ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2012/118
Karar Sayısı : 2012/170
Karar Günü : 8.11.2012
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Yozgat İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :13.10.1983 günlü, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesi ile değiştirilen 110. maddesinin birinci fıkrasının 'İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez.' biçimindeki birinci ve ikinci cümlelerinin, Anayasa'nın 2., 125.ve 155. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Davacı tarafından, Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine açılandavada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,iptali için başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değiştirilen ve itirazkonusu kuralı da içeren 110. maddesi şöyledir:
'Görevli ve Yetkili Mahkeme
Madde 110- (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapanacentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 125. ve 155. maddelerinedayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü uyarınca, Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN veMuammer TOPAL'ın katılımlarıyla 8.11.2012 günü yapılan ilk incelemetoplantısında, dava dosyası ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Metin EFEtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılanAnayasa kurallarıyla, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmışve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali istenen kuralın da odavada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişikevrelerinde, ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinin birincifıkrasında, bu Kanun'dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir.İtiraz yoluna başvuran Mahkemedeki bakılmakta olan dava iseitiraz konusu kural nedeniyle adli yargıda görülebilecek bir davadır.Dolayısıylabakılmakta olan dava,itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin görevalanına girmemektedir. Buna göre, itiraz yoluna başvuran Mahkemede, yönteminegöre açılmış bir dava bulunmadığı gibi kuralın uygulanması sonucu görevsizlikkararı verilecek olması da bu durumu değiştirmemektedir.
Açıklanan nedenlerle başvurunun, Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.
Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, SerdarÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Burhan ÜSTÜN ve MuammerTOPAL bu görüşe katılmamıştır.
IV- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun,11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen 110.maddesinin birinci fıkrasının 'İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil,bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.' biçimindeki birincive ikinci cümlelerinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğudavada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu cümlelere ilişkin başvurununMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN,Fulya KANTARCIOĞLU, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Burhan ÜSTÜN ile Muammer TOPAL'ın karşıoyları ve 6216 sayılı Kanun'un65. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince OYÇOKLUĞUYLA, 8.11.2012 günündekarar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
KARŞIOY GEREKÇESİ
Başvuruda bulunan Yozgat İdare Mahkemesi, 13.10.1983 günlü, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Kanun'ladeğiştirilen 110. maddesinin birinci fıkrasının, 'İşleteni veya sahibi Devletve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, Kanundan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını engellemez'bölümünün iptali için başvurarak, söz konusu davaların adli yargıdagörülmesinin Anayasa'ya aykırılık oluşturduğunu ileri sürmüştür.
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasaya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kurallarında o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Başvuran Mahkeme, elindeki davanın, adli yargıda görülmesiniöngören itiraz konusu kuralı uygulayarak, görevsiz olduğu sonucuna varmış,ancak bu sonucu doğuran kuralı Anayasa'ya aykırı bularak itiraz yoluylaiptalini istemiştir.
Kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle her mahkeme önceliklegörevini belirleyen kuralı uygulayarak sonuca varacaktır. Bu konuda,Mahkeme'nin adli veya idari yargıda görevli herhangi bir mahkeme sıfatıylahareket edip etmemesinin önemi yoktur. Olumlu veya olumsuz yöndeki göreveilişkin kararların, itiraz konusu kurala dayanılarak verilmesi, o kuralınuygulanacak kural kabul edilmesi için yeterli nedendir. Aksine bir düzenlemebulunmadığı halde, olumsuz uygulamaların konusunu oluşturan kurallar içinitiraz yoluyla başvuru yolunun engellenmesi, Anayasa'nın 152. ve 6216 SayılıYasa'nın 40. maddesi ile bağdaşmaz.
Açıklanan nedenlerle esasın incelenmesine geçilmesi gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERTAŞ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Muammer TOPAL