ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2012/157
Karar Sayısı : 2013/79
Karar Günü : 18.6.2013
R.G. Tarih-Sayı :31.12.2013-28868
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Eskişehir 2. İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 13.2.2011 günlü, 6111sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasındayer alan ''bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadartahakkuk ettiği halde'' ibaresinin Anayasa'nın 2., 7. ve 10. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
31.12.2010 günü öncesinde işlediği eylemi nedeniyle hakkında idaripara cezası kesilen davacı, 6111 sayılı Kanun'un idari para cezalarına ilişkinolarak öngördüğü ödeme kolaylığından faydalanmak amacıyla alacaklı idareyebaşvurmuş, talep idarece reddedilmiştir. Davalı idarece tesis edilen idariişlemin iptali için açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
6111 sayılı Kanun'un itiraz konusu ibareyi de içeren 'Davasafhasında bulunan veya dava açma süresi sona ermemiş idari paracezaları' başlıklı 13. maddesi şöyledir:
'MADDE 13- 31.12.2010tarihine kadar (bu tarih dâhil) işlenen fiillere ilişkin olup buKanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar tahakkuk ettiğihalde dava safhasında veya dava açma süresi sona ermemiş olan idaripara cezası asıllarının % 25'i ile bu tutara ödeme sürelerinin bittiği tarihlerden buKanunun yayımlandığı tarihe kadar geçen süre için TEFE/ÜFE aylık değişimoranları esas alınarak hesaplanacak tutarın bu Kanunda belirtilen süre veşekilde ödenmesi halinde, idari para cezası asıllarının kalan % 75'i ile idaripara cezasına uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammı gibi fer'i alacaklarıntamamının tahsilinden vazgeçilir.
Bu madde kapsamına giren alacakların tahakkuk ettiği tarihitibarıyla bu madde için öngörülen başvuru süresinin onbeş günden az kaldığıhallerde, bu alacaklar için bu maddeye göre yapılacak başvuru süresi tahakkuktarihinden itibaren onbeş gün olarak uygulanır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 7. ve 10.. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ınkatılımlarıyla 3.1.2013 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Davut BÜLBÜL tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılanAnayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, idari para cezalarının tahakkukunu takvimebağlayan bir kural olmaması nedeniyle Kanun'un öngördüğü ödeme kolaylığındankimlerin faydalanacağının idarece belirlendiği, borcun indirimli ödenmesindenyararlanacakları belirlemede idareye verilen bu geniş takdir yetkisinin yasamayetkisinin devri anlamına geldiği, idarenin keyfi uygulamalarının aynı durumdaolan vatandaşlar arasında eşitsizliğe neden olduğu, ayrıca kuralın borcunmuhatapları yönünden öngörülebilir ve belirli olmadığı belirtilerek Anayasa'nın2., 7. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
6111 sayılı Kanunla, vatandaşların kamu kurumları ve diğer bazıkuruluşlara olan borçları yeniden yapılandırılarak ekonomik durumlarına uygunbir biçimde ödeme imkânı öngörülmüştür. Kanun'un 13. maddesinde, 31.12.2010günü ve öncesinde işlenen eylemlere verilen idari para cezalarından Kanun'unyayımlandığı tarihten önce veya yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonunakadar tahakkuk edenlerin yeniden yapılandırılacağı düzenlenmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri 'hukuk güvenliği' ilkesidir.Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem veişlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bugüven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukukdevletinde kanun metinlerinin ilgili kişilerin mevcut şartlar altında belirlibir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini makul bir düzeyde öngörmelerinimümkün kılacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. 'Belirlilik' ilkesinegöre ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birtereddüde ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilirve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşıkoruyucu önlem içermesi de gereklidir.
İtiraz konusu kurala ilişkin yasama belgelerinden, kanun koyucununküresel ekonomik daralmaya bağlı olarak ödeme zorluğuna düşen vatandaşlaraborçlarını uygun şartlarda ödeme imkânı sağlamayı ve birikmiş kamualacaklarının tahsilini artırmayı amaçladığı anlaşılmaktadır.
İtiraz konusu kural, Kanun'un yayımı tarihinden sonra tahakkukeden idari para cezalarını kapsamaktadır. Tahakkuk ise zamanı idarece takdiredilen idari bir işlemdir. Kural, tahakkuk işleminin hangi ölçülere göreyapılacağını belirtmemektedir. Bu nedenle Kanun'un yayımı tarihinden itibareniki ay içerisinde kimlerin borçlarının tahakkuk ettirileceği, hangi borçlularınborcu uygun şartlarda ödeme imkânından faydalanacağı öngörülebilir değildir.Dolayısıyla, Kanun'un kimleri kapsayacağı idarenin tek taraflı yapacağıtasarruf işlemine ve iradesine bağlıdır. Kural bu şekliyle idareye geniş birtakdir yetkisi vermektedir. Kural, borcu ödeyecek ilgiliye idarenin keyfi yorumve uygulamalarına karşı yeterince koruma sağlayacak nitelikte de olmadığındanhukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine uygun değildir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesineaykırıdır. İptali gerekir.
Kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırıbulunarak iptal edildiğinden Anayasa'nın 10. maddesi yönünden ayrıca incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.
Kuralın, Anayasa'nın 7. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
13.2.2011 günlü, 6111 sayılı Bazı Alacakların YenidenYapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu veDiğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması HakkındaKanun'un 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan ''bu Kanununyayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar tahakkuk ettiği halde'' ibaresininAnayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 18.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ