ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/156
Karar Sayısı : 2014/2
Karar Günü : 2.1.2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :İstanbul 16. Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :4.11.2004 günlü, 5253 sayılıDernekler Kanunu'nun, 23.1.2008 günlü, 5728 sayılı Kanun'un 558. maddesiyledeğiştirilen 32. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin Anayasa'nın 10.,13. ve 33. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesiistemidir.
I- OLAY
Yöneticisi oldukları derneğe ait defter ve belgelerin tutulmamasıve onaylanmaması nedeniyle sanıklar hakkında, açılan kamu davasında, itirazkonusu kuralın Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
5253 sayılı Kanun'un, 5728 sayılı Kanun'un 558. maddesiyledeğiştirilen 32. maddesinin birinci fıkrasının itiraz konusu kural olan (b)bendi şöyledir:
"Madde 32-(Değişik: 23/1/2008 - 5728/558md.)
Bu Kanun hükümlerine aykırı davrananlara uygulanacak cezalaraşağıdaki şekildedir:
..
b) Genel kurulu süresinde toplantıya çağırmayan, genel kurultoplantılarını kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak veya dernek merkezininbulunduğu veya tüzüğünde belirtilen yer dışında yapan dernek yöneticilerinebeşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Mahkemece, kanun ve tüzükhükümlerine aykırı olarak yapılan genel kurul toplantılarının iptaline de kararverilebilir.
.."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hasan Mutlu ALTUN tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı ile bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un "Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi"başlıklı 40. maddesinde, Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacakbaşvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir.Maddenin (1) numaralı fıkrasında,bir davaya bakmakta olan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak AnayasaMahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; fıkranın (a) bendinde "iptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı" Mahkemeye gönderilecek belgelerarasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekildedayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının, AnayasaMahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceğihükme bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü'nün46. maddesinin (1) numaralıfıkrasında, itiraz başvurusunun mahkemelerce gerekçeli karar ile yapılacağı,fıkranın (a) bendinde itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında,Anayasa'yaaykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa'nın hangimaddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriylebirlikte açıkça gösterilmesi, (b) bendinde ise yürürlüğü durdurma talebi varsa,yürürlüğün durdurulmaması durumunda doğacak olan telafisi imkânsız zararlarınaçıklanması gerektiği ifade edildikten sonra, 49. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (b) bendinde, Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvurudaeksikliklerin bulunduğu tespit edilirse, itiraz yoluna ilişkin işlerde esasincelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralıfıkrasında da önceki fıkranın (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yolunabaşvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engelolmadığı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçelibaşvuru kararı yazmadan, sanıklar müdafiinin Anayasa'ya aykırılık iddiasınındeğerlendirilmesi talebiyle itiraz başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendi ileAnayasaMahkemesi İçtüzüğü'nün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasınaaykırıolduğu anlaşılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (4)numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeyegeçilmeksizin reddi gerekir.
IV- SONUÇ
4.11.2004 günlü, 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun, 23.1.2008günlü, 5728 sayılı Kanun'un 558. maddesiyle değiştirilen 32. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinin iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan itirazbaşvurusunun, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 2.1.2014 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ