ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2011/73
Karar Sayısı : 2011/123
Karar Günü : 22.9.2011
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Kadıköy 4. İcra HukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:1-4.1.1983 günlü, 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'na 18.6.2010 günlü, 5999 sayılı Kamulaştırma KanunundaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Geçici 6. maddenin'Bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal,hak ve alacakları haczedilemez.' biçimindeki son fıkrasının,
2-13.2.2011 günlü, 6111 sayılı Bazı Alacakların YenidenYapılandırılması ile Sosyal Sigortalar Kanunu ve diğer Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Geçici 2.maddesinin,
Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 12., 13., 35., 90. ve 138. maddeleriile İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek Protokolün1. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacı borçlu tarafından yapılan haczedilmezlik şikâyetiniinceleyen mahkeme, tarafların Anayasaya aykırılık itirazını ciddi görerek16.6.2011 tarihli oturumunda Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Kanun'un 40.maddeleri gereğince Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar vermiştir.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI
1-İtiraz konusukuralı da içeren 4.1.1983 günlü, 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'na 18.6.2010 günlü, 5999 sayılı Kamulaştırma KanunundaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesiyle eklenen Geçici 6. maddeşöyledir:
'Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiçyapılmamış olmasına rağmen 9/10/1956 tarihi ile 4/11/1983 tarihi arasındafiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsisedilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veyatamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızınfiili olarak el konulması sebebiyle, malik tarafından ilgili idareden tazminattalebinde bulunulması halinde, öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesi esastır.
Tazminat müracaatı üzerine, fiilen el konulan taşınmazın veyaüzerinde tesis edilen irtifak hakkının malikin müracaat ettiği tarihtekitahmini değeri; bu Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre teşkiledilen kıymet takdir komisyonu marifetiyle, taşınmazın el koyma tarihindekinitelikleri esas alınmak ve bu Kanunun 11 inci ve 12 nci maddelerine görehesaplanmak suretiyle tespit edilir. Tespitten sonra, bu Kanunun 8 incimaddesinin üçüncü fıkrasına göre teşkil olunan uzlaşma komisyonunca, müracaattarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde 7201 sayılı Kanun hükümlerinegöre tebliğ edilen bir yazı ile, tahmini değer bildirilmeksizin, talep sahibiuzlaşma görüşmelerine davet edilir.
Uzlaşma; nakdi ödeme, idareye ait taşınmazın trampası, idareye aittaşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak tanınması veya imar mevzuatı çerçevesindebaşka bir yerde imar hakkı kullandırılması suretiyle yapılabilir.
Uzlaşma görüşmeleri, hukuki veya fiili engel bulunmadığı takdirdedavete icabet tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde sonuçlandırılır veuzlaşmaya varılıp varılmadığı, malik veya temsilcisi ile komisyon üyeleritarafından imzalanan bir tutanağa bağlanır. Bu tutanak ile uzlaşmagörüşmelerine ilişkin bilgi ve belgeler, açılacak davalarda taraflar aleyhinedelil teşkil etmez. Uzlaşmaya varılması halinde, üzerinde uzlaşılan hakkıntürünü, tanınma şart ve usullerini, nakdi ödemede bulunulacak ise miktarını veödeme şartları ile taşınmazların tesciline veya terkinine dair muvafakati deihtiva eden bir sözleşme akdedilerek bu sözleşme çerçevesinde işlem yapılır veuzlaşma konusu taşınmazlar resen tapuya tescil veya terkin edilir.
Uzlaşılan nakdi tazminat bedeli, bütçe imkanları dahilinde, sonrakiyıllara sari olacak şekilde taksitli olarak da ödenebilir. Taksitli ödemesüresince, 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizineİlişkin Kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir.
İdare ve malik arasında uzlaşma sağlanamadığı takdirde,uzlaşmazlık tutanağının tanzim edildiği veya ikinci fıkradaki sürenin uzlaşmayadavet olmaksızın sona erdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde maliktarafından sadece tazminat davası açılabilir. Dava açılması halinde, fiilen elkonulan taşınmazın veya üzerinde tesis edilen irtifak hakkının müracaattarihindeki değeri, ikinci fıkranın birinci cümlesindeki esaslara göremahkemece tespit ve taşınmazın veya hakkın idare adına tesciline veya terkinineve malike tazminat ödenmesine hükmedilir. Tescile veya terkine ilişkin hükümkesin olup tarafların hükmedilen tazminata ilişkin temyiz hakkı saklıdır.
Kesinleşen mahkeme kararlarına istinaden bu madde uyarıncaödemelerde kullanılmak üzere, ihtiyaç olması halinde, idarelerin yılıbütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerden yüzde iki payayrılır. Kesinleşen alacakların toplam tutarının ayrılan ödeneğin toplamtutarını aşması halinde, ödemeler, sonraki yıllara sari olacak şekilde,garameten ve taksitlerle gerçekleştirilir. Taksitlendirmede, bütçe imkanlarıile alacakların tutarları dikkate alınır. Taksitli ödeme süresince, 3095 sayılıKanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir. İdare tarafından, mahkeme kararıgereğince nakdi ödeme yerine, üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yollarıda teklif edilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlemyapılabilir.
Bu maddenin tazminata ilişkin hükümleri, vuku bulduğu tarihitibarı ile bu maddenin kapsamında olan kamulaştırmasız el koymadan dolayıaçtıkları tazminat davası süre bakımından dava hakkının düştüğü gerekçesiylereddedilmiş olanlar hakkında da uygulanır. Evvelce açtıkları davalar sonundatazminat almaya hak kazanmış veya süre dışındaki sebeplerden dolayı davalarıreddedilmiş olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak, gerek içhukuka ve gerekse milletlerarası hukuka göre evvelce açtıkları davalar sonundahak kazanmış oldukları tazminat henüz ödenmemiş olanlara, idare tarafındannakdi ödeme yerine, üçüncü fıkrada belirtilen diğer uzlaşma yolları teklifedilebilir ve bu maddenin uzlaşmaya ilişkin hükümlerine göre işlem yapılabilir.
Vuku bulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olankamulaştırmasız el koymadan dolayı bu maddenin yürürlüğe girmesinden öncetazmin talebiyle dava açmış olanlar; bu madde hükümlerine göre uzlaşma yolunagitmeyi isteyip istemediklerini bu maddenin yürürlüğe girmesinden itibaren üçay içinde idareye ve mahkemeye verecekleri dilekçeler ile bildirebilirler.Uzlaşma talebi üzerine, uzlaşma görüşmelerinin neticesine kadar davabekletilir; uzlaşılamaması halinde, uzlaşmazlık tutanağının mahkemeyesunulmasından sonra davaya devam edilir.
Bu madde uyarınca ödenecek olan tazminatın tahsili sebebiyleidarelerin mal, hak ve alacakları haczedilemez.'
2-13.2.2011 günlü, 6111 sayılı Bazı Alacakların YenidenYapılandırılması ile Sosyal Sigortalar Kanunu ve diğer Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Geçici 2.maddesi şöyledir:
'(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onbeş yılsüreyle geçerli olmak üzere; 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı KamulaştırmaKanununun geçici 6 ncı maddesi hükmü, 4/11/1983 tarihinden sonraki kamulaştırmasızel koyma işlemlerine de uygulanır. Ancak, bu tarihten sonraki kamulaştırmasızel koyma işlemleri sebebiyle açılan tazminat davalarında verilen ve kesinleşenmahkeme kararlarına istinaden 2942 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesininyedinci fıkrası uyarınca ödemelerde kullanılmak üzere, ihtiyaç olması halinde,idarelerin yılı bütçelerinde sermaye giderleri için öngörülen ödeneklerdenayrıca yüzde beş pay ayrılır.'
III- İLK İNCELEME
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 'Başvuruya engel durumlar'başlığını taşıyan 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında: 'İtiraz yoluna başvuran mahkemede itiraz konusukuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olanitiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici mesele sayılır'denilmiştir.
İtiraz yoluna başvuran aynı mahkeme tarafından,itiraz konusu kuralların uygulanacağı başka davadosyası kapsamında yapılmış olanitiraz başvurusunun(2011/72 Esas sayılı), bakılmakta olan davadosyası için de bekletici mesele sayılması gerekirken, tekrar başvurudabulunulduğu saptanmıştır.
Açıklanan nedenlerle itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun'un 41.maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir.
IV- SONUÇ
1- 4.11.1983 günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na 18.6.2010günlü, 5999 sayılı Kamulaştırma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un1. maddesiyle eklenen Geçici 6. maddenin 'Bu madde uyarınca ödenecek olantazminatın tahsili sebebiyle idarelerin mal, hak ve alacakları haczedilemez.'biçimindeki son fıkrasının,
2- 13.2.2011 günlü, 6111 sayılı Bazı Alacakların YenidenYapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu veDiğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması HakkındaKanun'un Geçici 2. maddesinin,
iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurusunun,6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, 22.9.2011gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN