ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/121
Karar Sayısı : 2013/127
Karar Günü : 14.11.2013
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Ankara 11. Ağır CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :13.12.2004 günlü, 5275sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'a 5.4.2012 günlü,6291 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen 105/A maddesinin (7) numaralıfıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan soruşturma ve kovuşturmaibarelerinin Anayasa'nın 2., 13. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Hükümlü vekili tarafından infazın durdurulması talebi ile açılandavada,itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'a6291 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen itiraz konusu ibareleri de içeren105/A maddesişöyledir:
'Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı
Madde 105/A-(Ek: 5/4/2012-6291/1 md.)
(1) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriylebağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla;
a) Açık ceza infaz kurumunda cezasının son altı ayını kesintisizolarak geçiren,
b) Çocuk eğitimevinde toplam cezasının beşte birini tamamlayan,
koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâllihükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadarolan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, cezainfaz kurumu idaresince hükümlü hakkında hazırlanan değerlendirme raporudikkate alınarak, infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.
(2) Açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartları oluşmasına karşın,iradesi dışındaki bir nedenle açık ceza infaz kurumuna ayrılamayan veya bunedenle kapalı ceza infaz kurumuna geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler, açıkceza infaz kurumuna ayrılma şartlarının oluşmasından itibaren en az altı aylıksürenin geçmiş olması durumunda, diğer şartları da taşımaları hâlinde, birincifıkrada düzenlenen infaz usulünden yararlanabilirler.
(3) Yukarıdaki fıkralarda düzenlenen infaz usulünden;
a) Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullusalıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler,
b) Maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocamanedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üçyıl veya daha az süre kalan hükümlüler,
diğer şartları da taşımaları hâlinde yararlanabilirler. Ağırhastalık, engellilik veya kocama hâli, Adlî Tıp Kurumundan alınan veya AdaletBakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarıncadüzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirilmelidir.
(4) Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle, cezası hapseçevrilen hükümlülerin yukarıdaki fıkralardaki infaz usulündenyararlanmalarında, hak ederek tahliye tarihi esas alınır.
(5) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezasınıninfazına karar verilen hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar;
a) Kamuya yararlı bir işte ücretsiz olarak çalıştırılması,
b) Bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altındabulundurulması,
c) Belirlenen yer veya bölgelere gitmemesi,
d) Belirlenen programlara katılması,
yükümlülüklerinden bir veya birden fazlasına tabi tutulmasına,denetimli serbestlik müdürlüğünce karar verilir. Hükümlünün risk ve ihtiyaçlarıdikkate alınarak yükümlülükleri değiştirilebilir.
(6) Hükümlünün;
a) Ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra, talebinde belirttiğidenetimli serbestlik müdürlüğüne üç gün içinde müracaat etmemesi,
b) Hakkında belirlenen yükümlülüklere, denetimli serbestlikmüdürlüğünün hazırladığı denetim ve iyileştirme programına, denetimliserbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerileriyle hakkındahazırlanan denetim planına uymamakta ısrar etmesi,
c) Ceza infaz kurumuna geri dönmek istemesi,
hâlinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine, koşullusalıverilme tarihine kadar olan cezasının infazı için kapalı ceza infazkurumuna gönderilmesine, infaz hâkimi tarafından karar verilir.
(7) Hükümlü hakkında;
a) İşlediği iddia olunan başka bir suçtan dolayı 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanununun 100 üncü maddesinde sayılan nedenlerle tutuklama kararıverilmesi,
b) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlanmasından önceişlediği iddia olunan ve cezasının üst sınırı yedi yıldan az olmayan bir suçtandolayısoruşturmaveyakovuşturmayadevam edilmesi,
c) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonraişlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla olan kasıtlıbir suçtan dolayısoruşturmaveyakovuşturmabaşlatılması,
hâlinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine, infazhâkimi tarafından, hükümlünün kapalı ceza infaz kurumuna gönderilmesine kararverilir. Hükümlü hakkında soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı veyakovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veyadüşme kararı verilmesi hâlinde, hükümlünün cezasının infazına denetimliserbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hâkimi tarafından kararverilir.
(8) Denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat etmesi gerekensürenin bitiminden itibaren iki gün geçmiş olmasına karşın müracaat etmeyenlerile kapalı ceza infaz kurumuna iade kararı verilmesine rağmen iki gün içinde enyakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmayan hükümlüler hakkında, 5237 sayılıTürk Ceza Kanununun 292 nci ve 293 üncü maddelerinde yazılı hükümler uygulanır.
(9) Yükümlülüklerin gereklerine ve denetim planına uygun davrananhükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında denetimli serbestlik müdürlüğütarafından hazırlanan gerekçeli rapor, 107 nci ve 108 inci maddeler uyarıncaişlem yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir.
(10) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezaların infazınailişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarıncayapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ayşegül ATALAY tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralları, dayanılan Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların dao davada uygulanacak olması gerekmektedir.
Bakılmakta olan dava, hükümlünün 5275 sayılı Kanun'un 105/Amaddesinin (7) numaralı fıkrasının (b) bendi uyarınca kapalı ceza infazkurumuna gönderilmesine ilişkin Muğla İnfaz Hâkimliğinin 25.9.2013 günlü,E.2013/1188, K.2013/1180 sayılı kararının infazının durdurulması talebineilişkindir.
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesi ve 5275 sayılıKanun'un 105/A maddesinin (7) numaralı fıkrası uyarınca denetimli serbestliktedbirinin kaldırılmasına yönelik davalara bakmakla görevli mahkeme infazhâkimliğidir. 4675 sayılı Kanun'un 6. maddesinin beşinci fıkrası ve 5320 sayılıCeza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 7.maddesinin ikinci fıkrası birlikte değerlendirildiğinde infaz hakimininkararlarına karşı hükümlü tarafından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun268. maddesi uyarınca itiraz yoluna gidilebilir. 4675 sayılı Kanun'un 6.maddesinin altıncı fıkrası uyarınca da itiraz, infaz hâkimliğinin kurulduğu yerağır ceza mahkemesine, ağır ceza mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunmasıhalinde (2) numaralı daireye yapılacaktır.
Buna göre, Muğla İnfaz Hâkimliği tarafından verilen kararıninfazının durdurulması için hükümlü vekili tarafından açılan davaya bakmaklagörevli ve yetkili olan mahkeme Muğla 2. Ağır Ceza Mahkemesidir. Dolayısıylabakılmaktaolan dava,itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Her ne kadar başvuran Mahkeme, söz konusu davaya 5275 sayılıKanun'un 98. maddesi uyarınca baktığını belirtmiş ise de söz konusu madde;hükümlünün infazına konu teşkil eden mahkûmiyet hükmünün yorumunda veyaçektirilecek cezanın hesabında duraksama olması, cezanın kısmen veya tamamenyerine getirilip getirilemeyeceğinin ileri sürülmesi ya da sonradan yürürlüğegiren kanunun hükümlünün lehinde olması hâllerinde duraksamanın giderilmesiveya yerine getirilecek cezanın belirlenmesi durumunda uygulanacak bir kuralolup, verilen mahkûmiyet hükmünün açıklanmasına yöneliktir. Ancak talep konusu,verilen mahkûmiyet kararının açıklanması ile ilgili olmayıp, denetimliserbestlik tedbiri ile ilgilidir.
Açıklanan nedenlerle, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.
Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ,Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM ile Hicabi DURSUN bu görüşe katılmamışlardır.
IV- SONUÇ
13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanun'a, 5.4.2012 günlü, 6291 sayılı Kanun'un 1. maddesiyleeklenen 105/A maddesinin (7) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yeralan soruşturma ve kovuşturma ibarelerine yönelik itiraz başvurusunun, başvuranMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Haşim KILIÇ, Alparslan ALTAN, SerdarÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM ile Hicabi DURSUN'unkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,14.11.2013 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
KARŞIOY GEREKÇESİ
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 5275 sayılı Kanun'un 98. maddesinedayanarak dosyayı incelemiş ve doğan infaz sorunu ile ilgili kendisini yetkilive görevli görmüş; Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatiyle ilgili kuralıMahkememize taşımıştır. Mahkemenin bu kabulü ve uyguladığı madde uyarıncadavaya bakmaya yetkili ve görevli oluşu gözetildiğinde, işin esasına geçilmesigerektiği kanaatine vardığımızdan; çoğunluğun aksi yöndeki kararınakatılmıyoruz.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN