ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2011/88
Karar Sayısı:2012/175
Karar Günü:8.11.2012
R.G. Tarih-Sayı:22.11.2013-28829
İPTAL DAVASINI AÇANLAR : Türkiye Büyük MilletMeclisi Üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve Muharrem İNCE ile birlikte 117milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU : 3.6.2011 günlü, 641 sayılıKalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin;
1- 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli Etkin veVerimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve KuruluşlarınınTeşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda YetkiKanunu'nun, Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi hâlinde, yasal dayanağı ortadankalkacağından, tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eklerinin,
2- Tümünün ve ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki (I) ve (II) sayılıcetvellerinin,
Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 91., 112. ve 166.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinindurdurulmasına karar verilmesi istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralları
641 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin iptali istenen kurallarıile eki cetveller şöyledir:
MADDE 1- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin amacı, Kalkınma Bakanlığının kuruluş, görev, yetki vesorumluluklarını düzenlemektir.
MADDE 2- (1) Kalkınma Bakanlığınıngörevleri şunlardır:
a) Ülkenin doğal, beşeri ve iktisadi her türlü kaynak veimkânlarını tespit ederek takip edilecek iktisadi, sosyal ve kültürel politikave hedeflerin belirlenmesinde Hükümete müşavirlik yapmak.
b) Hükümetçe belirlenen amaçlar doğrultusunda makro ekonomik,sektörel (sosyal ve iktisadi) ve bölgesel gelişme alanlarında, ulusal ve yereldüzeyde analiz ve çalışmalar yaparak kalkınma planı, orta vadeli program,yıllık programlar, stratejiler ve eylem planları hazırlamak.
c) Bakanlıkların ve kamu kurum ve kuruluşlarının iktisadi,sosyal ve kültürel politikayı ilgilendiren faaliyetlerinde koordinasyonusağlamak, uygulamayı etkin bir biçimde yönlendirmek ve bu konularda Hükümetemüşavirlik yapmak.
ç) Uluslararası kuruluşlarla iletişim içerisinde çalışarakileriye dönük stratejiler geliştirmek ve topluma perspektif sağlayan politikaönerilerini katılımcı bir yaklaşımla belirleyerek özel kesim için orta ve uzundönemde belirsizlikleri giderici genel bir yönlendirme görevini yerine getirmek.
d) Kalkınma planlarının ve yıllık programların başarı ileuygulanabilmesi için ilgili kurum ve kuruluşların ve mahalli idarelerin kuruluşve işleyişlerinin iyileştirilmesi konusunda görüş ve tekliflerde bulunmak;kurumsal kapasiteyi her yönüyle geliştirme amacıyla gerekli her türlü tedbirialmak; kurumsal stratejik yönetim ve planlama konularında merkezi uyumlaştırmave yönlendirme fonksiyonunu yerine getirmek.
e) Kalkınma planlarının ve yıllık programların uygulanmasınıizlemek ve koordine etmek, değerlendirmek ve gerektiğinde kalkınma planlarındave yıllık programlarda usulüne uygun değişiklikler yapmak.
f) Maliye, para, dış ticaret ve kambiyo politikalarının kalkınmaplanı ve yıllık programların hedefleriyle uyum içinde uygulanması konusundaHükümete müşavirlik yapmak.
g) Özel sektör ve yabancı sermaye faaliyetlerinin plan hedef veamaçlarına uygun bir şekilde yürütülmesini düzenleyecek teşvik ve yönlendirmepolitikaların genel çerçevesini hazırlamak ve Hükümete teklif etmek.
ğ) Kalkınmada öncelikli yörelerin daha hızlı bir şekildegelişmesini sağlayacak tedbirleri tespit ve teklif etmek, uygulamayı izlemek vekoordine etmek.
h) Kalkınma planı ve yıllık programlardaki ilke ve hedeflereuygun olarak, uluslar arası ekonomik kuruluşlarla ilişkileringeliştirilmesinde, temas ve müzakerelerin yürütülmesinde gerekli görüş vetekliflerde bulunmak.
ı) Bölgesel veya sektörel bazda gelişme programları hazırlamak,
i) Kalkınma ajanslarının koordinasyonunu sağlamak ve bunlarlailgili iş ve işlemleri yürütmek.
j) Bilgi toplumuna ilişkin politika, hedef ve stratejilerihazırlamak, bu alanda kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum örgütleri ve özelsektör arasındaki koordinasyonu sağlamak ve uygulamayı etkin bir biçimdeyönlendirmek.
k) Mevzuatla Bakanlığa verilen diğer görev ve hizmetleri yapmak.
MADDE 3- (1) Bakanlık, merkez veyurtdışı teşkilatından oluşur.
(2) Bakanlık merkez teşkilatı ekli (I) sayılı cetveldegösterilmiştir.
MADDE 4- (1) Bakanlığın en üst amiri olan Bakan,Bakanlık icraatından ve emri altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden Başbakanakarşı sorumlu olup aşağıdaki görev, yetki ve sorumluluklara sahiptir:
a) Bakanlığı Anayasaya, kanunlara, hükümet programına veBakanlar Kurulunca belirlenen politika ve stratejilere uygun olarak yönetmek.
b) Bakanlığın görev alanına giren hususlarda politika vestratejiler geliştirmek, bunlara uygun olarak yıllık amaç ve hedefleroluşturmak, performans ölçütleri belirlemek, Bakanlık bütçesini hazırlamak,gerekli kanunî ve idarî düzenleme çalışmalarım yapmak, belirlenen stratejiler,amaçlar ve performans ölçütleri doğrultusunda uygulamayı koordine etmek,izlemek ve değerlendirmek.
c) Bakanlık faaliyetlerini ve işlemlerini denetlemek, yönetimsistemlerini gözden geçirmek, teşkilat yapısı ve yönetim süreçlerinin etkililiğinigözetmek ve yönetimin geliştirilmesini sağlamak.
ç) Faaliyet alanına giren konularda diğer bakanlıklar, kamukurum ve kuruluşları ile işbirliği ve koordinasyonu sağlamak.
MADDE 5- (1) Müsteşar, Bakandansonra gelen en üst düzey kamu görevlisi olup Bakanlık hizmetlerini, Bakan adınave onun emir ve yönlendirmesi doğrultusunda, mevzuat hükümlerine, Bakanlığınamaç ve politikalarına, stratejik planına uygun olarak düzenler ve yürütür. Buamaçla, Bakanlık kuruluşlarına gereken emirleri verir ve bunların uygulanmasınıgözetir ve sağlar. Müsteşar bu hizmetlerin yürütülmesinden Bakana karşısorumludur.
(2) Müsteşara yardımcı olmak üzere dört Müsteşar Yardımcısıgörevlendirilebilir.
MADDE 6- (1) Bakanlığın hizmetbirimleri şunlardır:
a) Yıllık Programlar ve Konjonktür Değerlendirme GenelMüdürlüğü.
b) Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Genel Müdürlüğü.
c) İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü,
ç) Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü.
d) Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü.
e) Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü.
f) Yatırım Programlama, İzleme ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü.
g) Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü,
ğ) Hukuk Müşavirliği.
h) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.
ı) Kurullar Sekreteryası Dairesi Başkanlığı.
i) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği,
j) Özel Kalem Müdürlüğü.
MADDE 7- (1) Yıllık Programlar veKonjonktür Değerlendirme Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Yıllık programların makro dengelerini oluşturmak.
b) Kalkınma planlarının hazırlanmasına katkıda bulunmak.
c) Konjonktürel gelişmeleri izlemek ve değerlendirmek.
ç) Kamu maliyesi, ödemeler dengesi, para, banka ve malipiyasalar konularında gerekli araştırmaları yapmak ve bu çerçevede gereklipolitika önerilerinde bulunmak.
d) Kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş vermek.
e) Uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere iştiraketmek.
f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 8- (1) Ekonomik Modeller veStratejik Araştırmalar Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Kalkınma planlarının makro dengelerini oluşturmak.
b) Yıllık programların hazırlanmasına katkıda bulunmak ve uzunvadeli stratejiler oluşturmak.
c) Ekonomik modeller, dünya ekonomisi, ülke ekonomileri, ulusalve uluslar arası stratejiler, sanayileşme, teknoloji, çevre politikaları vebenzeri konularda araştırmalar yapmak.
ç) Geliştirdiği makro modeller ile ekonomik ve sosyal politikalarınuzun dönemli etkilerini tahmin etmek.
d) Bölgesel entegrasyonlarla ilgili gelişmeleri ve stratejileriizlemek ve bunlara yönelik alternatifler hazırlamak.
e) Kalkınma planlarının uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek,bu konularda uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere iştirak etmek.
f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 9- (1) İktisadi Sektörler ve KoordinasyonGenel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) İktisadi sektörlerde proje geliştirme ve değerlendirme,sanayileşme, teşvik ve yönlendirme, iç ve dış ticaret politikaları konularındaçalışma ve araştırmalar yapmak suretiyle kalkınma planları ve yıllıkprogramların hazırlanmasına katkıda bulunmak.
b) İktisadi sektörlerle ilgili olarak ileriye dönük stratejilergeliştirmek.
c) Kamu yatırım programını hazırlamak, kamu projelerini izlemekve yıl içinde revizyonu ile ilgili işlemleri yapmak, uygulamaya ait dönemraporlarını hazırlamak, uygulamayı yönlendirmek, kurumsal ve hukukidüzenlemeler ile ilgili görüş vermek, plan ve programların uygulanmasısırasında kamu ve özel kesim kuruluşları arasında gerekli koordinasyonusağlamak ve bu amaçla kurum ve kuruluşların üst düzey yetkili temsilcilerininkatılacağı komisyonlar kurmak ve uluslararası kuruluşlarla temas vemüzakerelere iştirak etmek.
ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 10- (1) Sosyal Sektörler veKoordinasyon Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Sosyal sektörlerde çalışma ve araştırmalar yapmak suretiylekalkınma planları ve yıllık programların hazırlanmasına katkıda bulunmak.
b) Sosyal sektörlerle ilgili olarak ileriye dönük stratejilergeliştirmek, kamu yatırım programını hazırlamak, kamu projelerini izlemek veyıl içinde revizyonu ile ilgili işlemleri yapmak, uygulamayı yönlendirmek,kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş vermek, plan ve programlarınuygulanması sırasında kamu ve özel kesim kuruluşları arasında gereklikoordinasyonu sağlamak ve bu amaçla kurum ve kuruluşların üst düzey yetkilitemsilcilerinin katılacağı muhtelif komisyonlar kurmak, uluslararasıkuruluşlarla temas ve müzakerelere iştirak etmek.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 11- (1) Bölgesel Gelişme veYapısal Uyum Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Bölge, il ve ilçe bazında araştırma ve planlama çalışmalarıyapmak veya yaptırmak, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının bu konulardayapacakları çalışmaların kalkınma planları ve yıllık programlarla tutarlılığınısağlamak.
b) Yapısal uyum politikalarının uygulanması sırasında ortayaçıkabilecek sorunların çözümü amacıyla projeler geliştirmek ve bu konulardayapılacak çalışmaları koordine etmek, kalkınma ajanslarının genelkoordinasyonunu sağlamak ve bunlarla ilgili iş ve işlemleri yürütmek.
c) Yerel istihdamın ve girişimciliğin geliştirilmesiçerçevesinde küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin, esnaf vesanatkârların ve kırsal kesimin sorunlarına yönelik politikalar geliştirmek,kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş vermek, uygulamayıyönlendirmek.
ç) Kalkınmada öncelikli yöreleri ve ihtiyaçlarını tespit etmek,bu yörelerin özelliklerini dikkate alarak daha hızlı bir gelişme sağlanmasıamacıyla gerekli çalışmaları yapmak, bölgesel kalkınma projeleri ile ilgilikoordinasyonu sağlamak ve görev alanına giren konularda görüş vermek veuluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere iştirak etmek, kamu yatırımprogramının hazırlanmasına katkıda bulunmak ve yatırım programında gereklirevizyonları yapmak.
d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 12- (1) Dış Ekonomik İlişkilerGenel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Bölgesel, çok taraflı ve ikili kalkınma ve ekonomikilişkilerin kalkınma planları ve yıllık programlarda belirtilen ilke, hedef vepolitikalarla uyumlu ve etkili bir şekilde yürütülmesi için gerekli çalışmalarıyapmak.
b) Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabalarına yardımcı olmakamacıyla bu ülkelere yönelik teknik yardım faaliyetlerini yürütmek, gelişmeyolundaki ülkeler ve özellikle İslam ülkeleri arasında ekonomik ve ticariişbirliği amacıyla kurulan teşkilatlarla ilgili gerekli çalışmaları yapmak, buteşkilatların daimi nitelikteki kurullarının gerektiğinde sekreteryahizmetlerini yürütmek.
c) Kalkınma alanında ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşlarlaişbirliği program ve projelerini hazırlamak, koordine etmek ve gerektiğindeyürütmek, ülke dış politikasını destekleyecek şekilde dünya ekonomisi, ülkeekonomileri konularında analitik ve stratejik çalışmalar ile politikaanalizleri yapmak, bu görevlerin gerektirdiği üst düzey koordinasyonu sağlamak.
ç) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 13- (1) Yatırım Programlama,İzleme ve Değerlendirme Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Kalkınma planı ve programlar kapsamında belirlenen önceliklerçerçevesinde kamu yatırım politikalarını oluşturmak, yatırımlara ilişkin analizve araştırmalar yapmak, kamu kuruluşlarının yürüteceği proje fikirleriningeliştirilmesine destek vermek, projeleri analiz etmek ve kamu yatırımprogramını hazırlamak, izlemek ve değerlendirmek,
b) Kamu yatırımlarının gerçekleştirilmesinde uygun finansmanmodelleri geliştirmek, kamu-özel işbirliği projelerini analiz etmek, kamu kurumve kuruluşlarının proje planlama ve izleme-değerlendirme faaliyetlerine ilişkinesas ve usulleri belirlemek ve bu konularda kapasite geliştirmelerine destekolmak.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 14- (1) Yönetim HizmetleriGenel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın insan gücü planlaması ve personel politikasıylailgili çalışmaları yapmak; personel sisteminin geliştirilmesi ve performansölçütlerinin oluşturulması ile ilgili
tekliflerde bulunmak; Bakanlık personelinin atama, özlük,disiplin ve emeklilik ile ilgili işlerini yapmak; Bakanlığın eğitim planınıhazırlamak, hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim programlarını düzenlemek veuygulamak.
b) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunuçerçevesinde, kiralama ve satın alma işlerini yürütmek; temizlik, aydınlatma,ısıtma, onarım ve taşıma hizmetlerini yapmak; genel evrak faaliyetlerinidüzenlemek ve yürütmek, Bakanlık sivil savunma ve seferberlik hizmetleriniplanlamak ve yürütmek.
c) Bakanlık kütüphane ve arşiv hizmetlerini yürütmek,
ç) Bakanlığın bilişim, bilgi işlem, bilgi güvenliği ile ilgiliher türlü iş ve işlemi yapmak veya yaptırmak; kurumsal iletişim politikasınınoluşturulmasına ve Bakanlık birimlerinin buna uygunluk sağlamasına yardımcıolmak, Bakanlık yayınları ile ilgili her türlü işlemi yapmak.
d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 15- (1) Hukuk Müşavirliğiningörevleri şunlardır:
a) Bakanlığın taraf olduğu adlî ve idarî davalarda, tahkimyargılamasında ve icra işlemlerinde Bakanlığı temsil etmek, dava ve icraişlemlerini takip etmek, anlaşmazlıkları
önleyici hukukî tedbirleri zamanında almak.
b) Bakanlık hizmetleriyle ilgili olarak diğer kamu kurum vekuruluşları tarafından hazırlanan mevzuat taslaklarını, Bakanlık birimleritarafından düzenlenecek her türlü sözleşme ve şartname taslaklarını, Bakanlıkile üçüncü kişiler arasında çıkan her türlü uyuşmazlıklara ilişkin işleri veBakanlık birimlerince sorulacak diğer işleri inceleyip hukukî mütalaasınıbildirmek.
c) Bakanlıkça hizmet satın alma yoluyla temsil ettirilen dava veicra takiplerine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bunları izlemek, koordineetmek ve denetlemek.
ç) Bakanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata,plan ve programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukukîteklifleri hazırlayıp Bakana sunmak.
d) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
(2) Birinci fıkrada belirtilen her türlü dava ve takip işleriile diğer görevler Bakanlığın Hukuk Müşavirleri ile Avukatları aracılığıylayerine getirilir. Gerekli hallerde dava ve takip işleri Hazine Avukatlarıaracılığıyla veya ihtiyaç duyulması halinde Bakanlıkça belirlenecek usul veesaslar çerçevesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeöngörülen doğrudan temin usulü ile avukatlar veya avukatlık ortaklıkları ileyapılacak avukatlık sözleşmeleri yoluyla yürütülür.
(3) Davalarda temsil yetkisi bulunan Hukuk Müşavirleri veAvukatların bir listesi Bakanlıkça ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına ve bölgeidare mahkemesi başkanlıklarına verilir. Bu listelerin birer nüshası,Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından adlî yargı çevresinde, bölge idare mahkemesibaşkanlığınca idarî yargı çevresinde bulunan mahkemelere gönderilir. Yüksekmahkemeler ve bölge adliye mahkemesindeki duruşmalarda temsil yetkisinikullanacakların isimleri, ilgili mahkemelerin başsavcılıklarına veyabaşkanlıklarına bildirilir.Listede isimleri yer alan Hukuk Müşavirleri veAvukatlar, baroya kayıt ve vekâletname ibrazı gerekmeksizin temsil yetkilerinikullanırlar. Temsil yetkisi sona erenlerin isimleri yukarıda yazılı mercilerederhal bildirilir.
(4) Bakanlık lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniylehükme bağlanarak karşı taraftan tahsil edilen vekâlet ücretlerinin Avukatlaradağıtımı hakkında, 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve SaireyeVerilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.
MADDE 16- (1) Strateji GeliştirmeDairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:
a) 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 22/12/2005tarihli ve 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ve diğer mevzuatla stratejigeliştirme ve mali hizmetler birimlerine verilen görevleri yapmak.
b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 17- (1) Kurullar SekreteryasıDairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:
a) Yüksek Planlama Kurulu, Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu,Bakanlık bünyesinde veya koordinasyonunda oluşturulacak diğer kurullar vekomitelerden Bakan tarafınca belirlenecek olanların sekreterya hizmetleriniyürütmek ve anılan kurul ve komiteler tarafından alınan kararlarınuygulanmasını takip etmek.
b) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 18- (1) Basın ve Halklaİlişkiler Müşavirliğinin görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın basın ve halkla ilişkilerle ilgili faaliyetleriniplanlamak ve bu faaliyetlerin belirlenen usul ve ilkelere göre yürütülmesinisağlamak.
b) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununa göre yapılacak bilgiedinme başvurularını etkin, süratli ve doğru bir şekilde sonuçlandırmak üzeregerekli tedbirleri almak.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 19- (1) Özel Kalem Müdürlüğününgörevleri şunlardır:
a) Bakanın çalışma programını düzenlemek.
b) Bakanın resmî ve özel yazışmalarını, protokol ve törenişlerini düzenlemek ve yürütmek.
c) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.
MADDE 20- (1) Bakanlıkta, önem veöncelik taşıyan konularda Bakana yardımcı olmak üzere otuz Bakanlık Müşaviriatanabilir.
MADDE 21- (1) Bakanlık, 13/12/1983tarihli ve 189 sayılı Kanun Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarak yurtdışıteşkilatı kurmaya yetkilidir.
MADDE 22- (1) Yüksek Planlama Kurulu,Başbakanın başkanlığında, Bakan ile Başbakanın belirleyeceği diğer bakanlardanoluşur. Başbakanın bulunmadığı toplantılara Bakan veya Başbakanın belirleyeceğibir bakan başkanlık eder. Kurulun görüşeceği konuların mahiyet ve özelliğiningerektirdiği durumlarda, Kurula Başkan tarafından diğer bakanlar ve kamugörevlileri de çağrılabilir.
(2) Ekonomik, sosyal ve kültürel hedefler ile politikalarınbelirlenmesine esas teşkil edecek hususlar Yüksek Planlama Kurulundagörüşülerek tespit edilir. Bu suretle tespit edilen esaslar Bakanlar Kurulundaöncelikle görüşülerek karara bağlanır.
(3) Yüksek Planlama Kurulunun görevleri şunlardır:
a) İktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı planlamada vepolitika hedeflerin tayininde Bakanlar Kuruluna yardımcı olmak ve hazırlanacakkalkınma planları ile yıllık programları, Bakanlar Kuruluna sunulmadan önce,belirlenen amaçlara uygunluk ve yeterlik bakımından incelemek.
b) Ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomik hayatıyla ilgilikonularda yüksek düzeyde kararlar almak.
c) Yatırım ve ihracatın teşvikine ilişkin esasları tespit etmek,
ç) Toplu Konut İdaresi bütçesini onaylamak.
d) Kanunlarla ve diğer mevzuatla yetki verilen konularda kararvermek.
MADDE 23- (1) Para-Kredi veKoordinasyon Kurulu, Başbakanın belirleyeceği bakanlar ve müsteşarlar ileTürkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanından oluşur. (Ek cümle:7/7/2011 - KHK - 646/12md.) Kurulun başkanı Başbakan tarafından belirlenir.
(2) Kurul toplantılarına Başkan tarafından konuyla ilgilibakanlar davet edilebilir ve görüşülecek konuların gerektirdiği hallerde diğerkamu görevlileri de çağrılabilir.
(3) Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulunun görevleri şunlardır:
a) Ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomi, para, kredi ve maliyepolitikalarını tespit ederek uygulanmasında koordinasyon sağlamak ve bununlailgili gerekli tedbirleri ve kararları almak.
b) Bakanlar Kurulunun veya Yüksek Planlama Kurulununincelenmesini istediği konularda görüş bildirmek.
c) Destekleme politikalarının esaslarını belirleyerek desteklemefiyatları konusunda Bakanlar Kuruluna tavsiyelerde bulunmak.
ç) Ödemeler dengesindeki gelişmeleri takip ederek gereklitedbirleri almak, ithalattan alınacak teminat ve fonlar hakkında BakanlarKuruluna teklifte bulunmak.
d) Bakanlar Kurulunca verilen diğer görevleri yapmak.
e) Kurul Kararlarının uygulanmasını takip etmek.
MADDE 24- (1) Kalkınma AraştırmalarıMerkezinin görevleri şunlardır:
a) Hükümet programları ve kalkınma planlarında yer alanstratejik öncelikler doğrultusunda ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmakonuları ile ilgili her türlü araştırmayı yapmak veya yaptırmak.
b) Ülkemizin kalkınma tecrübelerini, başta komşu ülkeler olmaküzere, işbirliği içinde olunan gelişmekte olan ülkelere aktarılmasına teknikdestek vermek.
c) Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabalarına yardımcı olmakamacıyla bu ülkelere yönelik teknik yardım ve işbirliği faaliyetlerinin yürütülmesineteknik destek vermek.
ç) Kamu kurum ve kuruluşlarında planlama, programlama, projehazırlama ve yönetme konularında kapasite geliştirme amacıyla eğitimler vermek.
d) Yurtiçinde ve yurtdışında kamu, özel ve sivil toplum kuruluşlarıylaortak çalışma ve araştırmalar yapmak, eğitim programları uygulamak.
e) Görev alanıyla ilgili konularda kamu kurum ve kuruluşlarınınihtiyaç duyacağı kılavuz ve el kitaplarım hazırlamak veya hazırlatmak.
(2) Merkez, bu görevlerini yürütürken, yerli ve yabancıüniversitelerin, kurumların ve düşünce kuruluşlarının temsilcileri veuzmanlarıyla işbirliği yapabilir, yerli ve yabancı özel kişiler ile tüzelkişilere araştırma, etüt, analiz ve proje çalışmaları yaptırabilir.
(3) Merkezin organları; İzleme ve Yönlendirme Kurulu veBaşkanlıktır. İzleme ve Yönlendirme Kurulu; Müsteşar, Müsteşar Yardımcıları veMerkez Başkanından oluşur. Kurula Müsteşar, bulunmadığı durumlardagörevlendireceği Müsteşar Yardımcısı başkanlık eder.
(4) Merkezin çalışma usul ve esasları Bakanlık tarafındançıkarılan yönetmelikle belirlenir.
MADDE 25- (1) Bakanlık, görev alanınagiren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere diğer bakanlıklar,kamu kurum ve kuruluşları, meslek odaları, sivil toplum kuruluşları, özelsektör temsilcileri ve konu ile ilgili uzmanların katılımı ile çalışma gruplarıoluşturabilir.
MADDE 26- (1) Bakanlık bilgitoplamada, plan ve programların hazırlanmasında ve uygulamanın izlenmesinde,bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve kamukurumu niteliğindeki kuruluşlar ve özel kesim üst düzey kuruluşları ile yakınişbirliği içinde bulunur.
(2) Bakanlık, kalkınma planlarının ve yıllık programlarınhazırlanması, uygulanması ve izlenmesi safhalarında gerekli olan verileri,bunların toplanmasında ve değerlendirilmesindeki amaç ve zaman aralıkları ilebu verilerin sunulma şeklini tespit eder.
(3) Türkiye İstatistik Kurumu, plan ve programlarınhazırlanmasında gerek duyulan bilgileri zamanında ve yeterli kapsamda sağlamakamacıyla Bakanlık ile yakın işbirliği içinde çalışır.
MADDE 27- (1) Bakanlık, görevleri ileilgili olarak gerekli gördüğü bilgileri bütün kamu kurum ve kuruluşlarından vediğer gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istemeye yetkilidir. Kendilerindenbilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişilerbu bilgileri istenilen süre içinde öncelikle ve zamanında vermekleyükümlüdürler.
(2) Bu şekilde elde edilen bilgilerden ticari sır niteliğindeolanların gizliliğine uyulur.
MADDE 28- (1) Bakanlık, kabul edilenplanların, yıllık programların ve projelerin uygulanmasındaki uyum veişbirliğini sağlar.
(2) Plan, yıllık program ve proje uygulaması, Bakanlıkça zamanzaman gözden geçirilerek elde edilen sonuçlar değerlendirilir ve alınmasıgerekli tamamlayıcı tedbirler, belirli devrelerde hazırlanacak raporlarlaBakanlar Kuruluna sunulur.
MADDE 29- (1) İktisadi, sosyal vekültürel hedefler ile politikaların belirlenmesine esas teşkil edecek hususlarYüksek Planlama Kurulunda görüşülerek tespit edilir.
(2) Bu suretle tespit edilen esaslar Bakanlar Kurulundaöncelikle görüşülerek karara bağlanır.
MADDE 30- (1) Bakanlık, BakanlarKurulunun onayladığı esaslar ve hedefler çerçevesinde kalkınma planını hazırlarve Yüksek Planlama Kuruluna sunar.
(2) Kalkınma planının Başbakanlığa sunulmasından itibaren birhafta içinde Yüksek Planlama Kurulu toplanır. Kurul bu planı inceleyerek,planın kabul edilmiş bulunan ana hedeflere uygun olup olmadığını bir raporla BakanlarKuruluna bildirir. Plan Bakanlar Kurulunda incelenerek kabul edildikten sonraTürkiye Büyük Millet Meclisinin onayına arz olunur.
MADDE 31- (1) Orta Vadeli Program;Stratejik Planlar, Kalkınma Planları ve genel ekonomik koşulların gerekleridoğrultusunda gelecek üç yıla ilişkin olarak makro politikaları, ilkeleri,hedef ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklükleri de kapsayacakşekilde Bakanlık tarafından hazırlanarak Bakanlar Kuruluna sunulur.
(2) Orta Vadeli Program Mayıs ayı sonuna kadar Bakanlar Kurulutarafından onaylanarak Resmi Gazetede yayımlanır.
MADDE 32- (1) Yıllık Programlar,Bakanlıkça hazırlanarak Yüksek Planlama Kuruluna sunulur. Bu Kurul programlarıinceleyerek bir raporla Bakanlar Kuruluna sunar. Bakanlar Kurulunda kabuledilen Yıllık Programlar kesinleşmiş olur. Yıllık Programlar ile birlikte ortavadeli tahminler de sunulur.
(2) Yıllık Programlar, bütçeler ile iş programlarından öncehazırlanır. Bütçelerle iş programlarının hazırlanmasında Yıllık Programlardakabul edilmiş olan esaslar dikkate alınır.
(3) Bütçelerin Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve BütçeKomisyonunda görüşülmesi sırasında, birden fazla yılı kapsayan ve KalkınmaPlanı ve Yıllık Programların bütünlüğünü ilgilendiren yatırım projelerininPrograma ilave edilmesinde, 3067 sayılı Kalkınma Planlarının Yürürlüğe Konmasıve Bütünlüğün Korunması Hakkında Kanunun 2nci maddesinde yer alan esas veusullere uyulur.
(4) Yıllık Programlarda yer alan makro politikaların uyum içindeyürütülmesini sağlamak amacıyla Bakanlar Kuruluna değerlendirme raporlarısunulur.
MADDE 33- (1) Bakanlık ve KalkınmaAraştırmaları Merkezi, görevleri ile ilgili olarak ihtiyaç duyduğu konulardaaraştırma, etüt ve proje ile uluslararası ikili ve çok taraflı temas vetoplantılar düzenleme ve bunlarla ilgili her türlü mal ve hizmetlerin sağlanmasıgibi işleri yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilere sözleşme veya pazarlıksuretiyle yaptırabilir ve bu konularla ilgili mal ve hizmet satın alabilir.
(2) Bu kapsamdaki faaliyetler ile Bakanlığa teklif edilenprojelerin değerlendirilmesi ve desteklenen projelerin izlenmesine ilişkinhizmet alımlarında görev alan kamu görevlileri ve hizmetinden yararlanılacakdiğer kişiler için ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak harcamalarBakanlık bütçesinden karşılanır. Bakanlıkça desteklenen araştırma geliştirmeprojelerinde proje süresi ile sınırlı olmak kaydıyla proje kapsamında görevyapan öğretim elemanlarına onaylanan projede belirlenen tutarlar üzerindenödeme yapılabilir. Projede görev yapan ve kamu görevlisi olmayan diğer personeleonaylanan projede belirlenen tutarlar üzerinden ücret ödenebilir.
MADDE 34- (1) Bakanlığın herkademedeki yöneticileri, görevlerini mevzuata, stratejik plan ve programlara,performans ölçütlerine ve hizmet kalite standartlarına uygun olarak yürütmektenüst kademelere karşı sorumludur.
MADDE 35- (1) Bakan, Müsteşar ve herkademedeki Bakanlık yöneticileri sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmakşartıyla yetkilerinden bir kısmım alt kademelere devredebilir. Yetki devri,uygun araçlarla ilgililere duyurulur.
MADDE 36- (1) Bakanlık; görev, yetkive sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarîdüzenlemeler yapabilir.
MADDE 37- (1) Müsteşar, MüsteşarYardımcısı, Genel Müdür, Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı, I. HukukMüşaviri, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Bakanlık Müşaviri, HukukMüşaviri, Planlama Uzmanı, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri, Özel KalemMüdürü, Planlama Uzman Yardımcısı ile Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğündefiilen görevli Bilgisayar Mühendisi ve Çözümleyici kadroları karşılıkgösterilmek kaydıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızınsözleşmeli personel istihdam edilebilir. Bu suretle çalıştırılacak personele,bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde unvanları itibarıylayer alan taban ve tavan ücretleri arasında kalmak üzere, Bakan tarafındanbelirlenecek tutarda aylık brüt sözleşme ücreti ödenir. Söz konusu personele,hastalık ve yıllık izinler dâhil, Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim aylarında bireraylık sözleşme ücreti tutarında ikramiye ödenir. Bunlardan üstün gayret veçalışmaları sonucu emsallerine göre başarılı çalışmalar yaptıkları tespitedilenlere, Bakanın onayı ile Haziran ve Aralık aylarında birer aylık sözleşmeücreti tutarına kadar teşvik ikramiyesi ödenebilir. Bu fıkrada belirtilenkadrolarda fiilen çalışanlara, 657 sayılı Kanunda belirtilen en yüksek Devletmemuru aylığının (ek gösterge dâhil);
a) 9 ila 7 nci derecelerden aylık alanlara % 25'ini,
b) 6 ila 4 üncü derecelerden aylık alanlara % 30'unu,
c) 3 ila 1 inci derecelerden aylık alanlara % 35'ini,
geçmemek üzere, Bakanlıkça tespit edilen usul ve esaslarçerçevesinde her ay aylıkla birlikte damga vergisi hariç herhangi bir kesintiyetabi olmaksızın peşin olarak fazla çalışma ücreti ödenir.
(2) Yabancı uzmanlar da sözleşmeli olarak istihdam edilebilir.
(3) Bu suretle çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları ileücret miktarı ve her çeşit ödemeler Bakanlar Kurulunca tespit edilir.
MADDE 38- (1) Bakanlık, görev alanınagiren konularda çalıştırılmak üzere Planlama Uzmanı ve Planlama UzmanYardımcısı istihdam eder.
(2) Planlama Uzman Yardımcılığına atanabilmek için 657 sayılıDevlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ek olarakaşağıdaki şartlar aranır:
a) Kalkınma ve planlama hizmetlerinin gerektirdiği nitelikleresahip olmak.
b) En az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından veya bunlaradenkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtdışındakiyükseköğretim kurumlarından mezun olmak.
c) Yönetmelikle belirlenen yabancı dillerden en az birini iyiderecede bilmek,
ç) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak.
(3) Planlama Uzman Yardımcılığına atananlar, en az üç yılçalışmak ve hazırlayacakları uzmanlık tezinin, oluşturulacak tez jürisitarafından kabul edilmesi kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hakkazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenleretezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzereilave süre verilir. Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarınaatanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavındanasgarî (C) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından buna denkliği kabul edilenve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavındanitibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılıolamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı halde geçerli mazereti olmaksızınsınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir.Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıklarıtezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınavhakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerinegetirmeyenler, Planlama Uzman Yardımcısı unvanını kaybederler ve Bakanlıktadurumlarına uygun kadrolara atanırlar.
(4) Planlama Uzmanı ile Planlama Uzman Yardımcılarının mesleğealınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavıile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir.
MADDE 39- (1) Kamu idarelerindeçalışanlardan durumları yönetmelikteki şartlara uygun olanlar, kurumlarınınmuvafakati ile Bakanlıkta sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler. Bu personelkurumundan aylıksız izinli sayılır. İzinli oldukları sürece memuriyetleri ileilgili özlük hakları devam ettiği gibi, bu süreler kendi kurumlarında çalışmışgibi addedilerek terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır ve herhangi birişleme gerek kalmaksızın terfileri süresinde yapılır.
(2) Birinci fıkrada belirtilen kamu idarelerinde görevlipersonel; aylık, ödenek, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer sosyal hak veyardımları kurum veya kuruluşlarınca ödenmek kaydıyla geçici olarak Bakanlıktagörevlendirilebilir.
MADDE 40- (1) Bakanlık personeli,mesleki bilgi ve tecrübelerini geliştirmek ve ihtisas yapmak üzere yurtdışınagönderilebilir.
MADDE 41- (1) 2451 sayılı Bakanlıklarve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanunun eki cetvellerde sayılanlardışında kalan memurların atamaları Bakan tarafından yapılır. Bakan bu yetkisinialt kademelere devredebilir.
MADDE 42- (1) Kadroların tespiti,ihdası, kullanımı ve iptali ile kadrolara ilişkin diğer hususlar 190 sayılıGenel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göredüzenlenir.
MADDE 43- (1) Mevzuatta;
a) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı ya da sorumluolduğu Bakana yapılan atıflar Kalkınma Bakanına yapılmış sayılır.
b) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına yapılan atıflarKalkınma Bakanlığına; Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarına yapılmış olanatıflar Bakanlık Müsteşarına; Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığında diğerbirim ve yöneticilerine yapılmış atıflar Bakanlığın ilgili birim veyöneticilerine yapılmış sayılır.
(2) 19/6/1994 tarih ve 540 sayılı Devlet Planlama TeşkilatıKuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, ek 2 nci maddesi hariç,yürürlükten kaldırılmıştır.
(3) 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılıcetvelin Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına ait bölümleri yürürlüktenkaldırılmış ve ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 190sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvele Kalkınma Bakanlığıbölümü olarak eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemeler, bir yıl içinde yürürlüğe konulur.Bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu KanunHükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığımerkez ve yurtdışı teşkilatlarına ait her türlü taşınır, taşıt, araç, gereç vemalzeme, her türlü borç ve alacaklar, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlükayıtlar ve diğer dokümanlar ile kadro ve pozisyonlarda bulunan personel hiçbirişleme gerek kalmaksızın Kalkınma Bakanlığına devredilmiş sayılır. MülkiyetiHazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan MaliyeBakanlığınca, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına tahsis edilmiştaşınmazlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın tahsis amacında kullanılmak üzereBakanlığa tahsis edilmiş sayılır.
(2) Bakanlığın 2011 malî yılı harcamaları, 6091 sayılı 2011 YılıMerkezi Yönetim Bütçe Kanununa istinaden Maliye Bakanlığınca yeni bir düzenlemeyapılıncaya kadar, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının 2011 yılıbütçesinde yer alan bütçe ödeneklerinden karşılanır.
(3) Bakanlığın teşkilatlanması sebebiyle teşkilat, görev,personel, kadro, demirbaş devri ve benzeri hususlarda ortaya çıkabileceksorunları gidermeye Bakan yetkilidir.
GEÇİCİ MADDE 3- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Devlet Planlama TeşkilatıMüsteşarlığında;
a) Genel Sekreter, Müsteşarlık Müşaviri, Müsteşar Müşaviri,Yönetim Bilgi Merkezi Dairesi Başkanı, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı,Personel Dairesi Başkanı, Yayın ve Temsil Dairesi Başkanı, Genel SekreterYardımcısı unvanlı kadrolarda bulunanların görevleri bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte sona erer. Bu fıkra uyarınca görevlerisona erenler ekli (2) sayılı liste ile ihdas edilen Bakanlık Müşavirikadrolarına halen bulundukları kadro dereceleriyle atanmış sayılırlar. Bu maddeuyarınca ihdas edilen Bakanlık Müşaviri kadroları, herhangi bir sebepleboşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
b) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte,Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı kadrolarında bulunanlardan yukarıdakifıkralarda belirtilenle dışında kalanlar, Bakanlık için ihdas edilen aynıunvanlı kadrolara halen bulundukları kadro dereceleriyle başka bir işleme gerekkalmaksızın atanmış sayılır. Yukarıdaki fıkralarda sayılanlar hariç olmak üzerekadro unvanları değişenler veya kaldırılanlar ise altı ay içerisinde Bakanlıktakazanılmış hak aylık derecelerine uygun başka bir kadroya atanırlar. Atamaişlemi yapılıncaya kadar Bakanlıkça ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilirler.Bunlar yeni bir kadroya atanıncaya kadar eski kadrolarına ait aylık, ekgösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını almaya devameder.
(2) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihteDevlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının yurtdışı teşkilatında, Daimi TemsilciYardımcısı, Planlama Müşaviri, Planlama Müşaviri Yardımcısı kadrolarında görevyapanlar, Bakanlığın yurtdışı teşkilatında Daimi Temsilci Yardımcısı, Kalkınma Müşavirive Kalkınma Müşaviri Yardımcısı kadrosuna atanmış sayılırlar ve yurtdışı görevsürelerinin sonuna kadar görevlerine devam eder.
(3) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığında 540 sayılı KanunHükmüne Kararname uyarınca kadro karşılığı sözleşmeli olarak istihdam edilenpersonelden bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 37 nci maddesinin birinci fıkrasındakadro unvanları yer almayan personelin malî ve sosyal hakları hakkında bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte olan mevzuathükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
(4) Bu madde uyarınca atanan veya atanmış sayılan personelinyeni kadrolarına atandıkları veya atanmış sayıldıkları tarih itibarıyla eskikadrolarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları sözleşme ücreti, aylık, ekgösterge, ikramiye (bir aya isabet eden net tutarı), her türlü zam vetazminatları, makam tazminatı, temsil tazminatı, görev tazminatı, ek ücret, eködeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarıncafiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutarsabit bir değer olarak esas alınır.); yeni atandıkları kadrolara ilişkin olarakyapılan sözleşme ücreti, aylık, ek gösterge, ikramiye (bir aya isabet eden nettutarı), her türlü zam ve tazminatları, makam tazminatı, temsil tazminatı,görev tazminatı, ek ücret, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlüödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücretihariç) toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutarı, herhangibir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıcatazminat olarak ödenir. Atandıkları veya atanmış sayıldıkları kadrounvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, kendiistekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir.
(5) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihekadar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığında geçen hizmetler Bakanlıktageçmiş sayılır.
(6) Maliye Bakanlığı uhdesinde Hazine Avukatları tarafındanDevlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığını temsilen takip edilmekte olan dava veicra takiplerine ilişkin dosyalar, Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müşterekenbelirlenecek esaslara göre bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiğitarihten itibaren bir yıl içerisinde Bakanlığa
devredilir. Bu şekilde devredilen dava ve icra takipleri ileilgili olarak devir tarihine kadar yapılmış her türlü işlem Bakanlık adınayapılmış sayılır.
(7) Mülga 19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet PlanlamaTeşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 2nci maddesi uyarınc sözleşmeli olarak çalıştırılanların sözleşmeleri devameder. Bunların mali ve sosyal hakları
hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiğitarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devamolunur.
(8) Mülga 28/7/1967 tarihli ve 933 sayılı Kalkınma PlanınınUygulanması Esaslarına Dair Kanun uyarınca sözleşmeli olarak çalıştırılanlarınsözleşmeleri devam eder. Bunların mali ve sosyal hakları hakkında bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunanmevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
(9) Mülga 19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet PlanlamaTeşkilatı Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 34 üncü maddesiuyarınca görev yapanların görevlendirilmeleri başka bir işleme gerekkalmaksızın 39 uncu madde hükümlerine göre devam eder.
GEÇİCİ MADDE 4- (1) Bu Kanun HükmündeKararname ile kurulan Kalkınma Bakanlığı teşkilatlanıncaya kadar, Bakanlığınmerkez ve yurtdışı teşkilatında değişen veya yeni kurulan birimlere verilengörevler ve hizmetler, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından mevcutpersonel eliyle yürütülmeye devam olunur. Kalkınma Bakanlığı teşkilat vekadrolarını en geç altı ay içinde bu Kanun Hükmünde Kararnameye uygun halegetirir.
GEÇİCİ MADDE 5- (1) Devlet PlanlamaTeşkilatı Müsteşarlığının yurtdışı teşkilatı ve yurtdışı birimleri, KalkınmaBakanlığı yurtdışı teşkilatı olarak faaliyetine devam eder.
Kadro değişiklikleri
GEÇİCİ MADDE 6- (1) Bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle 190 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesindeki sınırlamalara bağlı olmaksızınboş kadrolarda sınıf, unvan ve derece, dolu kadrolarda derece değişikliğiyapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
MADDE 44- (1) Bu Kanun HükmündeKararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 45- (1) Bu Kanun HükmündeKararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
(I) SAYILI CETVEL
KALKINMA BAKANLIĞI TEŞKİLATI
Müsteşar
Müsteşar Yardımcısı
Hizmet Birimleri
Müsteşar
Müsteşar Yardımcısı
1) Yıllık Programlar ve Konjonktür Değerlendirme Genel Müdürlüğü
Müsteşar Yardımcısı
2) Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Genel Müdürlüğü
Müsteşar Yardımcısı
3) iktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü
Müsteşar Yardımcısı
4) Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü
5) Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü
6) Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü
7) Yatırım Programlama, İzleme ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü
8) Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü
9) Hukuk Müşavirliği
10) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı
11) Kurullar Sekreteryası Dairesi Başkanlığı
12) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği
13) Özel Kalem Müdürlüğü
(II) SAYILI CETVEL
KALKINMA BAKANLIĞI SÖZLEŞME ÜCRET CETVELİ
(BRÜT TL)
Kadro Unvanı
Taban
Ücreti
Tavan
Ücreti
Müsteşar
3.006,29
3.311,85
Müsteşar Yardımcısı
2.891,28
3.041,85
Genel Müdür, Kalkınma Araştırmaları Merkezi Başkanı
2.687,24
2.886,47
I. Hukuk Müşaviri, Genel Müdür Yardımcısı, Strateji Geliştirme Dairesi
Başkanı, Bakanlık Müşaviri
1.859,19
2.614,26
Daire Başkanı, Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri, Özel Kalem Müdürü
1.804,50
2.541,69
Planlama Uzmanı, Hukuk Müşaviri
Kadro Derecesi 1
Kadro Derecesi 2
Kadro Derecesi 3
Kadro Derecesi 4
Kadro Derecesi 5
Kadro Derecesi 6
Kadro Derecesi 7
1.786,30
2.487,13
1.758,17
2.426,03
1.739,83
2.407,65
1.721,55
2.389,59
1.703,22
2.371,39
1.684,91
2.353,08
1.666,57
2.334,78
Bilgisayar Mühendisi, Çözümleyici (Yönetim Hizmetleri Genel
Müdürlüğünde görevli)
1.397,20
2.280,48
Planlama Uzman Yardımcısı
1.403,83
1.876,90
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6., 91., 112.ve 166. maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Fettah OTO, SerdarÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımlarıyla 22.9.2011gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında kararabağlanmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Hamit YELKEN tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükmünde kararnamekuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi HakkındaGenel Açıklama
Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde kararnameler,işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal denetimlerininyapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa Mahkemesineverilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin, öncelikle yetkikanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Herne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde kararnamelerin yetkikanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca Anayasa'ya biçim veesas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise deAnayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde kararnameninyetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa'da, BakanlarKuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun hükmünde kararnameçıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması, kanunhükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma getirir.
Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü halkanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanunhükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı birbağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanunhükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veyadayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriğiAnayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez.
Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, 'KanunlarAnayasaya aykırı olamaz.' denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanunhükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hemdayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.
Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenmesi yasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, TürkiyeBüyük Millet Meclisi, 'Bakanlar Kurulu'na ancak kanun hükmündekararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verebilir.
Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceğiöngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkçayasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesindeolduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçekanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.
Öte yandan, Anayasanın 91. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,yetki kanununda, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, süresi ile süresiiçinde birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağının gösterilmesigerekmektedir.
B- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tümünün Anayasa'ya Aykırılığıİddiasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasaya aykırı olduğu ve iptali gerekeceği, iptaledilmesi hâlinde ise KHK'nin dayanaktan yoksun kalacağı belirtilerek, KHK'nintümünün Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 2., 6. ve 91. maddelerine aykırı olduğuileri sürülmüştür.
Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2011/60, K.2011/147sayılı kararı ile 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun Anayasa'ya aykırılığı iddiasınadayalı iptal isteminin reddine karar verildiğinden KHK'nin tümüne yönelikAnayasa'ya aykırılık iddiası dayanaksız kalmıştır. İptal isteminin reddigerekir.
C- Kanun Hükmünde Kararname'nin Ayrı Ayrı Tüm Maddeleri ve Eki(I) ve (II) Sayılı Cetvellerin 6223 Sayılı Yetki Kanunu Kapsamında OlupOlmadığının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddeleri ile eki cetvellerin,6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı belirtilerek Anayasa'nın 91.maddesine aykırı oldukları ileri sürülmüştür.
1- KHK'nin 31. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrası
KHK'nin 31. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 26.9.2011 günlü,659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerdeHukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 17.maddesiyle değiştirildiğinden, konusu kalmayan bu fıkraya ilişkin iptal istemihakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
2- KHK'nin 37. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrası ve Geçici 3.Maddesinin (3) Numaralı Fıkrası ile Eki (II) Sayılı Cetvel
KHK'nin 37. maddesinin (1) numaralı fıkrası, geçici 3.maddesinin (3) numaralı fıkrası ile eki (II) sayılı Cetvel 11.10.2011 günlü,666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanunve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun HükmündeKararname'nin 1. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan bufıkralara ve cetvele ilişkin iptal istemi hakkında karar verilmesine yerolmadığına karar vermek gerekir.
3- KHK'nin Diğer Kuralları
6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amaç ve kapsamını düzenleyen 1.maddesinde, Kanun'un amacı, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, etkin, verimlive ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak olarak belirlenmiş ve yetkininkapsamı iki başlık altında tespit edilmiştir.
Yetkinin kapsamına ilk olarak kamu hizmetlerinin bakanlıklararasındaki dağılımının yeniden belirlenmesi girmektedir. Bu çerçevede gerekligörülmesi hâlinde yeni bakanlıklar kurulması, var olan bakanlıklarınbirleştirilmesi, bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarının yenidenbelirlenmesi için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmiştir. Buamaçla;
1- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,yeni bakanlıklar kurulmasına, anılan bakanlıkların bağlı, ilgili ve ilişkilikuruluşlarıyla hiyerarşik ilişkilerine,
2- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların bağlılık veilgilerinin yeniden belirlenmesine veya bunların mevcut, birleştirilen veyayeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarak yenidendüzenlenmesine,
3- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulanbakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada veyurt dışında teşkilatlanma esaslarına,
ilişkin kanun hükmünde kararname çıkarılabilecektir.
İkinci olarak, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilenmemurlar, işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin atanma,nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliyesevk edilme usul ve esaslarına ilişkin olarak değişiklikler ve yenidüzenlemeler yapılması için kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisiverilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda;KHK'nin, hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilenler ileAnayasa'nın 91. maddesi uyarınca iptal edilenler dışında kalan diğer kuralları,6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında kaldıklarından Anayasa'nın 91. maddesineaykırı değildir. İptal istemlerinin reddi gerekir.
KHK'nin 37. maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkraları yönündenSerruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Burhan ÜSTÜN bu görüşekatılmamışlardır.
D- Kanun Hükmünde Kararname'nin Tüm Maddelerinin Anayasa'nın 91.Maddesi Yönünden İncelenmesi
Dava dilekçesinde, KHK'nin ayrı ayrı tüm maddelerinin ve ekicetvellerin, kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesi yasaklanmış alanlarailişkin düzenleme içerdiği belirtilerek Anayasa'nın 91. maddesine aykırıoldukları ileri sürülmüştür.
1- KHK'nin 38. Maddesinin (2), (3) ve (4) Numaralı Fıkraları
KHK'nin 38. maddesinde, Planlama Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığıkadroları kurulmuş ve bu kadrolarda görev yapacak kişilerin atanma usul veesasları düzenlenmiştir. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasında, PlanlamaUzman Yardımcılığına atanmanın koşulları; (3) numaralı fıkrasında, PlanlamaUzmanlığına atanmanın koşulları ile bu koşulları yerine getiremeyen UzmanYardımcılarının bu unvanlarını kaybedecekleri ve Bakanlıkta durumlarına uygunkadrolara atanacakları; (4) numaralı fıkrasında ise Planlama Uzmanı ile UzmanYardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı veyeterlik sınavı ile diğer hususların yönetmelikle düzenleneceği kuralabağlanmıştır.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında 'Sıkıyönetim veolağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...'in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın 'Kamuhizmetlerine girme hakkı' başlıklı 70. maddesinin birinci fıkrasında, herTürk'ün, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonraikinci fıkrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başkahiçbir ayırım gözetilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Buna göre, Anayasa'nın 'SiyasiHaklar ve Ödevler' başlıklı dördüncü bölümünde yer alan ve 70. maddesindekorunan kamu hizmetlerine girme hakkına ilişkin olarak kanun hükmünde kararnameile düzenleme yapılması mümkün değildir.
Planlama Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı kadrolarına girişkoşullarının belirlenmesi, Anayasa'nın 70. maddesine göre kamu hizmetine girmehakkına ilişkin olduğundan, bu hususu düzenleyen KHK'nin 38. maddesinin (2),(3) ve (4) numaralı fıkraları, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasınaaykırıdır. İptalleri gerekir.
Serdar ÖZGÜLDÜR ile Burhan ÜSTÜN bu görüşlere değişik gerekçeylekatılmışlardır.
Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Muammer TOPAL bu görüşekatılmamışlardır.
2- KHK'nin Diğer Kuralları
KHK'nin iptal edilen kuralları ile hakkında karar verilmesineyer olmadığına karar verilenler dışında kalan diğer kurallarında, Anayasa'nın91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun hükmünde kararname iledüzenlenmesi yasaklanmış alanlara ilişkin herhangi bir aykırılıksaptanmadığından bu kurallara ilişkin iptal isteminin reddi gerekir.
KHK'nin 27. maddesi yönünden Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU,Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ,Recep KÖMÜRCÜ ile Erdal TERCAN bu görüşe katılmamışlardır.
E- İçeriği İtibariyle Anayasa'ya Aykırılığı İleri Sürülen KanunHükmünde Kararname'nin 43. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, Devlet Planlama Teşkilatının, Anayasa'nın166. maddesi gereğince tıpkı Milli Güvenlik Kurulu ve Diyanet İşleri Başkanlığıgibi yürütmenin Bakanlık örgütlenmesinin dışında, anayasal bir Devlet kurumuolduğu, bu Kurumun organik olarak Başbakanlığa bağlı fakat fonksiyonel olarakbağımsız bir müsteşarlık hüviyetinin bulunduğu ve yürüttüğü görevlerin niteliğisebebiyle herhangi bir bakanlığa bağlı olarak değil, bakanlıklar arasıkoordinasyonu sağlayacak ve bakanlıklar üstü bir iradeye bağlı şekildeçalışması gerektiği, Anayasa'nın 112. maddesi gereğince de Başbakan'ın BakanlarKurulunun başkanı olarak, bakanlıklar arasında işbirliğini sağlaması vehükümetin genel siyasetini gözetmesi gerektiği, Başbakan'a verilen bu anayasalgörevin Devletin tüm bakanlıklarını, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarınıortak kesen planlama, eşgüdüm, işbirliği ve müşavirlik görevlerinin yürütümününihtisaslaştığı bakanlıklar üstü bir teşkilatlanmayı zorunlu kıldığı, bu sebepleDevlet Planlama Teşkilatının kaldırılarak bu Teşkilatın yerine getirdiğigörevlerin Kalkınma Bakanlığına verilmesini düzenleyen KHK'nin Anayasa'nın 112.ve 166. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava dilekçesinde, KHK'nin hangi maddesinin Anayasa'ya aykırıolduğu belirtilmeksizin tümünün Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülmüş ise debelirtilen gerekçelerin KHK'nin 43. maddesiyle ilgisi olduğu anlaşıldığındaninceleme anılan maddeyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dava konusu kuralda, Devlet Planlama Teşkilatını düzenleyen 19.6. 1994 günlü, 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmakta ve daha öncemevzuatta Devlet Planlama Teşkilatına veya bu teşkilat içerisindeki bir birimeveya organa yapılan atıflar Kalkınma Bakanlığına veya onun içindeki organ vebirimlere yapılmış sayılmaktadır.
Kuralda bu değişikliklere paralel olarak ayrıca, 190 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) Sayılı Cetvel'de Devlet Planlama TeşkilatıMüsteşarlığına ait bölümler yürürlükten kaldırılmakta ve KHK'ye ekli (1) SayılıListe'de yer alan kadroların ihdas edilerek 190 sayılı KHK'nin eki (I) SayılıCetvel'e Kalkınma Bakanlığı bölümü olarak eklendiği hüküm altına alınmaktadır.
Anayasa'nın 'Planlama; Ekonomik ve Sosyal Konsey'başlıklı 166. maddesinde, 'Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı,özellikle sanayinin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızlagelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimlişekilde kullanılmasını planlamak, bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak Devletingörevidir.
Planda milli tasarrufu ve üretimi artırıcı, fiyatlarda istikrarve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirleröngörülür; yatırımlarda toplum yararları ve gerekleri gözetilir; kaynaklarınverimli şekilde kullanılması hedef alınır. Kalkınma girişimleri, bu plana göregerçekleştirilir.
Kalkınma planlarının hazırlanmasına, Türkiye Büyük MilletMeclisince onaylanmasına, uygulanmasına, değiştirilmesine ve bütünlüğünübozacak değişikliklerin önlenmesine ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
Ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında hükümeteistişarî nitelikte görüş bildirmek amacıyla Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulur.Ekonomik ve Sosyal Konseyin kuruluş ve işleyişi kanunla düzenlenir. 'hükmüne yer verilmiştir.
Sosyal devletin önemli ilkelerinden biri olarak kabul edilenplanlama, Anayasa'nın 166. maddesi uyarınca Devlet tarafından yürütülmesigereken zorunlu bir görevdir. Yine bu zorunlu görevi yürütecek bir teşkilatınkurulması da 166. maddenin amir hükmü gereğidir. Ancak, bu teşkilatın türü,niteliği ve yapısıyla ilgili olarak Anayasa'da herhangi bir belirlemeyapılmamış; bu hususlarda ne tür bir düzenleme yapılacağı kanun koyucununtakdirine bırakılmıştır. Bu çerçevede, daha önce Başbakanlığa bağlı bir kuruluşolan Devlet Planlama Teşkilatı aracılığıyla yerine getirilen planlamagörevinin, dava konusu kuralla yeni kurulan Kalkınma Bakanlığına verilmesinde,Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 166.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU bu görüşe katılmamıştır.
Kuralın, Anayasa'nın 112. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
3.6.2011 günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin:
A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkinve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum veKuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkinKonularda Yetki Kanunu'nun iptal edilmesi hâlinde dayanaksız hâle geleceğiyönünden ileri sürülen iptal istemi, 8.11.2012 günlü, E.2011/88, K.2012/175sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümünün yürürlüğünündurdurulması isteminin REDDİNE,
B) 1) Kapsam yönünden;
a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30.maddelerine, 31. maddesinin (1) numaralı fıkrasına, 32., 33., 34., 35., 36.maddelerine, 37. maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkralarına, 38. maddesinin (1)numaralı fıkrasına, 39., 40., 41., 42., 43., geçici 1., geçici 2. maddelerine,geçici 3. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6), (7), (8) ve (9) numaralıfıkralarına, geçici 4., geçici 5., geçici 6., 44., 45. maddelerine ve eki (I)Sayılı Cetvel'e yönelik iptal istemleri, 8.11.2012 günlü, E.2011/88, K.2012/175sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara ve cetvele ilişkinyürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,
b- 31. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 37. maddesinin (1)numaralı fıkrası, geçici 3. maddesinin (3) numaralı fıkrası ile (II) SayılıCetvel'i hakkında, 8.11.2012 günlü, E.2011/88, K.2012/175 sayılı kararla kararverilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu fıkralara ve cetvele ilişkinyürürlüğün durdurulması istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2) Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası yönünden;
a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14.,15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29., 30.maddelerine, 31. maddesinin (1) numaralı fıkrasına, 32., 33., 34., 35., 36.maddelerine, 37 maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkralarına, 38. maddesinin (1)numaralı fıkrasına, 39., 40., 41., 42., 43., geçici 1., geçici 2. maddelerine,geçici 3. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6), (7), (8) ve (9) numaralıfıkralarına, geçici 4., geçici 5., geçici 6., 44., 45. maddelerine ve eki (I)Sayılı Cetvel'e yönelik iptal istemleri, 8.11.2012 günlü, E.2011/88, K.2012/175sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddelere, fıkralara ve cetvele ilişkinyürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,
b- 38. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarına ilişkin iptalhükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu fıkraların YÜRÜRLÜĞÜNÜNDURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,
C) İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen 43.maddesine yönelik iptal istemi, 8.11.2012 günlü, E.2011/88, K.2012/175 sayılıkararla reddedildiğinden, bu maddeye ilişkin yürürlüğün durdurulması istemininREDDİNE,
8.11.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VI- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, 'Kanun, kanunhükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunlarınhükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceğitarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez.' denilmekte, 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin(3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır.
3.6.2011 günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 38. maddesinin (2), (3) ve (4)numaralı fıkralarının iptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamuyararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesininüçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasıgereğince bu fıkralara ilişkin iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'deyayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
VII- SONUÇ
3.6.2011 günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin:
A) 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkinve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum veKuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkinKonularda Yetki Kanunu'na yönelik iptal istemi, 27.10.2011 günlü, E. 2011/60,K. 2011/147 sayılı kararla reddedildiğinden, Kararname'nin tümüne yönelik iptalisteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
B) 1- a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13.,14., 15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 27., 28., 29.,30., 31. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 32., 33., 34., 35., 36., 38.maddesinin (1) numaralı fıkrası, 39., 40., 41., 42., 43., geçici 1., geçici 2.,geçici 3. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6), (7), (8) ve (9) numaralıfıkraları , geçici 4., geçici 5., geçici 6., 44. ve 45. maddeleri ve eki (I) SayılıCetvel'i 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olduğundan Anayasa'ya aykırıolmadığına ve bu maddelere, fıkralara ve cetvele ilişkin iptal istemininREDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
b- 37. maddesinin (2) ve (3) numaralı fıkraları, 6223 sayılıKanun kapsamında olduğundan Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu fıkralarailişkin iptal isteminin REDDİNE, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, MehmetERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ ile BurhanÜSTÜN'ün karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- a- 31. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 26.9.2011 günlü, 659sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesi ile değiştirildiğinden,
b- 37. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 11.10.2011 günlü, 666sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesi ile yürürlüktenkaldırıldığından,
c- Geçici 3. maddesinin (3)numaralı fıkrası, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyleyürürlükten kaldırıldığından,
d- (II) Sayılı Cetvel'i, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin1. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından,
konusu kalmayan bu fıkralara ve cetvele ilişkin iptal istemihakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,
3- a- 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13.,14., 15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., 28., 29., 30.,31. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 32., 33., 34., 35., 36., 37. maddenin (2)ve (3) numaralı fıkraları, 38. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 39., 40., 41.,42., 43., geçici 1., geçici 2., geçici 3. maddesinin (1), (2), (4), (5), (6),(7), (8) ve (9) numaralı fıkraları , geçici 4., geçici 5., geçici 6., 44. ve45. maddeleri ve eki (I) Sayılı Cetvel'in Anayasa'nın 91. maddesinin birincifıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olmadığına bu maddelere, fıkralara vecetvele ilişkin iptal isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
b- 27. maddesinin Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu maddeye ilişkin iptal istemininREDDİNE, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ ile Erdal TERCAN'ınkarşıoyları ve 6216 sayılı Kanun'un 65. maddesinin (1) numaralı fıkrasıgereğince OYÇOKLUĞUYLA,
c- 38. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının,Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Anayasa'ya aykırı olduğunave İPTALİNE, Alparslan ALTAN, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,
d- 38. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarının iptaledilmeleri nedeniyle, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılıKanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkralara ilişkinİPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AYSONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,
C) İçeriği itibariyle Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen 43.maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve bu maddeye ilişkin iptal istemininREDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşı oyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
8.11.2012 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
KARŞIOY GEREKÇESİ
641 sayılı KHK'nin 'Mali Haklar' başlıklı 37. maddesinin (1)numaralı fıkrası 666 sayılı KHK'nin 1. maddesi ile yürürlüktenkaldırıldığından, bu fıkra yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığına kararverildiğinden; geride (2) ve (3) numaralı fıkralar kalmıştır. Maddenin kalanfıkraları şu şekildedir:
'(2) Yabancı uzmanlar da sözleşmeli olarak istihdam edilebilir.
(3) Bu suretle çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları ileücret miktarı ve her çeşit ödemeler Bakanlar Kurulunca tespit edilir.'
6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi 'Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlarişçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarındaetkinliği arttırmak üzere, bunların atanma, nakil görevlendirme, seçilme,terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına'ilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kurulu'na KanunHükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektir. 641 sayılı KHK'nin 37. maddesinin(2) ve (3) numaralı fıkralarında ise 'istihdam edilen' kamu görevlileri ileilgili değil; 'yabancı uzmanlar'ın sözleşmeli olarak istihdam edilmesi ileilgili konular yer almaktadır. Oysa yabancı uzman istihdamı ile ilgili olarak6223 sayılı Yetki Kanunu'nda herhangi bir düzenleme yapma yetkisi verilmediğigörülmektedir. Dolayısıyla yürütme organı tarafından bu konuda KHK ile birdüzenleme yapılabilmesi imkânı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenle, söz konusu kuralların iptali gerektiğinideğerlendirdiğimizde, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Burhan ÜSTÜN
KARŞIOY GEREKÇESİ
641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname'nin 'Bilgi Toplama' başlıklı 27. maddesinde aynen '(1)Bakanlık, görevleri ile ilgili olarak gerekli gördüğü bilgileri bütün kamukurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek ve tüzelkişilerden doğrudan istemeyeyetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları ilediğer gerçek ve tüzel kişiler bu bilgileri istenilen süre içinde öncelikle vezamanında vermekle yükümlüdürler. (2) Bu şekilde elde edilen bilgilerden ticarisır niteliğinde olanların gizliliğine uyulur.' denilmektedir.
Anayasa Mahkemesi, 10.11.2005 günlü, 5429 sayılı Türkiyeİstatistik Kanunu'nun 'İstatistiki birimler, kendilerinden istenen veri veyabilgileri Başkanlığın belirleyeceği şekil, süre ve standartlarda eksiksiz veyadoğru olarak ücretsiz vermekle yükümlüdürler.' hükmünü öngören 8. maddesininiptaline ilişkin 20.3.2008 tarih ve E. 2006/167, K.2008/86 sayılı kararında şugerekçeye dayanılmıştır: ''Anayasanın 20. maddesinde herkesin özel hayatına veaile yaşayışına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu; 25.maddesinde de herkesin düşünce ve kanaat özgürlüğüne sahip olduğu, her ne sebepve amaçla olursa olsun kimsenin düşünce ve kanaatlerini açıklamayazorlanamayacağı hüküm altına alınmıştır. 20. madde gerekçesinde, özel hayatınkorunmasının her şeyden önce bu hayatın gizliliğinin korunması, resmimakamların özel hayata müdahale edememesi anlamına geldiği belirtilmiştir. AİHMkararlarında da belirtildiği gibi, özel hayat bütün unsurlarıylatanımlanamayacak kadar geniş bir kavram olup devletin yetkili temsilcileritarafında ilgililer hakkında rızası olmaksızın bilgi toplanmasının her zamansözkonusu kişinin özel hayatını ilgilendireceği kuşkusuzdur. Anket formlarındayer alan bazı sorular özel yaşamın gizliliği ile düşünce ve kanaatinaçıklanması sonucunu doğurabilir. Bir ülkede en güçlü veri tekeli idaredir. Bugücün sınırlandırılması özel yaşamın ve düşünce ve kanaat özgürlüğününkorunması bakımından önemlidir. Anayasanın 20. ve 25. maddelerinde yer alangüvencelere rağmen itiraza konu 8. madde hükmüyle kişiler, bilgi toplama,saklama, işleme ve değiştirme tekeli olan idareye ve diğer kişilere karşıkorumasız bırakılmış, veri toplamanın sınırlarına yasal düzenlemede yerverilmemiştir. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralların Anayasanın 20. ve25. maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir''
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında ''sıkıyönetim veolağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yeralan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncübölümünde yeralan siyasi haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenemez'' denilmektedir. Yukarıda işaret edilen Anayasa Mahkemesikararında da temas edildiği üzere, 641 sayılı KHK'nin 'Bilgi Toplama' başlıklı27. maddesi, mahiyeti itibariyle Anayasa'nın 20. ve 25. maddelerinde düzenlenen'özel hayatın gizliliği' ve 'düşünce ve kanaat hürriyeti'ni doğrudanilgilendiren bir hüküm olması itibariyle, Anayasa'nın 91. maddesinin birincifıkrasındaki düzenleme yasağının kapsamı içerisinde bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, KHK ile düzenlenmesi mümkün olmayan söz konusukuralın iptali gerektiği kanaatine vardığımızdan; aksi yöndeki kararakatılamıyoruz.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Erdal TERCAN
KARŞIOY YAZISI
3.6.2011 günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 38. maddesinin (2), (3) ve (4)numaralı fıkraları çoğunluk kararıyla Anayasa'nın 91. maddesine aykırıbulunarak iptal edilmiştir.
KHK'nin 38. maddesinde, Planlama Uzmanlığı ve Planlama UzmanYardımcılığı kadroları kurulmuş ve bu kadrolarda görev yapacak kişilerin atanmausul ve esasları düzenlenmiştir. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasında,Planlama Uzman Yardımcılığına atanmanın koşulları; (3) numaralı fıkrasında,Planlama Uzmanlığına atanmanın koşulları ile bu koşulları yerine getiremeyenUzman Yardımcılarının bu unvanlarını kaybedecekleri ve Bakanlıkta durumlarınauygun kadrolara atanacakları; (4) numaralı fıkrasında ise Planlama Uzmanı ileUzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı veyeterlik sınavı ile diğer hususların yönetmelikle düzenleneceği kuralabağlanmıştır.
6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasının(a-3) bendinde, Kanun'un amaçlarından birinin kamu hizmetlerinin Bakanlıklararasındaki dağılımının yeniden belirlenerek, mevcut Bakanlıklar ilebirleştirilen veya yeni kurulan Bakanlıkların görev, yetki, teşkilat vekadrolarının düzenlenmesine, taşrada ve yurt dışında teşkilatlanma esaslarınailişkin konularda düzenlemelerde bulunmak üzere Bakanlar Kuruluna kanunhükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek olduğu belirtilmiş ve aynı Kanun'un2'nci fıkrasında da ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklikyapılabileceği belirtilmiştir.
KHK'nin 38. maddesi ile görev alanına giren konulardaçalıştırılmak üzere Planlama Uzmanlığı ve Planlama Uzman Yardımcılığı kadrolarınınoluşturulması teşkilat ve kadroların belirlenmesine ilişkin bir husus olduğundanYetki Kanunu'na aykırılık bulunmamaktadır.
Kamu görevlilerinin kadrolarının ve bu kadrolara atanacakkişilerde bulunması gereken niteliklerin de kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.Ancak, kamu görevlisi olarak atanacak kişilerle ilgili tüm ayrıntıların sadeceyasayla düzenlenmesi gerektiği ve bu konuda idarî düzenlemeler yapılmasınınAnayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı düşeceği iddiası yerindedeğildir. Anayasa'nın bir maddesinin yasayla düzenleneceğini öngördüğü birkonunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkça yasakladığıhükümler ile doğrudan ilgili olmadıkça, ya da KHK ile düzenlenemeyeceğiAnayasa'da özel olarak belirtilmedikçe KHK ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırıdeğildir.
Anayasa'nın 70. maddesine göre, 'her Türk kamu hizmetinegirme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerdenbaşka hiçbir ayırım gözetilemez'. Maddede Türkiye CumhuriyetiDevletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkesin görevin gerektirdiğinitelikler dışında, dil, din, mezhep, renk, siyasi düşünce, cinsiyet ve benzeriayırım gözetilmeksizin kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulunduklarıbelirtilmiştir. Böylece 'kamu hizmetlerine girme hakkı' siyasi hak ve ödevlerkapsamında, vatandaşlık bağına bağlı olarak kullanılabilecek bir hak olarakdüzenlenmiştir. Düzenlemenin temel hakka ilişkin niteliği bundan ibarettir.Yoksa, bunun dışında kamu görevlerine giriş, atanma, görev değişikliğineilişkin tüm düzenleme ve uygulamaların temel hakkın düzenlenmesi ve 91. maddeanlamında yasak alan kapsamında görülmesi yerinde değildir.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında, Anayasanın ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevlerin kanunhükmünde kararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Anayasanın belirtilenbölümlerinde birçok temel hak ve özgürlük düzenlenmiş bulunmaktadır. Sözkonusutemel hak ve özgürlüklerin kapsama alanları ve ilgili oldukları hususlar genişbir biçimde yorumlandığında KHK'lerle yapılacak tüm düzenlemelerin bu hak veözgürlüklerle bağlantılarının bulunduğu ileri sürülebilecektir. Böyle biryorumdan hareket edilmesi halinde yasak alan kapsamı oldukça genişleyecek veKHK ile düzenlenebilecek alan kalmayacaktır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin,6.1.1987 günlü, E:1986/15 ve K:1987/1 sayılı kararında, dolaylı biçimde kişihak ve özgürlüklerini ilgilendirmeyecek bir düzenleme düşünmenin oldukça güçolduğu, bu nedenle de dolaylı bir ilginin varlığına dayanılarak sonuca gitmeninisabetli sayılamayacağı belirtilmiştir. Buna göre, yasak alanın kapsamının,temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgili düzenlemeleri kapsayacak, dolaylıolarak ilgili düzenlemeleri ise kapsam dışında bırakacak şekilde belirlenmesigerekir.
Anayasa Mahkemesi, 16.5.1989 günlü, E:1989/4 ve K:1989/24 sayılıkararında, 3.11.1988 günlü, 347 sayılı '233 Sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bir Maddesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin Genel Müdür olarakatanabilmek için, 'yükseköğrenim görmüş olmak, dört yılı kamuda, altı yılıözel sektörde geçmek şartıyla en az on yıl hizmeti bulunmak, kamu hizmetibulunmayanlarda ise özel sektörde asgari onbeş yıl çalışmış olmak, Genelmüdürlük görevini yerine getirebilecek yetenek, bilgi ve tecrübeye sahip olmak'şartlarını getiren 1. maddesine yönelik iptal istemini reddetmiştir.
Anayasa'nın 91. maddesi kapsamına giren alanlarda düzenlemeyapılmış olmasından söz edilebilmesi için 91. maddede belirtilen hak vealanlarla ilgili doğrudan bir düzenleme yapılmış olması gerekir.
İptaline karar verilen kurallarda Yetki Kanunu kapsamında ilgiliBakanlığın görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere Planlama Uzmanlığıve Planlama Uzman Yardımcılığı kadroları oluşturulduğundan, zorunluolarak bu kadrolara girişin koşulları da düzenlenmiştir. Bu nedenle anılankuralların Anayasa'nın 91'inci maddesinde belirtilen yasak alana ilişkindüzenlemeler içerdiğinden söz etmek mümkün değildir.
Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kurallara yönelik iptalisteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kuralın iptalineyönelik çoğunluk görüşüne katılmadık.
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
KARŞIOY GEREKÇESİ
1- 27. Maddenin İncelenmesi :
3.6.2011 günlü, 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilât veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK)'nin 27. maddesinin ilkfıkrasında, 'Bakanlık, görevleri ile ilgili olarak gerekli gördüğü bilgileribütün kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek ve tüzel kişilerdendoğrudan istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum vekuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişiler bu bilgileri istenilen süreiçinde öncelikle ve zamanında vermekle yükümlüdürler.' İkinci fıkrasında da 'Buşekilde elde edilen bilgilerden ticari sır niteliğinde olanların gizliliğineuyulur.' denilmektedir.
Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasına göre, ikincikısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel hakların, kişihaklarının ve ödevlerinin KHK'lerle düzenlenmesi olanaklı değildir. Herkesin,özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini ve kendisiyle ilgilikişisel verilerin korunmasını isteme haklarının düzenlendiği 20. maddeyeAnayasa'nın ikinci kısmının ikinci bölümünde yer verilmiştir. 641 sayılıKHK'nin dava konusu 27. maddesinde Bakanlığın kişisel verilerle ilgiliyetkilerine yer verilerek, Anayasa'nın özel hayata saygı gösterilmesini vekişisel verilerin korunmasını isteme hakkıyla ilgili bir düzenleme yapılmıştır.Bu durumun Anayasa'nın 91. maddesiyle bağdaşmadığı açıktır.
2- 37. Maddenin (2) ve (3) Numaralı Fıkralarının İncelenmesi :
641 sayılı KHK'nin 37. maddesinin (2) numaralı fıkrasında'yabancı uzmanlar da sözleşmeli olarak istihdam edilebilir' (2) numaralıfıkrasında da 'Bu suretle çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları ileücret miktarı ve her çeşit ödemeler Bakanlar Kurulunca tespit edilir'denilmektedir.
Anayasa'nın 91. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, YetkiKanununda çıkarılarak KHK'nin, amacının, kapsamının, ilkelerinin, kullanmasüresinin ve süresi içinde birden fazla KHK çıkarılıp çıkarılamayacağınıngösterilmesi gerekir. Buna göre, bir KHK'nin Anayasa'ya uygun olduğunun kabulü,öncelikle dayandığı yetki yasasının kapsamı içinde bulunmasına bağlıdır. Aksihalde Bakanlar Kurulu kaynağını Anayasa'dan almayan bir yetki kullanmış olur.
6.4.2011 günlü 6223 sayılı Yetki Yasasının 1. maddesinin (a)fıkrasının (3) numaralı alt bendinin kapsama ilişkin (b) alt bendinde, yabancıuzman ve sözleşmeli personel çalıştırılmasıyla ilgili olarak Bakanlar Kurulu'naKHK çıkarma yetkisi verilmemiştir. Bu durumda, dayandığı yetki yasasınınkapsamı dışında kalan dava konusu KHK kuralı, Anayasa'ya aykırıdır.
3- 43. Maddenin İncelenmesi :
641 sayılı KHK'nin 43. maddesi, atıflar, değiştirilen veyürürlükten kaldırılan hükümlere ilişkindir.
Bakanlar Kurulu'nun, KHK'ler konusundaki yetkisi sınırlı olup,yasama yetkisinin devrine yol açacak biçimde Anayasa'nın 91. maddesiningetiriliş amacına aykırı olarak geniş bir düzenleme yetkisi kullanmasına olanakbulunmadığından Kural, 2011/113 esas sayılı karardaki karşıoy gerekçesidoğrultusunda Anayasa'ya aykırıdır.
Açıklanan nedenlerle yukarıda (1), (2) ve (3) numaralı başlıklaraltında incelenen kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu ve iptali gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
KARŞIOY GEREKÇESİ
6223 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak kararlaştırılan 641sayılı (KHK) Kanun Hükmünde Kararnamenin;
- 27. maddesinin iptali istenilen (1) ve (2) fıkralarında,Kalkınma Bakanlığının göreviyle ilgili olarak gerekli gördüğü bilgileri gerçekkişiler ile diğerlerinden doğrudan istemeye kendilerinden bilgi istenenler ilegerçek kişilerin bu bilgileri istenilen sürede öncelikle ve zamanında vermeyükümlülüğü getirilmiş, ticari sır niteliğindeki bilgilerin gizliliğineuyulacağı öngörülmüştür.
- 37. maddesinin iptali istenilen (2) ve (3) fıkralarında,Kalkınma Bakanlığının yabancı uzmanları sözleşmeli olarak istihdam edebileceğihüküm altına alınmış, sözleşmenin usul ve esasları ile ücret miktarı ve herçeşit ödemenin Bakanlar Kurulunca tespit edileceği düzenlenmiştir.
- Anayasa'nın 91. maddesinde, olağan dönemde çıkarılacak kanunhükmünde kararnameler ile Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikincibölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncübölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenemeyeceği öngörülmüştür.
Özel hayatın gizliliğinin korunmasıyla ilgili olarak Anayasa'nın20. maddesinin birici fıkrasında 'Herkes, özel hayatına ve aile hayatınasaygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatınıngizliliğine dokunulamaz.',
Üçüncü fıkrasında da 'Herkes, kendisiyle ilgili kişiselverilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyleilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunlarındüzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıpkullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülenhallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasınailişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.'denilmektedir.
641 sayılı KHK'nin 27. maddenin iptali istenilen kurallarında,görevle ilgili gerekli görülen her türlü bilginin gerçek kişilerden doğrudanistenebileceği, onlarında bu bilgileri istenilen sürede öncelikle ve zamanındavermekle yükümlü oldukları öngörülmektedir. Söz konusu kurallarda her hangi birsınırlamaya yer verilmediği için istenilen bilgilerin özel hayatın gizliliğininkorunmasıyla ilgili kişisel verileri de kapsayacağı konusunda duraksamabulunmamaktadır.
Özel hayatın gizliliğinin korunmasına ilişkin kural, Anayasa'nınikinci kısım birinci bölümünde düzenlenen temel haklar ve ödevler içinde yeralmaktadır.
Buna göre, 641 sayılı KHK'nin 27. maddesi Anayasa ile olağandönemde çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler için yasaklanan alanıdüzenlemekte ve bu haliyle Anayasa'nın 91. maddesine aykırılık oluşturmaktadır.
- 641 sayılı KHK'nin dayanağı olan 6.4.2011 günlü, 6223 sayılı'Yetki Yasası', kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasındaki dağılımının yenidenbelirlenerek, bu hizmetlerin düzenli, süratli, etkin, verimli ve ekonomik birşekilde yürütülmesinin; atanma, nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi,yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme konularında düzenlemeleryapılmak suretiyle de kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memur, işçi,sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarındaetkinliklerinin artırılmasının sağlanması için, Bakanlar Kuruluna kanunhükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi verilmektedir.
641 sayılı KHK'nin 37. iptali istenilen (2) ve (3) fıkralarında,Kalkınma Bakanlığının yabancı uzmanları sözleşmeli olarak istihdam edebileceğive ücret miktarı ile her türlü ödemenin Bakanlar Kurulunca tespit edileceğidüzenlenmektedir.
6223 sayılı 'Yetki Yasası' ile kamu hizmetlerinin düzenli,süratli, etkin, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesi için sadece atanma,nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliyesevk edilme konularında düzenlemeler yapılmak suretiyle ve yine sadece istihdamedilen memur, işçi, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarındaetkinliklerinin artırılmasını sağlamak için Bakanlar Kuruluna KHK çıkarmayetkisi verildiği, yabancı uzmanların sözleşmeli olarak istihdam edebileceklerive onlara verilecek ücret miktarı ile her türlü ödeme konularında BakanlarKuruluna KHK çıkarma yetkisinin verilmediği, dolayısıyla 641 sayılı KHK'nin 37.maddesinin (2) ve (3) fıkralarının 6223 sayılı 'Yetki Yasası'nın kapsamıdışındaki alanı düzenledikleri, böylece kaynağını Anayasa'dan almayan birDevlet yetkisinin Bakanlar Kurulunca kullanılarak düzenlemeningerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, 641 sayılı KHK'nin 37. maddesinin (2) ve (3)fıkraları Anayasa'nın 6. maddesine aykırılık oluşturmaktadır.
Açıklanan nedenlerle kuralların iptali gerektiğinden, reddeilişkin çoğunluk görüşüne katılmadım.
Üye
Mehmet ERTEN
DEĞİŞİK GEREKÇE
6.4.2011 günlü, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun 1. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi 'Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar,işçiler, sözleşmeli personel ile diğer kamu görevlilerinin çalışmalarındaetkinliği arttırmak üzere, bunların atanma, nakil, görevlendirme, seçilme, terfi,yükselme, görevden alınma ve emekliye sevk edilme usul ve esaslarına' ilişkinkonularda düzenlemelerde bulunmak üzere, Bakanlar Kurulu'na Kanun HükmündeKararname çıkarma yetkisi verilmektedir. 641 sayılı KHK'nin iptali istenen 38.maddesi memuriyet statüsüne alınmaya ilişkin bir düzenleme niteliğindedir.Oysa, yukarıda ifade edildiği üzere, 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun belirtilenhükmü salt 'istihdam edilen' kamu görevlileri bakımından bir düzenlemeyapılabilmesi konusunda yetki vermektedir. Diğer bir deyişle, iptali istenendüzenleme Yetki Kanunu kapsamı dışında kalmakta ve bu mahiyeti itibariyle deAnayasa'nın 91. maddesine aykırı düşmektedir.
Açıklanan nedenle, anılan maddenin iptaline bu gerekçeylekatılıyoruz.
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Burhan ÜSTÜN
KARŞIOY YAZISI
I- Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (2) ve (3)Numaralı Fıkraları:
Maddenin (2) numaralı fıkrasında yabancı uzmanların dasözleşmeli olarak Bakanlıkta istihdam edilebileceği, (3) numaralı fıkrasındasözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları ile ücretmiktarı ve her çeşit ödemelerin Bakanlar Kurulunca tespit edileceğiöngörülmüştür.
Anayasa'nın 91. maddesine göre Kanun Hükmünde Kararnamelerinamaç ve kapsamının yetki kanununda belirtilmesi zorunludur.
Kurallarda yer alan düzenlemeler 6223 sayılı Yetki Kanunu'ndabelirtilen hususlar arasında olmadığından, Anayasa'nın 91. maddesine aykırılıknedeniyle iptalleri gerekir.
II- Kanun Hükmünde Kararname'nin 27. Maddesi:
İptali istenen maddenin (1) numaralı fıkrasında Bakanlığın,görevleri ile ilgili olarak gerekli gördüğü bilgileri bütün kamu kurum vekuruluşlarından ve diğer gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istemeye yetkiliolduğu, kendilerinden bilgi istenen bütün kamu kurum ve kuruluşları ile gerçekve tüzel kişilerin bu bilgileri istenilen süre içinde öncelikle ve zamanındavermekle yükümlü oldukları belirtilmiş; (2) numaralı fıkrasında bu şekilde eldeedilen bilgilerden ticari sır niteliğinde olanların gizliliğine uyulacağıöngörülmüştür. Kurallar, kişilerin özel yaşamına ilişkin bilgilerin Bakanlıkçatalep edilebilmesini olanaklı kılmaktadır.
Anayasa'nın 20. maddesinde özel hayatın gizliliği ilkesidüzenlenmiş, özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkının hangi nedenlerlesınırlandırılabileceği maddede belirtilmiştir. Madde, Anayasa'nın İkinciKısmının İkinci Bölümünde yer almaktadır.
Anayasa'nın 91. maddesinde, Anayasa'nın İkinci Kısmının İkinciBölümünde yer alan temel hakların kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenmesiyasaklanmıştır. Bu nedenle, kişisel bilgilerin İdarenin talebi üzerineverilmesi mecburiyetini getiren bir düzenleme, kanun hükmünde kararname konusuolamaz. Kuralın Anayasa'nın 91. maddesine aykırılık nedeniyle iptali gerekir.
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT