ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/106
Karar Sayısı : 2014/120
Karar Günü : 3.7. 2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Sandıklı AsliyeHukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :1-28.5.1988 günlü, 3466 sayılıUzman Jandarma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının, 1.7.1992 günlü,3829 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değiştirilen (d) bendinin,
2-30.5.1949 günlü, 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden BaşarıGösteremiyenler Hakkında Kanun'un, 22.6.1956 günlü, 6742 sayılı Kanun'un 1.maddesiyle değiştirilen 3. maddesinin,
Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırılığıileri sürülerekiptallerine karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Uzman Jandarma Okulunda okumakta iken hakkında yapılan güvenliksoruşturması sonucunda okulla ilişiği kesilen öğrenciye yapılan eğitim veöğretim masrafların faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davada, itirazkonusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleriiçin başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
1-3466 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 5. maddesişöyledir:
"Uzman Jandarma olacaklarda aranacak şartlar ile UzmanJandarma Okulunda öğrenim ve eğitim gören adaylara uygulanacak genel esaslaraşağıda gösterilmiştir.
a) Uzman Jandarma olabilmek için 6 aydan az olmayan eğitim veöğrenimi başarıyla bitirmek şarttır.
b) Uzman Jandarma adaylarının ihtiyaçları Devlet tarafındankarşılanır.
c) Uzman Jandarma öğrenimi esnasında yetkili kurullarca başarısızveya disiplinsiz olduğuna karar verilen adaylarla, haklarında mahkemelerce veyasağlık kurullarınca Uzman Jandarma adayı olamayacağına karar verilenlerinilişiği kesilir.
d) Sağlık sebebi dışında ilişkileri kesilenlere, personel veamortisman giderleri hariç, Devletçe yapılan masraf, faiziyle birlikteödettirilir.
İlişikleri kesilenler subay, astsubay, Uzman Jandarma ve uzmanerbaş olarak Silahlı Kuvvetlere alınamazlar.
Bunlardan muvazzaf askerlik hizmetini yapmamış olanların, sağlıkkurullarınca Uzman Jandarma adayı olamayacağına karar verilenler hariç olmaküzere, okulda geçen süreleri hizmetlerinden sayılmaz."
2-5401 sayılı Kanun'un 3. maddesi şöyledir:
"Sağlık sebepleri dışında okullarla yüksek öğrenimkurumlarından çıkarılan öğrencilere, personel ve amortisman giderleri hariç,Devlet tarafından yapılan bilümum masraflar faizi ile birlikte mukavelesigereğince ödettirilir.
Ancak, bu öğrencilerden bilahara muvazzaf subay, askeri memur veastsubay olarak orduya dahil olanlara Devletçe yapılan masraflar ödettirilmez."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerinedayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve ZühtüARSLAN'ın katılımlarıyla 25.9.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür.
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesinegöre, mahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya dakanun hükmünde kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarırlarsa, o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler.Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesiiçin elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanınbulunması ve iptali istenen kuralların da o davada uygulanacak olmasıgerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik evrelerinde ortayaçıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuzyönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
5401 sayılıAskeri Öğrencilerden Başarı Gösteremiyenler HakkındaKanun'un3. maddesi,Kanun'un 1. ve 2. maddelerinde belirtilen askeri lise ve ortaokullarile harp okulları ve ordu hesabına bulunulan diğer yüksek öğrenim kurumlarındaöğrenim gören öğrencilere yönelik bir düzenleme olup, Uzman Jandarma Okulu sözkonusu maddeler kapsamında yer almamaktadır. İtiraz yoluna başvuran Mahkemedebakılmakta olan dava konusu uyuşmazlık, davalının Jandarma Okuluyla ilişiğininkesilmesinden kaynaklandığından, Kanun'un itiraz konusu 3. maddesinin anılandavada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenle,
A- 30.5.1949 günlü, 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden BaşarıGösteremiyenler Hakkında Kanun'un 3. maddesinin, itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddeyeilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,
B- 28.5.1988 günlü, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun 5.maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin esasının incelenmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Evren ALTAY tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılanAnayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü.
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir mahkemenin AnayasaMahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemeningörevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın da o davadauygulanacak olması gerekmektedir.
3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun 5. maddesinin birincifıkrasının itiraz konusu(d) bendi, Uzaman Jandarma Okulunda eğitim ve öğrenimgören adaylardan, sağlık sebebi dışında okulla ilişiği kesilenlere, Devletçeyapılan masrafın faiziyle birlikte ödettirilmesini öngörmektedir.
Kanun'un 5. maddesi bir bütün olarak incelendiğinde, birincifıkrasının (c) bendinde Uzman Jandarma Okulunda öğrenim ve eğitim görenadayların okulla ilişiklerinin kesilme sebeplerinin belirlendiği, (d) bendindeise sağlık sebebi dışında ilişiği kesilenlere Devletçe yapılan masrafınödettirileceğinin hükme bağlandığı görülmektedir. Bu kapsamda, (d) bendihükmünün uygulanabilmesi, ilgililerin okulla ilişiklerinin (c) bendindebelirtilen ve sağlık sebebi dışında kalan sebeplerle kesilmiş olması koşulunabağlı bulunmaktadır.
Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde UzmanJandarma Okulundan ilişik kesme sebepleri ise Uzman Jandarma öğrenimi esnasındayetkili kurullarca adayın başarısız veya disiplinsiz olduğuna karar verilmesiile haklarında mahkemelerce veya sağlık kurullarınca Uzman Jandarmaolamayacağına karar verilmesi olarak sayılmıştır.
İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılmakta olan davada,davalının Uzman Jandarma Okulu ile ilişiğinin, hakkında yapılan güvenliksoruşturması sonucunda kesildiği ve bu durumun Kanun'un 5. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde belirtilen sebepler arasında yer almadığıanlaşıldığından, itiraz konusu (d) bendinin itiraz yoluna başvuranMahkemeninbakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Kanun'un 5. maddesinin itiraz konusu bendineilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
V- SONUÇ
28.5.1988 günlü, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun 5.maddesinin birinci fıkrasının, 1.7.1992 günlü, 3829 sayılı Kanun'un 2.maddesiyle değiştirilen (d) bendinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu bendeilişkinbaşvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 3.7.2014 günündeOYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN