Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2011/83, K.2012/126 Sayılı Karar - 20/09/2012

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2011/83

Karar Sayısı:2012/126

Karar Günü:20.9.2012

R.G. Tarih-Sayı:26.10.2013-28803

İPTAL DAVASINI AÇANLAR : Türkiye Büyük Millet Meclisiüyeleri Mehmet Akif HAMZAÇEBİ ve Muharrem İNCE ile birlikte 117 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU : 3.6.2011 günlü, 634 sayılıAvrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin;

A- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eklerinin,

B- 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yeralan ''veya özel'' ibaresinin,

Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 91. ve 128. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve iptal davası sonuçlanıncaya kadaryürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları

3.6.2011 günlü, 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenen kurallarışöyledir:

Amaç ve kapsam

 MADDE 1- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin amacı, Avrupa Birliği Bakanlığının kuruluş, görev, yetki vesorumluluklarını düzenlemektir.

Görev

 MADDE 2- (1) Avrupa BirliğiBakanlığının görevi; 1173 sayılı Milletlerarası Münasebetlerin Yürütülmesi veKoordinasyonu Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Türkiye'ninAvrupa Birliği üyeliğine hazırlanmasına yönelik yapılacak çalışmalarınyönlendirilmesi, izlenmesi ve koordinasyonu ile üyelik sonrası çalışmalarınkoordinasyonunu yürütmektir.

Teşkilat

MADDE 3- (1) Bakanlık, merkez veyurt dışı teşkilatından oluşur.

(2) Bakanlık merkez teşkilatı ekli (I) sayılı cetvelde gösterilmiştir.

Bakan

 MADDE 4- (1) Bakanlığın en üst amiriolan Bakan, Bakanlık icraatından ve emri altındakilerin faaliyet veişlemlerinden Başbakana karşı sorumlu olup aşağıdaki görev, yetki vesorumluluklara sahiptir:

a) Bakanlığı, Anayasaya, kanunlara, hükümet programına veBakanlar Kurulunca belirlenen politika ve stratejilere uygun olarak yönetmek.

b) Bakanlığın görev alanına giren hususlarda politika vestratejiler geliştirmek, bunlara uygun olarak yıllık amaç ve hedefleroluşturmak, performans ölçütleri belirlemek, Bakanlık bütçesini hazırlamak,gerekli kanunî ve idarî düzenleme çalışmalarını yapmak, belirlenen stratejiler,amaçlar ve performans ölçütleri doğrultusunda uygulamayı koordine etmek, izlemekve değerlendirmek.

c) Bakanlık faaliyetlerini ve işlemlerini denetlemek, yönetimsistemlerini gözden geçirmek, teşkilat yapısı ve yönetim süreçlerininetkililiğini gözetmek ve yönetimin geliştirilmesini sağlamak.

ç) Faaliyet alanına giren konularda diğer bakanlıklar ile kamukurum ve kuruluşları arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak.

Müsteşar ve Müsteşar Yardımcıları

 MADDE 5- (1) Müsteşar, Bakandansonra gelen en üst düzey kamu görevlisi olup Bakanlık hizmetlerini, Bakan adınave onun emir ve yönlendirmesi doğrultusunda, mevzuat hükümlerine, Bakanlığınamaç ve politikalarına, stratejik planına uygun olarak düzenler ve yürütür. Buamaçla, Bakanlık birimlerine gereken emirleri verir, bunların uygulanmasını gözetirve sağlar. Müsteşar, bu hizmetlerin yürütülmesinden Bakana karşı sorumludur.

(2) Müsteşar, Ulusal Yardım Koordinatörüdür.

(3) Müsteşara büyükelçi unvanı verilir. Büyükelçilik unvanı,Müsteşarlık görevi süresince devam eder.

(4) Müsteşara yardımcı olmak üzere dört Müsteşar Yardımcısıgörevlendirilebilir.

Hizmet birimleri

 MADDE 6- (1) Bakanlığın hizmetbirimleri şunlardır:

 a) Siyasî İşler Başkanlığı.

 b) Katılım Politikası Başkanlığı.

 c) Sektörel Politikalar Başkanlığı.

 ç) Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı.

 d) Ekonomik ve Malî Politikalar Başkanlığı.

 e) Tek Pazar ve Rekabet Başkanlığı.

 f) Tarım ve Balıkçılık Başkanlığı.

 g) Malî İşbirliği Başkanlığı.

 ğ) Sivil Toplum, İletişim ve Kültür Başkanlığı.

 h) Proje Uygulama Başkanlığı.

 ı) Avrupa Birliği Hukuku Başkanlığı.

 i) Çeviri Eşgüdüm Başkanlığı.

 j) Eğitim ve Kurumsal Yapılanma Başkanlığı.

 k) Araştırma ve Dokümantasyon Başkanlığı.

 l) İdari Hizmetler Başkanlığı.

 m) Hukuk Müşavirliği.

 n) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.

 o) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği.

ö) Özel Kalem Müdürlüğü.

Siyasî İşler Başkanlığı

 MADDE 7- (1) Siyasî İşlerBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Siyasî kriterler, adalet, özgürlük, güvenlik, yargı ve temelhaklar konularında, kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen Avrupa Birliğimüktesebatına uyum çalışmalarını izlemek ve koordine etmek.

b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Katılım Politikası Başkanlığı

 MADDE 8- (1) Katılım PolitikasıBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Avrupa Birliğine üyelik müzakere sürecine ilişkin çalışmalarıizlemek ve koordine etmek.

b) Ulusal Programın hazırlanması, uygulanması, izlenmesi veraporlanması çalışmalarını koordine etmek.

c) İlerleme Raporunun hazırlanmasıyla ilgili çalışmalarıkoordine etmek.

ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Sektörel Politikalar Başkanlığı

 MADDE 9- (1) Sektörel PolitikalarBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Taşımacılık, çevre, enerji ve trans-Avrupa şebekelerikonularında kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen Avrupa Birliği müktesebatınauyum çalışmalarını izlemek ve koordine etmek.

b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı

 MADDE 10- (1) Sosyal, Bölgesel veYenilikçi Politikalar Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) İşletme, sanayi, bilgi toplumu, medya, bilim, araştırma, eğitim,kültür, istihdam politikaları, sosyal ve bölgesel politikalar ile yapısalaraçlar konularında kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen Avrupa Birliğimevzuatına uyum çalışmalarını izlemek ve koordine etmek.

b) Topluluk program ve ajanslarına katılım veya katılımınsonlandırılması hususunun ilgili kurumların taleplerinin alınmasını takibendeğerlendirilmesine, katılım veya katılımın sonlandırılması için gerekliişlemlerin gerçekleştirilmesine ve katılım sağlanan program ve ajanslarınyürütülme süreçlerinin izlenmesine, değerlendirilmesine ve etkinleştirilmesineyönelik faaliyetleri koordine etmek.

c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Ekonomik ve Malî Politikalar Başkanlığı

 MADDE 11- (1) Ekonomik ve MalîPolitikalar Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Ekonomik kriterler, ekonomik ve parasal birlik, istatistik,sermayenin serbest dolaşımı, hizmetlerin serbest dolaşımı, malî hizmetler,vergilendirme, malî kontrol, bütçe konularında kamu kurum ve kuruluşlarıncayürütülen Avrupa Birliği müktesebatına uyum çalışmalarını izlemek ve koordineetmek.

b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Tek Pazar ve Rekabet Başkanlığı

 MADDE 12- (1) Tek Pazar ve RekabetBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Malların serbest dolaşımı, işçilerin serbest dolaşımı,şirketler hukuku, rekabet politikası, tüketicinin ve sağlığın korunması, kamualımları, fikrî mülkiyet hukuku, gümrük birliği ve dış ilişkiler konularındakamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen Avrupa Birliği müktesebatına uyumçalışmalarını izlemek ve koordine etmek.

b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Tarım ve Balıkçılık Başkanlığı

 MADDE 13- (1) Tarım ve BalıkçılıkBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Tarım ve kırsal kalkınma, gıda güvenliği, hayvan ve bitkisağlığı politikaları ve balıkçılık konularında kamu kurum ve kuruluşlarıncayürütülen Avrupa Birliği müktesebatına uyum çalışmalarını izlemek ve koordineetmek.

b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Malî İşbirliği Başkanlığı

 MADDE 14- (1) Malî İşbirliğiBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Avrupa Birliği malî yardım anlaşmalarının hazırlanmasınakatkı yapmak ve müzakereleri yürütmek.

b) Avrupa Birliği ve üye ülkeler tarafından sağlanan katılımöncesi malî yardımların ve oluşturulan merkezî olmayan yapılanmanın genelkoordinasyonunu yürütmek.

c) Merkezî olmayan yapılanma sistemi çerçevesinde Ulusal YardımKoordinatörünün sekretarya hizmetlerini yürütmek.

ç) Malî yardımları programlamak, izlemek, yönlendirmek,değerlendirmek ve koordine etmek.

d) Malî yardımların kullanımına yönelik olarak kamukuruluşlarının ihtiyaçları doğrultusunda eğitim politikası belirlemek, eylemplanı oluşturmak ve bu çerçevede eğitim programları vermek ya da verilmesinisağlamak.

e) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Sivil Toplum, İletişim ve Kültür Başkanlığı

 MADDE 15- (1) Sivil Toplum, İletişimve Kültür Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Avrupa Birliği ve katılım süreci hakkında iç ve dışkamuoyunun bilgilendirilmesini sağlamak.

b) Avrupa Birliği iletişim stratejisini hazırlamak ve uygulamak.

c) Avrupa Birliği iletişim stratejisi kapsamındaki projeler içintahsis edilen her türlü malî kaynağı yönetmek.

ç) Özel sektör, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları veüniversiteler ile işbirliği yapmak ve koordinasyonu sağlamak.

d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Proje Uygulama Başkanlığı

 MADDE 16- (1) Proje UygulamaBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Bakanlığın doğrudan yürüttüğü projelerde ihale, sözleşmeimzalama ve ödemeler dâhil uygulamaya yönelik tüm işlemleri yapmak.

b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Avrupa Birliği Hukuku Başkanlığı

 MADDE 17- (1) Avrupa Birliği HukukuBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Hizmet birimlerinin talebi hâlinde, kamu kurum vekuruluşlarınca hazırlanacak düzenlemelerin Avrupa Birliği müktesebatınauygunluğunu incelemek ve görüş bildirmek.

b) Avrupa Birliği hukuku ile organlarının kararları veiçtihatlarına ilişkin çalışmalar yapmak ve görüş bildirmek.

c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Çeviri Eşgüdüm Başkanlığı

 MADDE 18- (1) Çeviri EşgüdümBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Türk ve Avrupa Birliği müktesebatının çeviri işlemleriniyapmak ve koordine etmek, bunlara ilişkin envanter çalışmalarını yürütmek,yapılacak çevirilerin uygunluğunu denetlemek.

b) Avrupa Birliği terminolojisi veri tabanını oluşturmak.

c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Eğitim ve Kurumsal Yapılanma Başkanlığı

 MADDE 19- (1) Eğitim ve KurumsalYapılanma Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Avrupa Birliği kurumlarından ve üye ülkelerden sağlananteknik desteğin koordinasyonunu yürütmek.

b) Avrupa Birliği ve katılım süreci hakkında kamu görevlilerinineğitim ve staj faaliyetlerinin koordinasyonunu sağlamak.

c) Kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaçları doğrultusunda eğitimpolitikası belirlemek, eylem planı oluşturmak ve bu çerçevede eğitimprogramları vermek ya da verilmesini sağlamak.

ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Araştırma ve Dokümantasyon Başkanlığı

 MADDE 20- (1) Araştırma veDokümantasyon Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Avrupa Birliği ve Avrupa Birliği-Türkiye ilişkileri konularındayürütülen akademik araştırmaları takip etmek, bu amaca yönelik çalışmalaryapmak ve bunları kamunun hizmetine sunmak.

b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

İdarî Hizmetler Başkanlığı

 MADDE 21 (1) İdari HizmetlerBaşkanlığının görevleri şunlardır:

a) Bakanlığın insan gücü politikası ve planlaması ile insankaynakları sisteminin geliştirilmesi ve performans ölçütlerinin oluşturulmasıkonusunda çalışmalar yapmak ve tekliflerde bulunmak; Bakanlık personelininatama, nakil, terfi, emeklilik ve benzeri özlük işlemlerini yürütmek;Bakanlığın hizmet içi eğitim planını hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek;hizmet içi eğitim faaliyetleri ile ilgili dokümantasyon, yayım ve arşivhizmetlerini yürütmek.

b) Bakanlığın idarî ve sosyal hizmetleri ile yayım hizmetleriniyürütmek.

c) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleriçerçevesinde, kiralama ve satın alma işlerini yürütmek, temizlik, güvenlik,aydınlatma, ısınma, onarım, taşıma ve benzeri hizmetleri yapmak veya yaptırmak;Bakanlığın taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri ilgili mevzuatçerçevesinde yürütmek; genel evrak ve arşiv faaliyetlerini düzenlemek veyürütmek; Bakanlık sivil savunma ve seferberlik hizmetlerini planlamak veyürütmek.

ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Hukuk Müşavirliği

 MADDE 22- (1) Hukuk Müşavirliğiningörevleri şunlardır:

a) Bakanlığın taraf olduğu adlî ve idarî davalarda, tahkimyargılamasında ve icra işlemlerinde Bakanlığı temsil etmek, dava ve icraişlemlerini takip etmek, anlaşmazlıkları önleyici hukukî tedbirleri zamanındaalmak.

b) Bakanlık hizmetleriyle ilgili olarak diğer kamu kurum vekuruluşları tarafından hazırlanan mevzuat taslaklarını, Bakanlık birimleritarafından düzenlenecek her türlü sözleşme ve şartname taslaklarını, Bakanlıkile üçüncü kişiler arasında çıkan her türlü uyuşmazlığa ilişkin işleri veBakanlık birimlerince sorulacak diğer işleri inceleyip hukukî mütalaasınıbildirmek.

c) Bakanlıkça hizmet satın alma yoluyla temsil ettirilecek davave icra takiplerini izlemek, koordine etmek ve denetlemek.

ç) Bakanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata,plan ve programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukukîteklifleri hazırlayıp Bakana sunmak.

d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

(2) Birinci fıkrada belirtilen her türlü dava ve takip işleriile diğer görevler, Bakanlığın Hukuk Müşavirleri aracılığıyla yerine getirilir.Gerekli hâllerde dava ve takip işleri Hazine Avukatları aracılığıyla veyaihtiyaç duyulması hâlinde Bakanlıkça belirlenecek usûl ve esaslar çerçevesinde4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinde öngörülen doğrudan teminusûlü ile avukatlar veya avukatlık ortaklıkları ile yapılacak avukatlıksözleşmeleri yoluyla yürütülür.

(3) Davalarda temsil yetkisi bulunan Hukuk Müşavirlerinin birlistesi Bakanlıkça ilgili Cumhuriyet başsavcılığı ve bölge idare mahkemesi başkanlıklarınaverilir. Bu listelerin birer nüshası, Cumhuriyet başsavcılığı tarafından adlîyargı çevresinde, bölge idare mahkemesi başkanlığınca idarî yargı çevresindebulunan mahkemelere gönderilir. Yüksek mahkemeler ve bölge adliyemahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisini kullanacakların isimleri ilgilimahkemelerin başsavcılıklarına veya başkanlıklarına bildirilir. Listedeisimleri yer alan Hukuk Müşavirleri, baroya kayıt ve vekâletname ibrazıgerekmeksizin temsil yetkilerini kullanırlar. Temsil yetkisi sona erenlerinisimleri anılan mercilere derhal bildirilir.

Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı

 MADDE 23- (1) Strateji GeliştirmeDairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) 5018 sayılı Kanun, 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kanunun15 inci maddesi ve diğer mevzuatla strateji geliştirme ve malî hizmetlerbirimlerine verilen görevleri yapmak.

b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği

 MADDE 24- (1) Basın ve Halklaİlişkiler Müşavirliğinin görevleri şunlardır:

a) Bakanlığın basın ve halkla ilişkilerle ilgili faaliyetleriniplanlamak ve bu faaliyetlerin belirlenecek usûl ve esaslara göre yürütülmesinisağlamak.

b) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununa göre yapılacak bilgiedinme başvurularını etkin, süratli ve doğru bir şekilde sonuçlandırmak üzeregerekli tedbirleri almak.

c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Özel Kalem Müdürlüğü

 MADDE 25- (1) Özel Kalem Müdürlüğününgörevleri şunlardır:

a) Bakanın çalışma programını düzenlemek.

b) Bakanın resmî ve özel yazışmalarını, protokol ve törenişlerini düzenlemek ve yürütmek.

c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Bakanlık Müşavirleri

 MADDE 26- (1) Bakanlıkta, önem veöncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak üzere beş Bakanlık Müşaviriatanabilir.

Ortak görevler

 MADDE 27- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin 7 ila 19 uncu maddelerinde düzenlenen birimler, sorumlulukalanlarıyla ilgili olarak aşağıdaki görevleri de yaparlar:

a) Müzakere süreci ile ilgili gerekli her türlü belgeninhazırlanmasını sağlamak.

b) Oluşturulacak kurul, komite ve çalışma gruplarının sekretaryahizmetlerini yürütmek ve alınan kararların uygulanmasını izlemek.

c) Kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde, mevzuat uyumu veuygulaması için gerekli teknik, kurumsal kapasite ve malî ihtiyaçlarıntespitine ve bu ihtiyaçların karşılanmasına yönelik faaliyetlerinprogramlanmasına, projelendirilmesine yardımcı olmak, bu faaliyetlerindeğerlendirilmesi ve izlenmesine katkıda bulunmak.

ç) Kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde, Ulusal Programınhazırlanmasına, uygulanmasının izlenmesine ve raporlanmasına katkıda bulunmak.

d) Kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanacak mevzuattaslaklarını, Avrupa Birliği müktesebatına ve terminolojisine uyumu açısındanincelemek ve görüş bildirmek.

Yurt dışı teşkilatı

 MADDE 28- (1) Bakanlık, 189 sayılıKamu Kurum ve Kuruluşlarının Yurtdışı Teşkilatı Hakkında Kanun HükmündeKararname esaslarına uygun olarak yurt dışı teşkilatı kurmaya yetkilidir.

(2) Yurt dışı teşkilatında görevlendirileceklerin Bakanlıkteşkilatında en az dört yıl süreyle çalışmış olmaları ve hâlen Avrupa Birliğiİşleri Uzmanı veya daha üst kadrolarda çalışıyor olmaları gerekir. Ayrıca, enaz dört yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun, kamu veya özel sektörde yurtiçinde ya da yurt dışında Avrupa Birliği alanında en az beş yıllık deneyimesahip kişiler de yurt dışı teşkilatına atanabilir.

(3) Müsteşar yardımcılarından biri, Avrupa Birliği nezdindeDaimi Temsilci Yardımcısı olarak atanabilir. Bu şekilde atananlara, DaimiTemsilci Yardımcısı kadrosuna atananların malî ve sosyal haklarına ilişkinhükümleri aynı usûl ve esaslar çerçevesinde uygulanır.

Çalışma grupları

 MADDE 29- (1) Bakanlık, görev alanınagiren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere diğer bakanlıklar,kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, özel sektör temsilcilerive konu ile ilgili uzmanların katılımıyla geçici çalışma gruplarıoluşturabilir.

(2) Hizmet birim amirinin teklifi ve Müsteşar onayı ile Bakanlıkpersonelinden çalışma grupları oluşturulur. Gruplar, Bakan tarafındangörevlendirilecek bir uzmanın eşgüdümünde faaliyet gösterir. Çalışmagruplarının çalışma usûl ve esasları Bakan onayıyla yürürlüğe konulur.

İç Koordinasyon ve Uyum Komitesi

 MADDE 30- (1) Bakanlıkta, AvrupaBirliği müktesebatına uyum çalışmalarının ve tam üyelik müzakerelerininyürütülmesi ile müzakerelerin ve uygulamanın koordinasyonu amacıyla İç Koordinasyonve Uyum Komitesi oluşturulur. Komiteye Müsteşar başkanlık eder.

 (2) Komitenin oluşumu ile çalışma usûl ve esasları yönetmeliklebelirlenir.

(3) İç Koordinasyon ve Uyum Komitesinin görevleri şunlardır:

a) Kamu kurum ve kuruluşlarının Avrupa Birliği müktesebatınauyum çalışmalarını izlemek, değerlendirmek ve koordinasyonu sağlamak.

b) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör, sivil toplumkuruluşları ve üniversitelerin Avrupa Birliği müktesebatına uyum çalışmaları veuygulamaları ile ilgili önerilerini incelemek ve değerlendirmek, gerektiğindeilgili kurul ve komitelere sunmak.

c) Avrupa Birliği müktesebatına uyum düzenlemelerine ilişkinöncelikli önerileri belirlemek ve çalışmaları yönlendirmek.

Yöneticilerin sorumlulukları

 MADDE 31- (1) Bakanlığın herkademedeki yöneticileri, görevlerini mevzuata, stratejik plan ve programlara,performans ölçütlerine ve hizmet kalite standartlarına uygun olarak yürütmektenüst kademelere karşı sorumludur.

Yetki devri

 MADDE 32- (1) Bakan, Müsteşar ve herkademedeki Bakanlık yöneticileri sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmakkaydıyla, yetkilerinden bir kısmını alt kademelere devredebilir. Yetki devri,uygun araçlarla ilgililere duyurulur.

Koordinasyon ve işbirliği

 MADDE 33- (1) Bakanlık, hizmet vegörevleriyle ilgili konularda, diğer bakanlıkların ve kamu kurum vekuruluşlarının uyacakları esasları mevzuata uygun olarak belirlemekle, kaynakisrafını önleyecek ve koordinasyonu sağlayacak tedbirleri almakla görevli veyetkilidir.

(2) Bakanlık, diğer bakanlıkların hizmet alanına giren konularailişkin faaliyetlerinde, ilgili bakanlıklara danışmak ve gerekli işbirliği vekoordinasyonu sağlamaktan sorumludur.

Düzenleme yetkisi

 MADDE 34- (1) Bakanlık; görev, yetkive sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarîdüzenlemeler yapabilir.

Atama

 MADDE 35- (1) 2451 sayılı Bakanlıklarve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usûlüne İlişkin Kanunun eki cetvellerde sayılanlardışında kalan memurların atamaları Bakan tarafından yapılır. Bakan bu yetkisinialt kademelere devredebilir.

Kadrolar

 MADDE 36- (1) Kadroların tespiti,ihdası, kullanımı ve iptali ile kadrolara ilişkin diğer hususlar, 190 sayılıGenel Kadro ve Usûlü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göredüzenlenir.

Avrupa Birliği İşleri Uzmanlığı

 MADDE 37- (1) Bakanlıkta AvrupaBirliği İşleri Uzmanı ve Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcısı istihdamedilir.

(2) Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılığına atanabilmek için657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlaraek olarak aşağıdaki şartlar aranır:

a) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasalbilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler fakülteleri ile Bakanlıktarafından yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde yönetmeliklebelirlenen yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği YükseköğretimKurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki yükseköğretimkurumlarından mezun olmak,

b) Bakanlık tarafından kabul edilen bir yabancı dili, KamuPersoneli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından en az (B) düzeyinde veyabuna denk kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan bir seviyedebildiğini belgelemek.

c) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak.

(3) Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılığına atananlar, en azüç yıl fiilen çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecekkonularda hazırlayacakları uzmanlık tezinin oluşturulacak tez jürisi tarafındankabul edilmesi kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresiiçinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmalarıveya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilâve süre verilir.Yeterlik sınavında başarılı olanlar Avrupa Birliği İşleri Uzmanı kadrolarınaatanırlar. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâldegeçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara bir yıl içinde ikincikez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veyaikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda dabaşarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar Avrupa Birliği İşleriUzman Yardımcısı unvanını kaybeder ve Bakanlıkta durumlarına uygun başkakadrolara atanırlar.

(4) Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılarının mesleğealınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavıile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.

Sözleşmeli personel

 MADDE 38- (1) Bakanlıkta Müsteşar,Müsteşar Yardımcısı, Başkan, Bakanlık Müşaviri, Daire Başkanı, I. HukukMüşaviri, Avrupa Birliği İşleri Uzmanı, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri,Hukuk Müşaviri, Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcısı, Mütercim kadrolarınaatananlar, kadroları karşılık gösterilmek suretiyle, 657 sayılı Kanun ve diğerkanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlıolmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilir. Bu şekilde çalıştırılacakpersonele, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde unvanlaritibarıyla yer alan taban ve tavan ücretleri arasında kalmak üzere, Bakanınonayı ile belirlenecek tutarda aylık brüt sözleşme ücreti ödenir. Söz konusupersonele çalıştıkları günlerle orantılı olarak, hastalık ve yıllık izinlerdâhil, Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında birer aylık sözleşme ücretitutarında ikramiye ödenir. Bunlardan üstün gayret ve çalışmaları sonucundaemsallerine göre başarılı çalışmalar yaptıkları tespit edilenlere, Bakanınonayı ile Haziran ve Aralık aylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarınakadar teşvik ikramiyesi ödenebilir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen kadrolarda fiilen çalışanlara,657 sayılı Kanunda belirtilen en yüksek Devlet memuru aylığının (ek göstergedâhil);

a) 9 ila 7 nci derecelerden aylık alanlara % 25'ini,

b) 6 ila 4 üncü derecelerden aylık alanlara % 30'unu,

 c) 3 ila 1 inci derecelerden aylık alanlara % 35'ini,

geçmemek üzere Bakanlıkça tespit edilecek usûl ve esaslarçerçevesinde her ay aylıkla birlikte peşin olarak damga vergisi hariç herhangibir kesintiye tabi olmaksızın fazla çalışma ücreti ödenir. Fazla çalışmaücretinin usûl ve esasları Bakanlık tarafından hazırlanacak yönetmelikledüzenlenir.

(3) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar ile sözkonusu personele yapılacak diğer ödemeler Bakanlar Kurulunca belirlenir.

Atıflar, değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler

 MADDE 39- (1) Mevzuatta AvrupaBirliği Genel Sekreterliğine yapılan atıflar Bakanlığa; Avrupa Birliği GenelSekreterliğinden sorumlu Bakana yapılan atıflar Avrupa Birliği Bakanınayapılmış sayılır.

(2) 24/6/2009 tarihli ve 5916 sayılı Avrupa Birliği GenelSekreterliği Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

(3) 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılıcetvelde yer alan 'Avrupa Birliği Genel Sekreterliği' ibaresi 'Avrupa BirliğiBakanlığı' olarak değiştirilmiş, ekli (1) sayılı listede belirtilen kadrolariptal edilerek anılan bölümden çıkarılmış, ekli (2) sayılı listede belirtilenkadrolar ihdas edilerek anılan cetvelin Avrupa Birliği Bakanlığı bölümüneeklenmiştir.(1)

(4) (19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet Planlama TeşkilatıKuruluş ve Görevlen Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili olup yerineişlenmiştir.)

(5) (19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet Planlama TeşkilatıKuruluş ve Görevlen Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili olup yerineişlenmiştir.)

Taşınır ve taşınmazlar ile hak ve yükümlülüklerin devri

 GEÇİCİ MADDE 1- (1) Avrupa Birliği GenelSekreterliği bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihtekapatılmıştır.

(2) Bu Kanun Hükmünde Kararnameyle kapatılan Avrupa BirliğiGenel Sekreterliğinin merkez ve yurt dışı teşkilâtına ait her türlü taşınır,taşıt, araç, gereç ve malzeme, her türlü borç ve alacaklar, hak veyükümlülükler, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü kayıtlar ve dokümanlarile anılan Genel Sekreterliğe ait kadro ve pozisyonlarda istihdam edilenpersonel, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte hiçbirişleme gerek kalmaksızın Bakanlığa devredilmiş sayılır. Mülkiyeti Hazineye aitveya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan kapatılan GenelSekreterliğe Maliye Bakanlığınca tahsis edilmiş olanlar, hiçbir işleme gerekkalmaksızın tahsis amacında kullanılmak üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır.

(3) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan Genel Sekreterliktarafından yapılmış olan sözleşmelere, Bakanlık halef olur. Genel Sekreterliğinleh ve aleyhine açılmış davalar ve icra takiplerinde Bakanlık kendiliğindentaraf sıfatını kazanır.

(4) Maliye Bakanlığı uhdesinde Hazine avukatları tarafındankapatılan Genel Sekreterliği temsilen takip edilmekte olan dava dosyaları veicra takiplerine ilişkin dosyalar, Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müşterekenbelirlenecek esaslara göre bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiğitarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlığa devredilir. Bu şekilde devredilendava ve icra takipleri ile ilgili olarak devir tarihine kadar yapılmış hertürlü işlem Bakanlık adına yapılmış sayılır.

Personelin devri

 GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihte; kapatılan Genel Sekreterlikte Genel Sekreter, Genel SekreterYardımcısı, Genel Sekreterlik Müşaviri ve Basın Müşaviri kadrolarındabulunanların görevleri hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona erer.

Bunlar ekli (3) sayılı listede ihdas edilen Bakanlık Müşavirikadrolarına hâlen bulundukları kadro dereceleriyle hiçbir işleme gerekkalmaksızın atanmış sayılırlar. Bu fıkra ile ihdas edilen Bakanlık Müşavirikadroları, herhangi bir sebeple boşalması hâlinde hiçbir işleme gerekkalmaksızın iptal edilmiş sayılır.(1)

(2) Kapatılan Genel Sekreterlik kadrolarında bulunanlardanbirinci fıkrada belirtilenler dışında kalanlar Bakanlık için ihdas edilen aynıunvanlı kadrolara bulundukları kadro dereceleriyle hiçbir işleme gerekkalmaksızın atanmış sayılır.

(3) Kapatılan Genel Sekreterlikte 657 sayılı Kanunun 4 üncümaddesinin (B) fıkrası ve ilgili mevzuatına göre istihdam edilen sözleşmelipersonel, pozisyonlarıyla birlikte, sürekli işçi kadrolarında görev yapanlarkadrolarıyla birlikte Bakanlığa devredilmiştir. Anılan Genel Sekreterlik adınavizeli boş sözleşmeli personel pozisyonları ile sürekli işçi kadroları, başkabir işleme gerek kalmaksızın Bakanlık adına vize edilmiş sayılır.

(4) Kapatılan Genel Sekreterliğe ait kadrolarda istihdam edilenpersonelden bu madde uyarınca Bakanlık kadrolarına atanan veya atanmışsayılanların yeni kadrolarına atandıkları veya atanmış sayıldıkları tarihitibarıyla eski kadrolarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ekgösterge, her türlü zam ve tazminatlar, makam, görev ve temsil tazminatları, eködeme, ikramiye (bir aya isabet eden tutar) ve sözleşme ücretleri ile diğermalî hakları toplamının net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esasalınır), atandıkları veya atanmış sayıldıkları yeni kadroları için öngörülenaylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatlar, makam, görev ve temsiltazminatları, ek ödeme, ikramiye (bir aya isabet eden tutar) ve ücretleri ilediğer malî hakları toplamının net tutarından fazla olması hâlinde aradaki farktutarı, farklılık giderilinceye kadar atandıkları veya atanmış sayıldıklarıkadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızıntazminat olarak ödenir. Atandıkları veya atanmış sayıldıkları kadrounvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, kendiistekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir.

(5) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte;kapatılan Genel Sekreterliğe ait kadrolarda bulunan personelin, Genel Sekreterliktegeçirdikleri süreler Bakanlıkta geçmiş sayılır.

Yurt dışı teşkilatı

 GEÇİCİ MADDE 3- (1) Kapatılan AvrupaBirliği Genel Sekreterliğinin yurt dışı teşkilâtı, Bakanlık yurt dışı teşkilâtıolarak faaliyetlerine devam eder.

Bütçe işlemleri

 GEÇİCİ MADDE 4- (1) Bakanlığın 2011 malîyılı harcamaları, 6091 sayılı 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununaistinaden Maliye Bakanlığınca yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar kapatılanGenel Sekreterliğin 2011 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerden karşılanır.

Kadro değişiklikleri

 GEÇİCİ MADDE 5- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle 190 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinde yer alan sınırlama ile bağlıolmaksızın boş kadrolarda sınıf, unvan ve derece, dolu kadrolarda derecedeğişikliği yapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Düzenleyici işlemler

 GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemeler, bu Kanun Hükmünde Kararnameninyürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yürürlüğe konulur. Anılandüzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun HükmündeKararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

Sorunların giderilmesi

 GEÇİCİ MADDE 7- (1) Bakanlığınteşkilatlanması sebebiyle gerçekleştirilen, kapatma, devir, personel geçişi venakli, diğer geçiş işlemleri ile kadro, demirbaş devri ve benzeri hususlarailişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Bakan yetkilidir.

Yürürlük

 MADDE 40- (1) Bu Kanun HükmündeKararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

 Yürütme

 MADDE 41- (1) Bu Kanun HükmündeKararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

 (I) SAYILI CETVEL

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI TEŞKİLATI

Müsteşar Müsteşar Yardımcısı HizmetBirimleri

Müsteşar Müsteşar Yardımcısı 1. Siyasî İşler Başkanlığı

 Müsteşar Yardımcısı 2. Katılım Politikası Başkanlığı

 Müsteşar Yardımcısı 3. Sektörel Politikalar Başkanlığı

 Müsteşar Yardımcısı 4. Sosyal, Bölgesel veYenilikçi Politikalar Başkanlığı 5. Ekonomik ve MalîPolitikalar Başkanlığı

 6. Tek Pazar ve Rekabet Başkanlığı

 7. Tarım ve Balıkçılık Başkanlığı

 8. Mali İşbirliği Başkanlığı

 9. Sivil Toplum, İletişim ve Kültür Başkanlığı

 10. Proje Uygulama Başkanlığı

 11. Avrupa Birliği Hukuku Başkanlığı

 12. Çeviri Eşgüdüm Başkanlığı

 13. Eğitim ve Kurumsal Yapılanma Başkanlığı

 14. Araştırma ve Dökümantasyon Başkanlığı

 15. İdari Hizmetler Başkanlığı

 16. Hukuk Müşavirliği

 17. Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı

 18. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği

 19. Özel Kalem Müdürlüğü

 (II) SAYILI CETVEL

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI SÖZLEŞME ÜCRET CETVELİ

(BRÜT TL)

1 SAYILI LİSTE

KURUMU : AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

2 SAYILI LİSTE

KURUMU : AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

3 SAYILI LİSTE

KURUMU : AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 91. ve128. maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah OTO, SerdarÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Cemal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 22.9.2011gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;

1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,

2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında kararabağlanmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmünde kararnamekuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında GenelAçıklama

Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmündekararnameler, işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısaldenetimlerinin yapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile AnayasaMahkemesine verilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin,öncelikle yetki kanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarınınçözümlenmesi gerekir. Her ne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmündekararnamelerin yetki kanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızcaAnayasa'ya biçim ve esas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden sözedilmekte ise de Anayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanunhükmünde kararnamenin yetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. ÇünküAnayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlariçerisinde kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür.Yetkinin dışına çıkılması, kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı durumagetirir.

Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü halkanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanunhükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı birbağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanunhükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veyadayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriğiAnayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez.

Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, 'KanunlarAnayasaya aykırı olamaz.' denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanunhükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hemdayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.

Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, TürkiyeBüyük Millet Meclisi, 'Bakanlar Kurulu'na ancak kanun hükmündekararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verebilir.

Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceğiöngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkçayasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesindeolduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçekanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.

B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tümünün Anayasa'ya Aykırılığıİddiasının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasaya aykırı olduğu ve iptali gerekeceği, iptaledilmesi halinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı belirtilerek KHK'nintümünün Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı olduğuileri sürülmüştür.

Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2011/60, K.2011/147sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasınadayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin tümüne yönelikAnayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal isteminin reddigerekir.

C- Kanun Hükmünde Kararname'nin Dava Konusu Maddelerinin 6223Sayılı Yetki Kanunu ve Anayasa'nın 91. Maddesi Yönünden İncelenmesi

Dava dilekçesinde, KHK'nin tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleriile eklerinin,

6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı, Anayasa'nın 91.maddesinin birinci fıkrasında kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesiyasaklanmış alanlara ilişkin düzenleme içerdiği belirtilerek Anayasa'nın 2., 6.ve 91. maddelerine aykırı oldukları ileri sürülmüştür.

1- KHK'nin 20. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının (a) Bendi

KHK'nin 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi,24.10.2011 günlü, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesi iledeğiştirildiğinden, konusu kalmayan bu bende ilişkin iptal istemi hakkındakarar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

2- KHK'nin 38. Maddenin (1), (2) ve (3) Numaralı Fıkraları ileEki (II) Sayılı Cetvel

KHK'nin 38. maddenin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları ileeki(II) sayılı cetvel, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin 1. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından konusu kalmayan bu fıkralarave cetvele ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararvermek gerekir.

3- KHK'nin 28. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasındaki '' veyaözel '' İbaresinin İncelenmesi

Başvuru dilekçesinde; dava konusu kural ile 657 sayılı Kanundaöngörülen şartlara göre memuriyete girmemiş, adaylık eğitimini başararak devletmemurluğuna atanmamış, dört yıllık yüksekokul mezunu herhangi birinin, AvrupaBirliği alanında özel sektörün yurt içi ve yurt dışı birimlerinde beş yıldeneyime sahip olduğu gerekçesiyle doğrudan Avrupa Birliği Bakanlığınınyurtdışı teşkilatına ait memuriyet kadrolarına atanmasının Anayasa'nın 128.maddesine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenmiştir.

KHK'nin 28. maddesi, Avrupa Birliği Bakanlığının yurt dışıteşkilatına ilişkin düzenlemeler içermekte olup, maddenin (1) numaralıfıkrasında Bakanlığın 189 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının YurtdışıTeşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarak yurt dışıteşkilatı kurmaya yetkili olduğu ifade edilmiştir. Maddenin (2) numaralıfıkrasında yurt dışı teşkilatında görevlendirileceklere ilişkin niteliklerbelirlenmiştir. Bu fıkraya göre, Bakanlık teşkilatında en az dört yıl süreyleçalışmış ve halen Avrupa Birliği işleri uzmanı veya daha üst kadrolardaçalışıyor olan kişiler yurt dışı teşkilatında görevlendirilebilecektir. Ayrıcaen az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun, kamu veya özel sektördeyurt içinde ya da yurt dışında Avrupa Birliği alanında en az beş yıllıkdeneyime sahip kişilerin de yurt dışı teşkilatına atanabileceği düzenlenmiştir.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetim veolağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasa'nın 'Kamuhizmetlerine girme hakkı' başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, herTürk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonraikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başkahiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 70.maddesinde düzenlenen ve 'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlıklı dördüncübölümünde yer alan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanunhükmünde kararname ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

KHK'nin 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasındaki ''veyaözel'' ibaresi Avrupa Birliği alanında özel sektörün yurt içi veya yurtdışı birimlerinde en az beş yıl çalışmış olanların, Avrupa Birliği Bakanlığınınyurt dışı teşkilatına ait memuriyet statüsüne alınmasına ilişkin bir düzenlemeniteliğindedir. Buna göre, dava konusu ibare kamu hizmetine girme hakkınailişkin bir düzenleme niteliğinde olduğundan kural, Anayasa'nın 91. maddesininbirinci fıkrasına aykırıdır. İptali gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR ve Burhan ÜSTÜN bu görüşe değişik gerekçeylekatılmışlardır.

Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM,Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşekatılmamışlardır.

4- KHK'nin Diğer Kuralları

6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.maddesinde Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimlive ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkininkapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir. Yetkinin kapsamına ilk olarakkamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yeniden belirlenmesigirmektedir. Bu çerçevede gerekli görülmesi halinde yeni bakanlıklar kurulması,var olan bakanlıkların birleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarının yeniden belirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarmayetkisi verilmiştir. Bu amaçla;

1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,

2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık veilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veyayeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yenidendüzenlenmesine,

3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulanbakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada veyurt dışında teşkilatlanma esaslarına,

ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir.

İkinci olarak, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliyesevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yenidüzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisiverilmiştir.

Belirtildiği üzere, Anayasa uyarınca kanunla düzenlenmesi uygungörülen bir konu, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkçayasakladığı hükümler ile ilgisi olmadığı veya hakkında Anayasa'da özel hükümbulunmadığı sürece kanun hükmünde kararname ile düzenlenebilecektir.

634 sayılı KHK'nin hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararverilenler ile 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasındaki ''veya özel'' ibaresidışında kalan diğer kuralları, yukarıda belirtilen amaçlarauygun olarak, verilen süre içerisinde çıkarılmış olmaları, 6223 sayılı YetkiKanunu'nun kapsamında kalmaları, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasınınaçıkça yasakladığı hükümler ile ilgilerinin bulunmaması nedeniyle Anayasa'yaaykırılık oluşturmamaktadır.

Yukarıdaki açıklamalar ve yapılan inceleme sonucunda; KHK'nin hakkındakarar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ile 28. maddesinin (2)numaralı fıkrasındaki ''veya özel'' ibaresi dışında kalan diğer dışındakalan kurallarına ilişkin iptal isteminin reddi gerekir.

Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman AlifeyyazPAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ile Zühtü ARSLAN KHK'nin 37.maddesinin (2) numaralı fıkrası yönünden bu görüşe katılmamışlardır.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

3.6.2011 günlü, 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin;

A) İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen 28.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''veya özel''ibaresinin yürürlüğünün durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığındanREDDİNE, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN ile Zehra AylaPERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

B) Kapsam ve Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasıyönünden;

1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,15., 16., 17., 18., 19. maddelerine, 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendine, 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27. maddelerine, 28. maddesinin (2)numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''veya özel'' ibaresidışında kalan bölümüne, 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37.maddelerine, 39., 40., 41., geçici 1., geçici 2., geçici 3., geçici 4., geçici5., geçici 6. ve geçici 7. maddelerine, eki (1) Sayılı Cetvel'e ve eklerineyönelik iptal istemleri, 20.9.2012 günlü, E.2011/83, K.2012/126 sayılı kararlareddedildiğinden, bu maddelere, fıkraya, bende, bölüme, cetvele ve eklerineilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

C) 1- 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi,

2- 38. maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları,

3- Eki (II) Sayılı Cetvel,

hakkında, 20.9.2012 günlü, E.2011/83, K.2012/126 sayılı kararlakarar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu fıkralara, bende vecetvele ilişkin yürürlüğün durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

20.9.2012 gününde karar verilmiştir.

VI- SONUÇ

3.6.2011 günlü, 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin;

A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkinve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum veKuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkinkonularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E.2011/60,K.2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, kararname'nin tümüne yönelik iptalisteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

B) 1- a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13.,14., 15., 16., 17., 18., 19. maddeleri, 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(b) bendi, 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27. maddeleri, 28. maddesinin (2)numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''veya özel'' ibaresidışında kalan bölümü, 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36. maddeleri, 37maddesinin (1), (3) ve (4) numaralı fıkraları, 39., 40., 41., geçici 1., geçici2., geçici 3., geçici 4., geçici 5., geçici 6. ve geçici 7. maddeleri, eki (I)Sayılı Cetvel'i ve ekleri, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan veAnayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırıolmadığından, bu maddelere, fıkralara, bölüme, cetvele ve eklerine ilişkiniptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

b- 37. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 6223 sayılı Yetki Kanunukapsamında bulunduğundan ve Anayasa'nın 91. maddesine aykırı olmadığından,fıkraya ilişkin iptal isteminin REDDİNE, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU,Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ileZühtü ARSLAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2- a- 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi,24.10.2011 günlü, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesi iledeğiştirildiğinden,

b- 38. maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkraları ile eki(II) Sayılı Cetvel, 11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin1. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından,

konusu kalmayan bu fıkralara ve bende ve cetvele ilişkin iptalistemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

C) İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen 28.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''veya özel''ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Haşim KILIÇ, AlparslanALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

20.9.2012 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

3.6.2011 günlü, 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığı'nın Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 28. maddesinin (2) numaralıfıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''veya özel'' ibaresi çoğunluk kararıylaAnayasa'nın 91. maddesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

634 sayılı KHK'nin 28. maddesi Avrupa BirliğiBakanlığı'nın yurtdışı teşkilatına ilişkin düzenlemeler içermektedir. Maddenin (1)numaralı fıkrasında Bakanlığın, 189 sayılı Kamu Kurum ve KuruluşlarınınYurtdışı Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarakyurt dışı teşkilatı kurmaya yetkili olduğu belirtilmiştir. (2) numaralı fıkradayurt dışı teşkilatında görevlendirileceklere ilişkin nitelikler düzenlenmiştir.Buna göre, yurt dışı teşkilatında görevlendirileceklerin Bakanlık teşkilatındaen az dört yıl süreyle çalışmış olmaları ve hâlen Avrupa Birliği İşleri Uzmanıveya daha üst kadrolarda çalışıyor olmaları gerekmektedir. Ayrıca, en az dörtyıllık yükseköğretim kurumlarından mezun, kamu veya özel sektörde yurt içindeya da yurt dışında Avrupa Birliği alanında en az beş yıllık deneyime sahipkişilerin de yurt dışı teşkilatına atanabilecekleri ifade edilmiştir.

6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklararasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ilebirleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat vekadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarınailişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanunhükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'un2'nci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikyapılabileceği belirtilmiştir.

KHK'nin 28. maddesi ile Bakanlığın yurtdışı teşkilatındaçalışmak üzere kadro ihdas edilmesi teşkilat ve kadroların belirlenmesineilişkin bir husus olduğundan Yetki Kanunu'na aykırılık bulunmamaktadır.

Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacakkişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadeceyasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasınınAnayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerindedeğildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü birkonunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığıhükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceğiAnayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırıdeğildir.

Anayasa'nın 70. maddesine göre, 'her Türk kamu hizmetinegirme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerdenbaşka hiçbir ayırım gözetilemez'. Maddede Türkiye CumhuriyetiDevletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiğinitelikler dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeriayırım gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulunduklarıbelirtilmiştir. Böylece 'kamu hizmetlerine girme hakkı' siyasi hak ve ödevlerkapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hak olarakdüzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan ibarettir.Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görev değişikliğineilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesi ve 91. maddeanlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir.

Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanunhükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın belirtilenbölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözkonusutemel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar genişbir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu hak veözgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle biryorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek veKHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin,6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişihak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güçolduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmeninisabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylıolarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesigerekir.

Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılıkararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı '233 Sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin Genel Müdür olarakatanabilmek için, 'yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılıözel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmetibulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genelmüdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak'şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir.

Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına giren alanlarda düzenlemeyapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91. maddede belirtilen hak vealanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir.

İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamında ilgilikurumda yurtdışı teşkilatı ve burada görevlendirileceklerin kadrolarıoluşturulduğundan, zorunlu olarak bu kadrolara girişin koşulları dadüzenlenmiştir. Bu nedenle anılan kuralların Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilenyasak alana ilişkin düzenlemeler içerdiğinden söz etmek mümkün değildir.

Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptalisteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptalineyönelik çoğunluk görüşüne katılmadık.

KARŞIOY GEREKÇESİ

634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin(2) numaralı fıkrası, Bakanlık bünyesinde ihdas edilen Avrupa Birliği İşleriUzman Yardımcılığına atanabilmek için gerekli şartları düzenlemektedir.

Anayasa'nın 91. maddesi uyarınca, 'sıkıyönetim ve olağanüstühaller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikincibölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncübölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenemez.' Esasen bu hüküm, temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasıkonusunda Anayasa'nın 13. maddesiyle getirilen kanunilik şartına paraleldir.Olağan dönemlerde, sosyal ve ekonomik haklar dışında kalan temel hak vehürriyetlerin, kanuna göre istisnai bir tasarruf olan kanun hükmündekararnameyle düzenlenemeyeceğinin belirtilmesi, bu hak ve hürriyetleri dahafazla güvence altına almaya yöneliktir.

Diğer yandan, Anayasa'nın 91. maddesindeki kanun hükmündekararname ile düzenleme yasağını sadece 'sınırlama' olarak anlamamak gerekir.Anayasa koyucunun, 'sınırlama'yı da kapsayan çok daha geniş bir kavram olan'düzenleme'yi seçmesi bilinçli bir tercihi yansıtmaktadır. Aksi yorum, temelhak ve hürriyetlere yönelik hangi düzenlemenin sınırlama, hangisinin genişletmeolduğu konusunda belirsiz bir alan doğmasına ve gereksiz tartışmalara yolaçabilir. Bu nedenle, Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilen hak ve hürriyetler,sınırlama ya da genişletme amacıyla, hiç bir şekilde kanun hükmündekararnamelerle düzenlenememelidir.

Anayasa'nın dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar veödevlerden olan 'kamu hizmetine girme hakkı', Anayasa'nın 91. maddesinde kanunhükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanan haklardan biridir. Anayasa'nın70. maddesine göre, 'Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırımgözetilemez.' Madde, vatandaşların kamu hizmetine girme hakkına sahipolduklarını, ancak bu hakkın mutlak olmadığını, hakkı kullanmak isteyenlerdengörevin gerektirdiği niteliklerin aranabileceğini ve bu nitelikler dışındagöreve alınmada hiçbir ayrım yapılamayacağını düzenlemektedir. Kamu hizmetinegirme ve hizmete alınmada hangi nitelik ve şartların aranacağı hususuAnayasa'nın 70. maddesi kapsamındadır.

İptali istenen kurallar, bir kamu hizmeti olan Avrupa Birliğiİşleri Uzman Yardımcılığına giriş ve atama şartlarına ilişkindir. Uzmanyardımcılığına girişte hangi şart ve niteliklerin aranacağı, bu kamu hizmetinegirecek kişilerin kimler arasından ve nasıl seçileceği gibi hususlar kamuhizmetine girme hakkının uygulanmasına dair düzenlemelerdir. Dolayısıyla, budüzenlemeler Anayasa'nın 91. maddesi uyarınca kanun hükmünde kararnameyledüzenlenemeyecek 'yasak alan' içine girmektedir. Nitekim Mahkememiz aynıgerekçeyle 634 sayılı KHK'nın 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan'veya özel' ibaresini iptal etmiştir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kuralın Anayasa'nın 91.maddesine aykırı olduğunu düşündüğümüzden çoğunluğun red yönündeki kararınakatılmıyoruz.

KARŞIOY GEREKÇESİ

3.6.2011 günlü, 634 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'nin37. maddesinin (2) numaralı fıkrasında Avrupa Birliği İşleri UzmanYardımcılığına atanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48.maddesinde sayılan şartlara ek olarak aranacak şartlar düzenlenmiştir.

18.7.2012 günlü, Esas:2011/113, Karar:2012/108 sayılı kararailişkin karşıoy gerekçesinde de belirtildiği gibi; Anayasa'nın 91. maddesininbirinci fıkrasına göre, siyasi haklar ve ödevlerin KHK'lerle düzenlenmesiolanaklı değildir. Kamu hizmetlerine girme hakkının düzenlendiği 70. maddeyeAnayasa'nın 'siyasi haklar ve ödevler' başlıklı bölümünde yer verilmiştir. Bumaddede, Her Türk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu, hizmetealınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırımgözetilemeyeceği belirtilmiş, Madde gerekçesinde de 'Kamu hizmetlerine girmevatandaşların en tabii hakkıdır. 1961-1980 arası, siyasi partilerin, uygulamadapek titizlik göstermedikleri bir maddedir. Prensip olarak, kamu hizmetlerinegirme hakkı 1961 Anayasasında olduğu gibi aynen muhafaza edilmiştir. Ancak kamuhizmetine alınacak memur ve kamu görevlileri ile ilgili düzenlemede bu hakkınkötüye kullanılmasını önleyecek hükümler getirilmiştir.' denilerek, Madde'nindüzenlenmesindeki amaç belirtilmiştir. Buna göre, kamu hizmetlerine girmehakkının, KHK'lerle düzenlenemeyeceğinde duraksamaya yer yoktur.

Açıklanan nedenlerle dava konusu kuralın iptali gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

KARŞIOY GEREKÇESİ

I- 6223 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak kararlaştırılan 634sayılı (KHK) Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenilen 37. maddesinin (2)fıkrası, Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılığına atanmanın koşullarınıdüzenlemektedir.

Fıkrada, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesindesayılan genel şartlara ek olarak, en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk,siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler fakülteleri ileBakanlık tarafından yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesindeyönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliğiYükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındakiyükseköğretim kurumlarından mezun olma, Bakanlık tarafından kabul edilen biryabancı dili, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından en az(B) düzeyinde veya buna denk kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunanbir seviyede bildiğini belgeleme, yapılacak yarışma sınavında başarılı olmakoşulları da aranmaktadır.

Anayasa'nın 91. maddesinde, olağan dönemde çıkarılacak kanunhükmünde kararnameler ile Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikincibölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncübölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenemeyeceği öngörülmüştür.

Anayasa'nın 'Hizmete girme' başlıklı 70. maddesinde 'HerTürk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevingerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.'denilmekte vesöz konusu kural, Anayasa'nın dördüncü bölümündeki siyasi haklar ve ödevlerile ilgi düzenlemeler içinde yer almaktadır.

634 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenilen 37.maddesinin (2) fıkrası bir kamu hizmeti olan Avrupa Birliği İşleri UzmanYardımcılığına gireceklerde aranacak ek koşulları düzenlemektedir.Düzenlemenin, kamu hizmetine girme hakkına ilişkin olduğunda ve Anayasa'nındördüncü bölümündeki siyasi haklar ve ödevler ile ilgi yasak alan içinde yeraldığında duraksama bulunmamaktadır.

Buna göre, 634 sayılı KHK'nin 37. maddesinin (2) fıkrası, Anayasa'nın91. maddesi ile olağan dönemde çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler içinyasaklanan alanı düzenlemekte ve bu haliyle Anayasa'ya aykırılık oluşturmaktave iptaline karar verilmesi gerekmektedir.

II- Anayasa'ya aykırı olduğu sonucuna varılarak iptal edilenkuralların, hukuka aykırılık ve telafisi mümkün olmayan zararları önlemeninyanında, hukuksal boşluk doğmasına neden olmayan ve iptal kararının ResmîGazete'de yayımlanma tarihine kadar yürürlükte kalmalarında kamu yararıbulunmayan hallerde, mevzuattan bir an önce kaldırılmalarını sağlamak içinyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi, 'hukuk devleti' olmanınvazgeçilmez gereklerindendir.

634 sayılı KHK'nin 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınAnayasa'ya aykırı olduğu saptanarak iptal edilmesi, iptal edilmesinin hukukiboşluk doğmasına neden olmaması ve Resmî Gazete'de yayımlanma tarihine kadaryürürlükte kalmasında da kamu yararının bulunmaması karşısında, söz konusukuralın mevzuattan bir an önce kaldırılması için yürürlüğünün durdurulmasınakarar verilmesi gerekir

Açıklanan nedenlerle çoğunluğun 37. maddenin (2) fıkrasınıniptaline ilişkin istemin reddi ile 28. maddenin iptal edilen (2) fıkrasınınyürürlüğünün durdurulmaması yolundaki karar bölümlerine katılmadım.

DEĞİŞİK GEREKÇE

6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi 'Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerininçalışmalarında etkinliği arttırmak üzere, bunların atanma, nakil,görevlendirme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevkedilme usul ve esaslarına' ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere,Bakanlar Kurulu'na Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektedir.

634 sayılı KHK.nin iptali istenen 28. maddesinin (2) no'lufıkrasının ikinci cümlesinin, ilk cümle dışında müstakil bir düzenlememahiyetinde olduğu, dolayısıyla yurtdışı teşkilatında görevlendirilmek için'ayrıca' özel sektörde en az beş yıllık deneyime sahip kişilerinde kamugörevlisi (devlet memuru) sıfatı olmaksızın bu görevlere atanabileceği şeklindeheyetçe bir kabule varıldığı için; ikinci cümledeki 'veya özel' ibaresimemuriyet statüsüne alınmaya ilişkin bir düzenleme niteliğindedir. Oysayukarıda ifade edildiği üzere, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun belirtilen hükmüsalt 'istihdam edilen' kamu görevlileri bakımından bir düzenleme yapılabilmesikonusunda yetki vermektedir. Diğer bir deyişle, söz konusu düzenleme yetkikanunu kapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti itibariyle de Anayasa'ya aykırıdüşmektedir.

Açıklanan nedenle, anılan ibarenin iptaline bu gerekçeylekatılıyoruz.

KARŞIOY YAZISI

634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Avrupa Birliği İşleri Uzmanı ve UzmanYardımcılığı istihdamına ilişkin 37. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,Anayasa Mahkemesinin daha sonraki tarihte verilen 644 sayılı KHK'nın 36.maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının iptalini de içeren E:2011/100,K:2012/191 sayılı kararında yer alıp, aynı nitelikteki müteakipkararlarıyla istikrar kazanan kararındaki gerekçelerle, iptali gerekir.

KARŞIOY GEREKÇESİ

Anayasa'nın 7. maddesinde, 'Yasama Yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.' hükmü yer almıştır.Anayasa'nın 87. maddesinde ise, 'Bakanlar Kuruluna belli konularda kanunhükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek' Türkiye Büyük Millet Meclisiningörev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Anayasa'nın 91. maddesinde 'Türkiye Büyük Millet Meclisi,Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancaksıkıyönetim ve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasa'nın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler kanunhükmünde kararnamelerle düzenlenemez.' denilmektedir.

Yukarıya aynen alınan madde hükümlerinden yasama yetkisiningenel ve asli bir yetki olup devredilemeyeceği, kanun hükmünde kararnameçıkarma yetkisinin ise kendine özgü istisnai bir yetki olduğu ve Anayasa'nın91. maddesinde belirtilen sınırlar içinde kullanılabileceği anlaşılmaktadır.

Anayasa'nın 'siyasi haklar ve ödevler' başlıklı Dördüncü bölümündeyer alan 70. madde de ise ' Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka bir ayırımgözetilemez.' hükmü yer almıştır. Madde hükmü ile kamu hizmetlerine girme hakkıdüzenlenirken, hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka birayırım gözetilemeyeceği de belirtilmek suretiyle bu hakkın güvence altınaalındığı açıktır.

Bu durumda 634 sayılı Avrupa Birliği Bakanlığı'nın Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (2) numaralıfıkrasında yer alan 'Avrupa Birliği İşleri Uzman Yardımcılığı' ile ilgilidüzenleme, Anayasa'nın Dördüncü Bölümünde 70. maddede hüküm altına alınan 'Kamuhizmetlerine girme hakkı'na ilişkin olup, Anayasa'nın 91. maddesine göre kanunhükmünde kararname ile düzenlenmesi mümkün olmayan, yasak alan içindedir.

Açıklanan nedenlerle 634 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 37.maddesinin (2) numaralı fıkrası, Anayasa'nın 7., 70. ve 91. maddelerine aykırıolduğu ve iptali gerektiği düşüncesi ile verilen karara katılmıyorum.