ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2012/48
Karar Sayısı : 2012/75
Karar Günü : 24.5.2012
R.G. Tarih-Sayı :06.10.2012-28433
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet MeclisiÜyeleri Emine Ülker TARHAN, Muharrem İNCE ile birlikte 115 Milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU: 30.3.2012 günlü ve6287 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 29., 74.,81., 87. ve 91. maddeleri ile Anayasa'nın 2., 6., 7., 11., 67., 68., 75., 76.,87., 88., 95., 96., 97. ve 148. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek şekilbakımından iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa
11.4.2012 günlü, 28261 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 30.3.2012günlü, 6287 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un şekil bakımından iptali istenilmiştir.
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 6., 7., 11., 67., 68., 75.,76., 87., 88., 95., 96., 97. ve 148. maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, SerdarÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 17.5.2012 günündeyapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine ve yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasındakarara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, Anayasa Mahkemesi raportörü Evren ALTAYtarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, iptali istenen Yasa,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava dilekçesinde, kanunların Anayasa'ya uygunluğunun şekildenetiminde yalnızca 'öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı' olgusunun ölçütolarak kabul edilmesinin parlamentodaki çoğunluğun her an sürpriz kanunlarçıkarmasına imkan tanımak anlamına geleceği, kanunun yapılış sürecindekiaksaklıkların kanunun kabul iradesini zedeleyecek boyutta olması halinde buhususların Anayasa Mahkemesinin denetim alanında kabul edilmesi gerektiği,Anayasa'da öngörülen usul kurallarına uyulmadan toplanmış Meclisin kabuledeceği kanunların şekil yönünden sakatlığının ileri sürülememesi ya dadenetlenememesinin Anayasa'nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesi ilebağdaşmayacağı, iptali istenilen Kanun'un yasama iradesinin oluşumunuetkileyecek, bu iradeyi bozacak ve dolayısıyla Kanun'un geçerliğini şüpheyedüşürecek ölçüde şekil noksanlıkları içerdiği, kanun teklifinin T.B.M.M. MilliEğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunda görüşülmesi sürecinde iktidarpatisine mensup yüzü aşkın milletvekilinin salonu doldurması nedeniyle diğermilletvekillerinin Komisyona katılamadığı, Komisyon toplantısının açılmasının ardındansöz talebini içeren dilekçelerin Komisyon Başkanınca işleme konulmadığı, söztalepleri ve değişiklik önergeleri işleme konulmadığından Komisyonçalışmalarının tamamlandığının kabul edilemeyeceği ve bu durumda KomisyonRaporu oluşmayacağından kanun teklifinin Genel Kurulda görüşülmesinin mümkünolmadığı, Komisyon toplantısının ses kayıtları ile tutanaklarınkarşılaştırılmasından redaksiyon yetkisini aşan değişiklikler yapıldığınınortaya çıktığı, Komisyonun iradesinden farklı metinlerin Komisyonda kabuledilmiş gibi işlem yapıldığı, milletvekillerine Komisyonda söz hakkı tanınmamışolmasının milletvekillerinin yasama görevini yapmasının engellenmesi sonucunudoğurduğu, kanun teklifinin T.B.M.M. Genel Kurulunda temel kanun olarakgörüşülmesi nedeniyle önerge sayısının kısıtlandığı ve bunun demokrasi vemilletvekilliği kurumuyla bağdaşmadığı, Genel Kurulda görüşülen kanunteklifiyle ilgili olarak T.B.M.M. İçtüzüğünün 91. maddesi uyarıncamilletvekillerinin var olan önerge verme haklarının kabul edilmediği,kanunların Anayasa'ya uygunluğunun şekil yönünden denetiminde esas alınan 'sonoylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı' ölçütünün İçtüzükte yeralan usul kurallarını da kapsamına aldığı, hukuk devleti anlayışıylabağdaştırılması mümkün olmayan bir yöntemle kanun adı altında hukuki bir işlemezemin oluşturulmasının Meclis'in kabul iradesini zedelediği, bu süreçle ilgiliolarak Anayasa Mahkemesince yapılacak şekil bakımından denetim kapsamında genişyorum anlayışıyla hareket edilmesinin 'demokratik hukuk devleti'ninsürekliliğine ayrı bir anlam kazandıracağı ve T.B.M.M.'nde iktidar çoğunluğununmuhalefeti kuşatarak tek sesli bir yapı oluşturmasının önüne geçileceği, şekildenetiminin ölü bir hüküm olmaktan çıkarılması için usuli kurallardan oluşansürecin de şekli denetiminin kapsamına alınması gerektiği, kanunların şekilbakımından denetiminin 'son oylamada yeter sayı' ölçütü ile sınırlanmasınınkanun yapma sürecine muhalefetin katılmasına ve uzlaşmaya imkan verilmekistenmediği sonucuna yol açacağı, 6287 sayılı Kanun'un Türkiye Büyük MilletMeclisi İçtüzüğü'nün 29., 74., 81., 87. ve 91. maddeleri ile Anayasa'nın 2.,6., 7., 11., 67., 68., 75., 76., 87., 88., 95., 96., 97. ve 148. maddelerineaykırı olduğu belirtilerek şekil bakımından iptali istenilmiştir.
Anayasa'nın 148. maddesinin ikinci fıkrasında, kanunların şekilbakımından denetlenmesinin, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıpyapılmadığı hususu ile sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.
Anayasa'nın 148. maddesinin gerekçesinde de Genel Kurul tarafındanyapılan son oylamadan önce vücut bulan şekil bozukluklarını Genel Kurulunbildiği veya bilmesi gerektiğinin varsayıldığı belirtilerek, son oylamadan önceyapılan şekil bozukluklarının iptale neden olamayacağı ifade edilmiş ve 'GenelKurulun oylama yapıp kanunu kabul etmesi, şekil bozukluğunu, o kanunu kabuletmemek için yeterli neden saymadığı yolunda bir iradi tecellisidir. En büyükorgan genel kuruldur. Onun iradesi hilafına bir sonuç çıkarmak hukukun anaesaslarına aykırı düşer. Bu nedenle son oylamadan önceki şekil bozuklukları,iptal sebebi sayılmamıştır.' denilmiştir.
Anayasa'nın 148. maddesinin açık hükmü ve gerekçesi karşısında,kanunların şekil bakımından denetiminde, son oylamanın öngörülen çoğunluklayapılıp yapılmadığından başka bir hususun esas alınmasına ve bu suretlekanunların şekil bakımından denetimlerinin yapılabilmesine olanakbulunmamaktadır.
Anayasa'nın 'Toplantı ve karar yeter sayısı' başlıklı 96.maddesinde, 'Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahilbütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Türkiye BüyükMillet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların saltçoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üyetamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz'' denilmektedir.
Dava dilekçesinde, 6287 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ileBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un son oylamasının öngörülençoğunlukla yapılmadığı yolunda bir iddia bulunmamakla birlikte T.B.M.M. GenelKurul tutanaklarının incelenmesinden, Kanun teklifinin tümü üzerinde elektronikoylama cihazıyla yapılan açık oylama sonucunda, 387 oyun kullanıldığı vebunlardan 295'inin kabul, 91'inin ret ve 1'inin çekimser olduğu, bu anlamda sonoylamanın Anayasa'da öngörülen çoğunlukla yapıldığı anlaşıldığından,Anayasa'nın 148. maddesine aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Anayasa'da öngörülen çoğunlukla sonoylamasının yapıldığı açık olan ve şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığıiddiasına gerekçe olarak dava dilekçesinde gösterilen diğer hususlar yönündenincelenme olanağı bulunmayan 6287 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Anayasa'nın 148. maddesine aykırıdeğildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
30.3.2012 günlü, 6287 sayılı İlköğretim Ve Eğitim Kanunu İle BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un şekil yönünden iptali istemi,24.5.2012 günlü, E.2012/48, K.2012/75 sayılı kararla reddedildiğinden, buKanun'a ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, 24.5.2012 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
VII- SONUÇ
30.3.2012 günlü, 6287 sayılı İlköğretim Ve Eğitim Kanunu İle BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un şekil yönünden Anayasa'ya aykırıolmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 24.5.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN