Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2011/90, K.2012/71 Sayılı Karar - 17/05/2012

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2011/90

Karar Sayısı : 2012/71

Karar Günü : 17.5.2012

R.G. Tarih-Sayı :01.01.2013-28515

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :AskeriYüksek İdare Mahkemesi Üçüncü Dairesi

1- E.2011/90 Sayılı Başvuru

2- E.2011/96 Sayılı Başvuru

3- E.2012/2 Sayılı Başvuru

4- E.2012/3 Sayılı Başvuru

İTİRAZIN KONUSU :27.7.1967 günlü, 926 sayılıTürk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 17. maddesine 21.1.2010 günlü5947 sayılı Üniversite ve Sağlık Personelinin Tam Gün Çalışmasına Dair KanundaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 12. maddesi ile eklenen (Ç) fıkrasınınbirinci bendinde yer alan tazminat oranlarına ilişkin tablonun 'uzman diştabibi' başlıklı üçüncü sütunu ve 'diş tabibi' başlıklı dördüncü sütunu ileikinci bendinde yer alan tazminat oranlarına ilişkin tablonun 'uzman diştabibi' başlıklı üçüncü sütunu ve 'diş tabibi' başlıklı dördüncü sütununun,Anayasa'nın 2., 10. ve 128. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Sağlık hizmet tazminatının eksik ödendiği gerekçesiyle ödemeişleminin iptali için açılan davalarda, tazminat miktarlarını belirleyentabloların Anayasa'nın 2., 10. ve 128. maddelerine aykırı olduğu iddiasınıciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri PersonelKanunu'na 21.1.2010 günlü 5947 sayılı Üniversite ve Sağlık Personelinin Tam GünÇalışmasına Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 12. maddesi ileeklenen iptale konu tazminat oranlarına ilişkin tabloların da bulunduğu Ek 17.maddesinin (Ç) fıkrası şöyledir:

'Ç) Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan ve aşağıdarütbeleri belirtilen personelden öğretim üyesi tabip, öğretim üyesi diş tabibi,uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatındabelirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara hizalarındagösterilen oranları geçmemek üzere orgeneral aylığının (ek gösterge dâhil) brüttutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda sağlık hizmetleri tazminatı ayrıcaödenir.

RÜTBELER

TAZMİNAT ORANLARI(%)

Öğretim Üyesi Tabip-Diş Tabibi /Uzman Tabip

Tabip/ Tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar

Uzman Diş Tabibi

Diş Tabibi

General/Amiral

585

455

390

260

Kıdemli Albay

550

425

365

230

Albay

545

415

360

220

Yarbay

515

380

345

215

Kıdemli Binbaşı

500

370

340

210

Binbaşı

500

370

340

210

Kıdemli Yüzbaşı

460

320

305

175

Yüzbaşı

460

320

305

175

Kıdemli Üsteğmen

420

280

285

165

Üsteğmen

420

280

285

165

Teğmen

380

250

280

160

Asteğmen

370

240

270

130

Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli sivil öğretim üyesitabiplere ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan uzmantabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine aşağıda belirtilen oranlarıgeçmemek üzere en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) brüttutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda sağlık hizmetleri tazminatı ayrıcaödenir.

Sağlık hizmetleri tazminatının oranları ile usul ve esasları,personelin rütbesi, unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, görev yeri veözellikleri, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalarıve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esasalınarak Maliye Bakanlığının görüşü, Genelkurmay Başkanlığının uygun görüşüüzerine Milli Savunma Bakanlığınca belirlenir.'

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 10. ve 128. maddelerinedayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, 22.9.2011gününde yapılan ilk inceleme toplantısında 2011/90 esas ve 2011/96 sayılı,12.1.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında ise 2012/2 ve 2012/3 esassayılı dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,sınırlama sorununun ise esas inceleme aşamasında ele alınmasına OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.

V- BIRLEŞTIRME KARARLARI

27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri PersonelKanunu'nun Ek 17. maddesine 21.1.2010 günlü 5947 sayılı Üniversite ve SağlıkPersonelinin Tam Gün Çalışmasına Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına DairKanun'un 12. maddesi ile eklenen (Ç) fıkrasının birinci bendinin dördüncüsütununun iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan 2011/96 esas sayılıdavanın 22.9.2011 gününde, aynı fıkranın ikinci bendinin üç ve dördüncüsütunlarının iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurularına ilişkin2012/2 ve 2102/3 esas sayılı davaların ise, 12.1.2012 gününde aralarındakihukuki irtibat nedeniyle 2011/90 esas sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMELERİNE,2011/96, 2012/2 ve 2012/3 esas sayılı dosyaların esaslarının kapatılmasına,esas incelemenin 2011/90 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine,OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararları ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Selami ERtarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralları,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararlarında; 926 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinin (Ç)fıkrasında yer alan ve iptali istenen sütunların bulunduğu tablolarda sağlıktazminatı tavan oranlarının belirlendiği, taban oranların ise belirlenmediği,bu nedenle düzenlemenin asgari bir garanti içermediği, düzenlemenin kanunlardabulunması gereken genel, soyut ve anlaşılabilir nitelikte bulunmadığı,kuralların sınırlarının belirli olmasını gerektiren hukuk güvenliği ilkesi ilekamu personelinin özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerektiği yönündekiAnayasa ilkesiyle bağdaşmadığı, ayrıca 209 ve 2547 sayılı Kanunlarda tabip vediş tabipleri arasında döner sermaye tavan oranlarının ayrım yapılmaksızınbelirlendiği, eğitim, yetki ve sorumlulukları arasında fark bulunmayandolayısıyla aynı statüde olan Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli diştabipleriyle tabipler arasında diş tabipleri aleyhine eşitsizliğe neden olunduğubelirtilerek kuralların, Anayasa'nın 2., 10. ve 128. maddelerine aykırı olduğuileri sürülmüştür.

İtiraz konusu kural, Türk Silâhlı Kuvvetlerinde (TSK) görevliöğretim üyesi tabip, uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip, diş tabibi ve tıptauzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzmanolanlara rütbe, memuriyet dereceleri ve unvanlarını esas alarak askerler içinorgeneral, siviller için en yüksek devlet memuru aylığına bağlı, sağlıkhizmetleri tazminatı getirmekte ve Kanun'da öngörülen tavan oranlarınıaşmayacak şekilde tazminat oranlarının belirlenmesini Maliye Bakanlığının görüşüve Genel Kurmay Başkanlığının uygun görüşü üzerine Milli Savunma Bakanlığınabırakmaktadır.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde yasa koyucu, Anayasakurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisinesahiptir.

Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemlideğil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumdabulunan kişilerin kanunla aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilerekanunlar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Builkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallaruygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Kanun önündeeşitlik ilkesi herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamınagelmez. Durum ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar içindeğişik kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesiçiğnenmiş olmaz.

Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında,'Memurların vediğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, haklarıve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.'denilmektedir.

Yasayla düzenleme ilkesi, düzenlenen alanda temel ilkelerinyasayla konulmasını ve çerçevenin yasayla çizilmesini ifade etmektedir. Buniteliği taşıyan bir düzenleme ile uzmanlık gerektiren ve teknik konularailişkin ayrıntıların belirlenmesi konusunda yürütme organına yetki verilmesi,yasayla düzenleme ilkesine aykırılık oluşturmaz.

Yasa koyucunun, çalışan personele ek ücret veya benzeri bir ödemeyapılmasını öngörürken, hizmetin niteliği ve niceliğinin yanı sıra ülkeninekonomik ve mali kaynaklarını gözeterek tavan belirlemesi takdir yetkisiiçindedir.

İptali istenen tabloları içeren kural ile yasa koyucu, sağlıkhizmetleri tazminatı alacak olan kişileri rütbe ve statülerine göre ayırarak,bunlara ödenecek tazminat tavan oranlarını ayrı ayrı belirlemiş, ayrıcatazminatın hesaplanmasında esas alınacak kıstas aylığa da kanunda yervermiştir. Yapılacak ek ödeme için taban oranın belirtilmemesi, taban oranının'0' olması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla yapılacak ek ödeme oranı, 0' ileöngörülen tavan oranı arasında kanunda bahsedilen usulde belirlenecektir.

Düzenlemeyle Yasa koyucu, temel ilke ve çerçeveyi belirlemiş,uzmanlık gerektiren ve teknik konulara ilişkin ayrıntılar hususunda idareyeyetki vermiştir. Bu durumda konunun genel çerçeve ve esaslarının kanundasaptanarak ayrıntı ve uzmanlık gerektiren hususların idarece düzenlenmesi içinyetki verilmesinde Anayasa'da yer alan 'yasayla düzenleme' ve 'hukuk güvenliği'ilkelerine aykırılık bulunmamaktadır.

İtiraz konusu kuralla TSK'da görevli asker veya sivil tümtabiplerine/diş tabiplerine, tabip sıfatıyla hastalara verdikleri sağlıkhizmeti koşuluna bağlı bir ödeme yapılması öngörülmüştür. Düzenlemeyle TSKpersoneli tabipler ve diş tabiplerinin ücretlerinde artış yapılmakta, ancak diştabiplerinin ücretleri daha az arttırılmaktadır. Yasa koyucu TSK'da ödeneceksağlık hizmeti tazminatıyla ilgili olarak diş tabipliğini tabiplikten, uzmandiş tabipliğini de uzman tabiplikten ayırarak daha az tazminat ödemeyi uygungörmüştür.

Yasa koyucu Anayasa'ya aykırı olmamak koşuluyla bir uzmanlıkalanında çalışanlara diğerlerine göre sunulan hizmet, hizmeti sunan kamugörevlisinin unvanı ve diğer özelliklerini gözeterek daha fazla tazminatödemeyi uygun görebilir. Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan tabipleretazminat ödenmesinin öngörülüp öngörülmemesi kadar bunun hangi uzmanlık alanıveya unvana göre ne oranda uygulanacağının belirlenmesi de Anayasa çerçevesindeYasa koyucunun takdir yetkisi içindedir.

Diş tabipliği mesleği tabiplik mesleğinin bir kolu olmakla beraberdiğer tıp uzmanlıklarından ayrılmaktadır. Diş tabiplerinin diğer tabiplerdenfarklı fakültelerden mezun olmaları, 1219 sayılı Tababet ve ŞuabatıSan'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'da tabipler ve diş tabipleri için ayrıbölümler bulunması, diş tabiplerinin uzmanlık sınavının (DUS) tıpta uzmanlıksınavından (TUS) ayrı yapılması bu farklılığı göstermektedir. Bu durumda TSK'dagörevli diş tabiplerinin her zaman ve her koşulda TSK'da görevli diğertabiplerle aynı hukuki statüde oldukları ve dolayısıyla aynı kurallara tabiolmaları gerektiği söylenemez.

Ayrıca başvuru gerekçelerinde kıyaslama yapılan döner sermayeücreti ile sağlık hizmeti tazminatı aynı ödeme biçimi olmadıklarındanaralarında eşitlik karşılaştırması yapılamaz. Döner sermaye, üretilen hizmeteve elde edilen gelire bağlı yapılan değişken bir ödemedir. Yapılacak ödemeler,ilgili sağlık kuruluşunun dağıtabileceği aylık döner sermaye miktarına, tabibinteşhis veya tedavi amaçlı işlem sayısına, yönetmelikle her işlem içinbelirlenen puana bağlı olarak değişmektedir. Bunun yanında sağlık hizmetleritazminatı yönetmelikle belirlenen sabit oranlı kesin bir ödeme türüdür.

Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kurallar, Anayasa'nın 2., 10.ve 128. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ve Engin YILDIRIM bu görüşekatılmamıştır.

VII- SONUÇ

27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk SilâhlıKuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 17. maddesine, 21.1.2010 günlü, 5947 sayılıKanun'un 12. maddesi ile eklenen (Ç) fıkrasının:

1-Birinci bendinde yer alan tazminatoranlarına ilişkin tablonun;

a-'Uzman Diş Tabibi' başlıklı üçüncüsütununun,

b- 'Diş Tabibi' başlıklı dördüncüsütununun,

2-İkinci bendinde yer alan tazminatoranlarına ilişkin tablonun;

a-'Uzman Diş Tabibi' başlıklı üçüncüsütununun,

b- 'Diş Tabibi' başlıklı dördüncüsütununun,

Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazınREDDİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Engin YILDIRIM'ın karşıoylarıve OYÇOKLUĞUYLA, 17.5.2012 gününde karar verildi.

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Serruh KALELİ

Başkanvekili

Alparslan ALTAN

Üye

Fulya KANTARCIOĞLU

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

1-İptal istemine konu 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri PersonelKanunu'nun Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrasının birinci bendi,rütbeli sağlıkpersonelineödenecek 'sağlık hizmetleri tazminatı'nı düzenlemekte ve şu dörtsütun halinderütbelere göre(general/amiral/asteğmen) tazminat oranlarıbelirtilmektedir:

(a) Öğretim üyesi tabip-diş tabibi-uzman tabip. (GATA'da görevliöğretim üyelerinin tabip ya da diş tabibi olmaları bir farklılık olarakdeğerlendirilmemiş ve aynı rütbede olan öğretim üyesi tabip/diş tabibi/uzmantabiplere aynı tazminat oranları öngörülmüştür.)

(b) Öğretim üyesi statüsünde bulunmayan tabipler ile tıptauzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar.

(c) Uzman diş tabipleri.

(d) Diş tabipleri. (uzman olmayanlar)

Ek 17. maddenin (Ç) fıkrasının ikinci bendi ise Türk SilahlıKuvvetleri kadrolarında görevlisivil statüdeki sağlık personelineödenecek'sağlık hizmetleri tazminatı'nı düzenlemekte ve şu dört sütun halindederecelerine göre (1. - 9. dereceler) tazminat oranları belirtilmektedir:

(a) Öğretim üyesi tabip ve uzman tabip.

(b) Öğretim üyesi statüsünde bulunmayan tabipler ile tıptauzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar.

(c) Uzman diş tabipleri.

(d) Diş tabipleri.

2-Ek 17. maddenin (Ç) fıkrasının birinci ve ikinci bendlerininincelenmesinden şu sonuçlar ortaya çıkmaktadır:

(1) Rütbeli (üniformalı) öğretim üyeleri yönünden tabip-diştabibi-uzman tabip ayrımı yapılmamış ve aynı rütbede olmak kaydıyla bunlaraaynı oranda sağlık hizmetleri tazminatı ödenmesi öngörülmüştür.

(2) Rütbeli olmayan (yani sivil statüdeki) öğretim üyesi tabip vediş tabipleri de kendi arasında ayrılmamakla birlikte, bunlara asker öğretimüyelerine nazaran, derecelerine göre daha düşük oranda sağlık hizmetleritazminatı verilmesi öngörülmüştür.

(3) Öğretim üyesi olmayan rütbeli (üniformalı) tabip/tıptauzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar ile yine öğretim üyesi olmayan uzman diştabipleri aynı statüde değerlendirilmemiş ve bunlara ayrı sütunlar halinde,rütbelerine göre öngörülen sağlık hizmetleri tazminatı verilmiştir.

(4) Öğretim üyesi olmayan rütbeli (üniformalı) diş tabiplerine deyine ayrı bir sütun halinde rütbelerine göre sağlık hizmetleri tazminatıödenmesi öngörülmüştür.

(5) Öğretim üyesi olmayan sivil statüdeki tabip/tıpta uzmanlıkmevzuatına göre uzman olanlara, emsalleri rütbeli sağlık personeline nazarandaha düşük oranlarda sağlık hizmetleri tazminatı verilmesi, ayrı bir sütunhalinde öngörülmüştür.

(6) Öğretim üyesi olmayan sivil statüdeki uzman diş tabiplerine,emsalleri rütbeli uzman diş tabiplerine nazaran daha düşük oranlarda sağlıkhizmetleri tazminatı verilmesi, ayrı bir sütun halinde öngörülmüştür.

(7) Öğretim üyesi olmayan sivil statüdeki diş tabiplerine,emsalleri rütbeli diş tabiplerine nazaran daha düşük oranlarda sağlıkhizmetleri tazminatı verilmesi, ayrı bir sütun halinde öngörülmüştür.

3-Davanın somutunda, birleştirilen üç ayrı itiraz başvurularındanbirinde, doktora yapmış bir diş tabibi Kd. Albay söz konusu olup; 926 sayılıKanun'un Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrasının birinci bendinin 3. sütununa görealmakta olduğu sağlık hizmetleri tazminatı oranı (%365), aynı bentte 2. sütundadüzenlenen askeri tabip ve uzman tabiplerden binbaşı rütbesinde olanlaraverilecek tazminat oranına (%370) tekabül etmektedir. Keza diğer itirazbaşvurusunda, istisnai memur statüsündeki bir sivil uzman diş tabibi söz konusuolup 1. derecede bulunması itibariyle, 926 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinin(Ç) fıkrasının ikinci bendinin 3. sütununa göre verilen sağlık hizmetleritazminatı oranı (%365), birinci bentte muadili olduğu (211 sayılı Türk SilahlıKuvvetleri İç Hizmetleri Kanunu Md. 116/g uyarınca) 'albay' rütbesi içinöngörülen (davacı öğretim üyesi tabip albay gibi değerlendirilmesi gerektiğiniifade etmektedir.) tazminat oranından (%545) düşüktür. Yine üçüncü itirazbaşvurusunda, 5. derecede bulunan bir sivil diş tabibi sözkonusu olup, 926sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrasının ikinci bendinin dördüncüsütununa göre verilen sağlık hizmetleri tazminatı oranı (%195), aynı bendinikinci sütununda yer alan emsali derecedekibir sivil tabibin aldığı tazminatoranından (%340) düşüktür.

Yukarıda açıklanmaya çalışılan örneklerden de anlaşılacağı üzere,kendilerine 'sağlık hizmetleri tazminatı' ödenecek Türk Silahlı Kuvvetleri'ndegörevli diş tabipleri statü, kariyer ve rütbeli olup olmadıkları gibi bir çokkriterler gözetilerek farklı bir düzenlemeye tâbî tutulmuşlardır. Bu meyandaiptale konu kurallardan şu sonuçların çıkarılması mümkündür:

(a) GATA'da görevli öğretim üyesi diş tabipleri aynı tabipler gibimütalâa edilerek, kendilerinin rütbelerine göre tabipler gibi tazminat almalarısağlanmıştır.

(b) GATA'da görevli öğretim üyesi olmayan diş tabipleri ise asker(rütbeli) ya da sivil memur statüsünde olup olmadıklarına göre şu esaslara tâbîtutulmuştur:

(1) Subay statüsündeki diş tabipleri, uzman olanlar ve uzmanolmayanlar olmak üzere iki ayrı statüde değerlendirilmiş ve bunlara öğretimüyesi diş tabiplerine nazaran daha düşük oranlarda tazminat verilmesiöngörülmüştür. (17. Md. nin (Ç) fıkrasının birinci bendinin 3. ve 4.sütunları).

(2) Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görevli sivil (devlet memuru)statüdeki diş hekimleri de ayrı bir tabloda, yine uzman olup olmadıklarına göreiki ayrı statüde değerlendirilmiş ve bunlara subay diş hekimi emsallerine göredahi daha düşük oranlarda tazminat verilmesi esası getirilmiştir. (17. Md. nin(Ç) fıkrasının ikinci bendinin 3. ve 4. sütunları).

Bu tespitten de açıkça görüleceği üzere, Türk SilahlıKuvvetleri'nde görevli diş tabiplerinden sadece GATA'da görevli subaystatüsündeki öğretim üyeleri, tabip emsalleri ile aynı mütalâa edilmiş; bunundışındakiler ise subay-sivil statüsünde olup olmadıkları ve ayrıca uzman olupolmadıkları kriterleri göz önüne alarak tabip emsallerine nazaran farklımütalâa edilerek, kendilerine tabiplere ödenen sağlık hizmetleri tazminatındandaha düşük oranda tazminat verilmesi kuralı getirilmiştir. Bu karmaşıkdüzenlemenin kendi içinde yarattığı eşitsizlik bir yana, tabiplerle diştabipleri arasında yarattığı eşitsizliğin de hukuken haklı bir yanı olmadığıdeğerlendirilmektedir.

İtiraz başvurusu gerekçesinde de dile getirildiği üzere, 1219 sayılıTababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 29. ve Ek 13.maddeleri uyarınca tabipler ve diş tabipleri hasta muayene, teşhis ve tedaviyönlerinden aynı yetkilere haiz olup; 209 sayılı Sağlık Bakanlığına BağlıSağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek DönerSermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesi uyarınca da 'uzman tabipler ve uzman diştabipleri' ile 'pratisyen tabip ve diş tabipleri' ayrı ayrı ancak eşit ikikategoride mütalâa edilerek, kendilerine buna göre aylık ek ödeme yapılmasıöngörülmüştür. Diğer bir deyişle, uzman tabiplerle uzman diş tabipleri vepratisyen tabiplerle uzman olmayan (pratisyen) diş hekimleri aynı statüdedeğerlendirilerek, ödemeler bakımından tabip-diş tabibi ayırımı yapılmamıştır. Oysaiptal istemine konu kurallarla subay statüsündeki öğretim üyeleri dışındaki diştabipleri ile Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görevli subay statüsündeki tabiplerarasında bir ayırım yapılmış ve kendilerine yukarıda açıklanan statü kariyer vederecelerine göre tabiplerden daha düşük tazminat ödenmesi esası öngörülmüştür.İnsan sağlığıyla ilgili bu çok yakın iki branşın özelliklerinden kaynaklananayırımın maddi bakımdan farklı yansımalarının genel kamu ve üniversiteleryönünden değil de sadece Türk Silahlı Kuvvetleri'nde yapılmasını haklı kılanherhangi bir hukuki nedenin yokluğu karşısında, söz konusu düzenlemelerin(kuralların) Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı düştüğü açıktır. Çünkü, bufarklılığı hukuken haklı kılacak bir neden olmadığı gibi, aşağıda işaret edilenAnayasa Mahkemesi kararlarında da aksi yönde saptamalar bulunmaktadır.

4-Anayasa Mahkemesi'nin 16.7.2010 tarih ve E.2010/29, K.2010/90sayılı kararında (RG. 4.12.2010, s.27775) hekimlik mesleği hakkında (diştabiplerini de kapsar biçimde) şu değerlendirme yapılmaktadır: '' hekimlik,Anayasa'nın 17. maddesinde yer alan ve bireyin en önemli hakkı olan yaşama,maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile doğrudan ilgili birmeslektir. Kişilerin maddi ve manevi varlıklarını geliştirebilmelerinin, mutluve huzurlu olabilmelerinin başlıca şartı, ihtiyaç duydukları anda sağlıkhizmetlerine ulaşıp bu hizmetlerden yararlanabilmeleridir. Devlet için birgörev kişiler için de bir hak olan bu amacın gerçekleştirilmesine bu haktanyararlanmayı zorlaştırıcı ya da zayıflatıcı düzenlemeler Anayasa'ya aykırıdüşer. Sağlık hizmetleri doğrudan yaşam hakkı ile ilgili olmak nedeniyle diğerkamu hizmetlerinden farklıdır. Sağlık hizmetinin temel hedefi olan insansağlığı, mahiyeti itibariyle ertelenemez ve ikame edilemez bir özelliğesahiptir. İnsanın en temel hakkı olan sağlıklı yaşam hakkı ile bu yaşamınsürdürülmesindeki yeri tartışmasız olan hekimin statüsünün de bu çerçevededeğerlendirilerek diğer kamu görevlileri ile bu yönden farklılığının gözetilmesigerekir' İptal konusu ibarede tabiplerin,diş tabiplerininve tıptauzmanlık mevzuatına göre uzman olanların, maddenin ikinci fıkrasında yerverilen bentlerden yalnız birinde yer alan kurumlarda mesleklerini icraedebilecekleri belirtilerek, herhangi bir istisnaya yer verilmeksizin düzenlemeyapılmasının, Anayasa'da güvence altına alınan yaşam hakkı ile herkesinhayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmeyi ilkelerine aykırılıkoluşturduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle dava konusu 'bentlerdenyalnızca birindeki' ibaresi Anayasa'nın 17. ve 56. maddelerine aykırıdır.İptali gerekir''

Yine Anayasa Mahkemesi'nin 5.2.2009 tarih ve E.2006/53, K.2009/21sayılı kararında (RG. 28.3.2009, s.27183) öğretim üyeliği (tabip-diş tabibiayırımı yapılmadan) statüsü ile subaylık statüsü arasındaki ilişkinin veödenecek tazminat bakımından emsal rütbedeki subayların rütbelerine göre birtavan öngörülmesinin Anayasa'ya aykırılığı şu gerekçeye dayandırılmıştır:

''itiraz konusu kuralla, 926 sayılı Yasa'ya tabi olup profesör vedoçent unvanına sahip subaylardan öğretim görevlisi olarak usulüne uygun birşekilde akademik kariyerini kullanabilecekleri yerlere atanan subaylara ödenengörevtazminatınınaynı rütbe ve kıdemdeki emsali subaylardan fazla olamayacağıbelirtilerek, öğretim üyeleri yönündeki bir sınırlama getirilmektedir. Busubaylara diğer subaylardan farklı tazminat ve ödenek verilmesi öğretim üyeliğigörevinin gereğidir. Görev tazminatı, öğretim üyeliği görevinin niteliği veözelliği göz önünde bulundurularak saptandığına görerütbe ve kıdem,tazminatın belirlenmesinde etkileyici olmamalıdır.Başka bir anlatımla,butazminat ilgililere, belirli bir rütbe ve kıdemde oldukları için değil, usulüneuygun bir şekilde akademik kariyerini kullanabilecekleri yerlere atananprofesör ve doçent oldukları için verilmektedir.Kural kapsamındaki profesörve doçent unvanına sahip subaylar, bu görev gereği görev tazminatı alma hakkınıkazanma bakımındandiğer yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretimelemanlarıyla aynı hukuksal durumdadır.Sözkonusu profesör ve doçentlerin,öğretim üyeliği hizmeti dışındaki bir hizmetle kıyaslama yapılmak suretiyle,görevtazminatlarının sınırlandırılması, askeri hizmetin gereklerinden kaynaklananbir nedene de dayandırılamaz.Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralAnayasa'nın 10. maddesine aykırıdır. İptali gerekir''

Davanın somutunda da işaret edilen Anayasa Mahkemesikararlarındaki gerekçeler ışığında; ortada askeri hizmet gereklerindenkaynaklanan bir nedenin söz konusu olmamasına, kamu ve üniversitelerde tazminatyönünden 'uzman tabip-uzman diş tabibi' ve 'pratisyen tabip-pratisyen diştabibi' arasında bir ayırım yapılmamasına, Anayasal kuralların ve bu meyandahukuk devleti ilkesinin böyle bir düzenlemeyi haklı kılmamasına karşın, askeritabiplerle diş hekimleri (rütbeli ve sivil memur statüsünde olanlar) arasında'sağlık hizmetleri tazminatı' yönünden getirilen ve kendi içinde dahitutarlılığı bulunmayan düzenlemelerin Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırıdüştüğü kuşkusuzdur.

Açıklanan nedenlerle itiraz başvurularına konu kuralların iptalinekarar verilmesi gerektiği kanaatine vardığımızdan; aksi yöndeki çoğunlukkararına katılmıyoruz.

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Engin YILDIRIM

Full & Egal Universal Law Academy