ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2012/15
Karar Sayısı : 2012/105
Karar Günü : 5.7.2012
R.G. Tarih-Sayı:13.10.2012-28440
İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük MilletMeclisi üyeleri Emine Ülker TARHAN ve Muharrem İNCE ile birlikte 115milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU : 30.11.2011günlü, 6252 sayılı Askerlik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un;
1- 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan '' birincifıkrasında yer alan 've 21 gün süreli temel askerlik eğitimine tabitutulmaları' ibaresi, '' ve '' ve aynı fıkrada yer alan 've 21 gün süreli temelaskerlik eğitimine tabi tutulmaları' ibaresi '' ifadeleri ile bu ifadelerlesınırlı olmak üzere yürürlüğe ilişkin 5. maddesinin,
2- 4. maddesiyle, 21.6.1927 günlü 1111 sayılı Askerlik Kanunu'naeklenen Geçici 46'ncı maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan'' temel askerlik eğitimine tabi tutulmaksızın'' ibaresinin,
Anayasa'nın 2., 10. ve 72. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptali ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa Kuralları
1- 30.11.2011 günlü, 6252 sayılı Askerlik Kanununda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrası;
'21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanununun ek 1 incimaddesinin birinci fıkrasında yer alan '5.112 Euro' ibaresi '10.000 Avro',üçüncü fıkrasında yer alan '7.668 Euro' ibaresi '10.000 Avro', dördüncüfıkrasında yer alan 'Euro' ibaresi 'Avro' şeklinde ve beşinci fıkrası aşağıdakişekilde değiştirilmiş, aynı maddenin birinci fıkrasında yer alan 've 21gün süreli temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları' ibaresi, ikincifıkrasında yer alan 'belirtilen yaş sınırı sonuna kadar temel askerlikeğitimini yapmayanlar,' ibaresi, üçüncü fıkrasında yer alan 'veya yönetmeliktebelirtilen süre içinde temel askerlik eğitimlerini' ibaresi ve aynıfıkrada yer alan 've 21 gün süreli temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları'ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.'
2- Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrası;
'1111 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.
'GEÇİCİ MADDE 46- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte her nesebeple olursa olsun henüz fiili askerlik hizmetine başlamamış, 31 Aralık 2011tarihi itibariyle (bu tarih dâhil) 30 yaşından gün almış ve 1076 sayılı YedekSubaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu ile 1111 sayılı Askerlik Kanununa tabiyükümlüler, istekleri halinde, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibarenaltı ay içinde askerlik şubelerine başvurmaları ve 30.000 Türk Lirası parayıödemeleri şartıyla temel askerlik eğitimine tabi tutulmaksızın askerlikhizmetini yerine getirmiş sayılırlar. Başvuruda bulunanlar, öngörülen miktarıbaşvuru sırasında def'aten ödeyebilecekleri gibi, yarısını başvuru sırasındadiğer yarısını ise başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde deödeyebilirler.'
3- Kanun'un 5. maddesi;
'Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.'
şeklindedir.
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 10. ve 72. maddelerinedayanılmıştır.
III- İLKİNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince; Haşim KILIÇ,Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, SerdarÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, BurhanÜSTÜN, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ınkatılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esasincelemesi aşamasında karara bağlanmasına 7.3.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü BahadırYALÇINÖZ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu yasakuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava dilekçesinde, dövizle askerlik hizmetinin yerine getirilmesiaşamasındaki temel askerlik eğitimi alma şartının kaldırılmasının ve bedelliaskerlik hizmetinde temel askerlik eğitimine tabi tutulmaksızın hizmetin yerinegetirilmiş sayılmasının vatan hizmeti ödevinin, temel askerlik eğitimindengeçirilmeden doğrudan satın alınması ve silahaltına alınmadan askerliğinyapılmış sayılması sonucunu doğuracağı ve bu durumun Anayasa'nın 2.maddesindeki sosyal devlet ve 10. maddesindeki yasa önünde eşitlik ilkeleriylebağdaşmadığı, Anayasa'nın 72. maddesinde, askerlik hizmetinin hak ve ödevolarak düzenlendiği, belirli bir bedelin ödenmesi yanında temel askerlikeğitimi hakkından yararlandırılmak hakkını kullanmanın onur ve gururununyaşanabilmesinin temel bir zorunluluk olduğu, aksi düzenlemenin vatanhizmetinin hak boyutuna aykırılık oluşturduğu, vatan hizmetinin ya SilahlıKuvvetlerde ya da kamu kesiminde yerine getirilebileceği, temel askerlikeğitimine tabi tutulmadan askerlik hizmetinin yerine getirilemeyeceğibelirtilerek, düzenlemelerin aynı zamanda Anayasa'nın 72. maddesine de aykırıolduğu ileri sürülmüştür.
6252 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 1111 sayılı Kanun'un ek 1.maddesinde yapılan değişiklikle dövizle askerlik hizmet usulü ile askerlikhizmetini yerine getirecekler için mevcut olan temel askerlik eğitimine tabitutulma şartı ortadan kaldırılmış, ayrıca 4. maddesiyle eklenen Geçici 46.maddeyle de bedelli askerlik usulü düzenlenmesine yer verilerek, 31 Aralık 2011tarihi itibariyle (bu tarih dâhil) 30 yaşından gün almış yükümlülerin,istekleri halinde, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içindeaskerlik şubelerine başvurmaları ve 30.000 Türk Lirası parayı ödemelerişartıyla temel askerlik eğitimine tabi tutulmaksızın askerlik hizmetini yerinegetirebilecekleri düzenlenmiştir.
Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesi, hukuksaldurumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksaleşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunankişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasakarşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasakarşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin heryönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlarındakiözellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gereklikılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallarabağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlâl edilmiş olmaz.
Anayasa'nın 'Vatan hizmeti' başlıklı 72. maddesinde; 'Vatanhizmeti, her Türk'ün hakkı ve ödevidir. Bu hizmetin Silahlı Kuvvetlerde veyakamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirilmişsayılacağıkanunla düzenlenir.' denilmektedir.
Anayasa'nın 72. maddesinde, vatan hizmetinin sadece TürkiyeCumhuriyeti vatandaşları için bir hak ve ödev olduğu kural altına alındıktansonra bu hizmetin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde yerinegetirilebileceği ya da yerine getirilmiş sayılacağının kanunla düzenleneceğibelirtilmiş olup, vatan hizmetinin yalnızca silahlı kuvvetlerde veya kamukesiminde yerine getirilmesi bir zorunluluk olarak düzenlenmemiştir. Yasamaorganı, vatan hizmetinin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekildeyerine getirilebileceği yönünde karar alabileceği gibi yerine getirilmişsayılması yönünde de karar alabilecektir. Bu hususa ilişkin kanuni düzenlemeyapma konusunda yasama organının takdir yetkisi bulunduğu açıktır.
Bu durumda, dövizle askerlik hizmet usulü için temel askerlikeğitimi yapma şartının kaldırılmasına ve bedelli askerlik hizmet usulü içintemel askerlik eğitimi yapmaksızın askerlik hizmetinin yerine getirilmişsayılmasına ilişkin iptal davasına konu kurallarda, Anayasa'nın 72. maddesineaykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, 6252 sayılı Kanun'un iptal davasına konu edilenkuralları uyarınca dövizle askerlik ve bedelli askerlik hizmet usullerindenfaydalanarak vatan hizmetini yerine getirmiş sayılacaklarla, temel askerlikeğitimini yapacakların hukuksal durumlarının farklı olması nedeniyle aynıkonumda görülemeyeceklerinden bunlar arasında eşitlik karşılaştırmasınınyapılamayacağı, kanun koyucunun yapılan düzenlemede aynı koşulları taşıyanherkese bu fırsatı tanıması nedeniyle sosyal hukuk devleti ilkesine de aykırıolmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle iptal davasına konu kurallar Anayasa'nın 2.,10. ve 72. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
30.11.2011 günlü, 6252 sayılı 'Askerlik Kanununda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un;
1- 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ''birinci fıkrasındayer alan 've 21 gün süreli temel askerlik hizmetlerine tabi tutulmaları'ibaresi, '' ve '' ve aynı fıkrada yer alan 've 21 gün süreli temel askerlikeğitimine tabi tutulmaları' ibaresi'' ifadelerine ve bu ifadelerle sınırlıolmak üzere yürürlüğe ilişkin 5. maddesine,
2- 4. maddesiyle 21.6.1927 günlü, 1111 sayılı Askerlik Kanunu'naeklenen Geçici 46. maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''temel askerlik eğitimine tabi tutulmaksızın'' ibaresine,
yönelik iptal istemleri, 5.7.2012 günlü, E. 2012/15, K. 2012/105sayılı kararla reddedildiğinden, bu madde ve ibarelere ilişkin yürürlüğündurdurulması isteminin REDDİNE, 5.7.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
VI- SONUÇ
30.11.2011 günlü, 6252 sayılı 'Askerlik Kanununda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un;
1- 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ''birinci fıkrasındayer alan 've 21 gün süreli temel askerlik hizmetlerine tabi tutulmaları'ibaresi, '' ve '' ve aynı fıkrada yer alan 've 21 gün süreli temelaskerlik eğitimine tabi tutulmaları' ibaresi'' ifadeleri ile buifadelerle sınırlı olmak üzere yürürlüğe ilişkin 5. maddesinin,
2- 4. maddesiyle 21.6.1927 günlü, 1111 sayılı AskerlikKanunu'na eklenen Geçici 46. maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yeralan '' temel askerlik eğitimine tabi tutulmaksızın'' ibaresinin,
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 5.7.2012gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN