ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/11
Karar Sayısı : 2013/20
Karar Günü : 31.1.2013
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Diyarbakır 2. İşMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 31.5.2006 günlü, 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinin, Anayasa'nın 10. maddesineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Sigortalının ölümü üzerine evlilik içi doğan çocukları tarafından,kendilerine babalarının evlilik dışı doğan çocuklarına oranla daha düşük aylıkbağlanması nedeniyle eksik ödendiği ileri sürülen aylıklarının bağlanmatarihinden itibaren düzeltilmesi istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun itiraz konusu kuralı da içeren 34. maddesi şöyledir:
'MADDE 34- Ölen sigortalının 33 üncü maddehükümlerine göre hesaplanacak aylığının;
a) Dul eşine % 50'si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan duleşine ise bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e)bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamındaçalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamışolması halinde % 75'i,
b) Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b)ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatıkapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylıkbağlanmamış çocuklardan;
1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını,yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya,
2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya,
3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla berabersonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,
her birine % 25'i,
c) (b) bendinde belirtilen çocuklardan sigortalının ölümü ileanasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babalarıarasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağıbulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başkaaylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine % 50'si,
d) Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halindeher türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin nettutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir veaylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla anave babaya toplam % 25'i oranında; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olmasıhalinde ise artan hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam % 25'i,
oranında aylık bağlanır.
Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya soy bağıdüzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümündensonra doğan çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göreyararlanır.
Hak sahiplerine bağlanacak aylıkların toplamı sigortalıya aitaylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerininaylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Evren ALTAY tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasakuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davayabakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kuralya da kuralların iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,bu hükümler uyarınca, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için,yöntemince açılmış, mahkemenin görevine giren bakmakta olduğu bir davanınbulunması ve iptali istenen kuralın da bu davada uygulanacak olması gerekir.Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkansorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikteki kurallardır.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 31.5.2006 günlü, 5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
İtiraz başvurusunun ve eklerinin incelenmesinden, davacılarınbabasının 23.6.2004 tarihinde ölmesi üzerine o tarihte yürürlükte olan 506sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca davacılara ölümsigortasından aylık bağlandığı ve hâlen ödenmeye devam edildiği anlaşılmıştır.
2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesinin birincifıkrasıyla, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 142.,143., ek 36.,geçici 20., geçici 81. ve geçici 87. maddeleri hariç diğermaddeleri yürürlükten kaldırılmış, geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasındada 506 sayılı Kanun'a göre bağlanan veya hak kazanılan aylık, gelir ve diğerödeneklerin verilmesine devam edileceği ve bu gelir ve aylıkların durumdeğişikliği nedeniyle artırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasındabu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili hükümlerin uygulanacağıbelirtilmiştir.
Bu durumda, 506 sayılı Kanun'un 68. maddesi uyarınca 2004 yılındaaylık bağlanan davacılar tarafından, eksik ödenen aylıklarının bağlandığıtarihten itibaren düzeltilmesi istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'ungeçici 1. maddesi hükmü gereği 506 sayılı Kanun'un mülga 68. maddesinin esasalınarak çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenle, 5510 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birincifıkrasının iptali istenilen (c) bendi, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulanacak kural değildir.
İtiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV- SONUÇ
31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun 34. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu bende ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyleREDDİNE, 31.1.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN