ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2012/39
Karar Sayısı : 2012/156
Karar Günü :18.10.2012
R.G. Tarih-Sayı :13.02.2013-28558
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Askeri Yüksek İdareMahkemesi Üçüncü Dairesi
İTİRAZIN KONUSU : 27.7.1967 günlü, 926sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na 3.7.2003 günlü, 4917 sayılıKanun'un 6. maddesiyle eklenen Ek Geçici Madde 80'in dördüncü fıkrasının ikincicümlesinde yer alan ''yaş hadleri de dahil olmak üzere'' ibaresinin,Anayasa'nın 2. ve 49. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Astsubaylıktan subaylığa nasbedilen davacının, binbaşı rütbesindeiken yaş haddinden emekliye ayrılması işleminin iptali istemiyle açtığı davadaitiraz konusu kuralın Anayasaya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptaliiçin başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
İtiraz konusu kuralın yer aldığı, 4917 sayılı Kanunla27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na eklenenEk Geçici Madde 80 şöyledir:
'Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 926 sayılı TürkSilâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 109 uncu maddesine göre astsubaylıktansubaylığa geçirilenlerin yükselebilecekleri rütbe, rütbe bekleme süreleri veyaş hadleri aşağıda belirtilmiştir.
Rütbeler
Normal Bekleme Süreleri
Yaş Haddi
Asteğmen
8 yıl
-
Teğmen
3 yıl
41
Üsteğmen
6 yıl
46
Yüzbaşı
6 yıl
55
Bunlar astsubay iken bulundukları rütbe karşılığı derece vekademelerine bir kademe ilave edilerek subay nasbedilirler. Müteakip yıllardaulaşabilecekleri rütbelere ait ilk derece ve kademeleri ile aylık göstergetablosu EK-VII sayılı cetvelde düzenlenmiştir. Rütbe, rütbe normal beklemesüreleri, yaş hadleri dışında kalan hususlar için bunlara subaylar hakkındakihükümler uygulanır. Bunlardan nasbedildikleri teğmen rütbesinin aylığındanfazla derece ve kademe aylığı alanlar daha önce emsal oldukları astsubaylarınderece, kademe ve yükselecekleri yeni derece ve kademe aylıklarına göre aylıkalmaya devam ederler. Ancak, yükselecekleri subaylık rütbe ve rütbekıdemliliğindeki aylık derece ve kademeleri, emsali astsubayların aylık dereceve kademelerine eşit hale gelince, emsali subaylar hakkındaki aylık derece vekademelerine tâbi tutulurlar.
Bunlardan subay nasbedildikten sonra fakülte veya yüksekokulbitirenlerin intibakı; personelin fakülte, yüksek okul veya meslek yüksekokulunu bitirdiğine dair resmî belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihtekiderece ve kademelerine, iki yıl süreli yüksek öğrenim için bir kademe, üç yılsüreli yüksek öğrenim için iki kademe, dört yıl süreli yüksek öğrenim için birderece ilave edilerek yapılır. İki ve üç yıl süreli yüksek öğreniminitamamlayarak intibakları yapılmış olanların daha sonra lisans öğrenimlerinitamamlamaları halinde intibak işlemleri bir defaya mahsus olmak üzere tekraryapılır. Yüksek öğrenimden dolayı bir defadan fazla yapılan intibak işlemleritoplamı bir dereceden fazla olamaz. Beş yıl ve üzerindeki öğrenimlerin dörtyıldan fazlası için kademe verilmez.
Bunlardan en az dört yıl süreli fakülte veya yüksek okulbitirenler, ihtiyaca göre kendi sınıflarında veya öğrenimleriyle ilgilisınıflarda istihdam edilebilirler. Bunlara; rütbe, rütbe normal beklemesüreleri, yaş hadleri de dahil olmak üzere diğer hususlariçin, muvazzaf subaylar hakkındaki hükümler uygulanır. Bu Kanunun yayımıtarihinde en az dört yıl süreli fakülte veya yüksek okul bitirenlerden yüzbaşırütbesinde bulunup, normal rütbe bekleme süresini tamamlamış olanlar, 38 incimaddede belirtilen rütbe terfi şartları ve esasları dahilinde binbaşı rütbesineterfi ettirilirler. Bunların terfi ve kademe ilerlemesine esas olacaknasıpları, yüzbaşı rütbesinde normal rütbe bekleme süresini tamamladıklarıtakvim yılının 30 Ağustosudur. Ancak, nasıp düzeltmesinden dolayı, maaş, maaşfarkı ödenmez ve diğer özlük hakları verilmez.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 49. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ınkatılımlarıyla 18.4.2012 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Evren ALTAYtarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Genel Açıklama
926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelKanunu'nun 109. maddesi, astsubaylıktan subaylığa geçişi düzenlemekte ve bununkoşullarını belirlemektedir. Anılan maddede 3.7.2003 günlü, 4917 sayılı Kanunlayapılan değişiklikle, en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokul bitirenastsubayların subaylığa geçebileceği kabul edilmiş, astsubaylıktan subaylığageçen personele rütbe, rütbe bekleme süreleri, yaş hadleri de dahil diğerhususlar için muvazzaf subaylar hakkındaki hükümlerin uygulanacağıbelirtilmiştir.
4917 sayılı Kanunla 926 sayılı Kanun'a eklenen Ek Geçici Madde 80ile de bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce astsubaylıktan subaylığageçirilenler hakkında uygulanacak hükümler öngörülmüştür. Buna göre, 4917sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 926 sayılı Kanun'un 109.maddesine göre astsubaylıktan subaylığa geçirilenlerin yükselebilecekleriteğmen, üsteğmen ve yüzbaşı rütbeleri yönünden, rütbe bekleme süreleri ve yaşhadleri belirlenmiş, bunlardan en az dört yıl süreli fakülte veya yüksek okulbitirenlerin ihtiyaca göre kendi sınıflarında veya öğrenimleriyle ilgilisınıflarda istihdam edilebilecekleri ve bunlara rütbe, rütbe normal beklemesüreleri, yaş hadleri de dâhil olmak üzere diğer hususlar yönünden muvazzafsubaylar hakkındaki hükümlerin uygulanacağı ifade edilmiştir.
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 40.maddesinde kural olarak iştirakçilerin görevleri ile ilişkilerinin kesilmesinigerektiren yaş haddi, 65 yaşını doldurdukları tarih olarak belirtildikten sonrabelirli görevlerde bulunanlar yönünden yaş hadleri özel olarak belirlenmiş vebu kapsamda muvazzaf subayların yaş hadleri de bulundukları rütbelere göreayrıca gösterilmiştir.
B- Anayasaya Aykırılık Sorunu
Başvuru kararında, binbaşı rütbesine terfietmesinden önce yüzbaşı olan ve bu rütbede yaş haddinden 55 yaşında emekliyeayrılacak olan davacının dört yıl süreli fakülte bitirmesi nedeniyle binbaşırütbesine atanmasından sonra bu rütbe için 5434 sayılı Kanun'da öngörülen yaşhaddinin esas alınarak 52 yaşında emekliye ayrıldığı, geçmiş yıllardaastsubaylıktan subaylığa geçen kişilerin emeklilik yaş hadlerinin kanun koyucutarafından muvazzaf subaylar için öngörülen yaş hadlerinden farklı bir şekildedüzenlenmesine rağmen 4917 sayılı Kanun'da geçiş düzenlemesi yapılmamasınedeniyle erken yaşta yaş haddinden emekliye sevk edilme sonucunun ortayaçıktığı, bu durumun Kanun'un amacı ile bağdaşmadığı, davacının astsubaystatüsünde kalması veya yüzbaşı rütbesinde iken yüksek okul bitirmemesi halinde55 yaşına kadar çalışabilmesinin mümkün olmasına rağmen binbaşı rütbesinenasbedildikten sonra 55 yaşına kadar görev yapabilme hakkının itiraz konusukuralla kaldırıldığı, yapılan düzenlemenin hukuki güvenlik ilkesiyle ve çalışmahakkının korunmasıyla bağdaşmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 49.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu ibarenin de yer aldığı kuralda, 4917 sayılı Kanun'unyürürlüğe girdiği tarihten önce astsubaylıktan subaylığa geçirilenlerden en azdört yıl süreli fakülte veya yüksek okul bitiren ve kendi sınıflarında veyaöğrenimleriyle ilgili sınıflarda istihdam edilenlere muvazzaf subaylarhakkındaki yaş hadleri hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuki güvenlik ilkesi ile belirlilik ilkesi, 'hukukdevleti ilkesi'nin önkoşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğinisağlamayı amaçlayan 'hukuki güvenlik ilkesi', hukuk normlarınınöngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güvenduyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyiciyöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. 'Belirlilik ilkesi'ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır veuygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşıkoruyucu önlem içermesini ifade etmektedir.
4917 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önceastsubaylıktan subaylığa geçirilenlerden en az dört yıl süreli fakülte veyayüksekokul bitiren ve kendi sınıflarında veya öğrenimleriyle ilgili sınıflarda istihdamedilenlere muvazzaf subaylar hakkındaki yaş hadleri hükümlerinin uygulanacağıhususu, itiraz konusu ibare ile açıkça belirtilmiştir. Muvazzaf subaylarınyaş hadleri ile ilgili hükümler ise 5434 sayılı Kanun'da ayrıntılı olarak yeralmaktadır. Belirtilen nedenlerle itiraz konusu ibarede 'belirlilik ilkesi'neaykırılık bulunmamaktadır.
Kurala göre, astsubaylıktan subaylığa geçenler, dört yıl sürelifakülte veya yüksekokul bitirdiklerinde mezun oldukları okul gözetilereknasbedilecekleri yeni rütbelerinde 'yaş haddi' yönünden kendilerinemuvazzaf subaylar hakkındaki hükümlerin uygulanacağını önceden bildiklerinden,kuralın bu kişiler yönünden öngörülemez nitelikte olduğu da söylenemez.
Anayasa'nın 'Çalışma hakkı ve ödevi' başlıklı 49.maddesinde, 'Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanlarınhayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları veişsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomikbir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.' denilmiştir.
Anayasa'nın 128. maddesinde memurlar ve diğer kamugörevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hak veyükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunladüzenleneceği belirtilmiştir. Kamu görevlilerinin emekliye ayrılmaları da özlükişleri kapsamında yer almaktadır. Emeklilik, belli bir yaşa gelmiş veya belligörev süresini doldurmuş bulunan bir memurun, memuriyet statüsünden çıkıpemeklilik statüsüne girmesini ifade etmektedir.
Kanun koyucu statü hukuku çerçevesinde yürütülen memuriyethizmetine giriş, yükselme, memuriyetin sona erme koşullarını ve bu konulardageçiş hükümlerinin kapsamını anayasal ilkelere uygun olarak belirleme yetkisinesahiptir.
5434 sayılı Kanun'un 40. maddesinde, zorunlu olarak memuriyettenayrılmayı gerektiren azami yaş haddi genel olarak belirlendikten sonra,özelliği olan kimi hizmet grupları için bunun üstünde veya altında yaşhadlerine yer verilmiştir.
926 sayılı Kanun'da değişiklik yapan 4917 sayılı Kanun'unyürürlüğe girmesinden önce astsubaylıktan subaylığa geçenlerden en az dört yılsüreli fakülte veya yüksekokul bitirenlere nasbedilecekleri rütbede muvazzafsubaylardan farklı bir yaş haddi belirlenmemesi ve yaş haddi yönünden muvazzafsubaylar hakkındaki hükümlerin uygulanacağının belirtilmesi, çalışmahürriyetine aykırılık oluşturmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. ve 49.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
27.7.1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelKanunu'na, 3.7.2003 günlü, 4917 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle eklenen Ek GeçiciMadde 80'in dördüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ''yaş hadleri dedahil olmak üzere'' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazınREDDİNE, 18.10.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN