ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2012/116
Karar Sayısı : 2013/32
Karar Günü : 28.2.2013
R.G. Tarih-Sayı :13.08.2013-28734
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 11. İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 19.3.1969 günlü, 1136sayılı Avukatlık Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin Anayasa'nın5., 13. ve 48. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesiistemidir.
I- OLAY
Baro tarafından verilen avukatlık mesleğine kabul kararı hakkında,Türkiye Barolar Birliği'nce verilen uygun bulma kararının, ilgilinin yasa dışısilahlı terör örgütüne üye olmak suçundan aldığı cezanın çevresince bilindiğigerekçesiyle, Adalet Bakanlığınca iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
III-YASA METİNLERİ
A-İtiraz Konusu Yasa Kuralı
19.3.1969 günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nunitiraz konusu kuralın da yer aldığı 5. maddesi şöyledir:
'Madde 5- Aşağıda yazılıdurumlardan birinin varlığı halinde, avukatlık mesleğine kabul istemireddolunur:
a) (Değişik: 23/1/2008-5728/326 md.) Türk CezaKanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kastenişlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya daDevletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişinekarşı suçlar, (') zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma,edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerleriniaklama veyakaçakçılık suçlarından mahkûm olmak,
b) (Değişik: 22/1/1986 - 3256/2 md.) Kesinleşmiş bir disiplinkararı sonucunda hakim, memur veya avukat olma niteliğini kaybetmiş olmak,
c) Avukatlık mesleğine yaraşmayacak tutum ve davranışlarıçevresince bilinmiş olmak,
d) Avukatlık mesleği ile birleşemiyen bir işle uğraşmak,
e) Mahkeme kararı ile kısıtlanmış olmak,
f) İflas etmiş olup da itibarı iade edilmemiş bulunmak (Taksiratlıve hileli müflisler itibarları iade edilmiş olsa dahi kabul olunmazlar),
g) Hakkında aciz vesikası verilmiş olup da bunu kaldırmamışbulunmak,
h) Avukatlığı sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel vücut veyaakılca malul olmak.
(Değişik: 2/5/2001 - 4667/5 md.) Birinci fıkranın (a)bendinde sayılan yüz kızartıcı suçlardan biri ile hüküm giymiş olanların cezasıertelenmiş, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa da avukatlığa kabuledilmezler.
(Değişik : 22/1/1986 - 3256/2 md.) Adayınbirinci fıkranın (a) bendinde yazılı cezalardan birini gerektiren bir suçtankovuşturma altında bulunması halinde, avukatlığa alınması isteği hakkındakikararın bu kovuşturmanın sonuna kadar bekletilmesine karar verilebilir.
Şu kadar ki, ceza kovuşturmasının sonucu ne olursa olsunavukatlığa kabul isteğinin geri çevrilmesi gereken hallerde, sonuç beklenmedenistek karara bağlanır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, Anayasa'nın 5., 13. ve 48. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 1.11.2012 günü yapılan ilkinceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Davut BÜLBÜL tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılanAnayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, avukatlık mesleğine kabule engel hallerarasında sayılan itiraz konusu kuralın, belirsiz olduğu, yoruma açık ve çalışmahürriyetini keyfi olarak sınırlandırdığı belirtilerek, kuralın Anayasa'nın 5.,13. ve 48. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 43. maddesi uyarınca itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2.maddesi yönünden incelenmiştir.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 5. maddesinde, avukatlıkmesleğine kabul isteminin reddolunacağı hâller düzenlenmiştir. İtiraz konusukuralda ise avukatlık mesleğine yaraşmayacak tutum ve davranışlarınilgilinin çevresince bilinmiş olunması durumunda, avukatlık mesleğine kabulisteminin reddolunacağı belirtilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, Anayasa'ya aykırı durumve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa veyasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletininönkoşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukukigüvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylemve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerindebu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idareyönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfiuygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir. Bubakımdan, kanunun metni, bireylerin, gerektiğinde hukuki yardım almaksuretiyle, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucunbağlandığını belli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine imkân verecekdüzeyde olmalıdır. Dolayısıyla, uygulanması öncesinde kanunun, muhtemel etki vesonuçlarının yeterli derecede öngörülebilir olması gereklidir.
İtiraz konusu kuralda, adayın avukatlık mesleğine yaraşmayacaktutum ve davranışlarının çevresince bilinmesi durumunun avukatlık mesleğinegiriş engeli olacağını hükme bağlamaktadır. Kuralda yer alan 'avukatlıkmesleğine yaraşmayacak tutum ve davranışlar' ile söz konusu tutum vedavranışların ' çevresince bilinmesi' kavramlarının muğlak ve objektifliktenuzak olduğu açıktır. Kuralda, adayların hangi tutum ve davranışlarınınavukatlık ile bağdaşmayacağına ve bunların çevrece bilinmesinin ne demek olduğubelirtilmemiştir. Bu nedenle avukat adaylarının mesleğe kabulünde barolarasınırları belli olmayan geniş bir takdir yetkisi verilmektedir. Dolayısıyla,mesleğe kabul edilmeme sonucunu doğuran nedenlerin tespiti noktasında barolarageniş bir takdir yetkisi tanıyan itiraz konusu kural, avukat adayları içinöngörülebilir olmadığı gibi baroların keyfi yorum ve uygulamalarına karşı dayeterince koruma sağlayacak nitelikte olmadığından hukuki güvenlik vebelirlilik ilkelerine aykırıdır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2.maddesine aykırıdır. İptali gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 2.maddesine aykırı görülerek iptal edilmesi nedeniyle ayrıca Anayasa'nın 5., 13.ve 48. maddeleri yönünden incelenmesine gerekgörülmemiştir.
VI- SONUÇ
19.3.1969 günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 5. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,28.2.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN