Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2011/79, K.2013/69 Sayılı Karar - 06/06/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2011/79

Karar Sayısı : 2013/69

Karar Günü : 6.6.2013

R.G. Tarih-Sayı :18.01.2014-28886

İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye BüyükMillet Meclisi Üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve Emine Ülker TARHAN ile birlikte 114milletvekili

DAVANIN KONUSU : 7.7.2011günlü, 646 sayılı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının Kurulması Amacıyla BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair KanunHükmünde Kararname'nin;

1- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddelerinin,

2- 1. maddesinin birinci fıkrasının,

Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 10., 73., 87., 91., 112.ve 113. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinindurdurulmasına karar verilmesi istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenen KanunHükmünde Kararname Kuralları

646 sayılı KHK'nin iptali istenen kuralları şöyledir:

“MADDE 1- 13/12/1983 tarihli ve178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin;

a) 2 nci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“s) Vergi incelemesi ve denetimine ilişkin temel politika vestratejileri belirlemek ve uygulanmasını sağlamak.”

b) 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu amaçlaBakanlık Teftiş Kurulu ve Hesap Uzmanları Kurulu hariç olmak üzere” ibaresi “Buamaçla Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı hariç olmak üzere” şeklindedeğiştirilmiştir.

c) 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent ve aynımaddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“r) Bakanlar Kurulunca uygulama usul ve esasları belirlenenprojeler kapsamında; Hazinenin özel mülkiyetinde ve Devletin hüküm ve tasarrufualtında bulunan taşınmazları geliştirmek, değerlendirmek, kişilerinmülkiyetinde bulunan taşınmazları satın almak, trampa etmek, kamulaştırmak,toplulaştırmak, kamulaştırma ve toplulaştırma kapsamında kalan taşınmazlar dadâhil olmak üzere taşınmazların imar planlarını, çevre imar bütünlüğünübozmayacak şekilde yapmak, yaptırmak, tadil etmek ve imar uygulamasınıgerçekleştirmek.

Genel Müdürlük tarafından birinci fıkranın (r) bendi uyarıncayapılan, yaptırılan ve tadil edilen planlar; büyükşehir belediye sınırlarıiçerisinde kalan alanlar için büyükşehir belediye meclisi tarafından, il veilçe belediye sınırları ile mücavir alanları içinde kalan alanlar için ilgilibelediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgili valiliktarafından, planların belediyelere veya valiliğe intikal ettiği tarihtenitibaren üç ay içinde aynen veya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler vevalilik tarafından üç ay içinde onaylanmayan planlar Genel Müdürlük tarafındanre'sen onaylanır. Belediyeler, valilik veya Genel Müdürlük tarafından onaylananbu planlar; askı, ilan ve itiraza dair kararlar da dâhil olmak üzere 3194sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamu kurumlarıtarafından yapılacak tüm işlemler Genel Müdürlük tarafından re'sen yapılmaksuretiyle yürürlüğe konur. İlgili belediyeler ve valilikler bu arsa vearazilerin imar fonksiyonlarını beş yıl süreyle değiştiremezler.”

ç) 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdakişekilde değiştirilmiş ve (b) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

“a) Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı,”

d) 20 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

“Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı:

MADDE 20- Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, doğrudan Bakana bağlıolarak Başkan, Başkan Yardımcıları, Grup Başkanları ve Vergi Müfettişleri(Vergi Başmüfettişi, Vergi Müfettişi ve Vergi Müfettiş Yardımcısı)'nden oluşur.

Kurula verilen görevlerin yerine getirilmesinde, uzmanlaşma veişbölümünün sağlanması amacıyla uygun görülen yerlerde Bakan onayı ile doğrudanBaşkanlığa bağlı olmak üzere aşağıdaki grup başkanlıkları kurulabilir.

a) Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı.

b) Büyük Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı.

c) Organize Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı.

ç) Örtülü Sermaye, Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı KazançlarGrup Başkanlığı.

İkinci fıkrada belirtilen grup başkanlıkları, uygun görülen yerlerdeihtiyaca göre birden fazla sayıda kurulabilir.

Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:

a) Vergi Usul Kanunu ve diğer gelir kanunları kapsamında vergiincelemeleri yapmak.

b) Her türlü bilgi, veri ve istatistiği toplamak suretiyleoluşturulacak Risk Analiz Sistemi üzerinden mükelleflerin faaliyetlerinigruplar ve sektörler itibarıyla analiz etmek, mukayeseler yapmak ve bu suretlerisk alanlarını tespit etmek.

c) Vergi yükümlülüklerine ilişkin ihbar ve şikayetlerideğerlendirmek.

ç) Vergi incelemelerinde Gelir İdaresi Başkanlığı ile gereklieşgüdümü ve işbirliğini sağlamak.

d) İnceleme ve denetim sonuçlarını izlemek, değerlendirmek veistatistikler oluşturmak.

e) Vergi inceleme ve denetimleri ile raporlamaya ilişkin standart,ilke, yöntem ve teknikleri geliştirmek, inceleme ve denetim rehberlerihazırlamak, vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların uyacakları etikkuralları belirlemek.

f) Vergi Müfettişlerinin mesleki yeterlik ve yetkinliklerininsağlanması ve artırılması için gerekli çalışmaları yapmak, bu amaca katkısağlamak üzere kalite güvence sistemini geliştirerek uygulamak.

g) Performans değerlendirme sistemi oluşturmak ve VergiMüfettişlerinin performansını bu sisteme göre değerlendirmek.

ğ) Vergi kaçırma ve vergiden kaçınma alanındaki gelişmeler ilebunların ortaya çıkarılması ve önlenmesine yönelik yöntemler konusundaaraştırmalar yapmak.

h) Vergi mevzuatı ile ilgili görüş ve önerilerde bulunmak.

ı) Bakan tarafından verilen teftiş, inceleme, denetim ve soruşturmalarıyapmak.

i) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Vergi incelemesine yetkili olanlar tarafından yapılacak tam vesınırlı vergi incelemelerinin kapsamı, vergi incelemesine tabi tutulmabakımından birinci sınıf tüccarların yıllık iş hacimleri, aktif ve öz sermayebüyüklükleri esas alınarak gruplara ayrılması ve yapılacak bu gruplamaya bağlıolarak vergi incelemesine alınma bakımından asgari süreler getirilmesi ile buhususlara dair diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.”

e) 21 inci ve 33/B maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

f) 42 nci maddesinin (b) fıkrasında yer alan “ve MaliyeBakanlığında en az üç yıl fiilen çalışmış” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

g) 43 üncü maddesinin (a) fıkrasının ikinci paragrafında yer alan“(Gelir İdaresi Başkanlığı gelirler kontrolörleri dahil)” ve “Başkanlık ve”ibareleri yürürlükten kaldırılmış ve aynı maddenin (b) fıkrasının (1) numaralıbendine “Devlet Muhasebe Uzmanı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “GelirPolitikaları Genel Müdürlüğünde Devlet Gelir Politikaları Uzmanı,” ibaresieklenmiştir.

ğ) Ek 28 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki ek maddelereklenmiştir.

“Vergi Denetim Kurulu Başkanlığında atama, yükselme ve yerdeğişikliği

EK MADDE 29- Vergi Denetim Kurulu Başkanı, atama tarihi itibarıylaDevlet memuriyetinde bulunan, kamudaki hizmet süresi toplamı oniki yılı aşan vebu sürenin en az on yılında Vergi Müfettişi olarak görev yapmış olanlararasından atanır. Başkan, Vergi Müfettişi sıfat ve yetkilerini haizdir.

Görevlerin yürütülmesinde Başkana yardımcı olmak üzere dört BaşkanYardımcısı atanabilir. Başkan Yardımcıları, atama tarihi itibarıyla Devletmemuriyetinde bulunan, kamudaki hizmet süresi toplamı on yılı aşan ve busürenin en az sekiz yılında Vergi Müfettişi olarak görev yapmış olanlararasından atanır. Başkan Yardımcıları, Vergi Müfettişi sıfat ve yetkilerinihaizdir.

Grup Başkanları, görevlendirme tarihi itibarıyla Vergi Müfettişikadrosunda bulunan, kamudaki hizmet süresi toplamı on yılı aşan ve bu süreninen az sekiz yılında Vergi Müfettişi olarak görev yapmış olanlar arasındangörevlendirilir.

Vergi Müfettişleri, en az dört yıllık yükseköğretim veren hukuk,siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakülteleri ileyönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliğiYükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş yükseköğretim kurumlarından mezun olup,sınavın yapıldığı tarih itibarıyla otuzbeş yaşını doldurmamış olan ve yapılacaközel yarışma sınavını kazananlar arasından, Bakan onayı ile mesleğe VergiMüfettiş Yardımcısı olarak atanır.

Vergi Müfettiş Yardımcılığına atananlardan giriş sınavındakibaşarı sırasına göre en başarılı yüzde yirmisi üç aylık ayrı bir eğitime tabitutulur. Bu eğitim sonucunda yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarı sırasınagöre en başarılı yüzde yirmibeşi 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (b), (c) ve(ç) bentlerinde belirtilen grup başkanlıklarında görevlendirilir. Girişsınavında ilk yüzde yirmiye, eğitim sonucunda yapılacak sınavda ise ilk yüzdeyirmibeşe giremeyenler 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendindebelirtilen grup başkanlığında görevlendirilir.

Vergi Müfettiş Yardımcıları, fiilen üç yıl çalışmak ve yardımcılıkdöneminde performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartıyla yapılacakyeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Yeterlik sınavında her bir grupbaşkanlığı itibarıyla yer alacak sınav konuları ile ortak sınav konuları vesınava ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. Yapılacakyeterlik sınavında başarılı sayılabilmek için giriş sınavında alınan puanınyüzde otuzu ile yeterlik sınavında alınan puanın yüzde yetmişinin toplamınınyüz puan üzerinden en az altmışbeş puan olması şarttır. Yeterlik sınavındabaşarılı olanlar Vergi Müfettişi olarak atanırlar. 20 nci maddenin ikincifıkrasının (a) bendinde belirtilen grup başkanlığında görev yapmakta iken VergiMüfettişi olarak atananlardan yeterlik sınavındaki başarı sırasına göre enbaşarılı yüzde beşi, 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerindebelirtilen grup başkanlıklarında görevlendirilir. Yeterlik sınavına girmeye hakkazanamayanlar ile yeterlik sınavında başarılı olamayanlar ise Bakanlıktaderecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar.

Yardımcılık dönemi dahil Vergi Müfettişi olarak en az on yılçalışan, yeterlik sonrası dönemde en az üç yıl performans değerlendirmesinetabi tutulan ve yapılan performans değerlendirmelerinde başarılı olanlar, VergiBaşmüfettişi kadrolarına atanırlar. 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendindebelirtilen grup başkanlığında görev yapıp, bir takvim yılı içinde VergiBaşmüfettişi olarak atananlardan giriş sınavında alınan puanın yüzde onu,yeterlik sınavında alınan puanın yüzde yirmisi ve performans değerlendirmesinegöre alınan puanın yüzde yetmişi esas alınarak yapılacak sıralamaya göre enbaşarılı yüzde beşi, izleyen yıl içinde 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (b),(c) ve (ç) bentlerinde belirtilen grup başkanlıklarında görevlendirilir.

20 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen grupbaşkanlıklarında görev yapan Vergi Müfettişleri bu grup başkanlıkları arasındagörev yerleri bakımından yer değiştirmeye tabidir. 20 nci maddenin ikincifıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen grup başkanlıklarında görevyapan Vergi Müfettişleri ise bu grup başkanlıkları arasında yer değiştirmeyetabidir.

Performans değerlendirme sistemi, Vergi Müfettişlerinin meslekiyeterlik ve yetkinliklerinin objektif, nesnel ve mukayeseli bir şekildedeğerlendirilmesi için görev yaptıkları süre içindeki sınavlarda elde ettikleribaşarı derecesi, grup başkanlarının Vergi Müfettişlerinin iş performansınailişkin değerlendirmeleri, düzenledikleri vergi inceleme raporları hakkındarapor değerlendirme komisyonları tarafından yapılan değerlendirmeler, düzenledikleridiğer inceleme, araştırma, görüş, denetim ve soruşturma raporları hakkındayapılan değerlendirmeler, lisansüstü eğitim düzeyleri ve benzeri kriterler esasalınarak oluşturulur. Vergi Müfettişlerinin performans değerlendirmesi takvimyılı itibarıyla yapılır.

Başkanlığın görev, yetki ve sorumlulukları, grup başkanlıklarınıngörev alanları, performans değerlendirme sisteminin oluşturulması ve yönetimiile Vergi Müfettişlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları,yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, grup başkanlıklarındagörevlendirilmeleri ve yer değiştirme usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.

Yapılamayacak işler

EK MADDE 30- Vergi incelemesine yetkili olanlar, görevlerindenayrıldıktan sonra üç yıl süreyle, görevden ayrılış tarihi itibarıyla son üç yıliçinde nezdinde inceleme yaptıkları mükellefler veya bu mükelleflerin veyaortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylıolarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu kurumlarda herhangibir görev veya iş alamazlar, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest MuhasebeciMali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu kapsamında sözleşmedüzenleyemezler. Bu yasağa uymayanlar hakkında 2/10/1981 tarihli ve 2531 sayılıKamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun hükümleriuygulanır.

Görevlendirme yasağı

EK MADDE 31- Kamu kurum ve kuruluşları kendi görev alanlarınagiren konularla ilgili araştırma, inceleme, soruşturma, kontrol, tetkik,tahkik, denetim ve benzeri işler için Vergi Müfettişlerinin görevlendirilmesinitalep edemez.

Kadrolar

EK MADDE 32- 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Maliye Bakanlığına ait bölümündeyer alan “Maliye Başmüfettişi” ve “Baş Hesap Uzmanı” kadro unvanları “VergiBaşmüfettişi” şeklinde, “Maliye Müfettişi” ve “Hesap Uzmanı” kadro unvanları“Vergi Müfettişi” şeklinde ve “Maliye Müfettiş Yardımcısı” ve “Hesap UzmanYardımcısı” kadro unvanları “Vergi Müfettiş Yardımcısı” şeklinde değiştirilmişve ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Maliye Bakanlığına ait bölümüneeklenmiştir.

190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelinMaliye Bakanlığına ait bölümünde yer alan “Teftiş Kurulu Başkanı” ve “HesapUzmanları Kurulu Başkanı” unvanlı kadrolar ile Gelir İdaresi Başkanlığına aitbölümünde yer alan “Gelirler Kontrolörleri Başkanı”, “Gelirler Başkontrolörü”,“Gelirler Kontrolörü”, “Stajyer Gelirler Kontrolörü”, “Vergi Denetmeni” ve“Vergi Denetmen Yardımcısı” unvanlı kadrolar iptal edilerek 190 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Maliye Bakanlığı ve Gelir İdaresiBaşkanlığına ait bölümlerinden çıkarılmıştır.”

h) Geçici 10 uncu maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçicimaddeler eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 11- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiğitarihte;

a) Maliye Teftiş Kurulu Başkanlığı ile Hesap Uzmanları KuruluBaşkanlığında kullanılan taşınır, taşıt, araç, gereç, malzeme, yazılı veelektronik ortamdaki kayıtlar ve diğer dokümanlar hiçbir işleme gerekkalmaksızın Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına,

b) Gelir İdaresi Başkanlığında Gelirler Kontrolörleri Başkanlığıile Vergi Denetmenlerinin görev yaptıkları yerlerde kullanılan taşınır, taşıt,araç, gereç, malzeme, yazılı ve elektronik ortamdaki kayıtlar ve diğerdokümanlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına,

devredilmiş sayılır.

GEÇİCİ MADDE 12- Maliye Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanı ve HesapUzmanları Kurulu Başkanı ile Gelir İdaresi Başkanlığı Gelirler KontrolörleriBaşkanı kadrolarında bulunanların görevi bu Kanun Hükmünde Kararnameninyürürlüğe girdiği tarihte sona erer. Bunlar ekli (2) sayılı listede ihdasedilen Bakanlık Müşaviri kadrolarına herhangi bir işleme gerek kalmaksızınatanmış sayılır. Bu şekilde ihdas edilen Bakanlık Müşaviri kadroları,boşalmaları halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Bufıkra uyarınca atanmış sayılan personelin yeni kadrolarına atanmış sayıldıklarıtarih itibarıyla eski kadrolarına ilişkin en son ayda aldıkları aylık, ekgösterge, her türlü zam ve tazminatları, makam tazminatı, temsil tazminatı,görev tazminatı, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin(ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç)toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır), yeniatandıkları kadrolara ilişkin olarak yapılan aylık, ek gösterge, her türlü zamve tazminatları, makam tazminatı, temsil tazminatı, görev tazminatı, ek ödemeve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiiliçalışmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olmasıhalinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızınfark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atanmış sayıldıklarıkadro unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, kendiistekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte MaliyeBaşmüfettişi, Baş Hesap Uzmanı ve Gelirler Başkontrolörü kadrolarındabulunanlar Vergi Başmüfettişi kadrolarına; Maliye Müfettişi, Hesap Uzmanı veGelirler Kontrolörü ile Vergi Denetmeni kadrolarında bulunanlar Vergi Müfettişikadrolarına; Maliye Müfettiş Yardımcısı, Hesap Uzman Yardımcısı ve StajyerGelirler Kontrolörü ile Vergi Denetmen Yardımcısı kadrolarında bulunanlar VergiMüfettiş Yardımcısı kadrolarına halen bulundukları kadro dereceleriyle herhangibir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır.

İkinci fıkra uyarınca Vergi Müfettişliğine atanmış sayılanlardanbu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla;

a) Vergi Denetmeni ve Vergi Denetmen Yardımcısı kadrolarındabulunanlar 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen grupbaşkanlığında,

b) Maliye Başmüfettişi, Maliye Müfettişi, Baş Hesap Uzmanı, HesapUzmanı, Gelirler Başkontrolörü ve Gelirler Kontrolörü ile bunlarınyardımcılarına (stajyerler dahil) ilişkin kadrolarda bulunanlar 20 nci maddeninikinci fıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen grup başkanlıklarında,

görevlendirilir.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıylaMaliye Müfettiş Yardımcısı, Hesap Uzman Yardımcısı, Stajyer Gelirler Kontrolörüve Vergi Denetmen Yardımcısı giriş sınavını kazanmış olup henüz atamasıyapılmayanlar atamaya ilişkin diğer şartları taşımaları kaydıyla Vergi MüfettişYardımcısı kadrolarına atanırlar. Vergi Denetmen Yardımcısı giriş sınavınıkazananlardan Vergi Müfettiş Yardımcısı kadrosuna atananlar 20 nci maddeninikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen grup başkanlığında; Maliye MüfettişYardımcısı, Hesap Uzman Yardımcısı ve Stajyer Gelirler Kontrolörü girişsınavını kazananlardan Vergi Müfettiş Yardımcısı kadrosuna atananlar 20 ncimaddenin ikinci fıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen grupbaşkanlıklarında görevlendirilir.

İkinci fıkra uyarınca Vergi Müfettiş Yardımcısı kadrolarınaatanmış sayılanların yeterlik sınavları, ek 29 uncu maddenin onuncu fıkrasıuyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik hükümlerine göre yapılır. Ancak, 1/3/2013tarihinden önce yapılacak yeterlik sınavlarında performans değerlendirmesistemine göre başarılı olma şartı aranmaz.

Maliye Müfettişi, Hesap Uzmanı, Gelirler Kontrolörü ve VergiDenetmeni kadrolarında bulunanlardan ikinci fıkra uyarınca Vergi Müfettişikadrolarına atanmış sayılanların Vergi Başmüfettişi kadrolarına atanabilmeleriiçin bu Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen şartlar aranır. Ancak, MaliyeMüfettişi, Hesap Uzmanı ve Gelirler Kontrolörlerinden Vergi Müfettişliğineatanma tarihi itibarıyla on yıllık çalışma süresinin dolmasına üç yıldan azsüre kalanlar için performans değerlendirmesi bakımından aranan asgari üçyıllık süre yerine bir yıldan aşağı olmamak üzere kalan süre dikkate alınır.

Ek 29 uncu maddede öngörülen performans değerlendirme sistemininuygulanmasına 1/1/2012 tarihinden itibaren başlanır.

İkinci fıkrada belirtilen kadrolarda geçirilen süreler BakanlıktaVergi Başmüfettişi, Vergi Müfettişi ve Vergi Müfettiş Yardımcısı olarak geçmişsayılır.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önceMaliye Müfettişi, Hesap Uzmanı, Gelirler Kontrolörü ve Vergi Denetmeni unvanınıkazanmış olanlardan, bu unvanları kazandıktan sonra özel sektörde çalışmışolanlar hariç olmak üzere Bakanlık ve bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarındayönetici kadrolarında bulunanlar Vergi Müfettişi kadrolarına atanabilir.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemeler,31/10/2011 tarihine kadar yürürlüğe konulur. Bu düzenlemeler yürürlüğegirinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırıolmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamede Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına veVergi Müfettişlerine verilen görev ve yetkiler kapsamında olmak şartıyla;mevzuatta Maliye Teftiş Kurulu, Hesap Uzmanları Kurulu, Gelirler KontrolörleriBaşkanlığına yapılmış olan atıflar Vergi Denetim Kuruluna, Maliye Müfettişleri,Hesap Uzmanları, Gelirler Kontrolörleri ve Vergi Denetmenlerine yapılmış olanatıflar Vergi Müfettişlerine yapılmış sayılır.

Vergi Müfettişliğine atananların bu Kanun Hükmünde Kararnameninyürürlüğe girdiği tarihten önce başlamış işleri devam ettirilerek ilgilimevzuatında yer alan hükümlere göre sonuçlandırılır.

Bu Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Vergi Denetim KuruluBaşkanlığı teşkilatlanıncaya kadar, Başkanlığa verilen görev ve hizmetler dahaönce bu görevleri yapmakta olan birimler ve mevcut personel tarafındanyapılmaya devam edilir. Gelir İdaresi Başkanlığı Gelirler KontrolörleriBaşkanlığında ve vergi dairesi başkanlıklarında Vergi Denetmenlerinin görevyaptıkları birimlerde çalışan personel de bu süre içerisinde görevlerine devameder.

Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının 2011 mali yılı harcamaları,6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa istinaden Bakanlıktarafından yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar kaldırılan Maliye Teftiş Kuruluve Hesap Uzmanları Kurulu Başkanlıklarının 2011 yılı bütçelerinde yer alanödeneklerden karşılanır. Bu Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Vergi DenetimKurulu Başkanlığı teşkilatlanıncaya kadar, bu Kanun Hükmünde Kararname ileGelirler Başkontrolörü, Gelirler Kontrolörü, Stajyer Gelirler Kontrolörü ileVergi Denetmen ve Yardımcısı iken Vergi Müfettişliğine atananlara yapılacak hertürlü ödemeler ile bunların görev yaptıkları birimlerin diğer her türlüharcamaları Gelir İdaresi Başkanlığının 2011 yılı bütçesinde yer alanödeneklerden karşılanır.

Geçici 11 inci madde ile bu maddenin uygulanmasında teşkilat,personel, yürütülen işler ve hizmetler, demirbaş devri, taşınmazların tahsisive benzeri diğer konularda ortaya çıkacak tereddütleri gidermeye ve uygulamayısağlamaya Bakan yetkilidir.

GEÇİCİ MADDE 13- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiğitarihte Gelir Politikaları Genel Müdürlüğünde çalışmakta olup Devlet GelirUzmanı ve Gelir Uzmanı kadrolarında bulunanlardan talep edenler, mesleğe özelyarışma sınavı ile girmiş ve yeterlik sınavıyla bulundukları kadrolara atanmışolmaları kaydıyla, kadro ve ihtiyaç durumuna göre 31/12/2011 tarihine kadarDevlet Gelir Politikaları Uzmanı olarak atanabilirler.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte aynıGenel Müdürlükte çalışmakta olup Devlet Gelir Uzman Yardımcısı ve Gelir UzmanYardımcısı kadrolarında bulunanlardan Devlet Gelir Uzmanı ve Gelir Uzmanıkadrolarına 31/12/2011 tarihine kadar atananlar hakkında da birinci fıkra hükmüuygulanır.

Bu madde uyarınca atanabileceklerin sayısı kırkı geçemez.”

ı) Eki (1) sayılı Cetvelin “Danışma ve Denetim Birimleri” başlıklısütununun birinci sırası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve ikinci sırasıyürürlükten kaldırılmıştır.

“1- Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı”

MADDE 2- 20/2/1930 tarihli ve1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunun ek 1 incimaddesinin birinci fıkrasında yer alan “Maliye müfettişleri ile Maliye müfettişmuavinleri, hesap uzman ve yardımcıları” ibaresi “Vergi Müfettişleri ve VergiMüfettiş Yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 3- 10/2/1954 tarihli ve6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrasında yer alan“Maliye Bakanlığı Hesap Uzman ve Uzman Yardımcıları” ibaresi “Maliye BakanlığıVergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 4- 4/1/1961 tarihli ve213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

a) 135 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 135- Vergi incelemesi; Vergi Müfettişleri, Vergi MüfettişYardımcıları, ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri tarafındanyapılır.

Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdürkadrolarında görev yapanlar her hal ve takdirde vergi inceleme yetkisinihaizdir.”

b) 140 ıncı maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekildedeğiştirilmiş ve aynı maddenin son fıkrasında yer alan “Vergi İnceleme veDenetim Koordinasyon Kurulunun önerisi üzerine” ibaresi yürürlüktenkaldırılmıştır.

“Vergi Müfettişleri ile Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafındandüzenlenen vergi inceleme raporları, işleme konulmak üzere ilgili vergidairesine tevdi edilmeden önce, meslekte on yılını tamamlamış en az üç VergiMüfettişinden oluşturulacak rapor değerlendirme komisyonları tarafından vergikanunları ile bunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ,sirküler ve özelgelere uygunluğu yönünden değerlendirilir. İncelemeyi yapanlakomisyon arasında uyuşmazlık oluşması halinde uyuşmazlığa konu vergi incelemeraporları üst değerlendirme mercii olarak, Maliye Bakanlığınca belirlenentutarları aşan tarhiyat önerisi içeren vergi inceleme raporları ise doğrudan,Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı bünyesinde bir Başkan Yardımcısınınbaşkanlığında dört grup başkanından oluşan beş kişilik merkezi rapordeğerlendirme komisyonu tarafından vergi kanunları ile bunlara ilişkinkararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğuyönünden değerlendirilir. İncelemeyi yapanlar, bu komisyon tarafından yapılacakdeğerlendirmeye uygun olarak düzenleyecekleri vergi inceleme raporlarını işlemekonulmak üzere bağlı oldukları birime tevdi ederler.”

c) 367 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “maliyemüfettişleri, hesap uzmanları ile bunların yardımcıları ve gelirlerkontrolörleri ile stajyer gelirler kontrolörleri” ibaresi “Vergi Müfettişlerive Vergi Müfettiş Yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir.

ç) Ek 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendinin birinciparagrafında yer alan “(bağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personelihariç)” ibaresi “(Vergi Denetim Kurulu Başkan ve Yardımcıları, Vergi Müfettişive Yardımcıları ile bağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personelihariç)” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“6. En yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil);

a) Vergi Denetim Kurulu Başkan ve Yardımcılarına %200'ünü,

b) Vergi Müfettişi ve Yardımcılarından; görev yeri Küçük ve OrtaÖlçekli Mükellefler Grup Başkanlığı olarak belirlenenlere %100'ünü, diğer grupbaşkanlıkları olarak belirlenenlere %200'ünü,

geçmemek üzere her ay ek ödeme yapılabilir.

Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcıları ile Vergi Denetim KuruluBaşkanlığında Vergi Müfettişlerinden Grup Başkanı olarak görevlendirilenlere enyüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %50'sini geçmemek üzereayrıca ek ödeme yapılabilir.

Söz konusu ek ödemelerin oranı ile esas ve usulleri; görev yapılangrup başkanlıkları, görev yapılan yer, kadro unvan ve derecesi gibi kriterlerbirlikte veya ayrı ayrı dikkate alınarak Maliye Bakanı tarafından belirlenir.Bu ödemelerde 657 sayılı Kanunun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve buödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.”

MADDE 5- 2/7/1964 tarihli ve492 sayılı Harçlar Kanununun 134 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan“Maliye müfettişleri, maliye müfettişi muavinleri ve gelirler kontrolörleri”ibaresi “Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları” şeklindedeğiştirilmiştir.

MADDE 6- 14/7/1965 tarihli ve657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;

a) 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının(11) numaralı bendinde yer alan “Maliye Bakanlığı Hesap Uzman Yardımcıları” ile“Hesap Uzmanlığına” ibareleri sırasıyla “Maliye Bakanlığı Vergi MüfettişYardımcıları” ve “Vergi Müfettişliğine” şeklinde değiştirilmiş, aynı bende“Devlet Muhasebe Uzman Yardımcıları,” ibaresinden sonra gelmek üzere “DevletGelir Politikaları Uzman Yardımcıları,” ibaresi, “Devlet Muhasebe Uzmanlığına,”ibaresinden sonra gelmek üzere “Devlet Gelir Politikaları Uzmanlığına,” ibaresieklenmiş ve aynı fıkrada yer alan “Vergi,” ibareleri yürürlüktenkaldırılmıştır.

b) 152 nci maddesinin “II-Tazminatlar” kısmının “A – Özel HizmetTazminatı” bölümünün (h) bendinde yer alan “Vergi,” ibaresi yürürlüktenkaldırılmış ve aynı bölümün (i) bendine “Devlet Muhasebe Uzmanları,”ibaresinden sonra gelmek üzere “Devlet Gelir Politikaları Uzmanları,” ibaresieklenmiştir.

c) Eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “I – Genel İdareHizmetleri Sınıfı” bölümünün (g) bendinde yer alan “Maliye Bakanlığı HesapUzmanları” ibaresi “Maliye Bakanlığı Vergi Müfettişleri” şeklindedeğiştirilmiş, (h) bendine “Devlet Muhasebe Uzmanları,” ibaresinden sonragelmek üzere “Devlet Gelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi eklenmiş ve aynıbölümün (g) bendinde yer alan “Gelirler Kontrolörleri,” ibaresi ile (h)bendinde yer alan “, Vergi Denetmeni” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

ç) Eki (II) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “I – Başbakanlık veBakanlıklarda” bölümüne “Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkan Yardımcısı,”ibaresinden sonra gelmek üzere “Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısı,”ibaresi eklenmiştir.

d) Eki (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 5 inci sırasının (c)bendine “Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkan Yardımcısı,” ibaresinden sonragelmek üzere “Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısı,” ibaresi eklenmiş ve aynıcetvelin 8 inci sırasının (a) bendinde yer alan “Maliye Bakanlığı HesapUzmanları” ibaresi “Maliye Bakanlığı Vergi Müfettişleri” şeklindedeğiştirilmiştir.

MADDE 7- 23/4/1981 tarihli ve2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanunun eki(2) sayılı cetvelde yer alan “Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları” ibaresi “MaliyeBakanlığı Vergi Müfettişleri” şeklinde değiştirilmiş ve aynı cetvele “StratejiGeliştirme Başkanları,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Vergi Denetim KuruluBaşkan Yardımcıları,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 8- 9/12/1994tarihli ve 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanunun mülga ek 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

“EK MADDE 3- 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve BirlikleriHakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uyarınca, tarım satışkooperatif ve birlikleri ile ilgili olarak Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonukapsamındaki yetki ve görevler ile her türlü işlemler Hazine Müsteşarlığınınbağlı olduğu Bakan ve Hazine Müsteşarlığı tarafından yürütülür. Destekleme veFiyat İstikrar Fonunun ilgili mevzuat kapsamında devir tarihi itibarıylaTürkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası nezdindeki gider hesabı bakiyesi genelbütçeye gelir kaydedilmek üzere Hazine İç Ödemeler Muhasebe Biriminin TürkiyeCumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki hesabına aktarılır. Bu tarihten sonratarım satış kooperatif ve birlikleri tarafından yapılacak kredi geri ödemelerigenel bütçeye gelir kaydedilmek üzere aynı hesaba aktarılır. Bu madde ileilgili usul ve esaslar Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir.”

MADDE 9- 5/5/2005 tarihli ve5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun;

a) 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi aşağıdakişekilde değiştirilmiştir.

“j) Vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi konusunda gereklitedbirleri almak.”

b) 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile ikincifıkrasında yer alan “(Gelirler Kontrolörleri Başkanlığı hariç)” ibaresiyürürlükten kaldırılmıştır.

c) 13 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 13- Denetim ve Uyum Yönetimi Daire Başkanlığının görevlerişunlardır:

a) Uyum bozukluklarını tespit ve analiz etmek, çözümler üretmeksuretiyle mükelleflerin vergi kanunlarına gönüllü uyumunu sağlamak.

b) Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığında oluşacakbilgileri değerlendirerek vergi incelemesine yetkili birimlerin kullanımınasunmak.

c) Vergi kayıp ve kaçağı ile mücadele etmek, bu konuda gereklitedbirleri önermek ve çalışmaları yapmak.

ç) Vergi inceleme ve denetimleri ile ilgili görüş ve önerilerdebulunmak.

d) Vergi yükümlülüklerine ilişkin ihbar ve şikayetlerideğerlendirmek.

e) Başkanlığın görev alanına giren konularda 1/6/1989 tarihli ve3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali MüşavirlikKanununun uygulanmasına ilişkin çalışmalar yapmak ve tereddütleri gidermek.

f) Tek düzen hesap planı ve mali tablolara ilişkin çalışmalaryapmak veya yapılmasına katkıda bulunmak.

g) Muhasebe standartlarının belirlenmesine ilişkin çalışmalarakatılmak ve görüş bildirmek.

ğ) Başkanlıkça verilecek diğer görevleri yapmak.”

ç) 14 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

d) 28 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “gelirler kontrolörleri,”ibaresi “Grup Başkanları”, aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “maliyemüfettişi, hesap uzmanı veya gelirler kontrolörü” ibaresi “Vergi Müfettişi”şeklinde değiştirilmiş ve son fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

e) 29 uncu maddesinin madde başlığı “Avukat ve uzman personelçalıştırılması” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddenin altıncı fıkrasında yeralan “ile vergi denetmenleri” ibaresi ile birinci ve ikinci fıkralarıyürürlükten kaldırılmıştır.

f) 31 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “vergiincelemesine yetkili denetim birimleri” ibaresi “Vergi Denetim KuruluBaşkanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.

g) Eki (1) sayılı Listenin “Ana Hizmet Birimleri” başlıklısütununun altıncı sırası yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 10- 11/10/2006 tarihli ve5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunun;

a) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

“e) Denetim elemanı: Vergi Müfettişleri, Gümrük ve TicaretMüfettişleri, Bankalar Yeminli Murakıpları, Hazine Kontrolörleri, BankacılıkDüzenleme ve Denetleme Kurumu ve Sermaye Piyasası Kurulu Uzmanlarını,”

b) 11 inci maddesinin birinci fıkrası ile ikinci fıkrasının üçüncücümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(1) Bu Kanun ve ilgili mevzuatla getirilen yükümlülüklerindenetimi, 2 nci maddede sayılan denetim elemanları vasıtasıyla yerinegetirilir.”

“Görevlendirilecek denetim elemanları Başkanlığın talebi üzerineilgili birim amirinin teklifi ve bağlı veya ilgili bulundukları Bakanın onayıile belirlenir.”

c) 20 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Malî SuçlarıAraştırma Kurulu Başkanı, Maliye Teftiş Kurulu Başkanı, Maliye Hesap UzmanlarıKurulu Başkanı, Gelir İdaresi Başkanı” ibaresi “Gelir İdaresi Başkanı, VergiDenetim Kurulu Başkanı, Malî Suçları Araştırma Kurulu Başkanı” şeklindedeğiştirilmiştir.

MADDE 11- 3/6/2011 tarihli ve637 sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin;

a) 7 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(2) Kalkınma planı ve programlarına uygun olarak ihracatınteşviki ve döviz gelirlerinin artırılması maksadıyla ihracatın kalkınma planıve yıllık programlar dairesinde geliştirilmesi ve düzenlenmesi için alınmasıgerekli tedbirler Bakanlar Kurulunca belirlenir.”

b) 35 inci maddesinin üçüncü fıkrasının sonuna aşağıdaki cümleeklenmiştir.

“Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarının uygulanmasınailişkin usul ve esaslar ile sözkonusu personele yapılacak diğer ödemelerBakanlar Kurulunca belirlenir.”

c) Geçici 2 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(8) Mevzuatta mülga 28/7/1967 tarihli ve 933 sayılı KalkınmaPlanının Uygulanması Esaslarına Dair Kanunun 3 üncü maddesine yapılan atıflar 7nci maddenin ikinci fıkrasına yapılmış sayılır. Yeni bir düzenleme yapılıncayakadar, mülga 933 sayılı Kanuna dayanarak yürürlüğe konulan düzenlemelerinuygulanmasına devam olunur.”

MADDE 12- 3/6/2011 tarihli ve641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bakanın başkanlığında,”ibaresi yürürlükten kaldırılmış ve aynı fıkranın sonuna aşağıdaki cümleeklenmiştir.

“Kurulun başkanı Başbakan tarafından belirlenir.”

MADDE 13- 28/3/1945 tarihli ve4709 sayılı Hesap Uzmanları Kurulu Kurulmasına ve Maliye Bakanlığı Merkez ve İllerKadrosunda Bazı Değişiklikler Yapılmasına Dair Kanun yürürlüktenkaldırılmıştır.

MADDE 14- Bu Kanun HükmündeKararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 15- Bu Kanun HükmündeKararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6.,7., 10., 73., 87., 91., 112. ve 113. maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah OTO, SerdarÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 22.9.2011gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esas incelemeaşamasında karar bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Bahadır YALÇINÖZ tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmünde kararnamekuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında GenelAçıklama

Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde kararnameler,işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal denetimlerininyapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa Mahkemesineverilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin, öncelikle yetkikanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Herne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde kararnamelerin yetkikanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca Anayasa'ya biçim veesas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise deAnayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde kararnameninyetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa'da, BakanlarKuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması,kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma getirir.

Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü halkanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanunhükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı birbağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanunhükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veyadayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriğiAnayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez.

Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, “KanunlarAnayasaya aykırı olamaz.” denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanunhükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hemdayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.

Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında “Sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...”in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, TürkiyeBüyük Millet Meclisi, “Bakanlar Kurulu”na ancak kanun hükmündekararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verebilir.

Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceğiöngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkçayasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesindeolduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçekanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.

Öte yandan, Anayasa'nın 91. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,yetki kanununda, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, süresi ile süresiiçinde birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağının da gösterilmesigerekmektedir.

B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tümünün Anayasa'yaAykırılığı İddiasının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırı olduğu ve iptali gerekeceği, iptaledilmesi hâlinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı belirtilerek KHK'nintümünün, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 87. ve 91. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2011/60, K.2011/147sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasınadayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin tümüne yönelikAnayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal isteminin reddigerekir.

C- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddelerinin6223 Sayılı Yetki Kanunu Kapsamında Olup Olmadığının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddelerinin, 6223 sayılıYetki Kanunu kapsamında olmadığı gibi acil, ivedi, önemli ve zorunlu konularıdüzenlemediği belirtilerek Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 7., 10., 73.,87., 91., 112. ve 113. maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür.

1- KHK'nin 1. Maddesinin Birinci Fıkrasının (c) Bendi

KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendiyle, 13.12.1983günlü, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KanunHükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (r) bendi ileaynı maddeye eklenen fıkra, 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Çevre ve ŞehircilikBakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair KanunHükmünde Kararname'nin 40. maddesi ile değiştirildiğinden, konusu kalmayan bubende ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararvermek gerekir.

2- KHK'nin 1. Maddesinin Birinci Fıkrasının (g) Bendi

KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendiyle, 178 sayılıKHK'nin 43. maddesinin (a) fıkrasının ikinci paragrafının yürürlüktenkaldırılan “(Gelir İdaresi Başkanlığı gelirler kontrolörleri dahil)” ve “Başkanlıkve” ibareleri ile (b) fıkrasının (1) numaralı bendine “DevletMuhasebe Uzmanı,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “GelirPolitikaları Genel Müdürlüğünde Devlet Gelir Politikaları Uzmanı,” ibaresi,26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve ÖzelBütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (g) bendiyle değiştirilen 178 sayılıKanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesi kapsamında yer aldığından, konusukalmayan bu ibarelere ilişkin iptal istemleri hakkında kararverilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

3- KHK'nin 1. Maddesinin Birinci Fıkrasının (ğ) Bendi

KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendiyle, 178 sayılıKHK'ye eklenen ek 31. maddede yer alan “Kamu kurum ve kuruluşları” ibaresi,24.10.2011 günlü, 661 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 101.maddesi ile “Kamu kurum ve kuruluşlarının taşra teşkilatına dahil birimleri” şeklindedeğiştirildiğinden, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemihakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

4- KHK'nin 1. Maddesinin Birinci Fıkrasının (h) Bendi

KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendiyle, 178 sayılıKHK'ye eklenen Geçici Madde 13'te yer alan Devlet Gelir Uzmanı ve Gelir Uzmanıkadrolarında bulunanlardan talep edenlerin Devlet Gelir Politikaları Uzmanıolarak kadrolarına atanabilecekleri düzenlemesinde yer alan “DevletGelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi, 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'nun 152. maddesinde değişiklik yapan 659 sayılı KHK'nin 17.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendiyle yürürlüktenkaldırıldığından, konusu kalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemihakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

5- KHK'nin 4. Maddesinin Birinci Fıkrasının (ç) Bendi

KHK'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendiyle, 4.1.1961günlü, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun ek 13. maddesinin dördüncü fıkrasının(a) bendinin birinci paragrafında yer alan “(bağlı kuruluşların kadrokarşılığı sözleşmeli personeli hariç)” ibaresinin “(Vergi DenetimKurulu Başkan ve Yardımcıları, Vergi Müfettişi ve Yardımcıları ile bağlı kuruluşlarınkadro karşılığı sözleşmeli personeli hariç)” şeklinde değiştirilmesive aynı maddeye eklenen (6) numaralı fıkra, ek 13. maddenin dördüncü fıkrasının(a) bendi ve (6) numaralı fıkrası, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı KamuGörevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun HükmündeKararname'nin 1. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayanbu fıkraya ve değişikliğe ilişkin iptal istemleri hakkında karar verilmesineyer olmadığına karar vermek gerekir.

6- KHK'nin 6. Maddesi

KHK'nin 6. maddesinin;

(a) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin “OrtakHükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendine “Devlet MuhasebeUzman Yardımcıları,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzman Yardımcıları,” ibaresi ile “Devlet MuhasebeUzmanlığına,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “Devlet GelirPolitikaları Uzmanlığına,” ibaresi, 659 sayılı KHK'nin 17. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendiyle yürürlükten kaldırıldığından,

(b) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un 152. maddesinin “II-Tazminatlar”kısmının “A-Özel Hizmet Tazminatı” bölümünün (i) bendine “DevletMuhasebe Uzmanları,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi, 659 sayılı KHK'nin 17. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (b) bendiyle yürürlükten kaldırıldığından,

(c) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un eki (l) Sayılı Ek GöstergeCetvelinin “I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı” bölümünün (h) bendine “DevletMuhasebe Uzmanları,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi, 666 sayılı KHK'nin 5. maddesinin(ç) fıkrasının (5) numaralı alt bendi ile yürürlükten kaldırıldığından,

konusu kalmayan bu ibarelere ilişkin iptal istemleri hakkındakarar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

7- KHK'nin 11. Maddesinin Birinci Fıkrasının (b) Bendi

KHK'nin 11. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiyle, 3.6.2011günlü, 637 sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KanunHükmünde Kararname'nin 35. maddesinin üçüncü fıkrasının sonuna eklenen cümle,666 sayılı KHK'nin 1. maddesiyle 637 sayılı KHK'nin 35. maddesi yürürlüktenkaldırıldığından, konusu kalmayan bu cümleye ilişkin iptal istemihakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

8- KHK'nin 1. Maddesinin Birinci Fıkrasının (ğ)Bendiyle 178 sayılı KHK'ye Eklenen Ek Madde 30

6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.maddesinde, Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimlive ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkininkapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarakkamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesigirmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi hâlinde yeni bakanlıklar kurulması,var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarmayetkisi verilmiştir. Bu amaçla;

1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,

2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık veilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veyayeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yenidendüzenlenmesine,

3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulanbakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada veyurt dışında teşkilatlanma esaslarına,

ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir.

İkinci olarak, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliyesevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yenidüzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisiverilmiştir.

KHK'nin 1. maddesinin (ğ) bendiyle 178 sayılı KHK'ye eklenen “Yapılamayacakişler” başlıklı ek madde ile vergi incelemesinde yetkili olanlarıngörevlerinden ayrıldıktan sonra üç yıl süreyle yapamayacakları işlerbelirtilmiş, aksine bir davranış durumunda ise 2.10.1981 günlü, 2531sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler HakkındaKanun uyarınca cezalandırılacakları kural altına alınmıştır. 2531 sayılıKanun'un 4. maddesi uyarınca yasağa aykırı hareket edenler 6 aydan 2 yıla kadarhapis cezası ile cezalandırılabilecektir.

Yetki Kanunu, kamu kurum ve kuruluşlarında halen çalışmakta olankamu personeline ilişkin düzenlemeler yapma konusunda Bakanlar Kuruluna yetkivermektedir. Kuralda ise vergi incelemesi ile yetkili olan kamu görevlileriningörevlerinden ayrıldıktan sonra yapamayacakları işlerin sayılmakta ve aksinedavranışta bulunanların cezalandırılması öngörülmektedir. Bu nedenle, davakonusu kural 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında bulunmadığından Anayasa'nın91. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.

9- KHK'nin Diğer Kuralları

Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda;KHK'nin, hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ileAnayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca iptal edilenler dışındakalan diğer kuralları 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamında kaldığındanAnayasa'nın 91. maddesine aykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir.

D- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm Maddelerinin Anayasa'nın 91.Maddesi Yönünden İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddelerinin, Anayasa'nın91. maddesinin birinci fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesiyasaklanmış alanlara ilişkin düzenleme içerdiği belirtilerek Anayasa'nın Başlangıç'ıile 2., 6., 7., 10., 73., 87., 91., 112. ve 113. maddelerine aykırıoldukları ileri sürülmüştür.

1- KHK'nin 1. Maddesinin Birinci Fıkrasının (ğ) Bendiyle 178Sayılı KHK'ye Eklenen Ek Madde 29'un Dördüncü Fıkrası ile Son Fıkrasında YerAlan “…mesleğe alınmaları,…” İbaresi

KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendiyle 178 sayılıKHK'ya eklenen Ek Madde 29 ile yapılan düzenlemeler Vergi Denetim KuruluBaşkanlığına, başkan yardımcılığına, grup başkanlığına, vergi müfettişliğineyapılacak atamaların usul ve esaslarını, vergi müfettiş yardımcılığı süresini,bunların performans değerlendirmelerini ve grup başkanlıklarındagörevlendirilmelerini ayrıntılı olarak düzenlemekte ve bu hususlara ilişkinusul ve esasların yönetmelikle belirleneceğini kural altına almaktadır.

Ek Madde 29'un dördüncü fıkrası, yeni ihdas edilen vergimüfettişliği kadrosunda görev yapacak kişilerin atanma usul ve esaslarınayer vermekte, maddenin son fıkrası ise Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınıngörev, yetki ve sorumluluklarının, grup başkanlıklarının görev alanlarının,performans değerlendirme sisteminin oluşturulmasının ve yönetiminin, vergimüfettişlerinin görev, yetki ve sorumluluklarının, mesleğe alınmalarının,yetiştirilmelerinin, yeterliliklerinin, yükselmelerinin, görevlendirilmelerininve yer değiştirmelerinin usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceğini ifadeetmektedir.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında “Sıkıyönetim veolağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...”in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın “Kamuhizmetlerine girme hakkı” başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, herTürk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonraikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başkahiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın “SiyasiHaklar ve Ödevler” başlıklı dördüncü bölümünde yer alan ve 70. maddesindekorunan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanun hükmünde kararnameile düzenleme yapılması mümkün değildir.

EK Madde 29'un dördüncü fıkrası ile vergi müfettişliği kadrosunaataması yapılacak kişilerin atama usul ve esaslarının belirlenmesinin vemaddenin son fıkrasında yer alan “…mesleğe alınmaları…” ibaresinin,Anayasa'nın 70. maddesine göre kamu hizmetine girme hakkına ilişkin birdüzenleme olduğundan, iptali istenen kurallar Anayasa'nın 91. maddesininbirinci fıkrasına aykırıdır. İptalleri gerekir.

Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşekatılmamışlardır.

2- KHK'nin Diğer Kuralları

KHK'nin iptal edilen kuralları ile hakkında karar verilmesineyer olmadığına karar verilenler dışında kalan diğer kurallarında, Anayasa'nın 91.maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmünde kararname ile düzenlenmesiyasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir aykırılık saptanmadığından, bukurallara ilişkin iptal isteminin reddi gerekir.

E- Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. Maddesinin BirinciFıkrasının İçerik Yönünden İncelenmesi

1- Anayasa'nın 10. Maddesi Yönünden İncelenmesi

Dava dilekçesinde, maliye müfettişleri ile hesap uzmanlarının,gelirler kontrolörleri ve vergi denetmenlerine göre daha zorlu sınavlardabaşarılı oldukları, üç yıllık yetiştirme sürecinden geçirildikleri, yeterliliksınavlarının bulunduğu, vergi denetmenlerinin yapılan test sınavından başarılıolduktan sonra atamalarının yapıldığı, böylece maliye müfettişleri ve hesapuzmanlarının, gelirler kontrolörleri ve vergi denetmenleri ile aynı konumdabulunmadıkları belirtilerek, bu kadroların vergi müfettişliği kadrosundabirleştirmesini düzenleyen kuralın, Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlikilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KHK'nin yürürlüğe girmesiyle beraber vergi denetim sistemindeköklü bir revizyona gidilmiş, Gelirler Kontrolörleri Başkanlığı, Maliye TeftişKurulu Başkanlığı ve Hesap Uzmanları Kurulu Başkanlığı kaldırılarakyerine “Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı”kurulmuş; vergidenetmenleri ile birlikte bu başkanlıklarda görev yapan maliye müfettişleri,hesap uzmanları ve gelirler kontrolörleri kadroları kaldırılarak vergimüfettişliği kadrosunda birleştirilmiş, vergi denetmenlerinin mali, sosyal veözlük hakları iyileştirilerek maliye müfettişleri, hesap uzmanları ve gelirlerkontrolörleri ile aynı düzeye getirilmiştir.

Doğrudan Maliye Bakanı'na bağlı olarak örgütlenen Vergi DenetimKurulu Başkanlığı; Kurul Başkanı, dört Kurul Başkan Yardımcısı, Grup Başkanlarıve Vergi Müfettişlerinden oluşmaktadır.

KHK ile daha önce maliye müfettişi, hesap uzmanı ve gelirlerkontrolü olarak görev yapıp vergi müfettişliğine atananların çalışacaklarıgruplar “Büyük Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı”, “Organize VergiKaçakçılığı ile Mücadele Grup Başkanlığı” ve “Örtülü Sermaye,Transfer Fiyatlandırması ve Yurtdışı Kazançlar Grup Başkanlığı” olarak,vergi denetmenliğinden vergi müfettişliğine atananların çalışacakları grupise “Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı” olarakbelirlenmiştir. Bu sayede önceki görev ve unvanların kazanılma zorlukları, buunvanlarda çalışanların liyakatleri dikkate alınarak maliye müfettişi, hesapuzmanı ve gelirler kontrolörü olarak görev yapıp vergi müfettişliğine atananlariçin daha nitelikli çalışma sahaları oluşturulmuştur. Aynı şekilde KHK'ninyürürlüğe girmesinden sonra vergi müfettiş yardımcılığı sınavına girerek vergimüfettişliğine ataması yapılacakların çalışacakları gruplar da sınav vestajlarındaki başarılarına göre tespit edileceği kural altına alınmıştır.

Anayasa'nın 10. maddesi uyarınca, kanun önünde eşitlik ilkesihukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunankişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırımyapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumdabulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısındaeşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesinher yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındakiözellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları veuygulamaları gerektirebilir.

Vergi müfettişliği kadrosunda birleştirilen dört meslek grubu içinde aynı tür fakültelerden mezun olma, yazılı ve sözlü giriş sınavlarına tabitutulma, üç yıllık staj dönemi ve son olarak yazılı ve sözlü yeterliliksınavlarından başarılı olma şartları bulunmaktadır. Buna göre, anılan meslekgruplarının nitelikleri ve yetişme süreçleri bakımından aynı konumda olduklarıaçıktır.

Ayrıca, bir kamu kurumunun görmesi gereken kamu hizmetininniteliğinin hangi kamu görevlilerince yerine getirileceğine karar verme yetkisiyasama organına aittir. Yasama organı Anayasa'ya uygun olmak kaydıyla, kamuhizmetinin yürütülmesine ilişkin koşulları belirleyerek kadro düzenlemesiyapabilir. Kamu hizmetinin gerekleri yönünden ve kamu yararı amacıyla yenikadrolar ihdas edebileceği gibi mevcut bazı kadroları birleştirebilir ya dakaldırabilir.

Bu durumda, kanun koyucunun aynı konumda bulunan maliyemüfettişleri, hesap uzmanları, gelirler kontrolörleri ile vergidenetmenlerinin, vergi müfettişliği kadrosunda birleştirilmesi hususunda takdiryetkisi bulunmaktadır. Dolayısıyla, bu takdir yetkisinin kullanılması,Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırı görülemez.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 10. maddesineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI bugörüşe KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendiyle 178 sayılı KHK'yeeklenen geçici 12. madde yönünden katılmamıştır.

2- Anayasa'nın 112. ve 113. Maddeleri Yönünden İncelenmesi

Dava dilekçesinde, Maliye Teftiş Kurulu Başkanlığının kaldırılmasınedeniyle Maliye Bakanı'nın yetkisi içindeki işleri ve emri altındakilerineylemlerini ve işlemlerini tam manasıyla denetleyemeyeceği, hâlbuki Anayasa'nın112. maddesi uyarınca bu tür işlemlerden dolayı kendisinin sorumlu olduğu,Vergi Denetim Kurulunun ise bu anlamda bir teftişi yerine getiremeyeceği, zirabu Kurulun sadece vergi tarh ve tahsili ile sınırlı olmak üzere teftiş,inceleme, denetim ve soruşturmayla görevli kılındığı, böylece Teftiş KuruluBaşkanlığının kaldırılmasının sonucu olarak Bakan'ın, bakanlık teşkilatıüzerindeki teftiş ve denetleme yapamayacağı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın112. ve 113. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Anayasa'nın 112. maddesinin ikinci fıkrasında, “Her bakan,Başbakana karşı sorumlu olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emrialtındakilerin eylem ve işlemlerinden de sorumludur.”; Anayasa'nın 113.maddesinin birinci fıkrasında ise”Bakanlıkların kurulması, kaldırılması,görevleri, yetkileri ve teşkilatı kanunla düzenlenir.”denilmiştir.

Anayasa'nın 112. maddesinde bakanın sorumluluğu belirtilmiştir. Busorumluluğun bir gereği olarak da bakanın, bakanlık teşkilatı üzerinde birhiyerarşik denetim yetkisinin bulunması ve bunu etkin bir şekildekullanabilmesi gerekmektedir.

178 sayılı KHK'nin 5. maddesinde, Bakan'ın, emrialtındakilerin faaliyet ve işlemlerinden sorumlu olduğu, Bakanlık merkez, taşrave yurtdışı teşkilatı ile ilgili kuruluşlarının faaliyetlerini, işlemlerini vehesaplarını denetlemekle görevli ve yetkili bulunduğu kural altına alınmıştır.

KHK'nin yürürlüğe girmesinden önce Maliye Bakanlığında merkezteşkilat içerisinde teftiş ve denetimle görevli Maliye Teftiş KuruluBaşkanlığı, Hesap Uzmanları Kurulu Başkanlığı ve Gelirler KontrolörlüğüBaşkanlığı, taşra teşkilatında ise vergi denetmenleri bulunmaktaydı. Bubaşkanlıkların ve vergi denetmeni kadrolarının kaldırılmasının ardından,sayılanların görev ve yetkilerinin tek elde toplandığı Vergi Denetim KuruluBaşkanlığı kurulmuştur. Daha öncesinde sayılan başkanlıklarda çalışanlar ilevergi denetmenleri de vergi müfettişi kadrosuna atanmış sayılmışlardır.

Dava dilekçesinde KHK ile Teftiş Kurulu Başkanlığının kaldırılmasısonucu olarak Bakan'ın, bakanlık teşkilatı üzerindeki teftiş ve denetlemeimkânının kalmadığı ileri sürülmekte ise de, KHK'nin 20. maddesinde, VergiDenetim Kurulu Başkanlığının görevleri sayılmış ve aynı maddenin (ı) bendindede “Bakan tarafından verilen teftiş, inceleme, denetim vesoruşturmaları yapma.”nın Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının görevleriarasında olduğu kural altına alınmıştır.

Diğer yandan, KHK ile 178 sayılı KHK'de yapılan değişikliksonrasında 31.10.2011 günlü, 28101 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 38. maddesinde, vergimüfettişlerinin görev ve yetkileri sayılmış olup, maddenin birinci fıkrasının(b) bendinde, “Bakanlık ve bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarında,Bakan tarafından Kurula verilen inceleme, teftiş, denetim ve soruşturmalarıyapmak” şeklinde görev tanımı yapılmıştır.

3046 sayılı Kanun'un 21. maddesi uyarınca bakan, bakanlıkkuruluşunun en üst amiri olup tüm bakanlık teşkilatı ile bağlı ve ilgilikuruluşların iş ve işlemlerini denetlemekle görevli ve yetkilidir. Ayrıca,Bakanın Anayasa'ya göre siyasal, ceza kanunlarına göre cezai ve nihayet özelhukuk çerçevesinde de mali sorumluluğu bulunmaktadır. Asli denetleme görevi vesorumluluğu bakana aittir. Denetim hizmetleri, hangi ad altında yapılırsayapılsın temel olarak tüm denetlemeler Bakan adına yapılmaktadır.

KHK'nın 1. maddesiyle öngörülen değişikliklerle Bakan'ın,Anayasa'nın 112. maddesinde yer alan sorumluluğuna aykırı bir düzenlemeyapıldığı söylenemez. Zira, kamu kurumu ve kuruluşlarının yerinegetireceği görevleri hangi teşkilat yapısı ve kamu görevlileri ile yerinegetireceğini düzenleme konusunda Anayasa'ya aykırılık bulunmadığı sürece yasamaorganının takdir yetkisinin bulunduğu açıktır.

Buna göre, 178 sayılı KHK ile Bakan'a verilen teşkilat yapısıiçerisindeki memurlar ve bunların yerine getirdiği işlem ve eylemler üzerindekiteftiş, denetim, inceleme ve soruşturma görevleri KHK'nin yürürlüğe girmesindensonra kaldırılmamış veya sınırlandırılmamış olup anılan kapsamdaki görevlerBakan tarafından, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı bünyesinde oluşturulan vergimüfettişleri vasıtasıyla yerine getirilecektir. Dolayısıyla, kuralınAnayasa'nın 112. maddesine aykırı olduğu söylenemez.

Dava dilekçesinde KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasınınAnayasa'nın 113. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

Anayasa'nın 113. maddesinde bakanlıkların kurulması, kaldırılması,görevleri, yetkileri ve teşkilatının kanunla düzenlenebileceği kural altınaalınmıştır.

Anayasa'da bir konuda emredici ya da yasaklayıcı bir kuralkonulmamışsa, bu konunun düzenlenmesi yasamanın genelliği ilkesi çerçevesindekanun koyucunun takdirine bırakılmıştır. Dolayısıyla, kanun koyucunun idarigerekleri dikkate alarak kamu hizmetinin niteliğinin hangi kamu görevlilerinceyerine getirileceği konusunda düzenleme yapması takdir yetkisi kapsamındakalmaktadır. Buna göre, Bakan'ın bakanlık teşkilatı üzerindeki denetim,inceleme ve soruşturma görevlerinin Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı vasıtasıylayerine getirilmesi hususu da kanun koyucunun takdir yetkisi içinde kalmaktadır.Bu nedenle kuralın Anayasa'nın 113. maddesine aykırı olduğu söylenemez.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 112. ve 113.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

7.7.2011 günlü, 646 sayılı Vergi DenetimKurulu Başkanlığının Kurulması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin;

A- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkinve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum veKuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkinKonularda Yetki Kanunu'nun iptal edilmesi halinde dayanaksız hale geleceğiyönünden ileri sürülen iptal istemi, 6.6.2013 günlü, E.2011/79 K.2013/69 sayılıkararla reddedildiğinden, Kanun Hükmünde Kararname'nin tümünün yürürlüğünündurdurulması isteminin REDDİNE,

B- 1- 1. maddesinin birinci fıkrasının;

a- (c) bendiyle, 13.12.1983günlü, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KanunHükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (r) bendi ileaynı maddeye eklenen fıkra,

b- (g) bendiyle, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43.maddesinin, (a) fıkrasının ikinci paragrafının yürürlükten kaldırılan “(Gelirİdaresi Başkanlığı gelirler kontrolörleri dahil)” ve “Başkanlıkve” ibareleri ile (b) fıkrasının (1) numaralı bendine “DevletMuhasebe Uzmanı,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “GelirPolitikaları Genel Müdürlüğünde Devlet Gelir Politikaları Uzmanı,” ibaresi,

c- (ğ) bendiyle 178sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen ek 31. maddede yer alan “Kamukurum ve kuruluşları” ibaresi,

d- (h) bendiyle 178 sayılıKanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici Madde 13,

2- 4. maddesinin (ç)bendiyle, 4.1.1961 günlü, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun ek 13. maddesinindördüncü fıkrasının (a) bendinin birinci paragrafında yer alan “(bağlıkuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personeli hariç)” ibaresinin “(VergiDenetim Kurulu Başkan ve Yardımcıları, Vergi Müfettişi ve Yardımcıları ilebağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personeli hariç)” şeklindedeğiştirilmesi ve aynı maddeye eklenen (6) numaralı fıkra,

3- 6. maddesinin;

a- (a) bendiyle, 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 36. maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11)numaralı bendine “Devlet Muhasebe Uzman Yardımcıları,” ibaresinden sonra gelmeküzere eklenen “Devlet Gelir Politikaları Uzman Yardımcıları,” ibaresiile “Devlet Muhasebe Uzmanlığına,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzmanlığına,” ibaresi,

b- (b) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un 152. maddesinin“II-Tazminatlar” kısmının “A-Özel Hizmet Tazminatı” bölümünün (i) bendine“Devlet Muhasebe Uzmanları,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi,

c- (c) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un Eki (l) Sayılı Ek GöstergeCetvelinin “I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı” bölümünün (h) bendine “DevletMuhasebe Uzmanları,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi,

4- 11. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiyle, 3.6.2011 günlü,637 sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin 35. maddesinin üçüncü fıkrasının sonuna eklenen cümle,

hakkında, 6.6.2013 günlü, E.2011/79, K.2013/69 sayılı kararlakarar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu maddeye, fıkralara,bende, cümleye, ibarelere ve değişikliğe ilişkin yürürlüğün durdurulmasıistemleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

C- 1- Kapsam ve Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasıyönünden, 1. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (ç), (d), (e) ve (f)bentleri, (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde29'un dördüncü fıkrası ve son fıkrasının “…mesleğe alınmaları,…” ibaresidışında kalan bölümü, Ek Madde 32, (h) bendiyle 178 sayılı Kanun HükmündeKararname'ye eklenen Geçici Madde 11 ve Geçici Madde 12, (ı) bendi, 2. ve 3.maddeleri, 4. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi dışında kalan bölümü, 5.maddesi, 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “DevletGelir Politikaları Uzman Yardımcıları,” ve “Devlet GelirPolitikaları Uzmanlığına,”, (b) bendinde yer alan “Devlet GelirPolitikaları Uzmanları,” ve (c) bendinde yer alan “DevletGelir Politikaları Uzmanları,” ibareleri dışında kalan bölümü, 7., 8., 9.ve 10. maddeleri, 11. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi dışında kalanbölümü ile 12., 13., 14. ve 15. maddelerine yönelik iptal istemleri, 6.6.2013günlü, E.2011/79, K.2013/69 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere,bölümlere ve bentlere ilişkin yürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE,

D- Kapsam yönünden 1. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendiyle178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 30'a ilişkin iptalhükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu maddeye ilişkinyürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,

E- Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden 1.maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun HükmündeKararname'ye eklenen Ek Madde 29'un dördüncü fıkrası ile son fıkrasında yeralan “…mesleğe alınmaları,…” ibaresine ilişkin iptal hükümlerininyürürlüğe girmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu fıkraya ve ibareye ilişkinyürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE,

F- İçerikleriitibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen 1. maddesinin birincifıkrasının;

1- (a), (b), (ç), (d), (e), (f), ve (ı) bentlerine,

2- (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen;

a- Ek Madde 29'un dördüncü fıkrası ile son fıkrasının “…mesleğealınmaları,…” ibaresi dışında kalan bölüme,

b- Ek Madde 32'e,

3- (h) bendiyle 178 sayılı KanunHükmünde Kararname'ye eklenen Geçici Madde 11 ve Geçici Madde 12'ye,

yönelik iptal istemleri, 6.6.2013 günlü, E.2011/79, K.2013/69sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, bentlere ve bölüme ilişkinyürürlüğün durdurulması istemlerinin REDDİNE,

6.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanun, kanunhükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunlarınhükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceğitarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez” denilmekte, 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin(3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır.

KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendiyle 178 sayılıKanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 29'un dördüncü fıkrası ile sonfıkrasında yer alan “… mesleğe alınmaları, …” ibaresinin ve EkMadde 30'un iptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamuyararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesininüçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince bu maddelere ilişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

VII- SONUÇ

7.7.2011 günlü, 646 sayılı Vergi DenetimKurulu Başkanlığının Kurulması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin;

A- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkinve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum veKuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkinKonularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E.2011/60,K.2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, Kanun Hükmünde Kararname'nin tümüneyönelik iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

B- 1- 1. maddesinin birinci fıkrasının;

a- (c) bendiyle, 13.12.1983günlü, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KanunHükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (r) bendi ileaynı maddeye eklenen fıkra, 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Çevre ve ŞehircilikBakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair KanunHükmünde Kararname'nin 40. maddesi ile değiştirildiğinden, konusu kalmayanbu fıkra ve bende ilişkin iptal istemleri hakkında KARAR VERİLMESİNEYER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

b- (g) bendiyle, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43.maddesinin (a) fıkrasının ikinci paragrafının yürürlükten kaldırılan “(Gelirİdaresi Başkanlığı gelirler kontrolörleri dahil)” ve “Başkanlıkve” ibareleri ile (b) fıkrasının (1) numaralı bendine “DevletMuhasebe Uzmanı,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “GelirPolitikaları Genel Müdürlüğünde Devlet Gelir Politikaları Uzmanı,” ibaresi,26.9.2011 günlü, 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve ÖzelBütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun HükmündeKararname'nin 17. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (g) bendiyle değiştirilen178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesi kapsamında yeraldığından, konusu kalmayan bu ibarelere ilişkin iptal istemlerihakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

c- (ğ) bendiyle 178sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen ek 31. maddede yer alan “Kamukurum ve kuruluşları” ibaresi, 24.10.2011 günlü, 661 sayılı AvrupaBirliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına DairKanun Hükmünde Kararname'nin 101. maddesi ile “Kamu kurum vekuruluşlarının taşra teşkilatına dahil birimleri” şeklinde değiştirildiğinden, konusukalmayan bu maddeye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNEYER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

d- (h) bendiyle 178 sayılıKanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici Madde 13'te yer alan Devlet GelirUzmanı ve Gelir Uzmanı kadrolarında bulunanlardan talep edenlerin Devlet GelirPolitikaları Uzmanı olarak kadrolarına atanabilecekleri düzenlemesinde yer alan“DevletGelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi, 657 sayılı Devletmemurları Kanunu'nun 152. maddesinde değişiklik yapan 659 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin 17. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendiyle yürürlükten kaldırıldığından konusu kalmayan bu maddeyeilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,OYBİRLİĞİYLE,

2- 4. maddesinin (ç) bendiyle, 4.1.1961 günlü, 213 sayılı VergiUsul Kanunu'nun ek 13. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendinin birinciparagrafında yer alan “(bağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personelihariç)” ibaresinin “(Vergi Denetim Kurulu Başkan ve Yardımcıları, VergiMüfettişi ve Yardımcıları ile bağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmelipersoneli hariç)” şeklinde değiştirilmesi ve aynı maddeye eklenen (6)numaralı fıkra, ek 13. maddenin dördüncü fıkrasının (a) bendi ve (6) numaralıfıkrası, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali HaklarınınDüzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle yürürlüktenkaldırıldığından, konusu kalmayan bu fıkraya ve değişikliğeilişkin iptal istemleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,OYBİRLİĞİYLE,

3- 6. maddesinin;

a- (a) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin “OrtakHükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendine “Devlet Muhasebe UzmanYardımcıları,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzman Yardımcıları,” ibaresi ile “DevletMuhasebe Uzmanlığına,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzmanlığına,” ibaresi, 659 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin 17. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendiyleyürürlükten kaldırıldığından,

b- (b) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un 152. maddesinin “II-Tazminatlar” kısmının “A-ÖzelHizmet Tazminatı” bölümünün (i) bendine “Devlet MuhasebeUzmanları,” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen “DevletGelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi, 659 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin 17. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendiyle yürürlüktenkaldırıldığından,

c- (c) bendiyle, 657 sayılı Kanun'un eki (l) Sayılı Ek GöstergeCetvelinin “I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı” bölümünün (h)bendine “Devlet Muhasebe Uzmanları,” ibaresinden sonra gelmeküzere eklenen “Devlet Gelir Politikaları Uzmanları,” ibaresi,666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin (ç) fıkrasının (5)numaralı alt bendi ile yürürlükten kaldırıldığından,

konusu kalmayan bu ibarelereilişkin iptal istemleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,OYBİRLİĞİYLE,

4- 11. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiyle, 3.6.2011 günlü,637 sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin 35. maddesinin üçüncü fıkrasının sonuna eklenen cümle, 666sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle 637 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin 35. maddesi yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bucümleye ilişkin iptal istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

C- 1- 1. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (ç), (d), (e) ve(f) bentleri, (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen EkMadde 29'un dördüncü fıkrası ve son fıkrasının “…mesleğe alınmaları,…” ibaresidışında kalan bölümü, ek madde 32, (h) bendiyle 178 sayılı Kanun HükmündeKararname'ye eklenen Geçici Madde 11 ve Geçici Madde 12, (ı) bendi, 2. ve 3.maddeleri, 4. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi dışında kalan bölümü, 5.maddesi, 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “DevletGelir Politikaları Uzman Yardımcıları,” ve “Devlet GelirPolitikaları Uzmanlığına,”, (b) bendinde yer alan “Devlet GelirPolitikaları Uzmanları,”ve (c) bendinde yer alan “Devlet GelirPolitikaları Uzmanları,” ibareleri dışında kalan bölümü, 7., 8., 9. ve 10.maddeleri, 11. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi dışında kalan bölümü,12., 13., 14. ve 15. maddeleri, 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kanun kapsamındaolduğundan ve Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'yaaykırı olmadığından ve bu maddelere, bölümlere ve bentlere ilişkin iptalistemlerinin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

2- 1. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendiyle 178 sayılı KanunHükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 30, 6223 sayılı Kanun kapsamındaolmadığından, bu maddenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE; iptalhükmünün, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE'DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,

3- 1. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendiyle 178 sayılı KanunHükmünde Kararname'ye eklenen Ek Madde 29'un dördüncü fıkrası ile sonfıkrasında yer alan “…mesleğe alınmaları,…” ibaresinin,Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırıolduklarına ve İPTALLERİNE, Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoylarıve OYÇOKLUĞUYLA; iptal hükümlerinin, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncüfıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince,KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞEGİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,

D- İçerikleriitibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen;

1- 1. maddesinin birinci fıkrasının;

a- (a), (b), (ç), (d), (e), (f) ve (ı) bentlerinin,

b- (ğ) bendiyle 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen;

ba- Ek Madde 29'un dördüncü fıkrası ile son fıkrasının “…mesleğealınmaları,…” ibaresi dışında kalan bölümünün,

bb- Ek Madde 32'nin,

Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptal istemlerinin REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,

2- 1. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendiyle 178 sayılı KanunHükmünde Kararname'ye eklenen;

a- Geçici Madde 12'nin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal MümtazAKINCI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b- Geçici Madde 11'in Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

6.6.2013 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

7.7.2011 günlü, 646 sayılı Vergi Denetim Kurulu BaşkanlığınınKurulması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesinin birincifıkrasının (ğ) bendiyle 178 sayılı KHK'ya eklenen Ek madde 29'un dördüncüfıkrası ile son fıkrasında yer alan “…mesleğe alınmaları,…” ibaresiçoğunluk kararıyla Anayasa'nın 91. maddesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

KHK'nin 1. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendiyle 178sayılı KHK'ya eklenen Ek madde 29 ile yapılan düzenlemeler VergiDenetim Kurulu Başkanlığına, başkan yardımcılığına, grup başkanlığına, vergimüfettişliğine yapılacak atamaların usul ve esaslarını, vergi müfettişyardımcılığı süresini, bunların performans değerlendirmelerini ve grupbaşkanlıklarında görevlendirilmelerini ayrıntılı olarak düzenlemekte ve buhususlara ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğini kural altınaalmaktadır.

Ek madde 29'un dördüncü fıkrası, yeni ihdas edilen vergimüfettişliği kadrosunda görev yapacak kişilerin atanma usul ve esaslarına yervermekte, maddenin son fıkrası ise Vergi Dairesi Kurulu Başkanlığı'nıngörev, yetki ve sorumluluklarının, grup başkanlıklarının görev alanlarının,performans değerlendirme sisteminin oluşturulmasının ve yönetiminin, vergimüfettişlerinin görev, yetki ve sorumluluklarının, mesleğe alınmalarının,yetiştirilmelerinin, yeterliliklerinin, yükselmelerinin, görevlendirilmelerininve yer değiştirmelerinin usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceğiniifade etmektedir.

6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1'inci maddesinin 1'inci fıkrasının(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklararasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ilebirleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat vekadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarınailişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanunhükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'un2'nci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikyapılabileceği belirtilmiştir.

KHK'nin iptali istenen kurallarıyla Vergi Denetim KuruluBaşkanlığına, başkan yardımcılığına, grup başkanlığına, vergi müfettişliğineyapılacak atamalarla ilgili olarak atanma koşullarının düzenlenmesive Vergi Dairesi Kurulu Başkanlığı'nın görev, yetki ve sorumluluklarının,grup başkanlıklarının görev alanlarının, performans değerlendirme sistemininoluşturulmasının ve yönetiminin, vergi müfettişlerinin görev, yetki vesorumluluklarının, mesleğe alınmalarının, yetiştirilmelerinin,yeterliliklerinin, yükselmelerinin, görevlendirilmelerinin ve yerdeğiştirmelerinin usul ve esaslarına yönelik düzenleme yapılmasının öngörülmesiteşkilat ve kadroların belirlenmesine ilişkin bir husus olduğundan YetkiKanunu'na aykırılık bulunmamaktadır.

Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacakkişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadeceyasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasınınAnayasa'nın 128'inci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiasıyerinde değildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğübir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığıhükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceğiAnayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırıdeğildir.

Anayasa'nın 70. maddesine göre, “her Türk kamu hizmetine girmehakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başkahiçbir ayırım gözetilemez”. Maddede Türkiye Cumhuriyeti Devletinevatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiği niteliklerdışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeri ayırımgözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulunduklarıbelirtilmiştir. Böylece “kamu hizmetlerine girme hakkı” siyasi hak ve ödevlerkapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hak olarakdüzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan ibarettir.Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görev değişikliğineilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesi ve 91. maddeanlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanunhükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın belirtilenbölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Söz konusutemel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar genişbir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu hak veözgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle biryorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek veKHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin,6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişihak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güçolduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmeninisabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylıolarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesigerekir.

Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılıkararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı “233 Sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname”nin Genel Müdür olarakatanabilmek için, “yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altıyılı özel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmetibulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, GenelMüdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahipolmak” şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal isteminireddetmiştir.

Anayasa'nın 91'inci maddesi kapsamına giren alanlarda düzenlemeyapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91'inci maddede belirtilen hak vealanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir.

İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamında VergiDenetim Kurulu Başkanlığında ve Vergi Dairesi Kurulu Başkanlığında vergimüfettişliği ve vergi müfettiş yardımcılığı kadroları oluşturulduğundan,zorunlu olarak bu kadrolara girişin koşulları da düzenlenmiştir. Bu nedenleanılan kuralların Anayasa'nın 91'inci maddesinde belirtilen yasak alana ilişkindüzenlemeler içerdiğinden söz etmek mümkün değildir.

Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptalisteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptalineyönelik çoğunluk görüşüne katılmadık.

KARŞIOY GEREKÇESİ

646 sayılı KHK'nin 1. maddesinin (h) bendi ile 178 sayılı MaliyeBakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenenGeçici Madde 12 ile Maliye Bakanlığı Teftiş Kurulunda Maliye Başmüfettişi,Maliye Müfettişi, Maliye Müfettiş Yardımcısı; Maliye Bakanlığı Hesap UzmanlarıKurulunda Başhesap Uzmanı, Hesap Uzmanı ve Hesap Uzman Yardımcısı; MaliyeBakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Gelirler Kontrolörleri BaşkanlığındaGelirler Başkontrolörü, Gelirler Kontrolörü, Gelirler Kontrolör Yardımcısıstatüsünde görev yapmakta olanların, yeni ihdas edilen Vergi Denetim KurulundaVergi Başmüfettişi, Vergi Müfettişi, Vergi Müfettiş Yardımcısı kadrolarınaatanmış sayılmaları gerçekleştirilmiş ve özlük hakları da buna göre yenidendüzenlenmiştir.

Maliye Bakanlığının kuruluş ve görevleriyle ilgili 178 sayılıKHK'nin önceki düzenlemelerinde, Maliye Müfettişleri, Hesap Uzmanları veGelirler Kontrolörleri statülerinin sırasıyla ayrı ayrı “Teftiş KuruluBaşkanlığı”, “Hesap Uzmanları Kurulu Başkanlığı” ve “Gelirler KontrolörleriBaşkanlığı” şeklindeki birimlerde yer aldığı, bu birimlerin Maliye Bakanlığınındenetim ile görevli kuruluşları olduğu, “müfettişlik”, “hesap uzmanlığı” ve“kontrolörlük” unvanlarının kariyer meslek esaslarına göre belli prosedürsonucu kazanılmış unvanlar olduğu, bu unvan sahiplerinin dava konusudüzenlemeyle “vergi müfettişi” statüsüne intibak ettirildiklerianlaşılmaktadır.

Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleriarasında sayılan Hukuk Devleti ilkesi, hukuk güvenliğinin ve adaletinsağlanmasına yönelik hukuk anlayışını yaratmakta, yasaların kamu yararıamacıyla çıkarılmasını zorunlu kılmaktadır. Hukuk güvenliği ve adaletkavramları ile istikrar arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır. Hukuk güvenliği veadalet, çağdaş kamu yönetimi anlayışında, istikrar olgusunun temelinioluşturmaktadır. Hukuk güvenliği, kamu görevlileri yönünden önemli birgüvencedir. 646 sayılı KHK değişikliğinden önceki düzenleme, maliyemüfettişleri, hesap uzmanları ve gelirler kontrolörlerinin belli koşullarısağlayarak ve süre kaydı olmaksızın atandıkları anılan görevlerden yaşhaddinden önce bu statülerinin sona erdirilemeyeceği konusunda yasal birgüvenceye sahip oldukları anlaşılmaktadır. Yasayla elde edilen bu statülerinsayılan denetim elemanları yönünden kazanılmış bir hak olarak değerlendirilmesiolanaklı olmasa da, statülerinin devam edeceği yolunda meşru birbeklentiye sahip oldukları, bu beklentinin ise hukuki güvenlik, adaletve belirlilik ilkeleri gereğince korunması gerektiğinin kabulü zorunludur.Nitekim Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin içtihatları da bu doğrultudadır.(Any.Mah.nin 16.7.2010 tarih ve E.2010/29, K.2010/90; 9.6.2011 tarih veE.2008/31, K.2011/94 sayılı kararları)

Davanın somutunda da görüleceği üzere, dava konusu düzenlemeylesayılan denetim elemanlarının mevcut bu haklı beklentileri hiç dikkatealınmadan statülerine son verildiği ve yeni öngörülen sisteme “vergi müfettişi”olarak intibak ettirildikleri açık olduğundan; bu düzenlemenin Anayasa'nın 2.maddesine aykırı düştüğü ve iptali gerektiği kanısına vardığımızdan; çoğunluğunaksi yöndeki kararına katılmıyoruz.

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Full & Egal Universal Law Academy