Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2012/29, K.2012/155 Sayılı Karar - 18/10/2012

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2012/29

Karar Sayısı : 2012/155

Karar Günü : 18.10.2012

R.G. Tarih-Sayı :13.02.2013-28558

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay OnikinciDairesi

İTİRAZIN KONUSU : 26.1.2011 günlü, 6107sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 11. maddesinin,Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Maden MühendisleriOdası tarafından, 29.4.2011 gün ve 27919 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren İller Bankası Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin1. ve 2. maddeleri ile 3. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin iptaliistemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğuiddiasını ciddi bulan Danıştay Onikinci Dairesi, iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanun'un iptali istenilen 'Banka Personeli' başlıklı 11. maddesi şöyledir:

'Madde 11- (1) Banka hizmetleriningerektirdiği görevler, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununa ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabiolmayan sözleşmeli personel eli ile yürütülür.

(2) Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma,ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, görev ve yetkileri, disiplinesasları, yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet Personel Başkanlığınıngörüşü üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.'

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerinedayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, SerdarÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI veErdal TERCAN'ın katılımıyla 11.4.2012 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü CanbulutŞAŞMAZ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasakuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Kanun'un 11. Maddesinin(1) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

Başvuru kararında, il özel idareleri, belediyeler ve bağlıkuruluşları ile münhasıran bunların üye oldukları mahalli idare birliklerininfinansman ihtiyacını karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkınmahalli müşterek hizmetlerine ilişkin projeler geliştirmek, bu idareleredanışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt veüstyapı işlerinin yapılmasına yardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırımbankacılığı işlevlerini yerine getirmek üzere kanunla kalkınma ve yatırımbankası olarak kurulan İller Bankası Anonim Şirketinin bir kamu tüzel kişisiolduğu, Anayasa'nın 123. maddesinde belirtildiği üzere, İller Bankası AnonimŞirketinin de idarenin bütünlüğü içinde yer aldığı ve Banka personelininhizmete alınması, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınmaşekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları, yükümlülükleri, unvan vesayılarına ilişkin hususların kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerekkuralın, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

İtiraza konu 11. maddenin (1) numaralı fıkrasında, bankahizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na vediğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayansözleşmeli personel eli ile yürütüleceği kurala bağlanmıştır.

Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fıkrasında 'İdare, kuruluşve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.' hükmü yer almaktadır.Bu maddede yer verilen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarınıngörev ve yetkilerinin hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde, açık birbiçimde kanunla düzenlenmesini gerekli kılar.

Anayasa'nın 128. maddesinde ise Devlet'in, kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göreyürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği, bu kapsamagiren personelin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları veyükümlülüklerinin de kanunla düzenleneceği öngörülmüştür. Anayasa'nın 128. maddesianlamında bir kamu hizmetinden söz edilebilmesi için, söz konusu hizmetinDevlet, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekleyükümlü olduğu kamu hizmeti olması, bu kamu hizmetinin 'genel idare esasları'nagöre yürütülmesi ile görevin 'asli ve sürekli' nitelikte olması şarttır.

6107 sayılı Kanunla yeniden yapılandırılan, hukuki statüsü vepersonel yapısı değiştirilen İller Bankasında, banka hizmetleriningerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Kanun'a ve diğer kanunların sözleşmelipersonel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ileyürütüleceği kurala bağlanarak farklı bir istihdam politikası benimsenmiştir.

6107 sayılı Kanun'dan önceki süreçte banka faaliyetlerine ilişkinişlemler 657 sayılı Kanun'a tabi olarak istihdam edilen memurlar ve sözleşmelipersonel ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında görev yapan işçilereliyle gerçekleştirilmekteyken, itiraz konusu kural ile İller Bankasınınpersonel rejiminin yeniden düzenlendiği anlaşılmaktadır.

İller Bankası, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname'nin 58. maddesiyle getirilen 'istisna' hükmüile anılan KHK'nin kapsamı dışında bırakılmıştır. Banka, KuruluşKanunu'nun 1. maddesinde de belirtildiği üzere özel hukuk hükümlerinetabi, tüzel kişiliği haiz, anonim şirket statüsünde bir kalkınma veyatırım bankasıdır.

Kanun koyucunun, 6107 sayılı Kanun ile İller Bankası'nın tüm iş veişlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olarak, olanakları ölçüsünde yerelyönetimlerin her türlü kredi ihtiyaçlarını karşılayan ve bankacılık işlemlerinearacılık eden, bunlar için projeler üreten, danışmanlık hizmeti veren ve anonimşirket şeklinde yapılanan, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'na göre örgütlenen,çağdaş bankacılık esaslarına göre faaliyet gösteren ve görev alanlarındauzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırım bankasına dönüşmesini amaçladığıgörülmektedir.

5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar, özel hukuk hükümleriçerçevesinde, bankacılık sektörü ve ekonomik kurallara uygun biçimde verimlilikve rekabet esaslarına göre çalışması gereken kuruluşlar olduğundan, personelrejiminin de bu esaslara uygun olması doğaldır.

Çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerine uygunolarak yeniden yapılandırılan İller Bankasının çalışmalarını etkin, verimli,özerk bir yapıda sürdürebilmesi, belirlenecek personel rejimine de bağlıolacaktır. Bu doğrultuda İller Bankası, 6107 sayılı Kanun dışındaBankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, özelhukuka ve özel işletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyetyürüttüğünden, özel hukuk hükümlerine bağlı tutulan bu bankanın hizmetiAnayasa'nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesigereken asli ve sürekli görevlerden sayılamaz ve personeli de aynı maddekapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemez.

Buna göre, özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsünegeçirilerek ekonominin gereklerine uygun olarak yeniden yapılandırılan İllerBankasında personel statüsünün değiştirilmesi ve bu doğrultuda Bankapersonelinin, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personelçalıştırılması hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli statüde istihdamedilmesi hususu yasa koyucunun takdirindedir.

İller Bankasının özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirketstatüsünde olması ve personelinin de Anayasa'nın 128. maddesi kapsamındayer almaması dikkate alındığında, itiraz konusu kuralda Anayasa'ya aykırı biryön bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 123. ve 128.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 7. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.

Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve ZehraAyla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır.

B- Kanun'un 11. Maddesinin(2) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

Başvuru kararında, İller Bankası Anonim Şirketinin bir kamu tüzelkişisi olduğu, İller Bankası Anonim Şirketinin de idarenin bütünlüğü içinde yeraldığı ve Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma, ilerleme,yükselme, görevden alınma şekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları,yükümlülükleri, unvan ve sayılarına ilişkin hususların kanunla düzenlenmesigerektiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.

Kanun'un 11. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan 'BakanlarKurulu kararı ile çıkarılacak' ibaresi, 16.5.2012 günlü, 6306 sayılıKanun'un 21. maddesiyle 'Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan'şeklinde değiştirilmiştir. Bu nedenle, konusu kalmayan istemhakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

Fulya KANTARCIOĞLU ve Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır.

VI- SONUÇ

26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanun'un 11. maddesinin;

1- (1) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ileZehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2- (2) numaralı fıkrasında yer alan ''Bakanlar Kurulu kararı ileçıkarılacak'' ibaresi, 16.5.2012 günlü, 6306 sayılı Kanun'un 21. maddesiyledeğiştirildiğinden, bu fıkraya ilişkin konusu kalmayan istem hakkında KARARVERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Fulya KANTARCIOĞLU ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ınkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

18.10.2012 gününde karar verildi.

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Serruh KALELİ

Başkanvekili

Alparslan ALTAN

Üye

Fulya KANTARCIOĞLU

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Zühtü ARSLAN

KARŞIOY GEREKÇESİ

26.11.2011 günlü 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanun'un 11. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında, 'Bankahizmetlerinin gerektirdiği görevler, 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı DevletMemurları Kanununa ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındakihükümlerine tâbi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütülür.' denilmektedir.

6107 sayılı Yasa'nın 1. maddesine göre Banka, özel hukukhükümlerine tâbi olarak, anonim şirket statüsünde kurulmuş ve Bayındırlık veİskân Bakanlığı ile ilişkilendirilmiştir. Yasa'nın, yönetim kuruluna idareyeözgü düzenleyici tasarruf olan yönetmelik çıkarma yetkisi tanıyan 11. ve 13/3.maddeleri, Banka'ya vadesi gelmiş kredi ve diğer alacaklarını ortak idarepaylarından tahsil etme yetkisi vererek, kamu gücü kullanılmasına olanaksağlayan 13/9. maddesi ve görev, yetki ve işleyişle ilgili diğer kurallarıgözetildiğinde, Banka'nın kamu tüzelkişisi olduğu sonucuna varılmaktadır. Buhaliyle Anayasa'nın 123. maddesinde belirtilen 'idare' kapsamı içinde bulunanBanka'nın kuruluş, görev ve yetkileriyle birlikte personelinin hukuki durumununda yasa ile düzenlenmesi gerekmektedir.

Anayasa'nın 8. maddesinde yer alan yürütme yetkisi ve görevi,Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılıp yerine getirileceğinden sınırlı,tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle Anayasa'da öngörülen ayrıkdurumlar dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda yürütmeye genel niteliktekural koyma yetkisi verilemez. Yürütme yetkisinin Anayasa'ya uygun olarakkullanıldığının kabulü için düzenleme yetkisi veren Yasa'da, temel ilkelerinkonulması, çerçevenin çizilmesi, belirsiz, geniş bir alanın yürütmeyebırakılmaması gerekir.

İtiraz konusu kuralla Banka hizmetlerinin gerektirdiği görevleriyerine getirecek personelin hangi esaslara göre nasıl çalıştırılacakları, 657sayılı Yasa dışında tutulacak sözleşmeli personelle ne tür bir sözleşmeyapılacağı belirtilmemiş, sınırsız bir alan idarenin düzenlemesine bırakılarakAnayasa'nın 123. maddesinde öngörülen idarenin kanuniliği ilkesi ihlâledilmiştir.

Öte yandan, 6107 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 11. maddesinin (2)numaralı fıkrasının sonunda yer alan 'Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak'ibaresi, 16.5.2012 günlü 6306 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle 'Yönetim Kurulukararı ile yürürlüğe konulan' biçiminde değiştirilmiştir. Bu durumun, kuralıntümünü etkilediği ve Danıştay'daki dava objektif düzenleyici işleme karşıaçıldığından bireysel bir hakkın ihlâlinin söz konusu olmadığı gerekçesiyleçoğunluk görüşü doğrultusunda fıkra hakkında karar verilmesine yer olmadığıyolunda karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yoluyla yapılan başvuruların konusunuoluşturan yasa kuralının, daha sonra değişikliğe uğraması nedeniyle Danıştay'dabakılmakta olan davada uygulanma olanağını yitirdiği kabul edilemez. Bu dava,objektif düzenleyici işleme karşı açılmış olsa da, itiraz konusu kuraluygulanarak sonuçlandırılacağından, Anayasal denetimin sürdürülmesi gerekirkenDanıştay'da açılan davada da karar verilmesine yer olmadığına karar verileceğivarsayımıyla işin esasının incelenmemesinin, anayasal dayanağı bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle itiraz konusu 11. maddenin Anayasa'nın 123.maddesine aykırı olduğu saptanan (1) numaralı fıkrasının iptali (2) numaralıfıkrasının ise esasının incelenmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşünekatılmıyorum.

KARŞIOY GEREKÇESİ

İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 11. maddesinin iptali istenilen (1) numaralıfıkrasında, İller Bankası Anonim Şirketi'nce verilecek bankahizmetlerinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunlarınsözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personeleliyle yürütüleceği düzenlenmektedir.

Anayasa'nın idarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği başlıklı 123.maddesinin birinci fıkrasında, idarenin, kuruluş ve görevleriyle bir bütünolduğu ve kanunla düzenleneceği öngörülmektedir. Fıkrada yer alan düzenleme,idarenin kanuniliği ilkesiyle ilgilidir. Bu ilke, idarenin ve organlarınıngörev ve yetkilerinin anlaşılacak şekilde kanunla düzenleme yapılmasını gereklikılar. Dolayısıyla idarenin hizmet birimleriyle bunların kadro ve görevunvanlarının kanunla düzenlenmesi gereğini de kapsar.

İller Bankası Anonim Şirketinin, il özel idareleri, belediyeler vebağlı kuruluşları ile bunların üye oldukları mahalli idare birliklerininfinansman ihtiyacını karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkınmahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak için projeler geliştirmek, buidarelere danışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ilealt ve üst yapı işlerinin gerçekleştirilmesine yardımcı olmak ve her türlükalkınma ve yatırım bankacılığı faaliyetlerini yerine getirmek üzereAnayasa'nın 123. maddesi gereğince kanunla kurulan bir kamu tüzel kişisiolduğunda duraksama bulunmamaktadır.

İptali istenilen kuralda, Bankada hizmet verecek personelin 657sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personelhakkındaki hükümlerine tabi tutulmayacakları ifade edilirken, hangi düzenlemeuyarınca sözleşmeli personel olarak hizmete alınacakları denetime olanakverecek biçimde kurala bağlanmamış, sadece belirtilen kanunlarda öngörülensözleşmeli personel hakkındaki hükümlerin uygulanmayacağına işaret edilmiştir.

İller Bankası Anonim Şirketi'ne yüklenen kamu hizmetlerininniteliği gözetildiğinde, bu şirketin Anayasa'nın 123. maddesinde öngörülenidarenin bütünlüğü ve kanuniliği ilkesi içinde yer aldığı ve bu hizmetleriyürütecek Banka personelinin hizmete alınmasına ilişkin esasların da kanunladüzenlenmesi gerektiği açıktır.

Bankada hizmet verecek sözleşmeli personelin hangi düzenlemegereğince hizmete alınacağını belirlemeyen kural, Anayasa'nın 123. maddesindeöngörülen idarenin kanuniliği ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.

Açıklanan nedenle kuralın iptali gerekir.

KARŞIOY YAZISI

26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanun'un iptali istenen 11. maddesi, banka hizmetlerinin gerektirdiğigörevlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve diğer kanunların sözleşmelipersonel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eliyleyürütülmesini öngörmektedir.

İller Bankasının tabi olduğu mevzuat gereğince yönetim ve denetimkurullarının ağırlıklı olarak merkezi idare tarafından oluşturulması,sermayesinin ve gelirlerinin kamu tarafından sağlanması, genel müdürününBaşbakan tarafından atanması gibi düzenlemelerden açıkça görüldüğü gibi, buBankanın İdare'nin bütünlüğü içinde yer aldığında kuşku yoktur. Bankanın gerçekniteliğinin bir kamu tüzel kişiliği olduğu ve bunun bankacılık esaslarına veözel işletmecilik kurallarına göre faaliyette bulunan bir banka hüviyetitaşımadığı açıktır.

Anayasa'nın 123. maddesinde idarenin kuruluş ve görevleriyle birbütün olduğu ve kanunla düzenleneceği, 127. maddesinde merkezi idarenin mahalliidareler üzerinde idari vesayet yetkisine sahip olduğu, 128. maddesindedevletin ve kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekleyükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerinmemurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği belirtilmiştir.

Mahalli idarelere merkezi idarenin gözetim ve denetimi altındakamu kaynaklarından pay sağlayan bir kuruluş olan Banka'nın hizmetlerininDevlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındakihükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eliyle görülmesini zorunlu kılaniptal istemine konu kuralın, Anayasa'nın 123. ve 128. maddelerindeki esaslarauygun olmaması nedeniyle iptali gerektiği düşüncesindeyim.

KARŞIOY GEREKÇESİ

26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanun'un 11. maddesinde; '(1) Banka hizmetlerinin gerektirdiğigörevler, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve diğerkanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmelipersonel eliyle yürütülür.

(2) Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma,ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, görev ve yetkileri, disiplinesasları, yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet Personel Başkanlığınıngörüşü üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak yönetmelik iledüzenlenir.' denilmektedir.

I- Maddenin (1) numaralı fıkrasının incelenmesi;

Anayasa'nın 7. maddesinde 'Yasama yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.'; 123. maddesininbirinci fıkrasında 'İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunladüzenlenir.'; 128. maddesinin birinci fıkrasında, 'Devletin kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göreyürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.' hükümleri yeralmıştır.

İller Bankası Anonim Şirketi, kuruluş kanununda da belirtildiğiüzere il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile münhasıranbunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin finansman ihtiyacınıkarşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkın mahalli müşterekhizmetlerine ilişkin projeler geliştirmek, bu idarelere danışmalık hizmetivermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt ve üstyapı işlerininyapılmasına yardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırım bankacılığı işlevleriniyerine getirmek üzere kurulmuştur. Aynı Kanunda 'Bankanın ortakları; il özelidareleri ve belediyelerdir. Sermayesinin tamamı kamuya aittir ve bu sermayeBakanlar Kurulu kararı ile beş katına kadar artırılabilir.' denilmekte olup,diğer taraftan genel müdürünün ortak kararname ile atanacağı, personelkonusunda Devlet Personel Başkanlığı'nın görüşü üzerine Bakanlar KuruluKararıile çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmektedir.

Görüldüğü gibi İller Bankası Anonim Şirketi merkezi yönetim ve yerelyönetimler arasında nakit akışını sağlayan, yerel yönetimlere finansal veteknik hizmet veren bu haliyle genel idare içinde yer alan bir kamu tüzelkişisidir.

Bu durumda; Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca idarenin bütünlüğüiçinde yer alan İller Bankası Anonim Şirketi personelinin hizmete alınmasınitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri, görev veyetkileri, disiplin esasları ve yükümlülükleri, ünvan ve sayılarına ilişkinhususların kanun ile düzenlenmesi gerektiğinden 6107 sayılı Kanun'un 11.maddesinin (1) numaralı fıkrası Anayasa'nın 7., 123., 128. maddelerineaykırıdır ve iptali gerekmektedir.

II- Maddenin (2) numaralı fıkrasının incelenmesi;

26.1.2011 günlü, 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanunun 11. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ''Bakanlar KuruluKararı ile çıkarılacak'' ibaresi, 16.05.2012 günlü 6306 sayılı Kanunun 21.maddesi ile ''Yönetim Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan'' şeklindedeğiştirildiğinden bahisle Danıştay'da devam eden davanın konusunun kalmadığıve itiraz yoluyla yapılan başvuru hakkında karar verilmesine yer olmadığınakarar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin yerleşmiş içtihatlarına göre, itirazbaşvurularında iptali istenilen Kural'ın sonradan değiştirilmiş olması,Anayasa'ya uygunluk denetimini etkilemez. Danıştay elindeki davayı olaytarihinde yürürlükte bulunan Yasa'ya göre çözeceğinden, kişilerin hak kaybınauğramamaları bakımından söz konusu Yasa'nın Anayasal denetiminin yapılmasındakihukuki yarar açıktır. Bu dava, objektif düzenleyici işleme karşı açılmış olsada, itiraz konusu kural uygulanarak sonuçlandırılacağından, anayasal denetiminsürdürülerek işin esasının incelenmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 26.1.2011 günlü 6107 sayılı İller BankasıAnonim Şirketi Hakkında Kanun'un 11. maddesinin (1) numaralı fıkrası Anayasanın7., 123., 128. maddelerine aykırı olduğu ve iptali gerektiği, (2) numaralıfıkrası hakkında ise anayasal denetimin sürdürülerek işin esasının incelenmesigerektiği düşüncesi ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

Full & Egal Universal Law Academy