ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2011/70
Karar Sayısı : 2012/77
Karar Günü : 24.5.2012
R.G. Tarih-Sayı :06.10.2012-28433
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kırıkkale İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 2.2.2005 günlü, 5289sayılı 'Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerine Bir Derece Verilmesi HakkındaKanun'un 1. maddesinde yer alan '' 15.1.2005 tarihinde ' anılantarihten önce ''ibarelerinin, Anayasa'nın 2., 5. ve 10. maddelerineaykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde öğretim üyesiolarak görev yapan davacının, 5289 sayılı Kanun ile 15.01.2005 tarihindegörevde bulunanlara verilen bir dereceden yararlandırılması istemiyle06.10.2010 tarihinde Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü'ne yaptığı başvurununreddi üzerine açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2.2.2005 günlü, 5289 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu GörevlilerineBir Derece Verilmesi Hakkında Kanun'un itiraz konusu ibareyi de içeren 1.maddesi şöyledir:
'457 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 399 sayılı Kanun HükmündeKararnameye eklenen ek geçici madde, 458 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle 657sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen ek geçici madde ve 459 sayılı KanunHükmünde Kararnameyle 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununaeklenen ek geçici madde hükümleri; anılan ek geçici maddeler kapsamındabelirtilen (sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzmanerbaşlar dahil) ve bu ek geçici maddelerin hükümlerinden yararlanmamışolanlardan 15.1.2005 tarihinde görevde bulunanlar (aylıksızizinde bulunanlar dahil) ile bunlardan anılan tarihten önce emekli,adî malûllük, vazife malullüğü aylığı bağlananlar ile dul ve yetim aylığıalanlar hakkında da uygulanır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5. ve 10. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, RecepKÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılmalarıyla 20.7.2011 günüyapılan ilk inceleme toplantısında; dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine göre TürkiyeCumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu ve Hukuk Devleti olma ilkesinin, devletindemokratik, sosyal ve laik olma ilkelerinin tümünü kapsadığı, bir taraftan kişihürriyeti ve güvenliğini esas alırken diğer yandan da bireylerin idarenin eylemve işlemlerine karşı korunmasının amaçlandığı; Devletin Anayasa'nın 5. maddesiile ülkede yaşayan tüm vatandaşları siyasal, ekonomik sosyal koşullardan eşitşekilde yararlandırma ve bunun için gerekli önlemleri almakla görevlikılındığı; Anayasa'nın 10. maddesinde ifade edilen 'eşitlik ilkesi' ile eylemlideğil hukuksal eşitliğin öngörüldüğü bu ilkenin amacının aynı durumda bulunankişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak olduğu, 5289sayılı kanunla getirilen ve iptali istenen düzenlemede esas amacın kamudagörevli olmak olarak belirlendiği bu açıdan bakıldığında 15.1.2005 tarihindegörevde bulunmayanlar ile bu tarihte bulunanlar arasında eşitlik bulunduğu vesonuç olarak kuralın Anayasa'nın 2., 5. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
İtiraz konusu ibareyi de içeren 2.2.2005 günlü, 5289 sayılıMemurlar ve Diğer Kamu Görevlilerine Bir Derece Verilmesi Hakkında Kanun'un 1.maddesinde, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye 457 sayılı Kanun HükmündeKararname'yle eklenen ek geçici madde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na458 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle eklenen ek geçici madde, 926 sayılıTürk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na 459 sayılı Kanun HükmündeKararname'yle eklenen ek geçici madde hükümleri; anılan ek geçici maddelerkapsamında belirtilen (sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma veuzman erbaşlar dahil) ve bu ek geçici maddelerin hükümlerinden yararlanmamışolanlardan 15.1.2005 tarihinde görevde bulunanlar (aylıksız izinde bulunanlardahil) ile bunlardan anılan tarihten önce emekli, adî malûllük, vazifemalullüğü aylığı bağlananlar ile dul ve yetim aylığı alanlardan anılan tarihtegörevde bulunan kamu görevlilerinin kazanılmış hak aylıkları bir üst dereceyeyükseltilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık, Anayasa'nın ve yasaların üstünde yasakoyucunun dabozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir.
Anayasa'nın 10. maddesinde herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrımgözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamayacağı, Devlet organları ile idare makamlarının bütünişlemlerinde yasa önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundaoldukları ifade edilmiştir. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynıkurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlarındaki özellikler,kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir. Aynıhukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursaAnayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlâl edilmiş olmaz.
Yasaların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması, genel,objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukukdevleti olmanın gereğidir. Bu nedenle yasa koyucunun hukuki düzenlemelerdekendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyetve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir. Memurlar vediğer kamu görevlilerinden, belirli bir tarihte görevde bulunanlara, ilave birderece vermek suretiyle getirilen itiraz konusu kural, düzenleniş itibariylekamu yararı amacı taşımakta olup demokratik toplum düzeninin gerekleri ileçelişmemekte ve yasakoyucunun takdir yetkisi kapsamı içerisinde bulunmaktadır.
Diğer taraftan 5289 sayılı Kanun'la getirilen ve iptali istenendüzenlemede; yasa koyucu, esasen belirli bir tarihi baz almak şartıyla ve otarihte kadroya bağlı olarak çalışmakta olan ve daha önceden benzeri birdüzenlemeden yararlanmamış olan tüm kamu personelini ayrım yapmadan kapsamınadahil etmiştir. Bu bakımdan kanun koyucunun söz konusu yasadan faydalanmak içinbelirlediği koşul 15.1.2005 tarihinde kamu personeli olmak şeklinde objektifbir koşul olarak belirlenmiştir. Söz konusu tarihte aynı durumda bulunankişilerin tamamına bu hak öngörüldüğüne ve bu kişiler arasında her hangi birayırım yapılmadığına göre itiraz konusu kural eşitlik ilkesine aykırı değildir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 10.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 5. maddesi ile ilgisigörülmemiştir.
VI- SONUÇ
2.2.2005 günlü, 5289 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu GörevlilerineBir Derece Verilmesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde yer alan '' 15.1.2005tarihinde ' anılan tarihten önce '' ibarelerinin Anayasa'ya aykırı olmadığınave itirazın REDDİNE, 24.5.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN