ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2012/70
Karar Sayısı : 2012/157
Karar Günü : 18.10.2012
R.G. Tarih-Sayı :13.02.2013-28558
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Aydın Vergi Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 2.7.1964 günlü, 492 sayılıHarçlar Kanunu'nun 28. maddesinin birinci fıkrasının, 23.7.2010 günlü, 6009sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen (a) bendininbirinci cümlesinde yer alan ''kararın verilmesinden itibaren'' ibaresininAnayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğünün durdurulmasıistemidir.
I- OLAY
Asliye hukuk mahkemesince hükmedilen nispi karar harcının, kararınverilmesinden itibaren iki ay içinde ödenmemesi üzerine, söz konusu harcıntahsili amacıyla davacı adına düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılandavada, itiraz konusu ibarenin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,iptali ve yürürlüğünün durdurulması için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun itiraz konusuibareyi de içeren 28. maddesi şöyledir:
'(1) sayılı tarifede yazılı nispî harçlar aşağıdaki zamanlardaödenir :
a) Karar ve ilam harcı,
Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararınverilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir. Şu kadar ki, ölüm vecismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşinalınan harcın oranı yirmide bir olarak uygulanır. Bakiye karar ve ilam harcınınödenmemiş olması, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanunyollarına başvurulmasına engel teşkil etmez.
b) İcra Tahsil Harcı,
İcra takiplerinde Tahsil Harcı, alacağın ödenmesi sırasında, ödemeyapılmayan hallerde harç alacağının doğması tarihinden itibaren 15 gün içindeödenir.
Harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğar.
Konunun değeri üzerinden alınacak İflâs Harçlarında da bu benthükümleri uygulanır.
c) Depozito, defter tutma ve miras işlerine ait harçlar,
(1) sayılı tarifenin (D) bölümünde yazılı depozito, defter tutmave miras işlerine ait harçlar işin sonundan itibaren 15 gün içinde ödenir.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, SerdarÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımlarıyla 5.7.2012 günüyapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine ve yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasındakarara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Anayasa Mahkemesi Raportörü Durdu ÖZERtarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı,dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, nispi karar ve ilam harcının miktarının ancakkararın tebliği ile öğrenilebildiği, yargılama esnasında hazır bulunmayan veyahüküm duruşmasına katılmayan tarafın gerekçeli karar kendisine tebliğedilmedikçe harcın miktarını bilmesinin mümkün olmadığı, kuralda yer alan ikiaylık sürenin geçmesi halinde ise mükellefin fazladan gecikme zammı ödemekzorunda kaldığı, bu nedenle henüz tebliğ edilmeyen bir vergi borcu için gecikmezammı işletilmesine olanak tanıyan itiraz konusu ibarenin hukuk güvenliğiilkesini ihlal ettiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. maddesine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.
492 sayılı Kanun'un itiraz konusu ibareyi de içeren 28. maddesininbirinci fıkrasının (a) bendinin birinci cümlesinde, nispi karar ve ilamharcının dörtte birinin peşin, geri kalanının ise kararın verilmesindenitibaren iki ay içinde ödeneceği düzenlenmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un 51.maddesinde ise tahsil edilemeyen kamu alacakları için gecikme zammı ödeneceğiöngörüldüğünden, nispi karar harcının bakiye miktarının vadesinde, yani kararınverilmesinden itibaren iki ay içinde ödenmemesi hâlinde, anılan hüküm uyarıncabu kamu alacağına gecikme zammı uygulanacaktır.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğinisağlayan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devletorganlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargıdenetimine açık olan devlettir.
Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temelilkelerinden biri 'hukuki güvenlik' tir. Hukuk güvenliği,normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devletegüven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunuzedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
Genel olarak hukuk mahkemeleri tarafından verilen kararlardaödenmesi gereken bakiye harç miktarı kısa kararda açıklanmamaktadır. Diğer birifade ile taraflar bakiye harç miktarlarını gerekçeli kararın kendilerinetebliği ile öğrenmektedirler. Bu hâllerde bakiye karar harcının karar tarihindenitibaren iki ay içinde ödenmesinin zorunlu tutulması, mükellefin henüzvarlığından haberdar olmadığı veya miktarını tam olarak bilmediği bir harç içingecikme zammı ödemesi sonucunu doğuracaktır. Kişilerin haberdar olmadıklarıharç nedeniyle gecikme zammı ödemek zorunda kalmaları ise hukuk devletiilkesinin gereklerinden olan hukuk güvenliği ilkesi ile bağdaşmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 2. maddesineaykırıdır. İptali gerekir.
VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesininbirinci fıkrasının, 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18.maddesiyle değiştirilen (a) bendinin, birinci cümlesinde yer alan ''kararınverilmesinden itibaren'' ibaresine ilişkin iptal hükmünün yürürlüğegirmesinin ertelenmesi nedeniyle, bu ibarenin yürürlüğünün durdurulmasıisteminin REDDİNE, 18.10.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VII- İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında 'Kanun,kanun hükmünde kararname ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceğitarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez' denilmekte, 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin(3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmaktadır.
2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesininbirinci fıkrasının, 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18.maddesiyle değiştirilen (a) bendinin, birinci cümlesinde yer alan ''kararınverilmesinden itibaren'' ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle doğacakhukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden,Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu ibareye ilişkin iptal hükmünün,kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğegirmesi uygun görülmüştür.
VIII- SONUÇ
1- 2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesininbirinci fıkrasının, 23.7.2010 günlü, 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18.maddesiyle değiştirilen (a) bendinin birinci cümlesinde yer alan ''kararınverilmesinden itibaren'' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
2- 492 sayılı Kanun'un 28. maddesinin birinci fıkrasının 6009sayılı Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen (a) bendinin birinci cümlesinde yeralan ''kararın verilmesinden itibaren'' ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle,Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralıfıkrası gereğince bu ibareye ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DEYAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,
18.10.2012 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN