ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2012/23
Karar Sayısı : 2012/42
Karar Günü : 22.3.2012
R.G. Tarih-Sayı : TebliğEdildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Kestel İcra Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:9.6.1932 günlü, 2004 sayılıİcra ve İflas Kanunu'nun 134. maddesinin 9.11.1988 günlü, 3494 sayılı Kanun'un22. maddesiyle değiştirilen ikinci fıkrasının'Talebin reddine kararverilmesi halinde tetkik mercii davacıyı feshi istenilen ihale bedelinin yüzdeonu oranında para cezasına mahkûm eder.'biçimindeki dördüncü cümlesinin,Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Davacı tarafından açılan ihalenin feshi davasında, itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
9.6.1932 günlü, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun itiraz konusukuralı da içeren 134. maddesi şöyledir:
'İhalenin neticesi ve feshi:
Madde 134-(Değişik: 18/2/1965 - 538/63 md.)
İcra dairesi tarafından taşınmaz kendisine ihale edilen alıcı otaşınmazın mülkiyetini iktisap etmiş olur. (Ek cümle: 17/7/2003-4949/38 md.)İhalekesinleşinceye kadar taşınmazın ne şekilde muhafaza ve idare edileceği icradairesi tarafından kararlaştırılır.
(Değişik: 9/11/1988 - 3494/22 md.)İhalenin feshini, BorçlarKanununun 226 ncı maddesinde yazılı sebepler de dahil olmak üzere yalnız satışisteyen alacaklı, borçlu, tapu sicilindeki ilgililer ve pey sürmek suretiyleihaleye iştirak edenler yurt içinde bir adres göstermek koşuluyla tetkikmerciinden şikayet yolu ile ihale tarihinden itibaren yedi gün içindeisteyebilirler. İlgililerin ihale yapıldığı ana kadar cereyan edenmuamelelerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü ıttıla peyda ettiği kabuledilir. İhalenin feshi talebi üzerine tetkik mercii talep tarihinden itibarenyirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararıverir.Talebin reddine karar verilmesi halinde tetkik mercii davacıyı feshiistenilen ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezasına mahkum eder.(Ekcümle: 17/7/2003-4949/38 md.)Ancak işin esasına girilmemesi nedeniyle talebinreddi hâlinde para cezasına hükmolunamaz.
(Ek fıkra: 21/2/2007-5582/4 md.)2499 sayılı Sermaye PiyasasıKanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanındankaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle teminedilmiş alacaklarının takibinde, ikinci fıkrada yer alan oran yüzde yirmiolarak uygulanır.
(Ek fıkra: 17/7/2003-4949/38 md.)İhalenin feshine ilişkin şikâyetgörevsiz veya yetkisiz tetkik mercii veya mahkemeye yapılırsa, tetkik merciiveya mahkeme evrak üzerinde inceleme yaparak başvuru tarihinden itibaren en geçon gün içinde görevsizlik veya yetkisizlik kararı verir. Bu kararlar kesindir.
(Ek fıkra: 17/7/2003-4949/38 md.)Taşınmazı satın alanlar, ihaleyealacağına mahsuben iştirak etmemiş olmak kaydıyla, ihalenin feshi talep edilmişolsa bile, satış bedelini derhâl veya 130 uncu maddeye göre verilen süre içindenakden ödemek zorundadırlar. İcra müdürü, ödenen ihale bedeli ile ilgiliolarak, ihalenin feshine yönelik şikâyet sonucunda verilecek kararkesinleşinceye kadar para bankalarda nemalandırılır. İhalenin feshine ilişkinşikâyetin kabulüne veya reddine ilişkin kararın kesinleşmesi üzerine, ihalebedeli nemaları ile birlikte hak sahiplerine ödenir.
İhale kesinleşmedikçe ihale bedeli alacaklılara ödenmez.
Satış ilanı tebliğ edilmemiş veya satılan malın esaslıvasıflarındaki hataya veya ihalede fesada bilahare vakıf olunmuşsa şikayetmüddeti ıttıla tarihinden başlar. Şu kadar ki, bu müddet ihaleden itibaren birseneyi geçemez.
İhalenin feshini şikayet yolu ile talep eden ilgili, vakıyolsuzluk neticesinde kendi menfaatlerinin muhtel olduğunu ispata mecburdur.
Tescil için tapu idaresine yapılacak tebligat, şikayet içinmuayyen müddetin geçmesinden veya şikayet edilmişse şikayeti neticelendirenkararın kesinleşmesinden sonra yapılır.
(Mülga son fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ile Erdal TERCAN'ın katılmalarıyla 22.3.2012gününde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle davadauygulanacak kuralsorunugörüşülmüştür.
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kurallarında o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları,davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.
Mahkeme, 2004 sayılı Kanun'un 134. maddesinin ikinci fıkrasının'Talebinreddine karar verilmesi halinde tetkik mercii davacıyı feshi istenilen ihalebedelinin yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder.'biçimindekidördüncü cümlesinin Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğunu ileri sürerekiptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.
2004 sayılı Kanun'un'ihalenin neticesi ve feshi'başlıklı134. maddesinde ihalenin feshi davalarının (şikayetlerinin) yargılama usulleridüzenlenmiştir. 9.11.1988 günlü, 3494 sayılı Kanun ile 2004 sayılı Kanun'un134. maddesinin ikinci fıkrasında kötüniyetle yapılan ihalenin feshitaleplerini önlemek amacıyla değişiklik yapılarak, talebin reddine kararverilmesi halinde icra mahkemesinin davacıyı, feshi istenilen ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına mahkum edeceği öngörülmüştür. Ancak sonrasında da yasakoyucutarafından 17.7.2003 günlü, 4949 sayılı Kanun ile maddenin anılan ikincifıkrasına'Ancak işin esasına girilmemesi nedeniyle talebin reddi hâlindepara cezasına hükmolunamaz.' cümlesi eklenmiştir. Böylelikle ihalenin feshitalebinin işin esasına girilmeden'husumet', 'sıfat yokluğu', 'süreaşımı','feragat'gibi nedenlerle reddedilmesi halinde davacı aleyhine % 10 paracezasına hükmedilmesi engellenmiştir.
Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada ise davacı vekilinin temyizaşamasında 18.8.2011 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiği, bununüzerine temyiz incelemesini yapan Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin'davacıvekilinin temyiz aşamasında iken davadan feragati konusunda mahkemece bir kararverilmesi gerektiği'gerekçesiyle mahkemenin kararını bozduğuanlaşılmaktadır. Bu aşamadan sonra yeniden yargılamaya başlayan ve bozmailamına uyan mahkemenin davanın esasına girip karar vermesi mümkün değildir.Zira Mahkeme davadan feragat edilmesi nedeniyle davanın reddine karar vermekdurumundadır.
Dolayısıyla mahkeme somut olayda, itiraz konusu kural yerine 4949sayılı Kanun ile anılan ikinci fıkraya eklenen'Ancak işin esasınagirilmemesi nedeniyle talebin reddi hâlinde para cezasına hükmolunamaz.'cümlesini uygulayacağından itiraz konusu kuralın itiraz yoluna başvuranMahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu cümleye ilişkin başvurununMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
9.6.1932 günlü, 2004 sayılıİcra ve İflas Kanunu'nun 134. maddesinin, 9.11.1988 günlü, 3494 sayılı Kanun'un22. maddesiyle değiştirilen ikinci fıkrasının 'Talebin reddine karar verilmesihalinde tetkik mercii davacıyı feshi istenilen ihale bedelinin yüzde onuoranında para cezasına mahkûm eder.' biçimindeki dördüncü cümlesinin, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu cümleye ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, 22.3.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN