaşeref ve haysiyeti kırıcı suçtan' ibaresi Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdeğildir. İptal isteminin reddi gerekir.

H- Kanun'un 10. Maddesiyle Değiştirilen, 3289 Sayılı Kanun'un Ek9. Maddesinin On Altıncı Fıkrasının İkinci Cümlesinde Yer Alan '' amacauygunluğu ve'' İbaresinin,Üçüncü Cümlesinde Yer Alan ''veamacına'' İbaresininve 'Teknik elemanlar ve sporcularaödenecek ücretler hariç, federasyonda çalışan personel ve diğer görevlilereverilecek ücret ve yolluklar kamu kaynakları ve Spor Toto TeşkilatBaşkanlığından sağlanan reklam gelirlerinden karşılanamaz.' Biçimindeki SonCümlesinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, ek 9. maddesinin birinci fıkrasında yeralan cümlelere ilişkin belirtilen gerekçelere ek olarak, Genel Müdürlükçeyapılan her türlü yardımların amaca uygunluk açısından da denetlenip, amacauygun harcanmayanların zarar olarak nitelendirilerek kusurları bulunanfederasyon başkanı ve yönetim kurulu üyelerinden tahsil edileceğine ilişkinhükmün federasyonların bağımsızlığı ile bağdaşmadığı, özerkliklerinisakatladığı, kaynakların amaca uygun harcanıp harcanmadığı hususunun demokratikhukuk devleti ilkesi bağlamında federasyon genel kurullarının yetkisinde olmasıgerektiği, amaca uygunluk denetimi ve buna dayalı zarar ilkesi, Devletin genelidare esaslarına göre kamu hizmetlerini yürütmekle yükümlü olan resmi kurum vekuruluşları için dâhi söz konusu değilken, sivil alanda demokratik esaslaragöre faaliyette bulunan bağımsız spor federasyonları için geçerli olmasınındemokratik hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmadığı belirtilerek kuralların,Anayasanın 2. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Ek 9. maddenin dava konusu ibarelerin yer aldığı on altıncıfıkrasına göre, federasyonların her türlü faaliyetlerinin denetimi; genelkurul, denetim kurulu ve Bakan tarafından görevlendirilecek denetimelemanlarınca yapılır. Federasyon harcamalarının yerindelik denetimi yetkilikurullarınca, Genel Müdürlükçe yapılan her türlü yardımların amaca uygunluğu vedenetimi ise Genel Müdürlükçe yapılır. Genel Müdürlük tarafından yapılan aynive nakdi yardımların mevzuata ve amacına uygun olarak harcanmaması hâlindeoluşacak zarar, kusurları bulunan federasyon başkanı ve yönetim kuruluüyelerinden tahsil edilir ve bunlar hakkında suç duyurusunda bulunulur.

On altıncı fıkranın iptale konu diğer kuralına göre, teknikelemanlar ve sporculara ödenecek ücretler hariç, federasyonda çalışan personelve diğer görevlilere verilecek ücret ve yolluklar kamu kaynakları ve Spor TotoTeşkilat Başkanlığından sağlanan reklam gelirlerinden karşılanamaz.

İptali istenilen ibareler spor federasyonlarına Spor GenelMüdürlüğü tarafından yapılan her türlü yardımların kullanımı, amaca uygunluğuve denetimine ilişkin bir düzenleme içermektedir. Aynı konuda düzenleme yapanek 9. maddenin birinci fıkrasının dava konusu yapılan kurallarının Anayasa'nın123. maddesi yönünden incelenmesinde belirtilen gerekçelerle,mali kaynaksağlayan vesayet makamlarına, kanunda açıkça ifade edilmiş olmak şartıylayerindelik, amaca uygunluk açısından da denetim yetkisi verilmesinde Anayasa'yaaykırı bir yön bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle,dava konusu kurallar Anayasa'nın 123.maddesine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir.

Kuralların, Anayasa'nın 2. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

I- Kanun'un 12. Maddesiyle 3289 Sayılı Kanun'a Eklenen Geçici 11.Maddesinin Son Fıkrasının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, spor federasyonlarının, bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten sonra yapılacak ilk ilgili olimpiyat oyunlarının bitimtarihlerinden itibaren üç ay içerisinde genel kurullarını yaparak hukukiyapılarını 6215 sayılı Kanun'a uygun hâle getirmek zorunda olduklarının hükümaltına alındığı, oysa 'Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonrayapılacak ilk ilgili olimpiyat oyunlarının bitim tarihleri' ibaresininbelirsiz ve öngörülemez olduğu belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 7.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İptale konu kuralla 3289 sayılı Kanunla tüzel kişilik kazanan sporfederasyonlarının, iptale konu kuralın yer aldığı maddenin yürürlüğe girdiğitarihten sonra yapılacak ilk ilgili olimpiyat oyunlarının bitim tarihlerindenitibaren üç ay içerisinde genel kurullarını yaparak hukuki yapılarını 6215sayılı Kanun'a uygun hâle getirmek zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.

Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temelilkelerinden biri 'belirlilik'tir. 'Belirlilik' ilkesi yalnızcayasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifadeetmektedir. Erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir gibi nitelikselgereklilikleri karşılaması koşuluyla kanunlar, mahkeme içtihatları veyürütmenin düzenleyici işlemleri ile de hukuki belirlilik sağlanabilir. Aslolanmuhtemel muhataplarının mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne türsonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıdır.

 'Öngörülebilirlik şartı' olarak nitelendirilen builkeye göre kanunun uygulanmasında takdirin kapsamı ve uygulama yöntemibireyleri keyfi ve öngöremeyecekleri müdahalelerden koruyacak düzeyde açıklıklayazılmalıdır. Belirlilik, kişilerin hukuk güvenliğini korumakla birlikteidarede istikrarı sağlar.

6215 sayılı Kanun'un 30. maddesine göre, Kanun'un yürürlüğe giriştarihi Kanun'un yayım tarihi olarak kabul edilmiştir. Kanun 12.4.2011 günlü,27903 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

6215 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle, 2012Londra Yaz Olimpiyatları ile 2014 Soçi Kış Olimpiyatlarının tarihleriUluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından belirlenmiş bulunmaktadır.Hâlihazırda, 2016 Yaz ve 2018 Kış Olimpiyatlarının tarihi ve yeri de ilanedilmiş bulunmaktadır.

Spor dünyasının en önemli organizasyonu olan ve 4 yıllıkaralıklarla düzenlenen olimpiyatların nerede ve ne zaman yapılacağınınUluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından yıllar öncesinden tespit edilip ilanedilmesi, iptale konu kuralın, genel kurul tarihlerinin çok öncedenbelirlenebilmesine imkân sağlaması nedeniyle kuralda kanunların belirliliğiilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 7. maddesiyle bir ilgisi görülmemiştir.

J- Kanun'un 21. Maddesiyle Değiştirilen 5216 sayılı Kanun'un 26.Maddesinin Üçüncü Cümlesinin '' ya da bu yerlerin belediye veya bağlıkuruluşlarının %50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin%50'sinden den fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisincebelirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir.' Bölümününİncelenmesi

Dava dilekçesinde, toplu taşıma imtiyazının devri ile hafriyatsahalarının, sosyal tesislerin, büfe çay ocağı ve otoparkların işletmesinin2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre, açık, saydam ve rekabetçi koşullarda ihaleedilmek yerine, büyükşehir belediyelerinin şirketlerine doğrudan verilmesiişleminde kamu yararı olmadığı, piyasada rekabetçi şartlarda faaliyet yürütenbinlerce şirket aleyhine ve belediye şirketleri lehine hukukun kabuledemeyeceği eşitsizlik yaratıldığı, işletme haklarının devrine ilişkin olarakbelediye meclisince belirlenecek süre ve bedel dışında hiçbir koşula yerverilmediği, kanun ile düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütme organına,genel, sınırsız, esasları ve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisiverilmesinin yasama yetkisinin devri anlamına geleceği belirtilerek kuralın,Anayasa'nın 2., 7. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İptale konu kuralların yer aldığı maddede, büyükşehirbelediyelerine, kendilerine yüklenilmiş olan görev ve hizmet alanlarında ilgilimevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketi kurabilme olanağıverilmektedir.Büyükşehir belediyelerince kurulabileceği öngörülen sermayeşirketlerinin çalışma konularının, büyükşehir belediyelerinin genel idareesaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları asli ve sürekli görevleri dışındakalan alanlarda, sermaye şirketleri aracılığıyla yürütülmeye uygun nitelikteki(piyasa şartlarının gözetileceği) görev ve hizmetler olacağında kuşkubulunmamaktadır.

 İptali istenilen kural, belediyelere kendi görev ve hizmetalanlarında, bazı idari koşulları yerine getirerek, belediye veya bağlıkuruluşlarının % 50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin% 50'sinden fazlasına ortak olduğu sermaye şirketlerine maddede sayılanyerlerin işletmesini 2886 sayılı Kanun'a tabi olmaksızın devredebileceğiniöngörmektedir.

Kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan mal ve hizmetalımları ile yapım işleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamuİhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında; kira ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisiişlemleri ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yürütülmektedir.Devlet İhale Kanunu'nun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygunşartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasıesastır.

Kanunların, kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması,genel, objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi vekazanılmış hakları ihlâl etmemesi Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukukdevleti olmanın gereğidir. Bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerdekendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyetve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir.

Bütün kamusal işlemler, nihai olarak kamu yararını gerçekleştirmekhedefine yönelmek durumundadır. Kanunun amaç öğesi bakımından Anayasa'ya uygunsayılabilmesi için kanunun çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacıngözetilmemiş olması gerekir. İlgili yasama belgelerinin incelenmesinden kanununkamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğu açıkça anlaşılabiliyorsa kanununamaç unsuru bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu söylenebilir. Kanun koyucununkamu yararı amacıyla hareket edip etmediği ancak ilgili yasama belgeleriincelenerek ve kuralın objektif anlamına bakılarak tespit edilebilir. 

Devlet ya da diğer kamu tüzel kişileri tarafından ya da bunlarıngözetim ve denetimleri altında, genel ve ortak gereksinimleri karşılamak, kamuyararını ya da çıkarını sağlamak için yapılan ve topluma sunulmuş bulunansürekli ve düzenli etkinlikler olarak tanımlanan kamu hizmetinin, kamuhukukunun genel ilkeleri gereğince, doğrudan idare, kuruluş ve kurumlarıeliyle, kamusal yönetim biçimine göre yürütülmesi asıl ve olağandır. Ancak,kanun koyucu, kimi zaman hukuki ve fiili eşitliği sağlamak kimi zaman da kamuyararını korumak veya kamu hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak amacıyla temelkanunlardaki prensiplere istisna teşkil eden düzenlemeler yapabilir. Bukapsamda, iptale konu kuralda, Büyükşehir belediyelerine kendilerineyüklenilmiş olan görev ve hizmet alanlarında ilgili mevzuatta belirtilenusullere göre sermaye şirketi kurabilme olanağı verilmektedir.

Anayasa'ya uygunluk denetiminde, kanun koyucunun kamu yararıanlayışının isabetli olup olmadığı değil, incelenen kuralın kamu yararı dışındabelli bireylerin ya da grupların çıkarları gözetilerek yasalaştırılmış olupolmadığının incelenebileceği açıktır. Anayasa'da Hazineye ait veya kamukurumlarına tahsisli kamu mallarının satış ve tasarrufuna ilişkin ilkelereaçıkça yer verilmemiştir.

Belediye şirketleri, doğrudan belediyeler tarafından kurulan ya dayönetiminin elde edilmesi koşuluyla belediyelerce ortak olunan, bağımsızbütçeli, özel hukuk tüzel kişileridir.5216 sayılı Kanun'un 26. maddesinin ilkhâlinin gerekçesinde büyükşehir belediyelerinin hizmetlerini daha etkili,verimli ve ekonomik şartlarda sunmasına ve kaynak yaratmalarına yardımcı olmakamacıyla sermaye ortaklığı kurmasına izin verildiği ifade edilmiştir. Aynıgerekçede kurulacak şirketin belediyenin görev alanıyla ilgili olması şartınınbulunduğu, belediyelerin kurdukları veya ortak oldukları şirketlerden,belediyenin görev alanıyla ilgili olmayan şirketleri tasfiye etmesi veyaortaklıktan çekilmesi gerekeceği belirtilmiştir.

Belediye şirketlerinin kurulabilecekleri ve faaliyetgösterebilecekleri alanlar, işletme hakkının devredilebileceği yerlere ilişkiniptale konu kuralda yer verilen sınırlamalar ve belediyelerin bu şirketlerinsermayelerinin çoğunluğuna sahip olmaları nedeniyle yönetimlerine hâkimolmaları göz önünde bulundurularak, belediye meclislerince alınacak bir kararlakuralda sayılan yerlerin işletme haklarının bu şirketlere devrinin 2886 sayılıKanun'un rekabeti ve açıklığı temin eden kurallarından muaf tutulduğuanlaşılmaktadır. Kuralda sayılan yerlerin bu alanda temel kanun olan 2886sayılı Kanun'a istisna oluşturacak bir şekilde belediye meclislerince alınacakkararlar doğrultusunda belediye şirketlerince işletilebilmelerinin öngörülmesi,hizmetlerin ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanındakarşılanmasına imkân sağladığı ve kamunun yararına uygun olduğudeğerlendirmesinde bulunan kanun koyucunun takdir yetkisi içerisindedir.

Öte yandan, 6360 sayılı 'On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi veYirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 10. maddesi ile 5216 sayılı Kanun'un26. maddesinin iptal konusu kuralın yer aldığı birinci fıkrasına 'Ancak, buyerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanunhükümlerine tabidir.' biçimindeki kural eklenmiştir.

İptale konu edilen kuralda kanun koyucu doğrudan belediyelertarafından 'belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50'sinden fazlasına ortakolduğu şirketler' ile 'bu şirketlerin % 50'sinden fazlasına ortak olduğuşirketler'e 2886 sayılı Kanun'a tabi olmaksızın mülkiyeti ya datasarrufundaki belli bazı yerlerin işletmesini devretme imkânı vermektedir.Eklenmiş olan kuralda ise bu şekilde işletme hakkını devralan şirketlerin 3.kişilere aynı yerin işletme hakkını ancak 2886 sayılı Kanun hükümleriçerçevesinde devredebileceği öngörülmüştür.

Kanun koyucunun, bu şekilde doğrudan belediye meclislerincealınacak bir kararla, 2886 sayılı Kanun'da yer alan kurallara uyulmasına gerekbulunmaksızın kuralda sayılan yerlerin işletme haklarının belediye şirketlerinedevrini bu alanlardaki kamu hizmetlerinin kamu yararına uygun bir şekildeyürütülmesine engel olmayacağı değerlendirmesinde bulunurken, işletme haklarınıdevralan şirketlerin bu haklarını 3. kişilere devrini genel kurala (2886 sayılıKanun hükümlerine) tabi tutarak ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla vezamanında karşılanması ve ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanması açısındankamunun yararına uygun olacağı değerlendirmesinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

İptal dilekçesinde ayrıca iptale konu kuralda işletme haklarınındevrine ilişkin olarak belediye meclisince belirlenecek süre ve bedel dışındahiçbir koşula yer verilmediği, bunun Anayasa'nın 7. maddesinde yer alan yasamayetkisinin devri anlamına geleceği ve dolayısıyla Anayasanın 7. maddesineaykırı düşeceği ileri sürülmüştür.

Anayasa'nın 7. maddesinde, 'Yasama yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.' denilmektedir.Öte yandan, Anayasa'nın 87. maddesinde 'kanun koyma' yetkisinin TürkiyeBüyük Millet Meclisine ait bir görev olduğu açıklığa kavuşturulmuştur. Bunagöre, Anayasa'da kanun ile düzenlenmesi öngörülen konularda yürütme organınagenel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesi olanaklıdeğildir.

 Farklı koşul ve durumlara göre sık sık değişik önlemleralma, bunları kaldırma ve süratli biçimde hareket etme zorunluluğunun bulunduğualanlarda, yasama organının temel kuralları saptadıktan sonra, uzmanlık veidare tekniğine ilişkin hususları yürütmeye bırakması, yasama yetkisinin devriolarak yorumlanamayacağı gibi yürütme organının yasama organı tarafındançerçevesi çizilmiş alanda ve değişen koşullara uyum sağlayabilecek esnekliğesahip kriterlere uygun olarak, genel nitelikte hukuksal tasarruflardabulunması, hukuk devletinin belirlilik ilkesine aykırılık oluşturmaz.

Belediye şirketleri, iptale konu kuralın yer aldığı 5216 sayılıKanun'un 26. maddesinin birinci cümlesine göre Büyükşehir belediyesininkendisine verilen görev ve hizmet alanlarında kurulabilirler ve dolayısıyla bualanlarda faaliyet gösterebilirler.

Genel kural gereği belediyeler tarafından yapılan her türlü kirave mülkiyetin gayri ayni hak tesisi işlemleri 2886 sayılı Kanun'a tabitutulurken, iptale konu edilen kuralla sadece maddede sayılan yerlerin(mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini,sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçeleri) işletme hakkının belediyemeclisince belirlenecek süre ve bedelle,belirli şirketlere (belediye veya bağlıkuruluşlarının % 50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin% 50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere) devredebilecektir.

Kuralda sayılan yerlerin 2886 sayılı Kanun'da yer verilenkoşullara tabi olmaksızın belediye tarafından yapılacak işletme hakkının devriişlemlerinde belediye meclislerine sadece süre ve bedel konusunda karar almayetkisi verilmiştir.

Belediye ve ihale mevzuatı ile çok ayrıntılı olarak düzenlenmişbir konuda, işletme hakkının devredileceği şirketlerin, belediyelerin buşirketlerde sahip oldukları sermaye paylarından kaynaklanan özel durumları gözönünde bulundurularak, istisna kapsamına alınması ve belediyelerin kendilerinintasarrufunda bulunan maddede sayma yoluyla belirtilen yerler üzerindeki işletmehakkının kamu yararı ve hizmetin gereklerini dikkate alarak devri konusunda büyükşehirbelediye meclislerine süre ve bedel konusunda karar alma yetkisinin verilmesi,genel ilkeleri ve çerçevesi belirsiz bir alanda düzenleme yapma yetkisinindevri anlamına gelmemektedir.

Dava dilekçesinde son olarak, kuralda sayılan yerlerin işletmesinin2886 sayılı Kanun'a göre, açık, saydam ve rekabetçi koşullarda ihale edilmekyerine, büyükşehir belediyelerinin şirketlerine doğrudan verilmesi sonucundapiyasada rekabetçi şartlarda faaliyet yürüten binlerce şirket aleyhine vebelediye şirketleri lehine hukukun kabul edemeyeceği eşitsizlik yaratıldığıileri sürülmüştür.

Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi hukuksaldurumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksaleşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerinkanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasınıve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişive topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlaliyasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlıtutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya datopluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynıhukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursaAnayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

Yukarıda ifade edildiği üzere, kamu hizmetinin, kamu hukukunungenel ilkeleri gereğince, doğrudan idare, kuruluş ve kurumları eliyle, kamusalyönetim biçimine göre yürütülmesi asıl ve olağandır. Ancak, kanun koyucu, kimizaman hukuki ve fiili eşitliği sağlamak kimi zaman da kamu yararını korumakveya kamu hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak amacıyla temel kanunlardakiprensiplere istisna teşkil eden düzenlemeler yapabilir. Bu kapsamda, iptaliistenilen kuralla belediyelere kendi görev ve hizmet alanlarında, bazı idarikoşulları yerine getirerek belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50'sindenfazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50'sinden fazlasına ortakolduğu sermaye şirketlerine maddede sayılan yerlerin işletmesinin 2886 sayılıKanun'a tabi olmaksızın devredilebilmesi imkânının verilmesi, işletmenindevredildiği şirketlerin 'belediye şirketi' olmaları ve diğer özelşirketlerden farklı bir hukuki niteliğe sahip olmaları nedeniyle eşitlikilkesine aykırılık oluşturmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, iptale konu edilen kural Anayasanın 2., 7.ve 10. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un;

 A- 10. maddesiyle değiştirilen, 21.5.1986 günlü, 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un ek9. maddesinin beşinci fıkrasının 'Kesinleşmiş sigorta veya vergi borcuolmamak.' biçimindeki (c) bendinin yürürlüğünün durdurulmasıisteminin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,

B- 1- 10. maddesiyle değiştirilen 3289 sayılı Kanun'un ek 9.maddesinin;

a- Birinci fıkrasının;

aa- 'Bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerini yerinegetirmeyen federasyonların tüzel kişilikleri bu maddede belirtilen usulle iptaledilir ve mal varlıkları Genel Müdürlüğe devredilir.' biçimindekiüçüncü cümlesine,

ab- 'Genel Müdürlük tarafından yapılan yardımlar ve tahsisedilen kaynaklar kullanılarak alınan taşınmazların mülkiyeti Genel Müdürlüğeait olur. Bu taşınmazlar Genel Müdürlüğün mevzuatı çerçevesinde kullanılır.' biçimindekibeşinci ve altıncı cümlelere,

b- İkinci fıkrasının; 

ba- Dördüncü cümlesinde yer alan ''iki üyesi seçimlebelirlenen, üç üyesi ise Genel Müdürlükçe görevlendirilen'' ibaresine, 

bb-Son cümlesinde yer alan ''teklifi ve Genel Müdürün'' ibaresine,

c- Üçüncü fıkrasının; 

ca- 'Genel kurul üye sayısı olimpik ve paralimpik spordallarında 150'den az 300 üyeden fazla, diğer branşlarda ise 100'den az 200üyeden fazla olamaz.' biçimindeki yedinci cümlesine,

cb- (a) bendinde yer alan ''üç ay içerisinde'' ibaresine,

cc- (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan 'Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kuruluraporlarında yeterli düzeyde görülmeyen veya'' ibaresine,

ç- Dördüncü fıkrasının 'Genel kurulun delege sayısınınyüzde 10'u Genel Müdürlük temsilcilerinden oluşur.' biçimindeki onuncucümlesine,

d- Beşinci fıkrasının(d) bendinde yer alan 'Anayasaldüzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile casusluk, '' ile ''gibiyüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan'' ibarelere,

e- Altıncı fıkrasının;

ea- 'Sporfederasyonlarının Bakana verecekleri taahhütnamenin esaslarını belirlemek veyıl sonu itibarıyla taahhütlerine uyup uymadıklarınıdeğerlendirerek Bakana sunmak.' biçimindeki (a) bendine,

eb-'Bakana sunulan taahhütname ile master planı ve performansölçütlerine uyulup uyulmadığı konusunda altı ayda bir Bakana rapor vermek.' biçimindeki(c) bendine,

f- Onaltıncı fıkrasının;

fa- İkinci cümlesinde yer alan''amaca uygunluğu ve'' ibaresine,

fb- Üçüncü cümlesinde yer alan ''veamacına'' ibaresine,

fc- 'Teknik elemanlar ve sporculara ödenecek ücretlerhariç, federasyonda çalışan personel ve diğer görevlilere verilecek ücret veyolluklar kamu kaynakları ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığından sağlanan reklamgelirlerinden karşılanamaz.' biçimindeki son cümlesine,

2- 12. maddesiyle, 3289 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 11'inson fıkrasına,

3- 21. maddesiyle değiştirilen, 10.7.2004 günlü, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 26. maddesinin üçüncü cümlesinin ''yada bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50'sinden fazlasına ortakolduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50'sinden fazlasına ortak olduğuşirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinetabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesinidevredebilir.'bölümüne,

yönelik iptal istemleri, 14.2.2013 günlü, E. 2011/63,K. 2013/28sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkraya, bentlere, cümlelere, bölüme veibarelere ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,

14.2.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI- SONUÇ

29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un;

A- 10. maddesiyle değiştirilen, 21.5.1986 günlü, 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un ek9. maddesinin;

1- a- Birinci fıkrasının;

aa- 'Bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerini yerinegetirmeyen federasyonların tüzel kişilikleri bu maddede belirtilen usulle iptaledilir ve mal varlıkları Genel Müdürlüğe devredilir.' biçimindekiüçüncü cümlesinin,

ab- 'Genel Müdürlük tarafından yapılan yardımlar ve tahsisedilen kaynaklar kullanılarak alınan taşınmazların mülkiyeti Genel Müdürlüğeait olur. Bu taşınmazlar Genel Müdürlüğün mevzuatı çerçevesinde kullanılır.' biçimindekibeşinci ve altıncı cümlelerinin,

b- İkinci fıkrasının;

ba- Dördüncü cümlesinde yer alan ''iki üyesi seçimlebelirlenen, üç üyesi ise Genel Müdürlükçe görevlendirilen'' ibaresinin,

bb-Son cümlesinde yer alan ''teklifi ve Genel Müdürün'' ibaresinin,

c- Üçüncü fıkrasının;

ca- 'Genel kurul üye sayısı olimpik ve paralimpik spordallarında 150'den az 300 üyeden fazla, diğer branşlarda ise 100'den az 200üyeden fazla olamaz.' biçimindeki yedinci cümlesinin,

cb- (a) bendinde yer alan ''üç ay içerisinde'' ibaresinin,

cc- (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan 'Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kurulu raporlarındayeterli düzeyde görülmeyen veya'' ibaresinin,

d- Dördüncü fıkrasının 'Genel kurulun delege sayısınınyüzde 10'u Genel Müdürlük temsilcilerinden oluşur.' biçimindeki onuncucümlesinin,

Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptal istemlerinin REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,

2- Beşinci fıkrasının; 

 a- 'Kesinleşmiş sigorta veya vergi borcu olmamak.' biçimindeki(c) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Nuri NECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,

b- (d) bendinde yer alan;

ba- 'Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlarile'' ile ''gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcısuçtan''biçimindeki ibarelerinin,Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptalistemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, 

bb- ''casusluk,'' sözcüğünün Anayasa'ya aykırıolmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, MehmetERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Erdal TERCAN'ın karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,

3- a-Altıncı fıkrasının;

aa- 'Sporfederasyonlarının Bakana verecekleri taahhütnamenin esaslarını belirlemek veyıl sonu itibarıyla taahhütlerine uyup uymadıklarınıdeğerlendirerek Bakana sunmak.' biçimindeki (a) bendinin,

ab-'Bakana sunulan taahhütname ile master planı ve performansölçütlerine uyulup uyulmadığı konusunda altı ayda bir Bakana rapor vermek.' biçimindeki(c) bendinin,

b- Onaltıncı fıkrasının;

ba- İkinci cümlesinde yer alan''amaca uygunluğu ve'' ibaresinin,

bb- Üçüncü cümlesinde yer alan ''veamacına'' ibaresinin,

bc- 'Teknik elemanlar ve sporculara ödenecek ücretlerhariç, federasyonda çalışan personel ve diğer görevlilere verilecek ücret veyolluklar kamu kaynakları ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığından sağlanan reklamgelirlerinden karşılanamaz.' biçimindeki son cümlesinin,

Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptal istemlerinin REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,

B- 12. maddesiyle 3289 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 11'inson fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

C- 21. maddesiyle değiştirilen, 10.7.2004 günlü, 5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 26. maddesinin üçüncü cümlesinin ''yada bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50'sinden fazlasına ortakolduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50'sinden fazlasına ortak olduğuşirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinetabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesinidevredebilir.' bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE, Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

14.2.2013 gününde karar verildi.

 

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Serruh KALELİ

Başkanvekili

Alparslan ALTAN

 

 

 

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

 

 

 

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

 

 

 

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

 

 

 

 Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Zühtü ARSLAN

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

İptal istemine konu 3289 sayılı Kanun'un Ek 9. maddesinindeğiştirilen beşinci fıkrasının (d) bendindeki 'casusluk' ibaresi ile bu suçtanhükümlü olanların Federasyon Başkanlığına aday olamayacakları hüküm altınaalınmıştır. Casusluk suçları 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 328-338.maddeleri arasında düzenlenmiş olup; bu maddeler arasında taksirle işlenebilensuçlar olduğu gibi (Md.329/3, Md.336/3, Md.338), kastla işlenebilen suçlar dabulunmaktadır. Keza bu nev'i suçlar için öngörülen cezalar da 6 ay hapistenağırlaştırılmış müebbet hapse kadar farklılık göstermektedir. 'Casusluk'suçları arasında herhangi bir ayırım gözetilmemesi nedeniyle, taksirleişlenebilen ve örneğin 6 ay hapis cezası öngören bir suçtan hükümlü kişininsırf bu nedenle herhangi bir spor federasyonuna başkan adayı olamaması, işlenensuçla orantısız bir hak yoksunluğuna yol açacaktır. Nitekim 23.1.2008 günlü,5278 sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve DiğerBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un, benzer düzenlemeyiöngören hükümleri, aşağıdaki gerekçeyleAnayasa Mahkemesinin 25.2.2010 tarih veE: 2008/17, K:2010/44 sayıl kararıyla iptal edilmiştir.

'' yasakoyucu asli cezalara bağlı olarak kimi yoksunluklar öngörüpöngörmeme konularında anayasal ilkeler çerçevesinde takdir hakkına sahiptir.Ceza hukukunda, doğrudan doğruya bir suçun karşılığı olmak üzere öngörülen aslicezanın yanında, bu cezanın etkisini arttırmak, suç işlenmesinde caydırıcılığı sağlamakiçin, asli cezaya ek olarak kimi hak yoksunlukları da getirilmiştir. İptaldavasına konu yasal düzenlemelerde de bazı meslek ya da görevlerin saygınlığıbunlara karşı toplumun güven duygusu ve içeriklerinde yer alan etik değerlerigözönüne alarak, bu meslek ve görevleri icra edecek olanların belli suçlardanmahkum olmaları halinde, asli cezanın yanı sıra sürekli olarak hakyoksunlukları öngörülmüştür. Ancak, ceza hukuku alanında olduğu gibihak yoksunluğu getiren iptal davasına konu düzenlemelerde de kuralların, önlemeve iyileştirme amaçlarına uygun olarak ölçülü, adil ve orantılı olmasıgerekir. Yasakoyucunun hak yoksunluklarını belirlerken takdir hakkıçerçevesindeki tercih serbestisinin de Anayasaya uygun olması gerektiğiaçıktır. Dava konusu düzenlemeler, meslek veya görevlerin özellikleri,suçların niteliği, bu suçlara verilen cezalar ve cezaların süresi, kastla veyataksirle işlenip işlenmediğine bakılmaması ve bir kademelendirmede yapılmamasıve bu suçlardan mahkum olanların belirli meslekleri ve görevleri sürekli olarakicra edememeleri, işledikleri suçlara göre adaletli ve eylemle orantılı olmayanölçüsüz bir hak yoksunluğuna yol açması nedeniyle Anayasa'nın 2. maddesindebelirtilen Hukuk Devleti ilkesine aykırıdır. İptali gerekir''

Açıklanan nedenlerle, Anayasa Mahkemesinin işaret edilenkararındaki gerekçelerle dava konusu 'casusluk' ibaresinin Anayasa'nın 2.maddesine aykırı olduğu ve bu nedenle iptali gerektiği kanaatine vardığımızdan;çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyoruz.

 

Başkan
Haşim KILIÇ

Başkan Vekili

Serruh KALELİ

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

 

 

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Erdal TERCAN

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

 3289 sayılı Kanun'un Ek 9. maddesinin beşinci fıkrasının (d)bendinde, federasyon başkan adayı olabilmek için 'casusluk' suçundan hükümlübulunmamak gerektiği öngörülmektedir.

Casusluk suçu, Türk Ceza Kanunu'nun 328. ila 338. maddeleriarasında düzenlenmiş olup, taksirle veya kasıtla işlenebilen suçlardandır.

Dava konusu ibarenin yer aldığı düzenlemede casusluk suçundanalınan hükmün kasıtla ya da taksirle işlenme sonucu gerçekleşip gerçekleşmediğiyönünde bir ayırım yapılmamaktadır.

Taksirle işlenen casusluk suçu ile kasıtla işlenen casusluk suçuarasında suçun işleniş şekli gözetilerek buna göre bir ayırım yapılmasıgerekirken, böyle bir ayırım yapılmadan her iki durum için aynı sonucunöngörülmesi adil ve eylemle orantılı olmayan ölçüsüz bir hak yoksunluğuna yolaçmaktadır.

Açıklanan nedenle söz konusu ibare Anayasa'nın 2. maddesindebelirtilen 'Hukuk Devleti' ilkesine aykırıdır.

İptali gerekir. 

 

 Üye

Mehmet ERTEN

 

 

 

 

KARŞIOY YAZISI

6215 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un10. maddesiyle değiştirilen 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un Ek 9. maddesinin beşinci fıkrasının (c)bendinde, spor federasyonlarına başkan adayı olabilmek için kesinleşmiş vergive sigorta borcu olmamak koşulu getirilmiştir.

Kuralın, Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletineaykırı olduğu sonucuna varılmış ise de hukuk devletinde kanun koyucu, birmesleğin ya da görevin toplum yararına ifa edilebilmesi için bu görevleriüstlenenlerin toplumla ilişkilerinde dürüstlüğün ve güvenin egemen kılınmasıamacıyla, meslek veya görevle bağdaşmadığını değerlendirdiği bazı durumlarınbulunmamasını koşul olarak öngörebilir. Bu durumlar kişinin özel ve ailehayatını ilgilendirmediği, kamusal alana ilişkin olduğu sürece yasa koyucununbu alanda takdir hakkı bulunduğu kabul edilmelidir. Bunda, hukuk devletineaykırılıktan söz edilemez.

Kuralla, kişinin vergi ve sigorta borcu bulunması spor federasyonubaşkanı olmasına engel bir hal olarak öngörülmüştür. Kişinin bu türdenkesinleşmiş borçları bulunması, mali ve ticari işlerine yeterli dikkat ve özenigöstermediğine veya mali durumunun bozuk olduğuna dair karine teşkil eder.Vergi ve sigorta borçlarının kesinleşmesi için belirli aşamalardan geçilmesigerekeceği ve bu süreçte borcun ödenmesi imkanı varken ödememenin ancakbilinçli bir tercihle söz konusu olabileceği gözetildiğinde, taksirle bu durumasebebiyet verilmesi pek mümkün görünmemektedir. Bu nedenle borcun taksirle degerçekleşebileceği yolundaki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.

 

Hakimlik mesleğinde olduğu gibi, tarafsızlık gerektiren bazıgörevlerde kişinin sadece tarafsız ve dış etkilere kapalı olması değil, bugörüntüsünün korunması da önemlidir. Spor federasyonlarının başkanlığı datarafsızlık gerektiren bir görevdir. Kesinleşmiş vergi ve sigorta borçlarıbulunan bir kişinin tarafsız ve dış etkilere kapalı görüntüsünü koruması güçolacağından, yasa koyucu kamu yararını gözeterek, spor federasyonu başkanlığınaaday olmak isteyenlere bu yönde bir koşul getirmiştir. Kişinin hakları ilegözetilen kamu yararı kıyaslandığında bu koşul, eylemle orantılı olmayan veyaölçüsüz bir hak mahrumiyeti olarak nitelendirilemez.

Açıklanan nedenlerle yasa koyucunun takdir alanı içinde olan kuralınAnayasa'ya aykırı bir yönü bulunmadığı düşüncesindeyiz.

 

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Nuri NECİPOĞLU

 

 

 

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Muammer TOPAL

 

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un 21. maddesi ile 10.7.2004 günlü,5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanunu'nun değiştirilen 26. maddesinde; 'Büyükşehirbelediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuattabelirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ilebelediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel buşirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler. Büyükşehirbelediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşımhizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçeleriniişletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının %50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50'sindenfazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhaleKanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre vebedelle işletilmesini devredebilir.' denilmektedir.

 Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti demokratik birhukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Buna göre Devletin tüm organları Anayasave hukukun üstün kuralları ile bağlıdır. Hukuk devleti devlet etkinliklerinindüzenle sürdürülebilmesi için gerekli olan hukuksal alt yapıyı oluşturmaksuretiyle aynı zamanda istikrarı da sağlamaktır. Bu istikrarın özü hukukigüvenlik ve öngörülebilirliktir. Hukuki güvenlik ve öngörülebilirliksağlanabilmesi ise kuralların genel, eşit ve nesnel olmalarına bağlıdır.

 Dava konusu kuralda, Büyükşehir belediyesinin, mülkiyetinde veyatasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler,büfe, otopark ve çay bahçelerini, belediye veya bağlı kuruluşlarının %50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50'sindenfazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhaleKanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre vebedelle işletilmesini devredebileceği düzenlenmekte olup, bu haliyle idareyekeyfi uygulamalara neden olabilecek geniş bir takdir yetkisi verildiği gibi,aynı durumda bulunan başvurucular yönünden de hukuki güvenlik veöngörülebilirliği sağlamaktan öte objektif olmadığı ve belirsizliğe nedenolduğu açıktır.

 Açıklanan nedenle, kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olup,iptali gerektiği düşüncesi ileçoğunluk görüşünekatılmıyorum. 

 

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

 

 

Full & Egal Universal Law Academy