ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2011/74
Karar Sayısı : 2012/15
Karar Günü : 26.1.2012
R.G. Tarih-Sayı :21.07.2012-28360
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 2. VergiMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 23.7.2010 günlü, 6009sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 62. maddesinin (d) bendinde yer alan''1/7/2010 tarihinden geçerli olmak üzere'' ibaresinin, bubentte yer alan 8. ve 16. maddeler yönünden Anayasa'nın2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Davacı tarafından; hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nunre'sen tarha ilişkin hükümleri çerçevesinde takdir komisyonu tarafındanbelirlenen matrah üzerinden yapılan vergi ziyaı cezalı gelir vergisi tarhiyatınıniptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un itirazkonusu ibareyi de içeren 62. maddesi şöyledir:
'Bu Kanunun;
a) 2 nci ve 56 ncı maddeleri yayımını izleyen aybaşında,
b) 3 üncü, 6 ncı ve 60 ıncı maddeleri 1/1/2010 tarihinden geçerliolmak üzere yayımı tarihinde,
c) 4 üncü maddesi 1/10/2010 tarihinde,
ç) 5 inci maddesi 2010 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzereyayımı tarihinde,
d) 8 inci, 16 ncı ve geçici 5 inci maddeleri 1/7/2010tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,
e) 9 uncu ve 13 üncü maddeleri 1/1/2011 tarihinde,
f) 45 inci maddesi 30/6/2010 tarihinden geçerli olmak üzere yayımıtarihinde,
g) 57 nci maddesi 15/1/2010 tarihinden geçerli olmak üzere yayımıtarihinde,
ğ) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.'
B- İlgili Görülen Yasa Kuralları
6009 sayılı Kanun'un 8. ve 16. maddelerişöyledir:
1- '213 sayılı Kanunun 114 üncümaddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Şu kadar ki, vergi dairesince matrahtakdiri için takdir komisyonuna başvurulması, zamanaşımını durdurur. Duranzamanaşımı mezkûr komisyon kararının vergi dairesine tevdiini takip eden gündenitibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder. Ancak işlemeyen süre her hâl vetakdirde bir yıldan fazla olamaz.'
2- '213 sayılı Kanuna aşağıdaki geçicimadde eklenmiştir.
'GEÇİCİ MADDE 28- 1/1/2005 tarihindenönceki dönemlere ilişkin olarak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten öncematrah takdiri için takdir komisyonuna sevk edilmiş olup, komisyonca takdiredilen matrah üzerinden 31/12/2012 tarihine kadar tarh ve tebliğ edilmeyenvergiler zamanaşımına uğrar. Bu hüküm, 374 üncü maddede yer alan ceza kesmedezamanaşımı açısından da uygulanır.'
C- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü uyarınca HaşimKILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, FettahOTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıylayapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE, 22.9.2011 gününde kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralı vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, vergi hukukumuzda zamanaşımı müessesesinin kamudüzeninden sayıldığı, olayda 6009 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce2004 ve daha öncesine ait vergi borçlarının tarh zamanaşımına uğramasına rağmen6009 sayılı Kanunla yapılan düzenlemelerin bir kısmının geriye yürütülmesisuretiyle zamanaşımı nedeniyle ortadan kalkmış olan vergi borçlarının tekrarcanlandırıldığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğuileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kuralda, başvuruda bulunan vergi mahkemesindekidavada uygulanacak olan 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun matrah takdiri içintakdir komisyonuna başvurulması halinde dikkate alınacak zamanaşımı sürelerinidüzenleyen bazı maddelerinin değiştirilmesine dair 6009 sayılı Kanun'un 8. ve16. maddeleri ile 5838 sayılı Kanun'un bazı maddelerinin değiştirilmesineilişkin geçici 5. maddesinin 6009 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden farklıolarak daha önceki bir tarihten (1.7.2010) geçerli olmak üzere yürürlüğegirmesi öngörülmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukukgüvenliği, ilke olarak kanunların geriye yürütülmemesini gereklikılar. Bu ilke uyarınca, kamu yararı, kamu düzeni, kazanılmış haklarınkorunması, mali haklarda iyileştirme gibi kimi ayrıksı durumlardışında sonradan çıkan bir kanun yürürlüğe girdiği tarihten öncekiolaylara uygulanmaz. Vergi alanındaki düzenlemeler de kanunlarlagerçekleştirildiğinden, geriye yürümezlik vergi kanunları için de doğalbir zorunluluktur.
6009 sayılı Kanun'un 62. maddesindeki iptali istenen ibareyönünden durum incelendiğinde, Kanun'un, 23.7.2010'da kabul edilmiş olmasınakarşın, kimi maddelerinin 1.1.2010, 15.1.2010 ve 30.6.2010 günlerinden; 8., 16.ve geçici 5. maddelerinin ise 1.7.2010 gününden geçerli olmak üzereuygulanacağı anlaşılmaktadır.
İtiraz konusu ibareyle yürürlük tarihi belirlenen 8. ve 16.maddelerle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda yapılan değişiklikler sonucunda,6009 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte zamanaşımına uğramış 1.1.2005tarihinden önceki döneme ilişkin vergi borçlarının yeniden canlandırılmasısuretiyle Kanun hükümleri geriye yürütülmüş olmaktadır.
Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde gerekli kaynağın elde edilmesiadına vergi ve diğer kamu alacaklarının takip ve tahsili için hukukidüzenlemeler ve ayrıcalıklı yetkilerle kolaylık ve hızlılık sağlanmasının doğalolduğu kabul edilmekle birlikte bu konuda bireylerin hakları ve hukukun genelilkelerinin de göz önünde bulundurulması hukuk devletinin bir gereğidir.
Düzenlemeden beklenen kamu yararının, vergi borçlarınınzamanaşımına uğramasını önleyerek daha yüksek oranda tahsilâtın sağlanmasıolduğu anlaşılmaktadır. Buna karşılık mükelleflerin, zamanaşımına uğramış vergiborçlarından sorumlu tutulmaları, diğer bir anlatımla zamanaşımına uğramışborçların yeniden canlandırılması hukuka olan güven duygusunu zedeler ve hukukgüvenliği ilkesi ile de bağdaşmaz.
6009 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (d) bendinde yer alan ibareile getirilen düzenlemenin, mükelleflerin sorumluluklarını geçmişe dönük olarakarttırması ve zamanaşımına uğramış vergi borçlarını canlandırması hukukkurallarının geriye yürütülmesi anlamına gelmekte ve Anayasa'da yer alan hukukdevleti kapsamındaki hukuk güvenliği ilkesi ile bağdaşmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, 6009 sayılı Kanun'un 62.maddesinin (d) bendinde yer alan 8. ve 16. maddeler yönünden Anayasa'nın 2. maddesineaykırıdır. İptali gerekir.
VI- SONUÇ
23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 62.maddesinin (d) bendinde yer alan '' 1/7/2010 tarihindengeçerli olmak üzere '' ibaresinin, bu bentte yer alan 8. ve 16. maddeleryönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 26.1.2012 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN